Ik reageerde op het behoorlijk moeten uitvoeren van een zet.

Maar je hebt gelijk.

De scheidsrechter heeft beslist 1. … Th1. Dan is het vervolg 2. .. Txg3? een ongeoorloofde zet. Wit krijgt er twee minuten extra bedenktijd bij.

In mijn verslag omtrent het toren incident zijn 2 onjuistheden geslopen (Cor de Wit heeft niet opgegeven maar liet de tijd verstrijken en de wedstrijdleiding had nog geen uitspraak gedaan). Inmiddels heeft de wedstrijdleiding dit wel gedaan en de uitkomst is volstrekt anders dan hetgeen ik abusievelijk in mijn verslag vermeldde! U kunt het lezen onder "rectificatie" http://www.r-s-b.nl/pk2011/

Vriendelijke groet en mijn excuses voor de onjuistheden in mijn artikel.

Aad Juijn

Vergelijk dit ook met de volgende zettenreeks, waarmee een loper van "kleur" kan veranderen, door sommigen ook wel een Böhmzet genoemd: 1. Ld5-hg1 gevolgd door 2. Lhg1-d4. Welke zet is nu onreglementair, de eerste of de tweede?

De eerste is die in artikel 7.3: ‘Als door toedoen van een speler een of meer stukken niet op de juiste plaats staan, dan moet hij de stelling in zijn eigen tijd herstellen. Indien noodzakelijk moet de speler of zijn tegenstander de klokken stilzetten en om de assistentie van de arbiter vragen. De arbiter kan de speler die de stukken van hun juiste plaats bracht bestraffen.’

Dit betekent ‘rechtzetten in eigen tijd’. Niet direct papa scheidsrechter roepen, eerst zelf oplossen. Denk maar aan Radjabov – Smeets, Corustoernooi 2009, en mijn artikel ‘Mag een speler een zet doen voordat zijn klok in beweging is gebracht?’, aantekening 10.

De tweede is die van artikel 4.2: ‘Onder voorwaarde dat hij eerst zijn bedoeling daartoe kenbaar maakt (bijvoorbeeld door ‘j’adoube’ of ‘ik zet recht’ te zeggen), mag de aan zet zijnde speler een of meer stukken op hun velden rechtzetten.’

Het heeft dus niets te maken met een onreglementaire zet. Ik denk dat het gedrag van de speler onbehoorlijk is te noemen. Waarop deze het antwoord kan geven: ‘Neem me niet kwalijk, excuus, ik deed het niet opzettelijk. Het was de spanning van de partij. Maar het is goed dat je me scherp houdt, voortaan probeer ik beheerster te zetten.’

Een mogelijke verklaring die nog niet genoemd is: zwart wil Th1 spelen. Dat geeft schaak en is volgens mij ook de meest logische zet (niet per se de beste) gezien de tijdsdruk. De zet Ta1-Th1+ wordt zeer onnauwkeurig uitgevoerd en de toren belandt al wankelend grotendeels op g1. Wit haalt zijn koning uit het (vermeende) schaak. Daarna is zwart weer aan zet en ziet in een flits de mogelijkheid Tg1xg3+. Op dat moment is hij al vergeten dat hij een zet eerder de toren naar had gespeeld. Natuurlijk pakt hij die pion.

Kan dat, een zet vergeten die je een seconde eerder hebt gespeeld? Ja, dat kan. Zetten worden geheel automatisch gespeeld, zonder nadenken.

Hij maakt een technische fout bij het uitvoeren van zijn zet.

Niet opzettelijk, overigens.

Maar, zonder technische fout is er ook geen Txg3.

De fout heeft de witspeler, en ook de arbiter, doen geloven dat de toren op h1 is gezet. De witspeler is duidelijk en overtuigend gehinderd door de zwartspeler. Foto 1 is het toevallige bewijsmateriaal.

Het artikel over hinderen mag toegepast worden.

Er moet verdergespeeld worden met wit aan zet, met de zwarte toren op h1 of op g1. Ben je een hardliner, dan zeg je het moet h1 zijn, want daar bevindt zich het grootste deel van het hout op het moment van loslaten.

Het alternatief is de zet beschouwen als een op hinderlijke manier uitvoeren van de zet Tg1. De onbedoelde uitzwaai naar h1 geldt niet, maar het hinderen telt wel mee. Wit mag een zet doen met de toren op g1.

Is er geen bewijsmateriaal in de vorm van beelden, maar merkt de arbiter als getuige wel dat er iets niet in orde is met de uitvoering van een zet, dan zal hij naar een oplossing moeten zoeken die recht doet.