Ik concludeer dat een vaste volgorde niet gewenst is, maar dat een regel die uitwassen tegengaat wel enige steun heeft. Dus bijvoorbeeld dat je niet op een hoger bord mag zitten dan een maat die meer dan 100 elopunten sterker is.

Hij was de speler van bord 6, dus het team besloot dat 4 spelers niet meespeelden zodat de normjager 4 borden kon opschuiven.

Dit is toch wel een nadeel van een vaste opstelling, het kan ook nog competitievervalsing in de hand werken. Het kan zijn dat de tegenstander van de verzwakt opgekomen club profiteert in de strijd om het kampioenschap bijvoorbeeld.

Toch ben ik niet geheel tegen een reglementaire beperking in de opstelling.

Iets als opstelling volgens rating met de mogelijkheid tot bijvoorbeeld maximaal 3 borden afwijken bij een achttal en 4 borden bij een tiental, daar zie ik wel wat in. De zwakste speler of invaller mag dan niet meer aan een topbord opgeofferd worden. Hij zal spelen aan een bord van de onderste helft van het team.

Ik mis in deze discussie echter wel een ander belangrijk aspect, waarvan het belang alle overwegingen van schaaktechnische aard overstijgt. Ik doel hiermee op de algemene fatsoensnormen. Een extreem geval is het opkomen met een onvolledig team, zonder de tegenstander daar vooraf van op de hoogte te stellen. Dat is gewoon onbeschoft.

Iets minder erg, maar nog steeds onfatsoenlijk, is het bewust opstellen van een duidelijk te zwakke speler, waarbij het zeker is deze de partij zal verliezen (het zgn. "opofferen"). Zoals bij alle etische kwesties is het lastig een precieze grens aan te geven van wat niet meer toelaatbaar is. Als er sprake is van een verschil van 600 Elopunten, zoals in het voorbeeld hierboven, dan zal dit in de meeste gevallen een volstrekt zinloze partij opleveren; zinloos voor de winnaar, zinloos voor de verliezer, zinloos voor het schaken zelf, domweg zonde van de tijd. Er zijn misschien uitzonderingen; bijvoorbeeld bij jeugdspelers representeert de Elo vaak niet de werkelijke speelsterkte.

Samenvattend: als de teamspelers van vergelijkbare sterkte zijn, dan is een willekeurige ("tactische") opstelling prima. In extreme gevallen hoor je m.i. de tegenstander vooraf op de hoogte te stellen, bijvoorbeeld:

– Wij komen a.s. zaterdag helaas maar met 7 spelers en laten bord 8 leeg.

Als je weet wie je vermoedelijke tegenstander wordt kun je nagaan wat hij normaal speelt en daarop de vervelende zijvarianten kunnen spelen.

Het is natuurlijk de keuze van de speler of hij deze tijd erin wil steken of gewoon van eigen kracht uitgaan.

In 2009 ben ik ooit de gelukkige geweest door tegen Viktor Korchnoi aan te mogen treden (http://schaaksite.nl/datas/users/2/2009A/2A/R1.html).

De dagen voorafgaand aan deze wedstrijd, zijn me zeer goed bijgebleven. Zo werd er bijvoorbeeld een hele clubavond van Dr. Max Euwe gespendeerd aan het uitpluizen van de optimale bordvolgorde. Vervolgens werden er concrete variantjes voorbereid.

Het was trouwens zo klaar als een klontje dat Korchnoi op bord 1 zat, dus ging ík daar dan maar zitten.

Uiteindelijk wonnen we deze wedstrijd – uiteraard met het nodige geluk, wel van een team met gemiddeld 150 punten meer – en zijn we dat seizoen gepromoveerd.

Nadeel is wel dat ook de tegenstander taktisch moet gaan opstellen. Een vaste opstelling werkt dan namelijk in je nadeel. De tegenstander kan zich wel op jou voorbereiden en jij niet op hen.

Houdt je team niet van voorbereiding (los van etentje vooraf) dan is de taktische opstelling natuurlijk een uitkomst.

Vraag is wel wat het betekent voor de beeldvorming in de pers. Wordt de indruk gewekt dat taktisch opstellen valsspel is. Vergelijk een wielerteam die aan de tour meedoet met een kopman, maar eigenlijk is iemand anders kopman. Dat vinden de meeste mensen valsspelen, want die willen een eerlijke strijd tussen de sterksten.

Stel je voor Carlsen aan bord 7, terwijl bij de tegenstander Aronian aan bord 5 speelt. Ik wil dan een strijd zien aan bord 1 tussen Carlsen en Aronian.

Ik heb een herintreder gehad in mijn team met een rating duidelijk hoger dan de rest van het team, maar omdat hij nauwelijks gespeeld had de afgelopen tijd was de rest van het team wel aanzienlijk beter. Het zou zonde zijn om hem dan gelijk op bord 1 te moeten zetten puur vanwege zijn rating. Je kan hem halverwege in het team een beetje laten wennen aan het weer gaan schaken, is ook wel prettig voor de club want dan blijft hij mogelijk ook langer.

Ook bij een late afmelding is het niet noodzakelijk om je hele team om te moeten gooien omdat de invaller per se op bord 8 moet spelen vanwege zijn lagere rating.

Het voordeel in België is natuurlijk wel dat je je meer kan voorbereiden op een tegenstander.

@Titos: Een nieuwe speler (in België) wordt ingedeeld op basis van zijn FIDE rating of anders een zelf in te vullen inschattingsrating. Hij komt dus niet automatisch op bord 8.

En wat betreft de scheve kleurverdeling, dat kan ik beamen ja. Inclusief de komende 7e ronde (a.s. zondag) heb ik welgeteld 2x zwart gehad nadat ik was begonnen met 4x wit.

Ik begrijp dat sommigen niet graag tegen mensen met 600 punten minder spelen – als het niet te vaak gebeurt denk ik overigens: vanmiddag lekker snel aan het bier -, maar ik denk niet dat de mogelijkheid tot tactische opstellingen een negatieve invloed heeft op de levensvatbaarheid van kleinere verenigingen. Me dunkt dat de ambitieuze speler die verder wil komen ook bij vaste bordvolgordes wel op zoek gaat naar een betere club, omdat hij daar per saldo toch betere tegenstanders zal krijgen. Voor de schaker die nog lekker negen potjes per jaar wil spelen op ongeveer zijn eigen niveau, is dat wellicht wat minder. Maar ook in de onderbond zijn er genoeg sterke spelers die binnen de regio op een hoger niveau zouden kunnen spelen; dat doen ze echter niet.