Bij de provinciale dambonden ligt het er maar net aan of daar een of meer zeer actieve leden bij zijn aangesloten. Persoonlijke inzet maakt of breekt succes (voor anderen). Het beste voorbeeld binnen de dambond(en) is wijlen Ton van den Elzen (1928-2006), directeur van Heijmans Bouwbedrijven, die in de jaren zestig-negentig er bijna persoonlijk voor zorgde dat de Brabantse dambond van een klein bondje uitgroeide tot de grootste provinciale. Kees Thijssen (Nederlands kampioen 2003-2007) en Karen van Lith (recordhoudster nationale titels) zijn er het beste "product" van gebleken.

Verenigingsleven: lijkt me toch heel belangrijk, want hoe kom je anders aan nieuwe spelers (in competities) en mensen die de kar trekken?

Maar dan nu de hoofdvraag: kip of ei? In De Problemist is in de jaargangen 2013 en-2014 al uitvoerig geschreven over de invloed van het verdwijnen van damrubrieken in de kranten. Mijn publicatie in Trouw (22 januari, zie bijvoorbeeld de nieuwspagina van de KNDB voor de PDF) is daar in feite een gevolg van. Onderzoek is goed mogelijk dankzij de verzameling van Kees van de Ruit (die met zijn enorme collectie krantenrubrieken ook voor menig damboek goud waard is gebleken). De vraag kip of ei is misschien niet belangrijk omdat ergens de vicieuze neergang is gestart. Maar persoonlijk ben ik ervan overtuigd dat het proces van verdwijning niet in gang is gezet wegens algehele tanende belangstelling. Een voorbeeld: de NRC heeft sinds eind jaren zeventig al geen damrubriek meer terwijl het dammen toen nog gewoon hot was (Sijbrands, Wiersma!) Ik denk eerder dat er toen een hoofdredactie kwam die dammen niet vond passen bij de krant (en schaken wel, tot op de dag van vandaag, Hans Ree!)

Frappant: een van de best verkochte damboeken van de laatste jaren is de bundeling (selectie) NRC-damrubrieken van 1974-1978, red. Andreas Kuyken…

En zo zijn er meer voorbeelden waarvan ik denk dat "gebrek aan belangstelling" niet de oorzaak was. Aan de andere kant vind ik dat dammers het ook over zichzelf hebben afgeroepen omdat vele rubrieken helemaal niet wervend waren (te moeilijke analyses voor een breed publiek e.d.)

Ik volg de schaakwereld altijd met interesse, heb bijna alle uitgaven van het helaas ter ziele gegane Matten, en de tot op heden verschenen duopublicaties van Böhm en Afek; en ook nog wel wat andere schaakboeken. Ik vraag me trouwens af waarom er meer dammers in schaken zijn geïnteresseerd dan andersom. Voor menig schaker zou De Problemist (decembernummer gratis te downloaden op dekvd.net) denk ik ook best interessant zijn, al is het maar voor de artikelen en niet de techniek als men daar niet zo in thuis is…)

Ja, de denksporten moeten meer samenspannen. Helemaal mee eens. Schaken is bij de denksporten weliswaar net zo dominant als voetbal bij de fysieke sporten, maar er valt vast nog wel wat van ‘de kleintjes’ te ;eren.

De mening dat schaken en dammen omgekeerd evenredig is met het welvaartsniveau onderschrijf ik niet. In de jaren 70 was Nederland verhoudingsgewijs ook rijk, maar floreerde het schaken wel dankzij Timman en Böhm. Bovendien begrijp ik dat schaken goed op de kaart staat in Frankrijk, Polen en Spanje en natuurlijk Noorwegen. Toch ook niet echt de armste landen.

Waar ik wel naar zoek is hoe we denksporten klaarstomen voor de 21e eeuw. Ik heb sterk het idee dat we qua clubstructuur en spelopzet nog in de 20e eeuw zitten. En inderdaad is het verenigingsleven de laatste 20 jaar sterk veranderd.

De vraag waarom het slecht gaat in de damsport wordt niet echt beantwoord. Het aantal damrubrieken in kranten is afgenomen, maar dat lijkt me hooguit een gevolg en niet de oorzaak van de afnemende belangstelling.

Ik denk zelf dat belangstelling voor zowel een schaak- als damvereniging omgekeerd evenredig is met de welvaart in een land. Het schaken kon vooral floreren in de arme sovjet-unie, bijvoorbeeld. De huidige Nederlander is echter naar verhouding zeer rijk, gaat vier keer per jaar op vakantie, heeft twee televisie’s, drie computers, een iPad, internet, netflix, en vooral: weinig tijd.

Het is een klein beetje jammer, maar ook weer niet vreselijk rampzalig dat er minder schakers en dammers lid zijn van een vereniging. Ja, de inkomsten van de bond zijn afgenomen, waardoor de begroting moet worden aangepast. Het blijven verhogen van de contributie, zonder dat daar een tegenprestatie tegenover staat, is in elk geval een heilloze weg gebleken.

Met de schaaksport zelf gaat het overigens helemaal niet slecht – integendeel. Deze middag heb ik samen met 18.000 andere schakers live gekeken naar het zeer spannende en interessante Tata-verslag verzorgd door Seirawan en chess24. Gratis en voor niets. De lange reis naar Wijk aan Zee is niet meer nodig. Ik hoef hiervoor geen lid te zijn van een vereniging en ook niet van de schaakbond. Een paar weken geleden was er nog een live verslag van een toernooi in Qatar! Enzovoort. Het gaat dus juist heel goed met het schaken!

Maar de tijd dat we op vrijdagavond op onze fiets naar het buurthuis reden, om daar onze enige partij van die week te schaken – ja, die tijd is inderdaad voorbij. Met het dammen zal het niet veel anders zijn, vermoed ik.