Je hebt mijn antwoord gehad!

Ik nodig je hierbij uit een bijdrage op Schaaksite te publiceren over de geschiedenis van het schaakspel. Dus niet als reactie onder bijvoorbeeld dit artikel, maar als aparte publicatie. Kan dat?

Kees

Herman,

Nog een kleine aanvulling op mijn andere reactie: je haalt de site http://www.tradgames.org.uk/games/Chess.htm aan. Die baseert zich voor ’the other primary theory [on the history of chess]’ op ‘A long and forceful treatise to this effect called The Origin of Chess‘ van Sam Sloan. Die naam ken ik. Sam Sloan is zonder twijfel een uiterst kleurrijk persoon. Naast voormalig bestuurslid van de Amerikaanse schaakbond (en onder andere presidentskandidaat voor de Libertarische Partij) is hij een specialist in Xiangqi. Niet zo heel gek dat hij met een theorie kwam dat chaturanga voortkomt uit het Chinese schaak, in plaats van andersom. Sloan weet een interessante boom op te zetten, maar ik kan hem niet echt als een serieuze bron zien.

We houden allemaal erg veel van het schaakspel en zien dan graag dat de eerbiedwaardigheid ervan nog iets verhoogd wordt door de geschiedenis ervan zo veel mogelijk op te rekken. Als er al 5000 jaar (een door mij verzonnen getal) bordspelen worden gespeeld, dan is schaken dus 5000 jaar oud, want het is een bordspel. En natuurlijk zijn alle bordspelen gerelateerd, niet dan?

Ik haalde niet helemaal voor niets Erich von Däniken aan, die in diverse oude Egyptische en Zuid-Amerikaanse afbeeldingen alien-austronauten zag. Alles wat je wilt zien in een afbeelding als die van Nefertari, zul je ook zien als het bij je theorie past. Heel verhelderend is https://en.wikipedia.org/wiki/Talk%3AHistory_of_chess/Archive_1#Nefertari_playing_chess, waarin iemand duidelijk maakt dat het ‘xiangqi-bord’ (Chinees schaak) toch iets waarschijnlijker alleen maar de bekleding van haar stoel is, en dat die schaakstukken ook wel eens parfumflesjes zouden kunnen zijn. Volgens de gevestigde wetenschap gaat het om een Sanat-bord – nou dan is het dus een bordspel en heeft het wat met schaken te maken… Dit laatste is dus niet zoals de gevestigde wetenschap werkt: daar wordt naar context gekeken en worden verbindingen alleen aangenomen als er voor die verbindingen zelf aanwijzingen zijn. Een stukje verderop nog een vermeldenswaardige quote: “Although chaturanga is thought itself to be the predecessor of modern chess (and the evidence is strong), almost nothing is known about the predecessors of chaturanga and there’s certainly no evidence that any chaturanga precursors had any notable similarities to modern chess.“

Unzicker is een schaker, Finkenzeller is een journalist, Murray was een wetenschapper die dertien jaar lang research heeft gedaan (er bijvoorbeeld Arabisch voor geleerd heeft) voordat hij met zijn theorie kwam dat het schaakspel voortkwam uit het Indische chaturanga (en dat er geen overtuigende aanwijzingen zijn voor oudere voorgangers). Zelfs al zullen er wat nieuwe zaken ontdekt zijn en zal hij ongetwijfeld ook foutjes gemaakt hebben, ik hecht toch aanzienlijk meer waarde aan het woord van een échte wetenschapper.

Ik ben ook geen wetenschapper (alhoewel ik een paar jaar geschiedenis heb gestudeerd) en haal mijn kennis ook van internet. Het kostte me een paar minuten om bovenstaande quotes te vinden. Wikipediakennis is gevaarlijk. Ik zal dus ook niet gaan beweren dat het schaakspel geen oudere voorgangers heeft dan chaturanga. Het is zelfs aannemelijk dat die er zijn: dat het schaakspel is uitgevonden om aan een rouwende moeder uit te leggen hoe haar zoon op het slagveld gevallen is, is een prachtig verhaal, maar toch waarschijnlijk niet meer dan dat.

Herman, prima dat je hier wat wilt vertellen over de geschiedenis van het spel, en ik verwacht echt geen wetenschappelijke verhandeling, maar ik hoop dat je niet de geschiedenis gaat vertellen zoals men die graag zou zien.

Unieke voorwerpen uit graf Nefertari

Een uniek onderdeel van de tentoonstelling is de reconstructie van één van de kamers uit het graf van koningin Nefertari. Daarbij is het deksel van haar sarcofaag te zien en de bijbehorende grafgiften. Het Italiaanse Museo Egizio leent deze objecten zelden uit. Binnen de muren van de reconstructie ervaart u de mystieke schoonheid van de uitbundig versierde koninklijke graftombe. Nefertari’s tombe werd in 1904 gevonden en wordt beschouwd als een van de mooiste graven van het oude Egypte.

A great deal has been written about the origins of the modern Chess variants and there is still a lot of debate on the subject. The theory most espoused and believed is that Chess is an Indian games, the first references of which turned up in the 6th century. Most sources for this information are derived in some part from the monumental book by HJR Murray – The History of Chess published in 1917. While this is a great work, it has its flaws and, of course, much new evidence has surfaced since.

Op deze site worden spelvormen die op het schaken lijken aangehaald die van ver voor Christus zijn. In mijn kast heb ik een mooi prentenboek staan, getiteld Schaken, 2000 jaar geschiedenis van het spel en de meesters (van Finkenzeller, Ziehr en Bührer). Zij geven aan dat in verschillende Egyptische grafkamers muurschilderingen zijn ontdekt met de voorstelling van een bordspel met op schaakstukken gelijkende figuren, zoals bijvoorbeeld bij het graf van koningin Nefertari rond 1250 voor Chr. Vandaar dat mijn ‘ruwe schatting’ van 3000 jaar misschien nog niet zo gek is…

Ik kijk niet zo vaak op schaaksite. Ik zag bij toeval je column. In de inleiding ervan staat steeds: “Omdat het schaakspel een eeuwenoud spel is, dat naar schatting al 3000 jaar oud is“. Huh? Volgens wat ik altijd heb gelezen is het schaakspel ergens in de zesde eeuw na Chr. ontstaan: “The invention of chess is accordingly dated about A.D. 560” (Murray, aangehaald op http://www.chesshistory.com/winter/extra/murray.html.) Nou wil ik graag geloven dat het schaakspel al gespeeld werd in het oude Atlantis, of dat het door kosmonautische goden via de Inca’s tot ons gekomen is, maar als iemand terloops van de gevestigde schaakgeschiedenis wil afwijken, heb ik toch graag wat bronnen en bewijzen. Zeker bij een geschiedkundige column. Ik heb niet al de reacties op je column nagekeken, wel op de eerste paar, maar tot mijn  verbijstering werd er daar nog niet op je bewering gereageerd. Beter laat dan nooit, dan.

@ Henk: bedankt voor deze aanvullingen!

St. Petersburg 1914 werd echter een overwinning voor Lasker! Capablanca kwam ongeslagen de voorronde door met 8 uit 10 en ging met 1,5 punt voorsprong de finale in op Lasker (en Tarrasch). In de finale was Lasker ongenaakbaar met 7 uit 8. Capablanca kwam tot slechts 5 uit 8 waardoor hij met 13 uit 18 een halfje achterbleef op de regerend wereldkampioen. Capablanca’s opvolger, Aljechin, werd uiteindelijk derde. Diens 18:10 toont aan dat Capa en Lasker toen superieur waren. Rubinstein overigens wist zich niet te plaatsen voor de finale. In de voorronde bleef hij steken op 50%