Reacties op: Schaakgeschiedenis in vogelvlucht 15: Mikhail Botwinnik

Door: wimw

wimw — Wed, 22 Mar 2017 13:10:38 +0000

Herman, Wolfgang Unzicker was een West-Duitse grootmeester en het boek werd bij de West-Duitse uitgeverij Bertelsmann uitgegeven. Wat Keres betreft baseerde ik me op een artikel ter gelegenheid van zijn 100e geboortedag. Daarin stond dat Keres vanuit de Argentijnse hitte naar het door een zeer strenge winter geteisterde Nederland kwam en dat zijn vaderland Estland door de Sovjets was bezet. Er zijn dus wel meer historische artikelen, die niet helemaal kloppen. En dan is het goed dat er commentaar komt en we met zijn allen wijzer worden.

Door: Herman Grooten

Herman Grooten — Wed, 22 Mar 2017 12:37:00 +0000

Ik durf bijna niets meer hierover te schrijven 🙂 . Er zitten kennelijk zeer grote kenners en zelfverklaarde historici onder de bezoekers van Schaaksite. Ik baseer de meeste van mijn gegevens op het boek van Silbermann en Unzicker. Aangezien dat Oostduitsers zijn, leek me dat zij zeer zorgvuldig te werk zijn gegaan, maar zo te merken hebben zij indertijd ook niet alles geweten. Maar ik ben heel blij met al deze commentaren want zo kunnen we sommige gebeurtenissen in het verleden in een bepaald perspectief gaan zien.

Door: wimw

wimw — Tue, 21 Mar 2017 15:45:37 +0000

Goed dat dit gecorrigeerd is. Omdat het Molotov-von Ribbentrop niet-aanvalsverdrag van 23-24 augustus 1939 is, dacht ik dat Estland in de herfst van 1939 al bezet was door Sovjet troepen, maar toen moest Estland alleen 25.000 man Sovjet troepen op zijn grondgebied toelaten. Pas in juni 1940 werd Estland door de Sovjet Unie ingelijfd. Later toen Nazi-Duitsland de Baltische staten binnenviel, heeft Keres toch wel een heel moeilijke tijd in de oorlog gehad.

Door: Henk Dissel

Henk Dissel — Tue, 21 Mar 2017 14:38:43 +0000

In antwoord op wimw.

Het spelen van de match Euwe – Keres was al afgesproken voor dat de Olympiade in Buenos Aires gespeeld zou worden, WimW. Hierna keerde Keres terug naar Estland. Speelde vervolgens in het teamkampioenschap van Estland evenals het teamkampioenschap voor spelers van onder de 26 jaar. Toen de Sovjet Unie later het jaar de Baltische staten inlijfde (Molotov-Ribbentrop pact) zien we Keres als deelnemer aan het 20ste kampioenschap van de Sovjet Unie. (5 sept- 3 okt 1940) Het toernooi werd (verrassend) gewonnen door Bondarevsky en Lilienthal met 19:13,5 voor Smyslov met 13, Keres (12) en Boleslavsky en Botwinnik 11,5. In de strijd om het uitdagerschap van Aljechin een belangrijk resultaat. Voorjaar 1941 (23 maart/29 april) leidde dit tot het (unieke) Absolute Sovjet Kampioenschap. Botwinnik herstelde zijn gezag en scoorde in dit 4-rondig toernooi 13,5 uit 20.Hij bleef Keres 2,5 punt voor. Smyslov werd derde met 50%. Na de oorlogsverklaring van Nazi Duitsland aan de Sovjet Unie kwamen de Baltische staten bij Duitsland. Keres zien we de komende jaren (1942-1944) toernooien spelen in Duitsland en door de nazi’s bezette gebieden: Praag, München, Salzburg, Poznan. Nadat de Sovjet Unie Duitsland verslagen had en de Baltische staten weer door de Sovjet Unie ingelijfd werden, keerde Keres weer terug als Sovjet-schaker. Dat ging niet zonder problemen. Waarom bijv werd hij in 1946 niet naar het Stauntontoernooi gestuurd?

Na Botwinnik (1911) zal Herman wel Keres (1916) onder de loep nemen. Enkele voorschotjes hebben we al genomen afgelopen dagen, Herman 🙂

Door: wimw

wimw — Tue, 21 Mar 2017 06:47:54 +0000

Keres speelde met Estland [bronzen medaille] in de Olympiade van 1939 in Buenos Aires en daarna nog een toernooi in die stad, dat hij samen met Najdorf [Polen] won. Maar intussen had Duitsland Polen bezet en de Sovjet Unie Estland, zodat Keres niet eenvoudigweg terug kon naar zijn vaderland. De match in Nederland kwam dus wel goed uit.

Door: Johan Hut

Johan Hut — Mon, 20 Mar 2017 16:43:00 +0000

Ja, staat ook in mijn boek, waarin Wim van der Wijk (en dat is niet wimw) overigens ook veel geschreven heeft. Maar dit deel heb ik beschreven. Euwe had de tweede helft van het AVRO-toernooi gewonnen, dat is niet zo bekend. Daarom wilde het Euwe-comité naast de match Aljechin-Keres een match Euwe-Fine, om (al was het vriendschappelijk) de nummer 3 van de wereld aan te wijzen. De AVRO was niet geïnteresseerd en grappig genoeg kwam het comité toen bij de VARA terecht. Opmerkelijk dat toen Keres een match tegen Aljechin afwees, hij wel naar Nederland kwam om tegen Euwe te spelen. Uitdrukkelijk werd afgesproken dat het geen kandidatenmatch was. Het was puur om te kijken of Euwe nog steeds een wereldtopper was.
Na de krappe nederlaag schreef redacteur Eggink in het bondsblad: “Deze teleurstelling wordt echter verzacht door de gedachte, dat de toekomst nu eenmaal der omhoogstrevende jeugd toebehoort en dat een eervolle nederlaag is geleden tegen een schaakkunstenaar van een zeer uitzonderlijk talent.”
Wim en ik hebben veel plezier beleefd aan het schrijven van dat boek. Van het AVRO-toernooi is trouwens geen enkele ronde in Hilversum gespeeld. Wim loste dat op door in zijn voorwoord te schrijven dat je ook ‘Hilversum’ tussen aanhalingstekens mocht schrijven en dat dat ‘de omroepen’ betekende.

Door: wimw

wimw — Mon, 20 Mar 2017 16:07:57 +0000

Ter aanvulling: van 24-12-1939 tot 15-1-1940 speelden Euwe en Keres op vriendschappelijke basis een match over veertien partijen in Nederland, in Amsterdam, Rotterdam, Utrecht en ook Hilversum. Aanvankelijk nam Euwe een voorsprong in de match, maar uiteindelijk won Keres met 7,5 tegen 6,5. Toch weer een bewijs dat Euwe toen heel sterk speelde. Het was jammer dat hij in 1948 zozeer met de organisatie van het eerste, Nederlandse deel van de vijfkamp om het wereldkampioenschap bezig was, dat zijn voorbereiding daaronder leed en hij laatste werd.

Door: Eric van t Hof

Eric van t Hof — Mon, 20 Mar 2017 16:00:03 +0000

In antwoord op Johan Hut.

Bedankt voor de aanvulling. Mijn informatie is gebaseerd op een boek van Fine en die had vanuit zijn positie waarschijnlijk een gekleurd beeld van de situatie. Hij schrijft zoiets als dat "Aljechin op de hem bekende wijze de match tegen Keres ontweek" en dat is niet per se in tegenspraak met wat jij schrijft. Dat Keres ook uitstel had gevraagd, wist ik nog niet.

Bij Henk Dissel lees ik dat de Amerikaanse schaakbond niet instemde met de deelname van Fine. Dat wist ik ook nog niet, maar over die schaakbond heeft Fine ook wel wat geschreven, wat er in het kort op neer kwam dat hij deze organisatie totaal niet serieus nam. Die weigering was ook wel een beetje raar; Kashdam was toen al zo'n 15 jaar over zijn hoogtepunt heen. Stel je ter vergelijking voor dat de KNSB niet akkoord zou gaan met de deelname van Giri aan de Grand Prix, omdat hij niet heeft deelgenomen aan het Nederlands Kampioenschap.

Door: Johan Hut

Johan Hut — Mon, 20 Mar 2017 15:10:02 +0000

Correctie op Eric van ’t Hof: Aljechin heeft na AVRO 1938 de match tegen Keres niet tegengehouden. Wat hij alleen niet meer wilde, was een rondreizend circus, zoals zijn twee matches tegen Euwe en het AVRO-toernooi. De AVRO wilde de match Aljechin-Keres organiseren, maar Keres vroeg uitstel vanwege zijn studie. Daarop werd Fine aangewezen als uitdager, maar die vond als jood de grond in Europa te heet onder de voeten geworden. Intussen praatte Aljechin ook met Flohr, die een sponsor had gevonden, maar die besprekingen werden ook beëindigd (door Flohr) vanwege de dreigende oorlog. En Aljechin sprak met Botwinnik. Aljechin wilde best weer een WK-match spelen.
Mijn clubgenoot Adri Plomp heeft heel veel onderzoek gedaan naar de opvolging van Aljechin, niet alleen in een paar schaakboeken. Hij heeft er grote artikelen over gepubliceerd in het clubblad van HSG. Ook heeft hij veel andere ontwikkelingen onderzocht en ik heb er veel aan gehad voor mijn boek over Hilversumse schaakgeschiedenis, in 2012. Helaas overleed Adri kort voordat dat boek verscheen.
Over de periode direct na de oorlog weet ik minder, maar het verhaal van Henk Dissel komt heel zorgvuldig op mij over. Voor mijn boek was het trouwens ook leuk dat het eerste zonetoernooi in de geschiedenis werd gehouden in Hilversum, in 1947. Het was het 60-jarig jubileumtoernooi van HSG. Dat was dus al voor het WK 1948 en was de eerste aanzet voor het WK 1951.

Door: wimw

wimw — Mon, 20 Mar 2017 11:56:30 +0000

Schakers, die de WK matches van Botwinnik tegen Smyslov, Tal en Petrosian hebben meegemaakt, weten nog wel dat die revanchematch voor de WK-match tegen Petrosian in 1963 was afgeschaft. Igor Botwinnik schrijft daarover in het matchboek dat zijn vader er niet tegen protesteerde, maar het wel een ongerechtvaardigde breuk met een al lang bestaande traditie vond. Je kunt het niet deelnemen van Botwinnik aan de daarop volgende kandidatenmatches toch wel als een vorm van protest zien.