Mijn voornaamste punt was (en is) dat ik vind dat als een partij 80 zetten duurt (veruit de meeste partijen zijn dan allang klaar), de laatste 40 zetten net zo van belang zijn als de eerste 40. Dus als je de eerste 40 zetten een 100, 120 minuten hebt en 30 seconden increment per zet, en de laatste 40 zetten in 30 seconden per zet moet doen, je afbreuk doet aan wat we “klassiek tempo” noemen.
Bij het laatste TSCT speelden Yuffa en Panesar in de Challengersgroep een zeeslang (https://www.chessgames.com/perl/chessgame?gid=3058011) die na 139 zetten in remise eindigde. Na 40 zetten kwam er een lopereindspel op het bord, waarin Wit een pion meer had, maar wat gewoon remise was (de beroemde “0.00”). Dat werd dus een halve avond afgekloven op increment zonder enige nut of noodzaak. Alle andere partijen (ook die van de Masters) waren al uren klaar. Ik vind dit van dezelfde orde als de uitputtingsslag die Dimitri vreest als het voorstel van Derk Dekker (waar ik wel blij van word) zou worden overgenomen. Ik ben er vrij zeker van dat Yuffa en Panesar met 2 minuten increment rond de 60e zet al tot remise zouden hebben besloten en lekker waren gaan eten. En het zou me ook in het geheel niet verbazen als ik de enige ben geweest die hun partij vorige maand helemaal heeft gevolgd…
Vroeger brak je na 5 uur en 40 zetten af en kon je in datzelfde tempo een partij van 120 zetten in 15 uur en drie zittingen spelen (5e matchpartij Karpov-Kortchnoi 1978). Misschien is een maximale zittingsduur van destijds humaner dan doorspelen tot het einde van nu, maar ik zou toch niet terug willen naar die tijd, waarin partijen meerdere dagen duurden en waar anderen tijdens de tussentijdse analyse invloed hadden op het spelverloop.

Een partij kan dan dus letterlijk een halve dag duren. Dat wordt een behoorlijke uitputtingsslag, niet alleen voor de spelers zelf, maar ook voor de organisatie en eventuele toeschouwers.

Ha! Nog een medestander. Dank voor je bijdrage, Peter, helemaal eens.

Voorheen hadden we 2,5 uur voor 40 zetten en daarna steeds 16 zetten per uur. Dat werd halverwege de jaren 80 (mede door Jan Timman en Eugenio Torre) ietsje terug gebracht naar 2 uur voor 40 zetten, gevolgd door 20 zetten per uur. Het kwam erop neer dat het tempo (gemiddelde bedenktijd per zet) gelijk blijft, hoe lang de partij ook duurt, eerst 3 minuten en 45 seconden per zet, later 3 minuten. Met het increment en de Fischerklok is dat gelijk blijvende tempo niet meer aan de orde. Naarmate een partij meer zetten telt zal de gemiddelde bedenktijd per zet steeds iets korter zijn. Als je dit wilt tegen gaan, zit er niets anders op dan de vooraf ingestelde vaste tijd op de klok (“main time”) zo kort mogelijk te maken en het increment zo lang mogelijk. Hier zitten grenzen aan, want je kan niet 3 minuten op de klok geven voor de eerste zet, met daarna een increment van 3 minuten per zet. Maar beginnen met 60 minuten main time en 2 minuten increment per zet (vanaf zet 1) lijkt me een aardig begin. Een partij van 75 zetten duurt dan maximaal 7 uur. Die 7 uur heb je ook nu, als er eerst 4 uur 40 zetten serieus wordt geschaakt en daarna nog 160 zetten door wordt gevluggerd met 30 seconden increment tot er alleen nog maar 2 kale koningen op het bord staan. Voor twee grootmeesters is dat een belediging.

Eric en Brabo: het artikel heeft natuurlijk wel degelijk betrekking op alle speeltempo’s waarbij op zet x ineens een veelvoud van de normale increment wordt toegevoegd. Zo moet je het namelijk zien. Laten we het eens omdraaien. Stel dat digitale klokken altijd al bestaan hadden en er nooit anders was geschaakt dan een bepaalde tijd aan het begin + een vaste increment per zet. Stel dat dan iemand voorstelt: dit is te saai en te regelmatig, laten we er bij een bepaald aantal zetten ineens een half uur bij op gooien! Gewoon, lekker wat chaos creëren rond dat moment! Zo iemand zou toch voor gek worden verklaard?!

In het artikel wordt als voorbeeld een alternatief voorgesteld voor het huidige Tata Steel Masters speeltempo. Dit huidige speeltempo is extra idioot omdat het twee hobbels heeft, bij zet 40 en bij zet 60. Daarom vond ik het een mooi voorbeeld.

Voor vervanging van het FIDE standaard tempo (dank voor de correctie, Eric) kunnen organisatoren die uitloop vrezen gaan voor: 1 uur bij aanvang + 1 minuut increment. Met dit speeltempo duren de eerste 40 zetten maximaal dus 3 uur en 20 minuten, tegen 3 uur en 40 minuten nu. Vrij minimaal minder dus. Bij 60 zetten zit je nog maar op 4 uur maximaal, tegen 5 uur nu. Bij 90 zetten zit je op 5 uur, tegen 5,5 uur nu. Het “break even” punt zit dan dus pas op 120 zetten. Partijen van boven de 120 zetten duren dus maximaal wat langer dan bij de huidige standaard.

Krijg ik dan nu weer het bezwaar dat je niet naar het toilet kunt of een drankje kunt halen, bij een increment van slechts 1 minuut? Tja, als je dat tòch belangrijker vindt moet de starttijd toch wat omlaag en de increment wat omhoog.

Maar die idiote hobbels zijn eruit, en dat is heel wat waard!

Klopt. Trouwens we spreken niet alleen over de spelers. Ook organisatoren, scheidsrechters,… willen graag zo exact mogelijk weten wanneer de laatste partij gedaan zal zijn. Dubbele ronden is 1 reden maar ook afhuren van de zaal, andere afspraken die er zijn…. De agenda’s worden steeds drukker van iedereen. Het is niet leuk om iedereen op te houden met die ene lange partij. In het algemeen belang wordt beslist om de kwaliteit van die enkele lange partijen te verminderen door middel van kleinere increments.

Tenslotte kan je natuurlijk altijd zelf een tornooi organiseren waarin je het tempo kiest. Het is te makkelijk om te klagen over het tempo in een tornooi als je zelf niets doet.

Daarnaast is er bij schaken op internet altijd een impliciet tijdsincrement. De netwerkvertraging (“lag”) wordt namelijk niet meegenomen in de gebruikte bedenktijd. In feite wordt de klok na iedere zet heel even uitgeschakeld, totdat de zet bij de tegenpartij is gearriveerd. Deze internetvertraging is bij moderne apparatuur niet zo groot meer, bijvoorbeeld 30 ms. Maar je kunt ook een tegenstander treffen met waarbij de vertraging kan oplopen tot bijvoorbeeld 500 ms of meer. Voor een partij van 60 zetten levert dit 30 seconden extra op, wat relatief veel is bij het populaire 3/0 tempo.

Horst, nog even in reactie op je volgende opmerking:

Het door jou als “nieuwe standaard” bestempelde 40 zetten in 90 minuten + 30 minuten daarna voor de rest van de partij met 30 seconden increment per zet vanaf zet 1 is natuurlijk een heel ander tempo. 

Dit tempo is niet door mij maar door de FIDE als nieuwe standaard bestempeld.

Handbook ::  C. General Rules and Recommendations for Tournaments