Pam: U heeft altijd een grote afkeer gehad van korte remises. Waarom?

Prins: Je moet echt schaken, anders wordt het een soort boerenbedrog. Ik verlies liever een goede partij, dan dat ik op zo’n manier een half punt rijker word. Ook heeft het schaakspel een sociale waardering en dat moet je niet doodslaan. Het moet voor de toeschouwer een schouwspel zijn, een opvoering, een variant, al klinkt dat laatste misschien wat overdreven. Anders is het toch zonde, schaken is toch een menselijke bezigheid van hoge orde.

Ik denk dat deze opvatting ook betrekking heeft op de eerste partij in de match tegen Donner, gespeeld in februari 1951. Over die match lees ik in het boekje “Koning Keizer Prins” het volgende:

Het is ditmaal het Trainingsfonds van de KNSB, een moeizame met honderden kwartjes en halve guldens gedoteerde affaire die door het KNSB-tijdschrift wordt begeleid, dat een match Donner – Prins over zes partijen tot stand brengt.

In die eerste partij heeft Prins wit en bereikt vanuit de opening weinig tot niets. Donner biedt remise aan na zijn 19de zet. Prins weigert mee te doen aan een dergelijk ‘boerenbedrog’, vermoed ik, en slaat het voorstel af. Ze spelen verder en er ontstaat ongeveer gelijkwaardig eindspel waarin wit een loper heeft en zwart een paard. Allebei vier pionnen verdeeld over twee vleugels. En dan speelt Prins op de 37ste zet een verbijsterend slechte loperzet. Donner kan op slag winnen, maar ziet het kennelijk niet en geeft Prins de gelegenheid de remisehaven weer te bereiken. Op de 40ste zet volgt echter wederom een grote blunder van Prins en Donner haalt het punt binnen.

Hieruit concludeer ik dat Prins in zijn spel eigenlijk last had van een handicap, namelijk zijn eigen opvatting dat een korte remise iets verwerpelijks was. Zeker als er door andere mensen voor zo’n partij was betaald. Ook bij de andere conflicten van Prins zie ik vaak een relatie met geld en daaraan gekoppeld zijn specifieke kijk op rechtvaardigheid en beroepseer.

Een tweede voorlopige conclusie, die ik nog niet geheel hard kan maken, is dat de einduitslag van de match, 4½ – 1½ in het voordeel van Donner, niet helemaal de werkelijke krachtsverhoudingen representeerde. Prins speelde teveel op buigen of barsten, omdat hij vond dat zijn beroepseer hem daartoe verplichtte.

[pgn eo=t pd=https://www.schaaksite.nl/wp-content/uploads/2017/11/prins_kotov_1954.pgn][/pgn]

Ander verhaal over Groningen 1946. Toernooi moest worden ingekort vanwege match USA-Rusland.

Prins kreeg plek in Moskous toernooi aangeboden en ging akkoord.

Toevallig was ik gisteren bij DD in Den Haag en heb dit boekje gekocht voor slechts €8,=. Het is een prachtig uitgevoerd werkje van iets meer dan 100 bladzijden. Het gaat over de opkomst van Donner rond 1950 en bevat ook de geannoteerde partijen van de twee matches tegen Euwe en Prins. Het is geïllustreerd met foto’s en een handgeschreven notatieformulier van Prins uit die tijd.

Aan wie belangstelling heeft voor die boekje adviseer ik contact op te nemen met DD. Ze hadden volgens nog een kleine voorraad beschikbaar.

Dankjewel, ik heb er ‘nauwelijks’ van gemaakt. Ik bedoelde eigenlijk toernooien op het topniveau waar hij thuishoorde. Dat toernooi in Moskou herinner ik me nog. Als ik het goed heb, was dat van de GMA van Kasparov en mocht iedere grootmeester ter wereld eraan meedoen, ook vrouwengrootmeesters. Prins ging ernaar toe samen met Fenny Heemskerk.

Dat brengt me op een andere herinnering. Toen Fenny Heemskerk overleed, schreef ik een groot verhaal voor Schaakmagazine. Op advies van de eindredacteur belde ik Corry Vreeken en Hans Bouwmeester. Bouwmeester had Heemskerk getraind, maar naar een WK in Moskou ging Prins mee als secondant en dat vond Bouwmeester terecht. Want, zo zei hij, ze wordt daar door de Russen niet goed behandeld. “En Lodewijk kan schreeuwen, ik kan dat niet.”

Alexander Münninghoff heeft een boekje geschreven over de matches Euwe-Donner 1950 (2,5-1,5) en Donner-Prins 1951. Daardoor heb ik de uitslag compleet: Donner won er drie en er waren drie remises. Het boekje is in 2002 uitgegeven bij het 150-jarig jubileum van DD en heet Koning Keizer Prins.

Dat ik het vreemd vind dat Donner al in de jaren vijftig in de top honderd staat, neem ik terug. Binnenkort zal ik uiteraard zijn resultaten beter bekijken, maar hij won het Hoogoventoernooi al bij zijn debuut in 1950, voor Euwe, Rossolimo, Cortlever en Van Scheltinga. Dat was dus voordat hij Nederlands kampioen werd.