Jouw toekomstvisie van “de krant” deel ik niet. Je wijst op internet en social media.Maar daar zit hem nou net de crux. Internet en social media wemelen van de fouten en nepnieuws. Dit is inmiddels ook breed doorgedrongen bij de meeste mensen.

Onderzoek heeft aangetoond dat de betrouwbaarheid van de de traditionele media (waaronder kranten) veel  hoger wordt gewaardeerd dan internet en social media.

Dat is een van de redenen waarom ik nog steeds graag een krant lees. Bij voorkeur ook een krant met een denksportrubriek.  En heb daarom ook een optimistischer kijk op toekomst van de “courant”.

Beste Toon, en ook beste denksportfilosoof,

Voor mijzelf is de krant nog steeds wel een belangrijk medium dat ik graag dagelijks lees. Maar voor mijn kinderen niet meer. We moeten daar realistisch in zijn: de papieren krant zal over niet al te lange termijn op houden te bestaan.

De hele problematiek van dit artikel heeft dan ook betrekking op de krant en veel minder op de denksporten. De krant zal verdwijnen en voorafgaande daaraan zullen de denksporten uit de kranten verdwijnen. Dat is bijzonder jammer allemaal, maar tegelijkertijd ook onvermijdelijk.

Het begint er al mee dat de krant niet “courant” meer is. Voor wie enigszins actief is op internet, via websites of “social media”, bevat het papieren drukwerk dat hij ’s ochtends op zijn deurmat vindt al geen echt nieuws meer. Misschien nog wel wat diepgang en feiten achter het nieuws, zoals je schetst, maar ook dié zaken kun je gratis en snel op internet vinden – als je wil.

Wat we nu zien bij de kranten zijn de stuiptrekkingen van een stervend lichaam. De ooit hoogstaande denksportrubrieken worden ingeruild voor oppervlakkige reportages over de laatste modetrends, in een wanhopige poging om de weglopende lezer maar te behagen.

De nieuwsvariant lijkt mij in het internettijdperk uiteindelijk kansloos. Iedereen die op dit moment geïnteresseerd is in het kandidatentoernooi volgt dat live. Misschien kan nagedacht worden over een kadertje in de krant met een link naar het actuele nieuws (schaken, dammen, bridge). En dan denk ik net als Frits ook aan Peter Doggers. Goed, daar moet over onderhandeld worden, maar probeer het maar eens uit.

Ik denk dat er vooralsnog zeker ruimte is voor de meer litteraire aanpak, à la Hans Ree.  Maar denk daar ook out of the box. Bijvoorbeeld één keer per maand (drie weken, whatever) een langere rubriek (volle pagina in Sir Edmund?).

Ik vind dat een goede krant meer kan en moet zijn dan een commercieel product.

Voor mij was en is  “De Volkskrant” toch een van de kranten met diepgang en is men op zoek naar nieuwsfeiten en feiten achter het nieuws. Ik denk ook dat je de lat hoog moet houden als je het hebt over het niveau van de berichtgeving en daarbij de lezer serieus neemt. Om je te onderscheiden van een triviaal prutsblaadje vind ik een denksportrubriek een van de uitgesproken bijdragen aan een krant op niveau.

Beste Eric. Ik moet mezelf in bedwang houden om hier niet allerlei onderwerpen uit mijn essaybundel (over dammen en schaken) al uit de doeken te doen. Maar laat ik één onderwerp aandragen: het CBS onderzocht ruim een halve eeuw geleden ook al wat Nederlanders zoal deden in hun vrije tijd. Wat bleek? 35% damde met enige regelmaat, 18% schaakte. Dat zijn vermoedelijk grotendeels dezelfde mensen geweest. Samen miljoenen “dammers” en “schakers”. Van enig strategisch benul zal slechts een heel klein percentage weet hebben gehad, het percentage dat de spelen als sport beoefende. Vergelijk dat met voetbal en schaatsen, sporten die nu hoge kijkcijfers halen en toen ook al. Van de klompvoetballers en krukschaatsers kan 100% volgen wat hun professionele kameraden op TV doen. Helaas geldt dat voor de denksporten niet. Maar dat wil niet zeggen dat er nog maar 4000 dammers zijn. Dat zijn de ‘echte dammers’, zoals er pakweg 20.000 ‘echte schakers’ zijn die begrijpen waar Gert Ligterink het over heeft. Van de grotere groepen huis-dammers/schakers zullen er toch nog wel veel de krant lezen en mogelijk (na hun pensionering?) door de denksportrubrieken geïnspireerd raken, om hun spel eens wat aandachtiger te gaan bestuderen. Hoewel het adagium “ik ben gaan dammen/schaken door het zien van een leuk probleempje in de krant” helaas al lang is uitgewerkt. De jeugd leest geen kranten meer.

Diezelfde ruime halve eeuw geleden had elke krant en elk blaadje een dam- en een schaakrubriek. Maar ik geloof er niks van dat er toen tienduizenden lezers meer waren die de inhoud ervan konden volgen. Dus als kranten nu alleen nog maar naar kijkcijfers kijken hebben ze een andere instelling dan toen. Dat mag, maar ze volgen daarmee de trend die ze zelf hebben ingezet: minder aandacht is nog minder beoefenaars. Dan kunnen we de denksporten na pakweg duizend jaar populariteit in West-Europa wel opdoeken. Online valt wel wat te redden, maar waar komen daar de nieuwe (jonge) dammers en schakers vandaan? Internet is een enorm nichemozaïek waar je precies moet weten wat je zoekt, en voor de meeste potentiële dammers en schakers is dat geen dammen en schaken. Die goeie ouwe kranten waren zo gek nog niet, maar op een paar uitzonderingen na worden het zo langzamerhand ‘gedrukte websites’, gebaseerd op hoge aantallen likes, clicks enz. Nogal commercieel inderdaad, waarbij volgens mij de nieuwswaarde ook wel eens onder druk kan komen te staan – of eigenlijk al staat. Het wemelt in de Volkskrant van de columnisten met bekende namen en die hebben niet allemaal wat te vertellen… Zelfs met mijn verzoek iets met denken en denksport te doen konden (of wilden) ze niet aan de slag. Helaas geen ‘denkweek’ in de Volkskrant. Het leek me zo’n aardig thema, iedere columnist op zijn of haar eigen manier. Invalshoeken genoeg: onderwijs, gender, literatuur, politiek, kunst, topsport, geschiedenis en zelfs discriminatie.

@denksportfilosoof: Helemaal juist. Het gaat om het bestaan van denksportpagina c.q. gedeelte en dat die als zodanig duidelijk herkenbaar is. En waar die dan in de krant staat is van secundair belang (ik kan me trouwens nog herinneren dat ik er aan moest wennen toen die pagina van het sportkatern naar de kunstkatern verhuisde, maar zag het charmante daar gaandeweg ook van in). Succes met je werkzaamheden, ik kan je verzekeren dat ik al je bijdragen hier aandachtig en met plezier gevolgd heb!

Ter verduidelijking: met ’traditionele plek’ bedoel ik de plek van denksporten in de krant (rubrieken, waar dan ook), en met vertrouwde plek bedoel ik de plaats in Sir Edmund, sinds (inderdaad) pas krap vier jaar. Het klopt dat de drie denksporten veel en veel langer in het sportkatern hebben gestaan, waar ze veel meer ruimte kregen, maar eerlijk gezegd was ik zelf wel gecharmeerd van de plek in bijlage Sir Edmund, waar immers ook literatuur, wetenschap en kunst “in de buurt” zijn op zaterdag. De gehele inhoud van Sir Edmund zal voor elke lezer de ene keer boeiender zijn dan de andere keer. Soms pluis ik vrijwel het hele blad uit, soms kan/kon ik het na het bestuderen van de denksportrubrieken snel terzijde leggen. Meestal iets er tussenin.

Wat het voortbestaan van de denksporten betreft heb ik gemengde gevoelens. Als schaker denk ik dat het allemaal wel losloopt – kijk eens wat er allemaal gaande is! Als dammer maak ik me toch wel zorgen. Juist omdat deze sport minder ‘body’ heeft dreigt het benodigde kader (jeugdleiders, schrijvers, iconen) in Nederland al door de ondergrens te zakken. Daarom vind ik het ook ronduit verkeerd dat de Volkskrant wel wekelijks schaken in beeld zal blijven brengen (voor hoe lang ook) en het dammen sinds 1 maart nauwelijks meer te zien zal zijn – afgezien van mijn incidentele verhaal van 2 maart en wellicht een zeldzame reportage op de sportpagina’s (over Boomstra, Groenendijk, Van IJzendoorn of Wolff), en heel soms een opiniestuk (ook al van mij, zoals in 2010 en 2015). In cultureel opzicht maak ik me ernstig zorgen: momenteel is er een aantal gepensioneerde verzamelaars die geen afnemer (privé of instelling) meer kunnen vinden voor hun levenswerk – bijvoorbeeld een archief waaraan decennia is gewerkt. Denksport is niet alleen schaken, dammen en bridgen, het is ook immaterieel erfgoed met tastbare uitingen daarvan. Wat als die niet eens meer worden bewaard?

Ik begrijp niet goed waarom je spreekt over vertrouwde plek en traditionele plek. Zó lang bestaat die “Sir Edmund” nu toch ook weer niet om al over “traditioneel” te kunnen spreken. Om precies te zijn (ik heb het even opgezocht), bestaat deze “traditie” nu krap vier jaar.

Zie ook: Sir Edmund

Aan iedereen die het schaken, dammen en bridge terug willen hebben naar die vertrouwde plek, heb ik een vraag: leest u al die andere pagina’s van “Sir Edmund” eigenlijk? Ik niet, zal ik bekennen. Ik blader er doorheen en zo nu en dan lees ik wel wat interessants. Maar het merendeel is, ik schreef dit al eerder, flauwe prietpraat.

Als de schaaksport, de damsport en de bridgesport het zouden moeten hebben van de wekelijkse aandacht in de Volkskrant, dan zou het er zeer ernstig uit zien. Gelukkig is dit helemaal niet het geval. Ik voorspel u: ook nadat de Volkskrant er over enige tijd niet meer zal zijn, dan zal de damsport (en uiteraard ook het schaken en bridgen) nog zeer lang bestaan en actief beoefend worden door duizenden liefhebbers over de gehele wereld.

Dat zie ik niet zo zwart/wit. Als er op dinsdag iets gebeurt in schaakland, dan is dat voor mij op zaterdag nog steeds “nieuws”. Bij schaken komt een dagje eerder of later er niet op aan. Voor het overige ben ik het slechts gedeeltelijk met je eens. Ik acht Ligterink gezien zijn ruime ervaring zeker in staat om wekelijks een boeiend artikel / rubriek / column te schrijven. Maar ik vind ook wel dat hij nu teveel vasthoudt aan steeds dezelfde vorm. Namelijk, een vrije korte tekst gevolgd door een korte partij als illustratie bij die tekst. Wat mij betreft kan die partij inclusief het diagram meestal wel achterwege blijven, wat natuurlijk meer ruimte geeft voor tekstuele inhoud. Ook mag hij wel wat scherper formuleren en meer zijn eigen mening laten doorschemeren. Het hoeft niet altijd zuiver objectief te zijn.