Meer detail, volgens mijn herinnering aan de oude boeken: Botwinnik dacht eerst dat die stelling aangenamer voor wit was, maar kwam dan erachter met welk materieel het niet zo was: zonder torens, maar met dames. Zijn conclusie strookte met het rekenresultaat van Tal … . Misschien eerden een voorbeld van `anders denken’ dan van `weinig zien’.

Donner gaf keer op keer materiaal weg. Als je daarop wees, dan was het: “O, pardon, pardon!” En dan keek-ie even en deed triomfantelijk een zet. “Hier moet ik natuurlijk dat spelen, dan sta ik goed!” en als daartegen ook bezwaar was, dan was het weer: “O pardon, pardon!” En dan keek-ie weer even … Een zich herhalende situatie.

Vervaagde kennis: Tal offerde geen loper maar een paard op e6.

Eigenlijk drijven we af (mijn schuld!) van waar het besproken boek over gaat.

Maar eenmaal zover: ik herinner mij dat Tal en Botwinnik in 1960 een door Botwinnik gewonnen Caro-Kann analyseerden waarin Tal vroegtijdig een loper op e6 had geofferd. Tal kwam aan met varianten en was verbaasd dat Botwinnik niet verder dacht dan: ik moet torens zien te ruilen en dames op het bord houden.

Ander puntje: sommige vertalingen die ik in het stuk zie – ik neem aan dat het om vertalingen gaat – zijn houterig. Dat is geen aanbeveling. Nog een ander puntje: de filosoof Rowson kan wel eens doordraven, zoals ik bij “The seven deathly chess sins” merkte. In het bovenstaande zie ik trivialiteiten vermengd met iets wat op humbug lijkt – dat laatste kan met de kwaliteit van de vertaling te maken hebben…

Dat was ook mijn ervaring bij het analyseren met Donner.

Ik was ooit getuige van de volgende dialoog:

Münninghoff: “Remiiiese?”

Donner: “Nééé, nééé!!!

En Donner ging voort om ook op belendende borden zetten te doen die op z’n minst goed genoeg waren om te winnen.