Beste Caesar,

Je moet niet kijken naar de contributie maar naar de afdracht per lid aan de bond.

De afdracht van een seniorlid aan de hockeybond is slechts 32 euro. (voetbal is nog veel goedkoper zelfs ong. 10 euro)

De afdracht van een seniorlid aan de schaakbond is meer dan 50 euro per lid! Lijkt me een riant bedrag.

Dan moet je toch met gemak een mooi schaaktijdschrift in stand kunnen houden.

Natuurlijk zou het geweldig zijn als er weer zo’n bloeiperiode zou komen als in de tijden van Euwe (jaren ’30) of Timman (jaren ’70-’80). Maar de werkelijkheid ziet er helaas anders uit. Sinds ongeveer 1993 laat het ledental van de schaakbond een langzame maar gestage daling zien. In de afgelopen jaren heeft de schaakbond hier zelf al verschillende rapportages over gepubliceerd die deze daling duidelijk in kaart brengen.

Ik begrijp het heel goed wanneer mensen om een of andere reden vóór Topschaak en/of Talentontwikkeling (wat trouwens iets anders is dan jeugdschaak) zijn, maar het argument dat deze zaken goed zouden zijn voor de populariteit van het schaken in Nederland is dus aantoonbaar onjuist. Al vele jaren wordt namelijk ditzelfde beleid gevoerd en evenzovele jaren daalt het aantal leden.

Het bestuur heeft nu besloten om het oudste instituut van de schaakbond in één keer te vernietigen: het bondstijdschrift. Ik vroeg me af hoe de leden van de schaakbond hier over denken. Deze informatie is immers eenvoudig beschikbaar voor het bestuur. In de online ledenadministratie (OLA) kan ieder lid aan laten geven of hij/zij Schaakmagazine thuis wil ontvangen of niet. Het is dus exact bekend hoeveel leden de ontvangst van Schaakmagazine op prijs stellen en hoeveel niet.

Eén manier om kosten te besparen op Schaakmagazine is hier nog niet genoemd: laat de verspreiding via de regionale bonden en verenigingen lopen. De bond verstuurt alleen nog grote pakketten naar de onderbonden, die deze weer opdelen in kleinere pakketten voor de verenigingen. En de verenigingen tenslotte, zorgen voor de verspreiding naar hun leden. Er is op elke vereniging wel iemand te vinden die het leuk vindt om een middagje postbode te spelen en zo niet, dan kunnen de resterende exemplaren altijd nog met de reguliere postbezorging mee.

Een team dat in de top 10 staat heeft meer kans om europees of wereldkampioen te worden.

Nederland werd trouwens Europees kampioen in 2001 en 2005.

Euwe’s wereldkampioenschap heeft schaken een grote boost gegeven. Timmans kandidatenmatches en toernooiwinsten idem.

Wat vergeten lijkt te zijn, is dat de schaakbond ooit is opgericht door een groep van amateur-schakers. Deze schaakliefhebbers hadden bepaalde doelen en belangen voor ogen, die bij de oprichting van de schaakbond dan ook duidelijk zijn vastgelegd in de statuten. Nu kun je over die oude statuten gemakkelijk wat geringschattende opmerkingen maken, maar feit is dat tot op heden het grootste deel van de inkomsten in de begroting nog steeds bestaat de gezamenlijke contributies van amateurs.

Wanneer men die statuten van de schaakbond bestudeert, dan valt op dat alles draait op het begrip gemeenschappelijk belang. Inderdaad bestond er destijds bij de schaakliefhebbers in Nederland de behoefte om via een nationaal kampioenschap te bepalen wie de sterkste was. Maar dan moet dit kampioenschap uiteraard wel zó zijn ingericht dat iedere schaker desgewenst een mogelijkheid heeft om zich in die strijd te mengen. In betere tijden kon een goede schaker eerst kampioen worden van zijn regio en op zich die manier toegang verschaffen tot de zogenaamde halve finales van het NK. En daarna doorstoten naar de finale van het Nationaal Kampioenschap. Het afschaffen van deze logische structuur is een onbegrijpelijke beslissing geweest. Tegenwoordig wordt er nog wel een surrogaat-NK gespeeld, maar het belang daarvan is nihil. Er worden ogenschijnlijk willekeurig een stuk of acht sterke schakers bij elkaar gezet, die een klein onbeduidend toernooitje spelen, zonder publiciteitswaarde en zonder dat dit ook de belangstellig heeft van het merendeel der amateurschakers.

Het gemeenschappelijk belang is ook terug te zien in de statutaire bepaling voor het bondsorgaan. Dit tijdschrift, tegenwoordig Schaakmagazine genoemd, behoort bij ieder lid van de bond op de deurmat te belanden. En dan natuurlijk bij voorkeur met een frequentie die een actualiteit kan waarborgen. En bij voorkeur van een kwaliteit die voor zoveel mogelijk schakers interessant is. In het huidige tijdperk, waarin de kosten van postbezorging explosief zijn gestegen en tegelijkertijd informatie via internet goedkoop kan worden verspreid, is het niet onredelijk om na te denken over alternatieven voor een papieren tijdschrift. Maar dit is een buitengewoon ingrijpend besluit, in feite een statutaire wijziging, dat men niet zo maar even op een achternamiddag in klein gezelschap kan nemen.

Zoals ik de begroting interpreteer, wil het bestuur Schaakmagazine afschaffen om ca. €85.000 “vrij te maken”, welk bedrag dan besteed kan worden aan een niet nader toegelicht “online initiatief” dat nochtans wel alvast voor €40.000 in de begroting is opgenomen, nog los van de €43.000 kostende inhuurkracht die een en ander dan vorm zou moeten geven. Misschien is dit een goed plan, maar dat is op geen enkele manier uit het verhaal te beoordelen. Over het algemeen is het sowieso zeer moeilijk om een oordeel te vellen over iets dat nog niet bestaat. Het komt er dus op neer dat de schaakbond wil investeren in de totstandkoming van een nog niet bestaande “online schaakcommunity”. Helaas is het “track record” van de schaakbond inzake IT-toepassingen op internet niet al te best.

Een derde algemeen belang dat in de statuten wordt genoemd, is het uitschrijven van wedstrijden. Het jaarlijkse Open Kampioenschap is hiervan een uitstekend voorbeeld dat gelukkig nog bestaat. Maar de hoofdmoot wordt gevormd door de landelijke competitie. Helaas heeft het bestuur ook hierin in de afgelopen jaren flink gesneden. Niet in financiële zin, maar wel in de toegestane bedenktijd. In betere tijden nam een partij in de competitie een groot deel van de zaterdag in beslag. Tegenwoordig worden de partijen in maximaal 4 à 5 uur afgewerkt. Vaak wordt bij het steeds verder terugschroeven van de bedenktijd verwezen naar de omstandigheid dat dit door de schakers tegenwoordig op prijs wordt gesteld, waarbij men dan waarschijnlijk onbedoeld de eerder genoemde “survival bias” over het hoofd ziet.

Hoe is het toch mogelijk dat het bestuur de kernwaarden van de bond, zoals duidelijk omschreven in de statuten, keer op keer lijkt te negeren of althans te beperken, ten faveure van zaken die niet in de statuten worden genoemd? De reden hiervoor zullen op het terrein van de psychologie liggen en wil ik derhalve hier laten rusten. Feit is echter dat er vanuit de schaakgemeenschap al sinds de jaren ’60 van de vorige eeuw wordt gemord over de kosten die deze buiten-statutaire activiteiten tot gevolg hebben. Toch is het bestuur hier lange tijd mee weggekomen, wat begrijpelijk is bij een groeiend ledenbestand. Daardoor kwam er immers ieder jaar weer wat extra geld ter beschikking, waarmee deze zaken dan gefinancierd konden worden.

Momenteel bevindt de schaakbond zich al enige jaren in een periode van daling qua aantal leden. Dat zou eigenlijk geen enkel probleem moeten zijn, indien het bestuur zich zou richten op de kerntaken zoals vermeld in de statuten. En dientengevolge de andere taken zou beperken of gewoon afschaffen.

Sinds wanneer de schaakbond wordt gesponsord door de NOC*NSF weet ik niet. Maar ik zie wel dat de schaakbond hiermee helaas is gepolitiseerd. Wij lezen in de begroting bijvoorbeeld de volgende tekst in het hoofdstuk “Topschaak”:

Wat willen we bereiken?

1. Nederlandse schaker in top 10 van de wereld.

2. Twee Nederlanders in de top-50 van de wereld.

De amateurschaker vraagt zich af wat het nut is van deze doelstelling. Maakt het werkelijk een groot verschil wanneer onze beste schaker de nummer 7 of 17 is op de wereldranglijst? Het heeft er alle schijn van dat de doelstelling simpelweg is afgeleid uit de bestaande situatie dat er nu eenmaal een Nederlandse schaker is in de top-10 en één in de top-50. Men heeft de huidige (toevallige) situatie tot doel verheven. Het gemeenschappelijk belang van de leden (artikel 3.2.b van de statuten) is hier niet te zien.

In het hoofdstuk “Talentontwikkeling” is iets vergelijkbaars te lezen:

Wat willen we bereiken?

Doel is het opleiden van spelers met focus op grootste talenten. Doel op termijn is om Nederland structureel in de top 10 van het landenklassement te krijgen. 

Ook hier weer de vraag: waarom zou dit een doelstelling moeten zijn? Zou het niet logischer zijn, indachtig het gemeenschappelijk belang, om alle schakers op te leiden? En waarom zou Nederland structureel in de top-10 van het landenklassement moeten staan? Is dat beter dan de top-20? Weet de gemiddelde amateurschaker überhaupt wat dit “landenklassement” is en interesseert het hem? Is dit doel een gemeenschappelijk belang? Ik zie dat niet.

Tot zover mijn bescheiden bijdrage aan deze discussie. Ik wens de bondsraad veel wijsheid toe in de te nemen beslissingen en kijk met belangstelling uit naar het resultaat daarvan.

1) KNBS rating verwerking en publicatie. (Slechts 4x per jaar, maar toch.) Doorgeven voor FIDE-verwerking ook.

2) De online ledenadministratie OLA is een mooie tool, werkte tot nu toe bij mij altijd vlekkeloos.

3) Ontkoppeling KNSB-competitie en regionale competities bleek een prima idee. Uitbreiding met extra lagere klassen voorziet duidelijk in een behoefte. Ook zwakkere schakers kunnen nu serieuze clubcompetitiepartijen op zaterdag spelen. Omgekeerd spelen er nu ook sterke KNSB-spelers in regionale competities. Echt win-win!

4) Communicatie en organisatie KNSB-competitie is volgens mij prima.

Vergeet ik nog iets? Ah, Herman Grooten noemt nog: “toernooikalender die beheerd wordt, […] assistentie bij de grote toernooien, […] trainers [opleiden] […] die trainingen kunnen verzorgen voor de jeugd die we graag de spelregels willen leren enzovoort”

Dat is bij elkaar zeker niet niks. Natuurlijk kan het beter. Een aantal rubrieken van het Schaakmagazine zijn zeer lezenswaardig (zoals de column van v/d Sterren zelf). Ik zal persoonlijk het Schaakmagazine in papieren vorm niet missen, sluit me wat dat betreft aan bij JW Duijzer.

Ik heb me verder niet in de begroting verdiept en om hoeveel geld het gaat, maar het geld voor Giri en van Van Foreest (of in het algemeen topsportbeleid) dat is toch vooral geoormerkt geld/subsidie van NOC-NSF lijkt mij?

https://nocnsf.nl/media/3723/nocnsf-lijst-topsporttoekenningen-2021.pdf

Het lijkt me niet dat je dat zo kan inzetten voor andere doeleinden als breedteschaak, schaakmagazine etc