Zelfs tot in de Eerste Wereldoorlog. In die tijd was de situatie nogal onduidelijk, omdat het front over Letland heen schoof. Maar sovjets waren er pas na 1917 – ook met wisselend succes.

Je zou Nimzowitsch wellicht een anarchist uit zelfbehoud kunnen noemen. Niet iemand die zich voor wat voor karretje dan ook zou laten spannen. Iedere suggestie dat hij dat wel zou zijn, lijkt mij er volledig naast te zitten.

Nimzowitsch emigreerde in 1920. Waarschijnlijk had hij toen een Lets paspoort. Zijn naam betekent ‘de Duitse’, wat kan inhouden dat zijn Joodse familie ooit uit Duitsland kwam.

chessgames.com/perl/chessgame?gid=1990317 nog in Letland gespeeld, ik veronderstel dat N. terug was na zijn vlucht naar Berlijn. Een maand later speelt hij te Göteborg, waar hij nog een maand later een tweekamp tegen Bogoljubow met 1-3 verliest.

Voor de duidelijkheid: Letland is slechts enkele maanden gedurende Nimzowitsch’ leven een sovjetrepubliek geweest. Vanaf 1920 tot WW2 was het land onafhankelijk. Nimzowitsch wist inlijving in een van de legers te voorkomen ‘by feigning madness’, aldus de Engelse wiki; er zou de hele tijd een vlieg op zijn hoofd zitten. In 1920 wist hij naar Duitsland te ontsnappen waarna hij zich in Denemarken vestigde. Enige connectie met de sovjets is dus zeer onwaarschijnlijk.

https://chesshistory.com/winter/extra/frank.html

Om hier even op door te gaan. Nimzowitsch zal zeer waarschijnlijk niet iets met de Sovjet te maken hebben gehad. Maar, andere (latere) schrijvers hebben volgens de auteur wel degelijk zijn partijen omzeild. Dit boek, maar ook dat van Romanovsky, schrijft dat de Sovjet republiek wel een stevige vinger in de pap had in toernooien (wie waar mocht spelen), brieven (voor in magazines) en andere literatuur. Wellicht heb ik de “boycot-passage” wat met een bril op gelezen.

Ja, die wordt ook behandeld. Het boek wijst alle Nazi-claims resoluut af, wellicht wat summier en zonder al te veel in te gaan op bronnen zoals je die hierboven benoemd. Het karakter van Bogoljubov wordt getekend als een man die pragmatisch was en niks had met politiek. Hij gaf zijn burgerschap op, om te kunnen deelnemen aan toernooien zonder de toestemming van de Russische schaakbond (die moest voor elk toernooi buiten de Sovjet Republiek toestemming geven om deel te nemen) en later, tijdens de 2e wereldoorlog, moest Bogoljubov schaaktoernooien spelen om rond te komen, aangezien een groot deel van zijn inkomen weg was gevallen. Dit alles deed hij voor zijn familie, die het financieel niet breed had. De auteur houdt stellig vast dat Bogoljubov niks met politiek had, en ook niks met het Nazisme.

Hoi Frits,

Ik heb de tekst wat genuanceerd. Toch heb ik het idee dat de auteur van het boek wel degelijk een suggestie doet in die richting. Al was het, nu ik het na lees, toch niet zo stellig als ik hierboven opschreef. Wel schrijft hij dat Bogoljubov zoveel goede partijen had gespeeld in die tijd (1921-1926) dat het erg opmerkelijk was dat Nimzowitsch en latere schrijvers hem structureel niet opnamen in hun boeken. Daarnaast, Bogoljubov had al bonje met de Sovjet Republiek ten tijde van het uitkomen van Mijn Systeem en zegde korte daarna zijn burgerschap op. Het boek spreekt van een “boycot” (ook tussen hoge aanhalingstekens). Erg suggestief, wat mij betreft. Ongeacht, ik heb de tekst wat genuanceerd.

‘A number of C.N. items have discussed, desultorily, the subject of Bogoljubow and the Nazis. For instance, Reuben Fine’s unsubstantiated claim that Bogoljubow had some of his rivals put in concentration camps by the Nazis was dealt with on pages 183-184 of Chess Explorations and pages 191-192 of Chess Facts and Fables, whereas page 92 of the latter book referred to Bogoljubow’s attempts at rehabilitation vis-à-vis FIDE in 1946. Has any chess writer ever published a rigorous, extensive study of Bogoljubow’s conduct during the Third Reich?’

Komt die laatste vraag in dit boek aan de orde?