“Dit eindspel biedt zwart goede winstkansen gezien zijn meerderheid op de damevleugel, waaruit de verste vrijpion kan ontstaan. De ‘latente dreiging’ dat dit eindspel kan ontstaan, dwingt wit de zaken zo scherp mogelijk te blijven aanpakken.” De menselijke schaker zal deze factor persoonlijk moeten afwegen.

Op blz. 53 krijgt 13.d5 een uitroepteken, je kunt tegenwoordig heel wat partijen met deze en andere zetten terugvinden.

“12.Le3 o-o met gelijke kansen” (Euwe-deeltje No.5 vierde, bijgewerkte druk van 1953 en vijfde, bijgewerkte druk van 1963)

Als ik me goed herinner, noemde Erik twee boeken die hij goed vond. Move First Think Later (Hendriks) en Secrets of Practical Chess (Nunn).

Boeiend geremd worden door Euwe zoveel jaar na dato! Heeft van den Doel ook nog aangegeven welke boeken zijn ontwikkeling wel hebben bevorderd?

Om een of andere reden heb ik drie verschillende drukken van Oordeel en Plan in mijn boekenkast. De eerste druk uit 1952 door uitgever Van Goor valt bijna uit ekaar en heeft 212 bladzijden. De tweede druk uit 1961 ook door Van Goor bevat 164 bladzijden. De negende druk door Tirion Sport bevat eveneens 164 bladzijden.

De inhoud van deze drie uitgaven is identiek, met uitzondering van het voorwoord. Bij de tweede druk heeft Van Goor het hele boek opnieuw gezet met een iets kleiner en scherper lettertype en nieuwe diagrammen. Dit is de beste uitgave.

Ik vermoed dat Tirion de rechten op het boek in 1974 heeft overgenomen. De negende druk uit 1991 is nog steeds een soort fotokopie van de tweede druk en daardoor minder scherp.

Oordeel en Plan heb ik altijd een prachtig boek gevonden. De bestudering ervan heeft mijn liefde voor het schaakspel doen groeien. Dat is een kwestie van smaak. Erik van den Doel daarentegen vertelde mij eens desgevraagd dat hij het een slecht boek vond dat zijn ontwikkeling als schaker heeft geremd.

De computeranalyses neem ik niet al te serieus. Als je een partij na afloop op een schaakserver laat analyseren, zie je maar al te vaak dat een zet zogenaamd fout was, terwijl je nog in overbekende theorie zat…

In het oorspronkelijke voorwoord van Euwe zelf legt hij uit hoe het boek tot stand is gekomen. Het is begonnen als een serie artikelen die Euwe schreef op verzoek van J. du Mont voor de Britisch Chess Magazine. Hierbij noemt hij Du Mont hoofdredacteur, en bedankt hij hem voor het “grondidee, verdere aanwijzingen, en de vertaling”.

Toch lijkt mij dit boek het werk van Euwe zelf, vooral ook vanwege de typerende schrijfstijl. De frase dat “de theorie vindt dat …” gebruikte hij veelvuldig, ook in andere boeken. De wetenschapper Euwe was zich er uiteraard van bewust dat “theorie” niets anders is dan de algemeen heersende opvatting op één bepaald moment in de tijd en derhalve aan verandering onderhevig is.

Dat betekent dus dat in het jaar 1952 de algemene opvatting onder topschakers was dat de betreffende stelling iets beter was voor zwart. En Euwe was het daarmee in 1952 eens, vandaar dat hij het woord “terecht” heeft toegevoegd. In andere gevallen was Euwe het soms niet eens met de “theorie” en dan werd dat ook vermeld.

Het enige dat misschien een beetje verwijtbaar is, is dat men die “theorie” uit 1952 niet bij de volgende drukken opnieuw heeft getoetst. Het boek Oordeel en Plan is vaak heruitgegeven, maar volgens mij zijn het allemaal letterlijke kopieën van het origineel.

chesshistory.com/winter/extra/ghostwriting.html