Het nieuwe plaatsingssysteem biedt ook onverwachte mogelijkheden voor de wat oudere generatie. In 1983  behaalt Timman in de studio van de nieuwe sponsor de AVRO voor de zevende maal in zijn carrière de nationale titel. Bijzondere deelnemer is Theo van Scheltinga, die zich op 69-jarige leeftijd had gekwalificeerd voor het toernooi waarin hij reeds in 1936 was gedebuteerd.

Ik heb wel eens gehoord/gelezen dat Donner nog een keer stennis heeft gemaakt in het hotel in Leeuwarden, omdat hij twee uur te laat voor het ontbijt verscheen en de medewerker hem vertelde dat hij best bereid was om nog een kop koffie voor meneer Donner te halen, maar dat dit helaas alles was wat er die ochtend (middag?) nog in zat? Of is dit een smeuïg, maar enigszins opgeklopte verhaal?

“Al die persoonlijke kampioenen speelden met elkaar een toernooi in verschillende groepen dat de “halve finale van het nationaal kampioenschap” werd genoemd. De winnaars van deze groepen plaatsten zich vervolgens voor het NK. Hieraan werden dan volgens de plaatsingslijst een aantal grootmeesters toegevoegd. Die werden zo sterk geacht dat ze zich niet via de voorrondes van de PKs en halve NKs hoefden te kwalificeren.”

Volgens mij plaatsten in die tijd (jaren zeventig, tachtig) vier spelers uit de halve finale zich voor de finale. Die halve finale bestond uit twee groepen die beide in drie weekenden zeven ronden Zwitsers speelden, en waarbij uit beide groepen de nummers één en twee naar de finale gingen. Die finale was indertijd een round robin 12-kamp of 14-kamp. Bij de gekwalificeerden uit de halve finales werd eerst de top vijf of zes uit het vorige NK gevoegd, en daarna de genodigden op basis van de plaatsingslijst. En zo verscheen in het NK van 1981, samen met Paul Boersma, Rini Kuijf en Coen Stehouwer triomfator van de halve finale, een speler ten tonele die jaren later redacteur van Schaaksite zou worden!

“Dit alles is verdwenen. De deelnemers aan het NK worden nu ergens door iemand op een zeker tijdstip volgens een bepaalde procedure vastgesteld.”

Een procedure die bepaalde dat vier regionale kampioenen en de NOSBO-kampioen aan het NK konden meedoen. Dat er regionale kampioenen meededen aan het NK staat ook gewoon in het artikel van Herman trouwens.

Ieder lid van een schaakvereniging kon zich inschrijven voor het PK van de regionale bond waarbij zijn vereniging was aangesloten. Dit leverde een stuk of 13 “persoonlijke kampioenen” op van de respectieve regionale bonden. Zo kreeg je de kampioen van Friesland, de kampioen van Zeeland, de kampioen van Limburg, enzovoort.

Al die persoonlijke kampioenen speelden met elkaar een toernooi in verschillende groepen dat de “halve finale van het nationaal kampioenschap” werd genoemd. De winnaars van deze groepen plaatsten zich vervolgens voor het NK. Hieraan werden dan volgens de plaatsingslijst een aantal grootmeesters toegevoegd. Die werden zo sterk geacht dat ze zich niet via de voorrondes van de PKs en halve NKs hoefden te kwalificeren.

Zo iets was het ongeveer.

Op dat systeem was van alles aan te merken. Zo zijn niet alle regionale bonden even groot en even sterk. Kampioen van Zeeland worden was iets eenvoudiger dan kampioen worden van Groot-Amsterdam bijvoorbeeld.

Maar het voordeel van dit getrapte systeem was wel dat het NK en de PKs veel meer dan nu zorgden voor een verbinding van alle schakers in Nederland. Verbinding is nu weer een van de kernbegrippen van de schaakbond. Het was natuurlijk leuk dat je als lid van de Schaakclub Simpelveld in theorie Kampioen van Limburg kon worden en je dan vervolgens via het het Halve NK in theorie kon plaatsen voor het Nationaal Kampioenschap. En ook als je daartoe zelf niet in staat was, was het nog steeds leuk om mee te leven met de andere kampioen van Limburg of Zeeland, zelfs als die vervolgens sneuvelde in het Halve NK.

Dit alles is verdwenen. De deelnemers aan het NK worden nu ergens door iemand op een zeker tijdstip volgens een bepaalde procedure vastgesteld.

Het systeem dat je noemt heeft zeker ook nadelen. Clubs op lager niveau hebben hier m.i. weinig te zoeken. Daarnaast bestaat er kans op toerisme van sterkere spelers die zich via een zwakkere club gaan plaatsen. En hoe wil je in korte tijd alle clubkampioenen terugbrengen tot 1 à 2 spelers?

Het systeem uit het verleden waarbij de kampioenen van de regionale bonden zich plaatsten voor de halve finales heeft mijn voorkeur.

Hoe mooi zou het zijn om het NK te starten met alle clubkampioenen van het voorgaande jaar, die tegen elkaar te laten spelen, je houdt dan x spelers over. Deze kun je aanvullen met y spelers die Nederlandse toernooien hebben gewonnen en z spelers op basis van hun rating. Deze x+y+z spelers gaan dan uitmaken wie de kampioen van Nederland wordt.

Het NK leeft dan een aantal rondes lang in heel Nederland.

Het NK komt zo heel dichtbij voor alle schaakliefhebbers, ze hoeven ‘alleen maar’ kampioen te worden van hun club.

Als beginnend clubspeler krijg je meteen het gevoel dat Nederlands Kampioen worden binnen ieders bereik is. Hoe mooi is dat?

Je kan via meerdere routes via meerdere pogingen het NK halen.

Alle spelers binnen de clubs komen zo in aanraking met het NK, want binnen een club wordt daar natuurlijk over gepraat.

Spelers gaan hun clubkampioen volgen.

Op het laagste nivo van de schaakpiramide wordt dus heel veel ‘buzz’ gecreëerd, het schaakvirus heeft zo veel meer kans over te springen om nieuwe mensen te besmetten.