Natuurlijk, het is (iig op de goede manier) erg nuttig. En nee, nooit op mijn kop gehad voor dat ik te veel zou snelschaken.

Ik word ook een dagje ouder: “is” moest wellicht “was” zijn. Wij kregen toch wel op ons kop als we teveel snelschaakten. Hoe kijk jij er tegenaan? Gewoon doen, neem ik aan?

Ik bedacht me dat zowel Botwinnik als Tal 6 keer kampioen van de Sovjet Unie waren, een record. Dat was het zwaarst bezette toernooi uit die tijd met rond de 22 deelnemers. Daar deden niet alleen Russen aan mee, zoals Botwinnik, Spassky en Kortchnoi, maar ook schakers als Tal uit Letland, Petrosian uit Armenië, Keres uit Estland en Geller uit de Oekraïne. Allemaal topspelers uit die Sovjet tijd en deelnemers aan kandidatentoernooien.

Als dat klopt verbaast het mij, ik ben die verdeeldheid niet tegengekomen.

Voor een beetje inspiratie speel ik vaak eens een partij na uit “Half a Century of Chess”, maar dat boek van Hans Müller is ook heel goed. Wim Andriessen was er altijd lyrisch over.

Als ik het me goed herinner staat het in “Vermischte Bemerkungen”, in het Engels onder de vreselijke titel “Culture and Value” gepubliceerd. Kan ook zijn dat het in de memoires van zijn leerling, de psychiater Maurice O’ Drury staat. Ik zal even zoeken.

Ik vraag me los daarvan wel af waar Wittgenstein dit gezegd heeft, aangezien ik de quote me niet kan herinneren en nergens kan terugvinden. Wel staat me bij dat de ‘vroege’ Wittgenstein een gelukkig leven juist van het grootste belang achtte.