Grootmeester Timman was ‘schaakromanticus’, maar ook uitzonderlijk ’toegewijd’

Schitterend tijdsdocument van Hans Bohm die door Langs de Lijn is geinterviewd.

Ik ben zelf eind jaren 70, begin jaren 80 aangestoken door het schaakvirus wat door Donner over de schaakprestaties van Timman via Dag- en Weekbladen werd gedeeld, resulterend in het volgen van een AVRO cursus. Ook 3 keer het genoegen mogen smaken tegen Timman te hebben mogen spelen;

– begin deze eeuw in een draaimolen-mandje op het Ledig Erf. Het schaakcafe bestond toen zoveel jaar en 8 of 9 schakers mochten vanuit dat mandje de degens kruisen.

– in 2008 of 2009 geloof ik heb ik tijdens het NK snelschaken in Dordrecht een minimatch mogen spelen. Ofschoon ik dat toernooi tal van hooggerate gm’s versloeg, kwam er tegen Timman geen fatsoenlijke zet bij mij uit. Vast iets met respect voor de kolossale man en zijn verdiensten voor de schaakwereld.

Ik vond het mooi dat hij nog zo fanatiek was dat hij boos de speelzaal verliet omdat hij zijn mooie stelling in remise had laten verzanden. Hij toonde ook respect voor zijn tegenstander, want het toreneindspel met een pion meer had hij nog best een tijd door kunnen spelen. Maar hij wist dat het remise stond en ging ervanuit dat Jip geen fout meer zou maken. Op dat moment wisten wij niet dat dit zijn laatste partij zou zijn. Misschien wist hij toen zelf al dat hij ziek was.

Het was bijzonder om hem nog eens van dichtbij te zien spelen!

Ooit bezocht ik een Studium Generale in Utrecht, met Jan Timman als spreker over Dostojevski. Dus niets schaakgerelateerds, hoewel er in de goed gevulde zaal ook mensen zaten die -tot ergernis van velen- toch iets over schaken vroegen. De meeste toehoorders, waaronder ik, hoorden vooral een gepassioneerde en deskundige spreker over een prachtig onderwerp.

Een simpele positie met verrassend slot die me onmiddellijk te binnen schoot is de volgende:

[pgn height=270 layout=vertical] [FEN "3k4/2b5/2R5/3P4/6n1/2B5/8/6K1 b - - 0 0"] [/pgn]

(1994 [1989?], in The art of the endgame, p. 16)

Zwart aan zet, wit wint.

Als zwart de pion weet te veroveren, is het normaal gesproken remise. Als wit zijn materiaalvoorsprong weet vast te houden, is de winst geen groot probleem. Zwart begint met de pion aan te vallen:

1… Pe3

Timman geeft aan dat na 2.d6 Lb8 de d-pion te zwak wordt (bijv. 3.Tb6 La7 4.Lf6+ Ke8 5.Tb7 Pd5+ 6.Txa7 Pxf6 7.Kg2 Kd8! 8.Kf3 Pe8 met remise). Blijft over:

2.Tc5 Lb6

Als de toren weggaat, slaat zwart de pion met aftrekschaak en dekking van de loper.

3.La5 Pxd5

Penning op penning! Zwart lijkt zich te redden, maar wit heeft nog iets bijzonders:

4.Kh1!!

De enige, want anders heeft zwart een schaakje met het paard, en na 4.Kh2 heeft zwart 4… Lc7+. Nu blijft wit een toren voor.

Timman was al internationaal meester in schaakcomposities, maar verdient postuum de grootmeestertitel.