Laten we het er maar op houden dat we een verschillend idee hebben over wat acceptabel is. Je andere punten zijn al aan de orde geweest. Ik zet er in ieder geval een punt achter.

Fijner is, dat Frits een mildere toon hanteert nu hij mijn artikel alleen wat ongelukkig geformuleerd vind. Toch heeft het mij aan het denken gezet, hoe het toch kan dat mijn artikel bij een lezer geleid heeft tot zo’n emotionele ontlading. Ik moet de woorden nog zorgvuldiger kiezen, is de les voor mij. Toch wil ik graag aan Frits mijn excuses aanbieden, hij weet heus wel dat dit geen opzet was, maar ook onbedoelde dingen kunnen fout zijn. Met mijn correctie in de tekst meen ik Frits’ laatste zorgpuntje te hebben opgelost.

Nog fijner zal ik vinden als Frits, als hij daaraan toe is, zijn voor mij kwetsende woorden “gevoelloos” en “grappig artikeltje” zal willen terugnemen. Hier heb ik geen fijn gevoel bij.

Al met al kan er geconcludeerd worden dat met de twee artikelen de Schaaksite niet stilzwijgend aan de herdenking van 11 september 2001 is voorbijgaan.

Henk, naar mijn mening is het niet mogelijk een serieus verband te leggen tussen een schaakpartij en een recente gebeurtenis waarbij 3000 mensen het leven verloren. Ik begrijp niet dat je dat nog steeds niet begrijpt.

Beste Sake Jan,
Je verhaal is duidelijk, helaas was je artikel dat niet. Ik ben ook niet ongevoelig en heb wat persoonlijke herinneringen aan 9/11 (en ik zal ook in Nederland niet de enige zijn). Twee wat ongelukkig geformuleerde (zeg ik nu) artikelen achter elkaar was even te veel, vandaar mijn scherpe reactie.
Wat mij betreft, zand erover.

Sake Jan, je artikel vond ik heel bijzonder, zeker in combinatie met je uitvoerige achtergrondverhaal. Ga zo door…..

Dat doe ik graag, beste Frits, met excuus alvast voor het lange antwoord.

De persoon waar ik in het stukje naar verwijs woont in een zorgcentrum, alwaar ik als vrijwilliger wekelijks een schaakpartij met hem speel. Hij is gehandicapt, is gebonden aan een rolstoel, heeft geen spraakvermogen en communiceert met anderen door met hoofdbewegingen letters aan te sturen van het toetsenbord op het scherm van zijn computer die de ingegeven tekst vervolgens uitspreekt.

Nee, ik vermeld dit niet om te “bewijzen” dat ik hierom best een “goed” of zelfs “gevoelig” mens zou moeten zijn (laat ons dat vooral in het midden laten), beslist niet. Maar het is nodig voor het hele verhaal. Even belangrijk om te vermelden trouwens: verstandelijk mankeert mijn schaakopponent niets. Integendeel, mogen we wel zeggen: hij is slim, heeft veel humor, kan (op zijn manier) vermakelijk adrem zijn, is politiek geïnteresseerd en heeft een speciale belangstelling voor en kennis van geschiedenis. Dit alles ter inleiding.

Een week eerder, op vrijdag 4 september toen ik in mijn agenda onze volgende afspraak noteerde (voor je je afvraagt waarom ik een al tien jaar duren wekelijke afspraak nog moet vastleggen: als wij een partij afbreken – jawel, dat doen wij nog! – noteer ik altijd de laatst gespeelde zet of zoals in het onderhavige geval wie de volgende keer met welke kleur speelt), toen op 4 september dus viel mijn oog onmiddellijk op de datum van 11 september, en niet alleen dat, ik liet ook het jaartal 2026 in me omgaan. Dat zou een week later dus precies vijfentwintig jaar na nine-eleven zijn. Ik maakte meteen melding van dat (licht) curieuze feit, aan mijn schaakgenoot maar ook aan enkele andere in de ruimte (een van de commentaren: “daar zal wel veel aandacht aan besteed worden dan”, wat dus maar al te juist bleek).

Op hetzelfde moment vroeg ik mij af of mijn historisch onderlegde schaakvriend, die begin dertig is en destijds een jaar of zeven geweest zou moeten zijn, herinnering had aan dat historische moment. En vroeg hem dat dus. Zijn antwoord was een volmondig: Ja! In de ruimte ging het gesprek logischerwijs door over die gedenkwaardige dag. Ondertussen typte mijn schaker een tekst in op zijn toetsenbord. Net voordat hij een Enter ter akkoord gaf, las ik het zinnetje op zijn scherm. Dit was wat er stond (en wat de computer uitsprak): “Maar wie heeft het gedaan”. 

Aha… en tja… welk terrein werd hier betreden…? Het zal een eveneens een jaar of tien geleden geweest zijn dat ik geduredende een maand allerlei You-tube films en zelfs gedegen ogende documentaires bekeek waarin 11 september werd neergezet als iets dat anders gegaan moest zijn dan de gangbare lezing. Je moest wel erg sterk in je schoenen staan om er volstrekt ongevoelig voor te blijven (om wat te noemen: de mysterieuze instorting in valsnelheid van building 7 en die van twee 400 m hoge torens in hun eigen footprint). Ik stopte ermee, het was too much en besloot in elk geval (anders cabaretier George van Houts https://www.bnnvara.nl/pauw/videos/300677 die er een voorstelling over maakte) dat het toch echt wel passagiersvliegtuigen moesten zijn geweest die zich in torens hadden geboord. Ik probeerde die houding wat aan mijn schaaktegenstander over te brengen, maar die was niet te vermurven. Al snel verschenen er 3 letters op zijn scherm: “CIA”. Op de een of andere manier (ik weet niet welke precies) kon ik een glimlach niet onderdrukken. Mijnheer had duidelijk zijn eigen gedachten erover 🙂

Alweer (voordat je zoiets bent gaan denken): nee, dit gaat niet over de complottheorie dat 911 mogelijk een inside job was. Dit gaat over totaal iets anders. Hopelijk ben je er nog, want we zijn nu eindelijk op het punt aangeland waar het mij wel omgaat.

We schrijven vrijdagmorgen 11 september. Mijn schaakmaatje en ik gaan een nieuwe partij spelen. Sinds een jaar of twee spelen we alleen nog maar Fischer Random want zoveel leuker dan steeds vanuit die oersaaie beginopstelling. Zoals altijd vraag ik om een nummer tussen de 1 en 960. Ik kijk nu niet mee naar het scherm van mijn opponent maar hoor het antwoord dat zijn computer uitspreekt: “negenhonderelf”… Hahaha… weer verscheen er een lach om mij lippen, groter dan die van een week eerder.  De smiecht, hier had-ie over nagedacht natuurlijk, als een vervolg op dat van een week eerder. Hoe voor de liggend hand ook, ik vond het scherp, creatief en ja, ook grappig bedacht. Terzijde: de heel bewust geplaatste knipoog smiley in het stuk (vandaag niet willekeurig ;-)) vond zijn oorsprong in dit specifieke subtiele moment (wat jij natuurlijk onmogelijk weten, dat snap ik).

Komt het. Ik zocht de beginopstelling van 911 op. Plaatste de stukken een voor een op het bord… Voor wit. Voor zwart. En keek naar de stelling… Liet die op me inwerken… Frits, ik was verbluft. Alle Random beginopstellingen die we ooit op het bord hadden gehad: in de verste verte was er nooit een geweest die ik zelfs maar een minuut voor de helft had weten te onthouden. Maar nu deze: de eenvoud, de logica, de volstrekte regelmaat, schoonheid zelfs. Verbluft, maar niet alleen dat. Tegelijk ‘shocked’. Op deze dag, op dit nummer, deze stelling. ’t Zal hem aan helemaal aan mij liggen, maar de symboliek, de associaties en invullingen drongen zich zonder dat er maar iets tegen te doen was in razend tempo aan mij op.

Teruglopend naar huis hield het mij bezig. Ik moest er wat mee doen. Dat kon iets anders. Ik verwoordde het – en wijzigde het na de eerste publicatie nog zeker tien keer op kleine details – in de post die ik plaatste.

Dan over de vier vliegtuigen in de reactie: de associatie met het getal vier dat Dimitri als het aantal benodigde zetten voor tripleren noemde, drong zich eveneens onmiddelijk aan me op. Zoals ik daar aangaf, ik bleef in stijl al stipte ik zelf aan dat de vergelijking er eigenlijk mank ging. Toen het er eenmaal stond (en zeker het uitroepteken) was ik me ervan bewust dat het kon rieken naar smakeloosheid of zelfs – als je kwaad wilde – verheerlijking van een terroristische aanslag. Dat laatste was het zeker niet. Ik liet (en laat) het staan.

Nogmaals excuus voor het lange antwoord. Maar het was nodig om hetgeen ik je wilde zeggen. Namelijk dat het alles met gevoelloosheid niets, maar dan ook niets, te maken had. Je zat ernaast.

We krijgen eerst een ‘grappig’ verhaaltje over een dubbel torenoffer. Nou, dat leverde vuurwerk op, net als bij die twee andere torens (Henk Prins). En stelling 911 is natuurlijk prima geschikt om de dood van een paar duizend mensen te herdenken, en kijk, er zijn nog meer parallellen, torens, vliegtuigen, weetjewel? Die vergelijkingen gaan natuurlijk mank, maar je kunt blijkbaar niet nalaten om ze toch even te noemen.
Dus verklaar jíj je maar eens nader, Sake Jan.

Verklaar je nader, Frits.