Nou, alles, want geld bepaalt letterlijk de speelruimte! Voor het organiseren van toernooien en van trainingen, voor het bestaan van clubs en ‘last but not least’ om te leven als prof-schaker is geld nodig.

De beschikbaarheid van geld heeft een grote invloed op wat mogelijk is en wat niet.

Geld is voor een deel een mentale kwestie. Het gaat er om hoe we denken en praten over geld en over mogelijkheden en onmogelijkheden.

Het goede nieuws is: dat kunnen we rechtstreeks beïnvloeden!

De laatste tijd hoorde ik weinig vrolijke berichten zoals: “Er zijn steeds minder sponsors.” “Als je schaaktrainer bent is het nou eenmaal geen vetpot.” “Zonder de subsidie van NOC-NSF moeten er activiteiten van de KNSB geschrapt worden.” “Als je beroepsschaker wilt zijn, moet je tegenwoordig minimaal 2700 hebben om genoeg te verdienen.”

Het verhaal over geld in de schaaksport is op dit moment: er is een tekort aan geld en het wordt alleen maar moeilijker. Ja, maar zul je zeggen, er is toch een financiële crisis! Die treft iedereen, dus ook de schaaksport. Logisch!

We vinden het zo logisch dat we niet eens overwegen of er nog een ander verhaal denkbaar is.

En wat er dus gebeurt, is dat we zelf dat verhaal bevestigen en versterken. Luister bijvoorbeeld maar eens naar discussies over contributieverhoging bij schaakclubs. Iedereen, bestuurders en leden, gaat er al van tevoren vanuit dat contributieverhoging een enorm probleem is. Terwijl in andere sporten contributies soms twee, drie keer zo hoog zijn en iedereen dat vanzelfsprekend vindt!

Wij zijn ongemerkt bevooroordeeld (‘er is niet genoeg geld’) en daardoor nemen we selectief waar. Immers: is er een gebrek aan geld in de wereld? Nee, er is oneindig veel geld. Waarom zouden wij daarvan niet wat meer kunnen aantrekken?

Laten we een ander verhaal gaan vertellen over geld! Laten we het hebben over mogelijkheden!

Als je goed kijkt zijn er ook in de schaakwereld heel andere verhalen, tegen de hoofdstroom in. Over clubs die bloeien en groeien, over toernooien die bruisen en over genoeg geld beschikken. Laten we eens naar hun verhalen luisteren en ons daardoor laten inspireren. Er is meer mogelijk dan je soms denkt, als je je openstelt en gaat kijken wat er is!

Zo stapte ik een tijdje terug in mijn woonplaats Woerden de schaakclub binnen en werd daar hartelijk ontvangen. We raakten in gesprek over schaken en over het leven. De sfeer was goed en er werd veel gelachen. Toen het ging over het organiseren van een evenement werd ik aangenaam verrast door optimistische geluiden als ‘dat regelen we wel’, ‘we vinden altijd sponsors’. En ja… zo ging het ook!

Ken jij zo’n ‘ander’ verhaal dat je wilt delen, of heb je tips of opmerkingen: dan nodig ik je van harte uit om te reageren!

Anne-Marie Benschop is (mental) coach (www.your-self.nl) en voormalig Nederlands dameskampioene.

Adri vestigde in 2001 het Guiness Record simultaan schaken door tegen 740 tegenstanders simultaan te spelen. Voor ‘Managers aan zet’ houdt hij een lezing zonder ook maar een schaakzet, maar met een verrassende en inspirerende blik achter de schermen van een Guiness reccord.

In haar lezing ‘Denk niet wit, niet zwart, niet zwart-wit…’ laat Anne-Marie zien welke gedragsfactoren ten grondslag liggen aan individuele en teamprestaties van schakers, sporters en mensen binnen organisaties of bedrijven. Anne-Marie is voormalig Nederlands Dameskampioene en organisatie- en loopbaancoach.

Inschrijving en aanmelding voor deze dubbel-lezing:

U kunt deze lezingen bijwonen door

– overmaking van € 17,50 -3e kaart gratis- (o.v.v. NAi-lezing) op bankgiro 9184064 t.n.v. Worldrecordchess o.v.v. NAi.

– aanmelding per e-mail worldrecordchess@live.nl.

Opmerkelijk, maar voor velen van ons herkenbaar! Maar hoe kan dat? En, als dit waar is, hoe moet het dan wel? Ik doe een poging die vragen te beantwoorden:

Het is veel sporters eigen: bezig zijn met winnen of met niet-verliezen en/of met ratings en ranglijsten, kortom met resultaat. Het lijkt vanzelfsprekend, daar doe je het toch voor! Dat is ook iets wat in onze maatschappij bekrachtigd wordt. Kijk maar naar de economie waarin resultaat gemeten in geld de maatstaf is voor de keuzes die wij maken! Levert het geen winst op, dan doen we het niet!

In Bhutan meten ze het Bruto Nationaal Geluk! Dat is nog eens wat anders dan het Bruto Nationaal Product. En wij denken dan dat ze daar een beetje gek zijn. Maar….er schuilt een diepere wijsheid in het meten van geluk. Het zet namelijk het spirituele welzijn van mensen naast (en niet boven) de onmiskenbare materiële behoeften. Deze mindset leidt er toe dat in Bhutan afwegingen worden gemaakt waardoor duurzaamheid vanzelfsprekend is, en niet consumentisme.

Terug naar het schaakbord. Eenzijdige oriëntatie op het resultaat leidt tot een soort bewustzijnsvernauwing. Het leidt er toe dat je bevooroordeeld naar zetten gaat kijken. Je emoties beïnvloeden je zetkeuze. “Als ik die doe neem ik wel veel risico, dan zou ik wel eens kunnen verliezen. Ik speel toch maar op safe…” En dan uit angst kiezen voor een mindere zet.

Het overkomt de beste spelers. Kijk maar eens naar dit partijfragment van Paul van der Sterren tegen Philipp Schlosser, München 1989.

Paul liet deze stelling zien tijdens de workshop die wij samen gaven bij Caïssa Amsterdam op 8 maart jl.. Schlosser speelde 22…..Txc4. Paul had 23. bxc4! gepland. Dat geeft uitstekende winstkansen. Maar nadat zwart de zet heeft uitgevoerd gaat er iets mis. Paul vertelde: “Hoewel ik het allemaal had uitgerekend werd ik opeens toch bang dat het opgeven van mijn pionnenstructuur na bxc4 en de gedekte vrijpion van zwart op b4 me ooit noodlottig zou kunnen worden.” Ingegeven door zijn gedachte over ‘niet-verliezen’ speelde hij 23. Txc4 waarna hij nog steeds beter staat, maar waarna de stelling langzaam uit zijn handen glipte en het uiteindelijk remise werd. (Voor het vervolg van de partij zie pag. 233 van Paul zijn boek ‘Zwart op Wit’).

Wat is dan de beste weg naar een goed resultaat? Wat ons buitengewoon zou helpen achter het schaakbord, is als we zoveel mogelijk objectief zouden kunnen kijken naar de partij. (Voor)oordeelloos waarnemen noem ik dat. Dat betekent dat je aandacht alleen maar uitgaat naar zaken die in het hier en nu relevant zijn, zoals waarnemen wat je intuïtie zegt, doorrekenen van varianten en luisteren naar je creatieve ingevingen. En, last but not least, dat je aandacht hebt voor wat je fysiek nodig hebt: eten bijvoorbeeld, of een wandelingetje!

Nu is oordeelloos waarnemen geen kleinigheid. Maar gelukkig is er een praktische manier om het enigzins te benaderen. De truc is om je aandacht te verleggen: Neem jezelf voor om bij de volgende partij niet alleen op het resultaat te focussen, maar focus ook op genieten –daarom schaak je toch!- en op leren. (Ik noem dit hulpmiddel de Focus-driehoek.)

Of, voor degenen onder ons die wel een experiment aandurven: ga eens een partij alleen maar genieten! Moet je kijken wat voor ander perspectief dit geeft! Maar, toegegeven, je resultaten zullen op basis van alleen genieten wel niet optimaal zijn. Dus uiteindelijk gaat het om een goede balans tussen resultaat, genieten en leren.

En dan zul je met terugwerkende kracht gaan begrijpen dat ze het in Bhutan nog niet zo slecht hebben begrepen.

Anne-Marie Benschop is (mental) coach (www.your-self.nl) en voormalig Nederlands dameskampioene.

Op 15 april geeft zij samen met Karel van Delft een training Schaakmind (open inschrijving) voor kinderen van 10-15 jaar. Zie de aankondiging op deze site onder Techniek: Opleiding en training of www.your-self.nl.

Het Schaakcircus presenteert zondag 15 april in Denksportcentrum Apeldoorn jeugdschaaktraining SchaakMind en een programma voor ouders en trainers. De training SchaakMind is een combinatie van beter leren schaken en trainen van mentale vaardigheden als zelfvertrouwen, creativiteit, concentratie en effectief studeren.

De training SchaakMind staat open voor 24 deelnemers van circa tien tot vijftien jaar. De ondergrens is ongeveer Stap 3. Bij werkvormen koppelen we deelnemers van dezelfde leeftijd en schaakniveau aan elkaar. Trainers zijn Anne-Marie Benschop en Karel van Delft.

De training duurt van 11.00 tot 17.00 uur en vindt plaats in Denksportcentrum Apeldoorn, Dubbelbeek 24, Apeldoorn.

Het programma van de training SchaakMind bestaat onder meer uit spelen en analyseren van een partij, inzicht krijgen in mentale vaardigheden alsook uitleg over optimale zelfstudie.

Alle werkvormen bestaan uit een schaakoefening met mentale aspecten, waarna we ervaringen en inzichten bespreken. Elk onderdeel leidt tot praktische tips voor wedstrijden en trainingen.

Deelnemers krijgen nadien documentatie en een verslag (teksten, foto’s, video’s).

De training kost 39 euro per deelnemer. Aanmelden gebeurt vooraf via een email aan Anne-Marie Benschop, . Na inschrijving volgt een bevestiging met factuur.

Voor ouders en trainers is er zondag 15 april parallel een programma van 11.15 tot 12.45 uur. Dit bestaat uit uitleg over de SchaakMind training, een lezing over de rol van schaakouders alsook uitleg over de techniek van de ‘focus driehoek’. Deelname kost 10 euro. Aanmelden gebeurt vooraf via een email aan Anne-Marie Benschop, info@your-self.nl. Na inschrijving volgt een bevestiging met factuur.

Het Schaakcircus is een samenwerkingsverband van Anne-Marie Benschop en Karel van Delft. Schaakcircus is een beeldspraak die verwijst naar verwondering en een sterke, lenige schaakgeest.

Anne-Marie is mental coach en voormalig Nederlands dameskampioen schaken. Ze geeft groepstrainingen en coacht individueel schakers vanaf 16 jaar. Ook geeft ze workshops bij verenigingen. Haar site is www.your-self.nl.

Karel van Delft is psycholoog, schaakleraar op Leonardoscholen en journalist. Hij is co-auteur van het boek ‘Schaaktalent ontwikkelen’ en auteur van het artikel ‘Het zeventiende schaakstuk’ (zie het februarinummer van SchaakMagazine en www.maxeuwe.nl). Zijn site is www.schaaktalent.nl.

Ja dus, ik wel. Terwijl ik tijdens mijn actieve schaakleven zelf toch vaak last had van tijdnood, hoorde ik mijzelf tot mijn verbazing in Groningen tegen iemand zeggen dat het een enorm gemis zou zijn als het fenomeen tijdnood zou verdwijnen uit de schaaksport. De tijdsdruk die het gevolg is van het klassieke speeltempo –zonder zoveel seconden per zet extra- brengt namelijk een buitengewoon interessant en kleurrijk element in het spel. Een element dat vooral een beroep doet op mentale vaardigheden van spelers en veel minder op schaaktechnische vaardigheden.

Natuurlijk helpt het je om in de beperkte tijd die je hebt voor een partij goede zetten te vinden als je snel kunt rekenen, een goed geheugen hebt en veel schaaktechnische bagage hebt. Maar het leuke van schaken is dat al die bagage en talenten er toch niet voor kunnen zorgen dat je alle mogelijkheden in een partij kunt overzien. Laat staan dat je ze allemaal op waarde kunt schatten. Er moeten dus ook beslissingen worden genomen terwijl niet alles zeker is. En dat vergt een bepaalde mentaliteit; een bepaalde mindset.

Je mentaliteit, dat is een heel persoonlijk verhaal. Je mentaliteit is gevormd door wie je bent, door je ervaringen, door wat je verteld is, etc. Hoe het komt dat iemand wel of geen last heeft van tijdnood is dus ook een individuele kwestie. Het is veel te kort door de bocht om te zeggen dat het komt door besluiteloosheid. Op een dieper niveau is er een persoonlijk verhaal waarin bijvoorbeeld perfectionisme of faalangst of een gebrek aan (zelf)vertrouwen een rol spelen.

Ook grootmeesters komen in tijdnood. En dat maakt het juist zo interessant, zo spannend en zo menselijk!

Tijdnood los je doorgaans niet op met tips als ‘verdeel je tijd beter’, ‘denk niet langer dan 3 minuten na’ etc.. Dat zijn ‘uiterlijke’ gedragsaanpassingen die alleen kunnen werken als daar een innerlijke grond voor is.

Zo heb ik met een zeer sterke speler gewerkt en zijn tijdnoodprobleem met hem onderzocht. Hij kon gewoon niet stoppen met denken totdat hij naar zijn overtuiging de beste zet had gevonden. Terwijl er in sommige stellingen niet een beste maar twee gelijkwaardige voortzettingen zijn en er ook situaties zijn waarin er misschien wel een beste voortzetting is maar je moet accepteren dat je niet kunt achterhalen.

Deze sterke speler moest leren om de ‘pijn’ te verdragen dat hij soms niet de beste zet zou doen. Toen hij daarmee oefende en er zich meer en meer bewust van werd als er zich weer zo’n moment aandiende waarop hij moest kiezen tussen bij wijze van spreken een appel en een peer, kon hij eerder dan voorheen stoppen met nadenken en een zet doen.

Tot nu hebben we het steeds over mensen met tijdnoodproblemen, maar hoe voel jij je eigenlijk als je tegenstander in tijdnood is? Denk je dan ‘Dit moet ik winnen’ en leg je jezelf ongemerkt een enorme druk op die jouw kans op fouten verhoogt? Ga je misschien meevluggeren? Of lukt het je om jezelf te blijven als je tegenstander in tijdnood is? Je hebt een goede mentaliteit nodig om met de tijdnood van je tegenstander om te gaan!

Kortom: de tijdsdruk tijdens een partij stelt schakers voor een interessante mentale uitdaging. Als je die uitdaging aangaat en bereid bent om zelfonderzoek te doen (al dan niet met een coach), kun je daar veel van leren en aan hebben.

Lang leve de tijdnood! Afschaffen die extra tijd per zet!!

Anne-Marie Benschop is (mental) coach (www.your-self.nl) en voormalig Nederlands dameskampioene.

Rating is duidelijk en onomstotelijk; geen discussie mogelijk!

Dat rationele en rekenkundige van die rating is nou precies de Grote Misleiding. De illusie van waarheid. Een illusie waar wij misschien zelfs wel graag instappen! Want wij schakers houden van zwart en wit, van duidelijk, van rekenen en van ratio. Toch?

Of protesteer je en zeg je: maar dat is niet het hele verhaal!

Nou, daar ben ik het dan grondig mee eens! Want, analytici en rekenaars als wij schakers weliswaar zijn, we zijn ook gewoon mensen. En wat wij nog meer hebben dan ratio en rekenkracht is intuïtie, gevoel en, laten we zeggen, menselijkheid, waarmee ik bedoel dat je soms ‘je dag niet hebt’ of juist ‘in topvorm’ bent!

Een rating geeft iets weer, zeker, maar het is natuurlijk niet zo dat je op ieder moment –of op welk moment dan ook!- die rating bent!

In de ene opening of bij het ene speltype voel je je meer thuis dan in een andere opening of ander speltype, dus ben je in het eerste geval misschien wel 100 of 200 elopunten sterker dan in het tweede geval. Tel daar bij op hoe je in je vel zit. Soms zit het allemaal mee: je bent uitgerust, je vrienden zijn bij je, je zit gewoon lekker in je vel en je bent gefocust. En soms zit het gewoon tegen: je bent niet blij, voelt weinig energie, je hoofd is er niet bij en je gelooft er niet zo in. Ook weer een verschil van 100 tot 200 elopunten.

Stel je hebt een rating van 1800 en je speelt tegen iemand met een rating van 2000. Op papier een bijna gegarandeerde nul. “Oh jee, ik moet tegen die-en-die en die is veel sterker.” Totdat je die rating eens menselijk gaat bekijken: Heb jij je topdag en krijg je je favoriete stellingen, dan speel je misschien wel op 2000-niveau. En je tegenstander met een off-day speelt op 1800-niveau….Dan liggen de kansen opeens heel anders!

Wat ik hiermee vooral wil zeggen is: het spelverloop van een partij wordt bepaald in het moment en de partij zelf en niet door jouw rating of die van je tegenstander. Richt je aandacht op de partij en doe bij iedere zet vanuit ontspannen concentratie wat in jouw vermogen ligt. Laat je niet leiden of beter afleiden door (waan)gedachtes over ratings, over tpr’s of door gedachtes over resultaten in algemene zin. Hoe meer onnodige gedachtes je hebt over ratings en resultaten, hoe minder ruimte er is voor je intuïtie, voor je gevoel en voor gefocust rekenwerk!

En het leuke is: als je al je aandacht gebruikt om naar je intuïtie te luisteren en gefocust te rekenen, kortom de beste zetten te spelen die in jouw vermogen liggen, dan volgen de resultaten –en ratingpunten vanzelf!

Anne-Marie Benschop is (mental) coach (www.your-self.nl) en voormalig Nederlands dameskampioene.