Het toernooi combineert topsport met breedtesport. In de A-groep spelen vooralsnog weer vier GM’s mee waarbij de winnaars van de drie afgelopen edities zijn vastgelegd, namelijk Benjamin Bok, Mikhail Gurevich en Thomas Beerdsen. Zou het dan de eerste keer in de geschiedenis van het toernooi zijn dat een speler twee edities op zijn naam schrijft? Als het aan Liam Vrolijk ligt niet want hij gaat graag de concurrentie aan. We pogen de komende weken nog een paar GM’s toe te voegen aan het spelersveld.

Voor de liefhebber zijn er naast de A-groep nog een paar groepen om de krachten te meten met tegenstanders van een gelijke speelsterkte. Voor de oudere speler die het wat rustiger aan wil doen, is er de optie om te spelen in de Veteranengroep.

Wil je niet meespelen, maar alleen komen kijken? Dan is er dagelijks commentaar door Merijn van Delft en Siem van Dael op de partijen aan de topborden van de A-groep. En….we maken binnenkort ons extra evenement tijdens het toernooi bekend!

Er zijn nog plekken vrij, maar de ervaring leert dat het in april storm gaat lopen. Dus meld je tijdig op via deze link: https://limburgopen.nl/aanmelden/

In deze categorie vallen bij mij de boeken van Foucault, de Napoleonbiografie van Andrew Roberts (nu wel dankzij de film weer erg actueel en dus verleidelijk om op te pakken) en de romans van Charles Dickens. Heel divers, maar in mijn collectie schaakboeken is er maar één categorie die er uitspringt: eindspelboeken. Het zijn de blikken van Mark Dvoretsky, Reuben Fine en Mikhail Shereshevsky die me schaamte bezorgen (positieve uitzondering is 100 endgames you must know van Jesús de la Villan waar ik warempel tweederde van bestudeerd heb). Ik durf te wedden dat ik niet de enige ben: veel schakers hebben me al bekend dat ze veel tijd stoppen in openingsvoorbereiding en partijen naspelen van de groten der aarde leuk vinden, maar bitter weinig investeren in hun eindspeltraining. Het kan niet anders dat bij velen het dezelfde categorie boeken zijn die ongelezen blijven.

Dat is natuurlijk jammer, want kennis van het eindspel levert veel op. Je versterkt je conceptuele inzicht in het spel en je voelt je zekerder in je partijen om vanuit een middenspel af te wikkelen. Natuurlijk bereik je niet op elk niveau vaak een eindspel (mijn inschatting is dat die kans echt stevig toeneemt vanaf een rating van 1850), maar misschien laat je juist door een gebrek aan kennis en training de kans om een eindspel aan te gaan en daar meer uit te halen dan je zou verwachten vaak liggen.

Wat maakt deze boeken dan zo ontoegankelijk? Het zit in mijn beleving vooral in de saaiheid van de theoretische eindspelen en de complexiteit in de analyses van de praktische eindspelen. Het zal jullie dus niet verbazen dat ik best zwaar van gemoed werd toen mijn recensie-exemplaar van Secrets of queen endgamesvan Ferenc Berkes en Tibor Karolyi thuis arriveerde. Het was in de eerste plaats een baksteen met zijn 400 grote dichtbedrukte pagina’s, het stond tjokvol analyses en in de ondertitel gebruiken de auteurs de frase: “a notoriously challenging type of chess endgame”. En toch dacht ik: dit is mijn kans om het eens een keer anders te doen. En dan zeker dameseindspelen die meer dan andere eindspelen er op uit lopen dat de speler die er met voordeel inging er met een remise of nederlaag uitkwam, omdat er zoveel tactische mogelijkheden zijn.

De dwang van een recensie helpt natuurlijk, al heb ik echt niet alle eindspelfragmenten nagespeeld. Ik moet echter ook zeggen dat het een prettig boek was. Het is om te beginnen helder ingedeeld in drie delen. Het begint met een opwarmertje om de lezer enthousiast te krijgen: twee korte hoofdstukken met spectaculaire voorbeelden van tactiek en manoeuvres in dit bijzondere eindspel. De schrijvers maken daarbij dankbaar gebruik van studies die de meeste lezer nog nooit zullen hebben gezien.

In het tweede taaie deel worden de theoretische eindspelen uitgelegd. Dat gebeurt overigens op instructieve systematische wijze. Zo wordt in de bijna tachtig pagina’s (!) over dame+pion versus dame consequent opgebouwd van toren-, paard-, loper- naar centrumpion met daarbinnen een opbouw van de tweede naar de zevende rij. Ik heb nog nooit zo een gedegen behandeling van deze eindspelen gezien. De schrijvers combineren daarbij algemene principes met illustratieve voorbeelden. Dit is zeker fantastisch studiemateriaal voor de schaker die echt zijn kennis wil verbeteren, maar ik moet eerlijk toegeven dat ik zelf doorging naar het derde deel.

Eigenlijk is dit het deel waarvoor je dit boek zeker zou moeten kopen: de praktische eindspelen. Er is daarbij gekozen voor een goede indeling per stuk: pion, dame en koning. Van elk stuk worden de belangrijkste elementen toegelicht met wederom een lawine aan voorbeelden. Zo wordt bij de pion evenredig gekeken naar de bekende thema’s van de doorbraak, de promotie en de race, terwijl bij de koning niet verrassend goede beschutting het dominante thema is. Laten we eens kijken hoe de schrijvers dat thema aanvatten:

Kortom, een leerzaam maar door de goede voorbeelden ook leuk boek om te bestuderen. Natuurlijk niet van kaft tot kaft, tenzij je echt bezig bent met grootmeester worden, maar om zo nu en dan een paragraaf tot je te nemen. Net als bij drank, geniet maar met mate. En ik denk toch dat ik Endgame strategy van Mikhail Shereshevsky nog maar eens binnenkort uit de kast ga halen.

Koop dit boek als je serieuze studie wil maken van het eindspel maar wel op een leuke inspirerende manier. Besef je dat het dame-eindspel je toegang geeft tot concepten en tactische ideeën die je ook in andere situaties kunt toepassen.

Koop dit boek niet als je toch echt niet van de schaakstudie bent en je lol in het spel omgekeerd evenredig is met het aantal stukken op het bord.

Bibliografische gegevens:

Titel: Secrets of queen endgames: A revolutionary new work on a notoriously challenging type of chess endgame

Auteur: Ferenc Berkes en Tibor Karolyi

Uitgeverij: Gambit

Pagina’s: 384

Gepubliceerd: 2023

Prijs: € 26,95 (paperback)

ISBN: 978-1-80504-058-3

http://www.gambitbooks.com/books/Secrets_of_Queen_Endgames.html

]]> https://schaaksite.nl/2024/01/12/ferenc-berkes-en-tibor-karolyi-secrets-of-queen-endgames/feed/ 0 https://schaaksite.nl/2023/11/24/mikhail-botvinnik-botvinnik-versus-smyslov-and-petrosian/ https://schaaksite.nl/2023/11/24/mikhail-botvinnik-botvinnik-versus-smyslov-and-petrosian/#comments Fri, 24 Nov 2023 07:55:52 +0000 https://www.schaaksite.nl/?p=105583 Is er iets mis met een heruitgave? Nee, absoluut niet, want in de stortvloed van schaakboeken verdienen veel titels een tweede kans. Altijd moet wel de vraag gesteld worden: zijn er redenen waarom de heruitgave ook interessant is voor mensen die de eerdere editie(s) al bezitten.

Is er iets mis met een heruitgave? Nee, absoluut niet, want in de stortvloed van schaakboeken verdienen veel titels een tweede kans. Altijd moet wel de vraag gesteld worden: zijn er redenen waarom de heruitgave ook interessant is voor mensen die de eerdere editie(s) al bezitten. Daarover later meer.

Dit jaar werd Botvinnik versis Smyslov and Petrosian: Four World Chess Championshop Matches 1954, 1957, 1958 and 1963 door New in Chess uitgebracht. Het gaat hier om een bundeling van Botvinnik-Smyslov (2009) en Botvinnik-Petrosian (2010). Het is sowieso mooi om beide toch wel samenhangende boeken in één band te hebben, maar stel je had ze allebei al dan voegt de heruitgave, op het voorwoord van Andy Soltis na, weinig toe. Dat voorwoord is overigens wel van hoge kwaliteit: vlot geschreven geeft het een beeld van de context en het verloop van de matches. Zeker de moeite waard, maar nogmaals niet voldoende om tot heraanschaf over te gaan.

Dan naar het boek. Het is ietwat onevenwichtig opgebouwd waarbij Mikhail Botvinnik als auteur opvoeren ietwat misleidend is. De matches uit 1954 en 1958 zijn immers integrale matchanalyses door de oud-wereldkampioen, maar de andere twee (die hij overigens verloor) zijn samengesteld uit analyses van verschillende spelers. Dat komt de gemiddelde kwaliteit en vooral de consistentie waardoor je als lezer meeleeft met de match niet ten goede. Vooral ook omdat de analyses van Botvinnik superieur zijn aan de vaak wat spaarzame uitwerkingen door onder andere Smyslov, Panov en Akopian. Ik wil een uitzondering maken voor Petrosian die wel bereid is om het achterste van zijn tong te laten zien in de paar partijen die hij indertijd onder handen heeft genomen.

Dan naar de hoofdmoot. Het is een lust om de analyses van Botvinnik te lezen. Hij is laat je meekijken in zijn hoofd en spaart zichzelf daarbij niet. Voor elke schaker is het interessant om te zien hoe een topspeler denkt, waardoor fouten veroorzaakt worden en hoe hij daar vervolgens mee omgaat. Botvinnik verkiest uitleg en duiding boven lange varianten en dat geeft dit boek zoveel meerwaarde.

Het boek is een soort pak van Sjaalman, want het bevat ook nog de aantekeningenboekjes van Botvinnik waarin hij zijn openingsvoorbereiding voor de matches noteerde. Dit is echter meer een aardige historische curiositeit (hetzelfde geldt voor de trainingsmatch tegen Furman in 1963 die verder niet geanalyseerd wordt) dan dat het veel toevoegt. De varianten zijn immers sterk verouderd en ook niet diepgaand uitgewerkt. Het laat wel zien hoezeer Botvinnik voorbereiding tot een wetenschap verhief en daarmee zijn tijd ver vooruit was.

Kortom, een fijn leerzaam boek. Het is jammer dat het wat onevenwichtig van opzet is, maar de sterke delen maken dat meer dan goed. Een waardevolle aanwinst en stuk schaakgeschiedenis mooi samengebald.

Koop dit boek als je wil leren van de beste. Mikhail Botvinnik is een eerlijke leermeester die veel heeft over te dragen over het spel en de schaakpsychologie.

Koop dit boek niet als je de eerdere uitgaves als bezit.

 

 

 

Bibliografische gegevens:

Titel: Botvinnik versus Smyslov and Petrosian: Four World Chess Championship Matches 1954, 1957, 1958 and 1963

Auteur: Mikhail Botvinnik

Uitgeverij: New in Chess

Pagina’s: 480

Gepubliceerd: 31 augustus 2023

Prijs: € 18,71

ISBN: 9789083347943

https://www.newinchess.com/botvinnik-versus-smyslov-and-petrosian

]]>

Dit soort boeken worden helaas veel te weinig uitgebracht. Er zal wel te weinig markt voor zijn, omdat veel schakers vooral hun spel willen verbeteren en veel lezers te ver van het schaakleven afstaan. Daarom al complimenten aan New in Chess voor het bundelen van de stukken van Genna Sosonko in The essential Sosonko: Collected portraits and tales of a bygone chess era. En als je het boek van Donner met 397 pagina’s al dik vond dan is dit werkelijk de overtreffende trap met maar liefst 839 pagina’s. Zoals we dat noemen, een pil, een baksteen, maar misschien wel bovenal een Bijbel van de moderne schaakgeschiedenis. In 59 stukken (waarom niet 64 denkt de schaakkabbalist in me) gaan we kriskras door de afgelopen decennia en komen we haast elke speler van belang tegen. Een mooi extraatje is dat de spelers ook nog terugkomen in twee fraaie fotokaternen.

Het heeft weinig zin om stukjes uit het boek te lichten en hier te citeren. Dat zou voelen als willekeurig en geen recht doen aan de samenhang die Sosonko aanbrengt in zijn stukken. Wat opvalt, is dat Sosonko ook de politieke en culturele context steeds betrekt in zijn stukken. Zo kom je, niet vreemd voor een Rus, verwijzingen naar Babel, schaakliefhebbers als Nabokov en Tolstoy tegen, maar ook, niet vreemd voor een Nederlander, naar Van het Reve en Mulisch. Smakelijk zijn de anekdotes over politici waarvan dan toch 1 voorbeeld, een herinnering van Pachman:

“It was well-known that [Castro] played chess, or rather, he thought he did. He drew with Fischer and Petrosian, who both agreed to a draw on move 5 […] But he himself didn’t suspect that he was a patzer. In “the championships of the cabinet of ministers” that were regularly organized at the time, he always came second, as all the others let him win. The winner of the tournaments was always Che Guevara, the only one who wasn’t afraid of Castro” (340)

Je kunt je deze toestanden nog steeds voorstellen in sommige van de huidige dictatoriale regimes.

Valt er überhaupt iets aan te merken op dit prachtige boek. Ja, dat wel. Het zijn immers haast allemaal stukken die eerder gepubliceerd zijn. Sterker nog, van 59 stukken verschenen maar liefst 52 in New in Chess. Daarnaast verschenen 5 stukken in andere publicaties (waarvan 3 nu voor het eerst beschikbaar zijn in het Engels). Alleen het obligate voorwoord door Kasparov en het eerste essay ‘A vanished age’ is een geredigeerde en behoorlijk uitgebreide versie van een eerder stuk. Dat doet helemaal niks af aan de kwaliteit van het boek, maar als je de stukken al eerder elders gelezen hebt dan zijn de toevoegingen waarschijnlijk niet de moeite waard om deze dan toch wel prijzige compilatie aan te schaffen.

Deze laatste disclaimer mag echter niet het einde van deze recensie vormen. The essential Sosonko is namelijk een heerlijk boek, vol anekdotes over en inzichten in de schaakwereld. En dat alles wordt ook nog eens opgeschreven in een soepele verzorgde stijl. Bij de boekpresentatie van ‘De Koning’ sprak boezemvriend Harry Mulisch tot Donner. Hij sloot af met de krachtige zin: “Hein, die koning, die ben jij”. Met Genna Sosonko heeft Donner een waardige troonopvolger gekregen.

Koop dit boek als je ook maar enige interesse hebt in schaakgeschiedenis en graag door de best mogelijke gids rondgeleid wil worden in de wonderlijke geschiedenis van ons spel.

Koop dit boek niet als alle exemplaren van New in Chess keurig ingebonden in je boekenkast hebt staan en dit boek je dus te weinig nieuws biedt.

Bestelpagina op de website van de uitgever: https://www.newinchess.com/the-essential-sosonko-hardcover

Titel: The essential Sosonko: Collected portraits and tales of a bygone chess era
Auteur: Genna Sosonko
Uitgeverij: New in Chess
Pagina’s: 840
Gepubliceerd: 2023
Prijs: € 59,95 (e-book € 44,95)
ISBN: 978-90-833112-8-9
Type: hardcover (ook e-book beschikbaar)

Dat brengt me op Chess Buccaneer van Peter Boel en Merijn van Delft over de Nederlandse meester (en we mogen wel zeggen snelschaakwereldtopper) Manuel Bosboom. Menigeen, zeker internationaal, zal zijn wenkbrauwen fronsen en denken: Manuel wie? In de schaakwereld is ook lang het gebruik geweest dat de grote mannen hun eigen biografie kregen, maar de mindere goden deze eer niet ten deel viel. Toch zien we recentelijk daar een kentering in komen. Net als in de geschiedkunde wordt meer de breedte opgezocht. Dan blijkt al snel dat een speler als Bosboom die in zijn leven nooit boven een rating van 2500 uitkwam (zijn top was volgens de schrijvers 2490) toch een boeiend boek kan opleveren. Dat komt in de eerste plaats door de schaakstijl van Bosboom: avontuurlijk, experimenteel en altijd op het scherpst van de snede. Het boek staat vol met boeiende aanvalspartijen, vaak begonnen met een ‘discutabele’ opening (van Schliemann tot een vroeg g4) en gelardeerd met niet altijd correcte maar wel altijd interessante offers. Alleen deze partijen maken het kopen van dit boek al waard; zeker ook omdat de lezer zelf zijn tanden stuk kan bijten op 36 opgaven uit de partijen van Bosboom.

Maar zoals al vaker gezegd is: toon mij uw schaakstijl en ik zeg u wat voor een mens u bent. Bosboom houdt er ook een avontuurlijk leven op na. Hij schuimt de vele schaaktoernooien in de Benelux en omstreken af met een sterke voorkeur voor snelschaaktoernooien. Als een echte boekanier heeft hij geen vast inkomen, maar moet hij het hebben van de buit te halen op toernooien (of in boekanierstaal: no prey, no pay). Hij lijkt er niet onder te lijden (al voel je de neerslachtige ondertoon in de pagina’s over de coronaperiode als de schepen noodgedwongen in de haven moeten blijven), want hij is niet materialistisch en geniet van de vrijheid, de vriendschappen en de vrolijkheid die het schaakbestaan hem biedt. Zijn vrije geest toont zich ook in zijn experimenten met drugs (met name marihuana en snelschaken zijn een gouden combinatie) en familieleven (het zwerven op het water zit diep in de genen van de Bosbooms).

Een andere verdienste van deze biografie vind ik dat het goed laat zien dat de schaakwereld niet alleen maar uit winnaars en romantiek bestaat. Het is overduidelijk vaak bikkelen voor Bosboom. En niet alleen voor hem: er wordt een heel Umfeld geschetst van getalenteerde spelers die uiteindelijk het niet redden of zelfs de weg kwijtraken. Zoals grootmeester Karel van der Weide die nu werkt als postbode of tragischer Roy Dieks die door mentale problemen moet afhaken en jong sterft of Erik Knoppert blitzrivaal en vriend van Bosboom die nu zou zwerven door Utrecht. De schrijvers schetsen natuurlijk een heldenverhaal, maar hebben ook oog voor de harde kant van het professionele schaakbestaan. Het geeft het boek een rauwheid waardoor je er in blijft lezen.

Boel en Van Delft hebben met vele mensen gesproken voor hun boek waardoor het een gedegen biografie is geworden. Ik kan eigenlijk maar één minpunt noemen: soms zit de chronologie het verhaal in de weg. Zo is met name het hoofdstuk over de jaren negentig te veel een opsomming per jaar van schaakresultaten. Deze annalenaanpak haalt dan de vaart uit het verhaal. De slotsom is echter duidelijk: een prachtig boek over een fascinerend persoon, waaraan zowel de lezer als de schaker zijn hart kan ophalen. Complimenten voor de schrijvers en voor New in Chess dat zij een dergelijk project hebben aangedurfd.

Dat brengt me weer terug bij het begin van mijn betoog. We worden overladen met openingsboeken waarvan 98% haar relevantie na een paar jaar al weer volledig verloren heeft. We worden overspoeld met handboeken (ja, de woordgrap over manual en Manuel ontbreekt niet de biografie) die nog eens een keer het belang van het loperpaar of de kracht van de geïsoleerde pion uitleggen. Terwijl er zoveel mooie verhalen voor het oprapen liggen: de schaakwereld heeft altijd iets excentrieks maar ook intellectueels over zich gehad. Deze combinatie zorgt ervoor dat het een schaakbiografie geen rariteitenkabinet hoeft te zijn, maar het onderhoudende met diepgang kan combineren. Boel en Van Delft laten het zien. Laat meerdere schrijvers zich geroepen voelen en hun voorbeeld volgen.

Koop dit boek als je hart voor het schaken hebt. Je dol bent op vlammende partijen en boeiende verhalen.

Koop dit boek niet als je schaakboeken eigenlijk alleen maar koopt voor het educatieve aspect. Hoewel zeker niet afwezig in de partijen van Bosboom zul je dan toch enigszins teleurgesteld zijn.

Boek: Chess Buccaneer: The life and games of Manuel Bosboom
Auteurs: Peter Boels en Merijn van Delft
Uitgeverij: New in Chess
ISBN-nummer: 9789056919818

Pagina’s: 288
Gepubliceerd: oktober 2021

Link naar website uitgever: https://www.newinchess.com/chess-buccaneer

Link naar onze recensenten.

“Een tegenstander die een deal wil sluiten. Dat komt niet zo vaak voor. In het verslag van de ledenvergadering van MSV van 11 januari 1939 lezen we dat Heerlen het op een akkoordje wil gooien:

‘Van den secretaris der Heerlensche Schaakvereeniging is een voorstel ingekomen, de wedstrijd Maastricht 2 – Heerlen 2 niet te spelen en 4-4 als uitslag van deze wedstrijd te beschouwen. Dit voorstel wordt verworpen, zoodat deze wedstrijd zal worden gespeeld’ (pagina 82).

Als oud-lid van HSV krab je je dan wel even achter de oren.

Dan een tweede disclaimer: ik ken de schrijver van het boek, Frank Clevers, van de Limburg Open. We zitten samen in de organisatie van dit toernooi waarvoor hij, op overigens uitstekende wijze, de communicatie verzorgt. Toch heb ik dit boek met een open blik gelezen, met name beducht voor de valkuilen van het genre jubileumboek.

Wat zijn deze valkuilen? In de eerste plaats is een dergelijk boek vaak ontzettend leuk voor de eigen leden want gevuld met anekdotes en grappen over mensen die de lezer van buiten echter niet kent. Je haakt dan al snel af omdat de namen je gaan duizelen en de verhalen vooral heel vermakelijk waren als je erbij was. Frank Clevers heeft deze valkuil goed omzeild door steeds aandacht te houden voor de algemene relevantie van zijn materiaal. Deze valkuil leidt overigens wel tot het enige punt van kritiek op dit boek, maar daarover later meer.

De tweede valkuil is dat er veel aandacht is voor de afgelopen decennia, maar dat het verre verleden er wat bekaaid van afkomt. Logisch, want over de afgelopen jaren zijn nog veel leden te spreken, maar als je dieper de geschiedenis in moet duiken, wordt het lastiger om het verhaal te reconstrueren. MSV heeft echter het geluk gehad dat haar jubileumboek geschreven werd door een journalist met een grote kennis over de schaakgeschiedenis van Limburg. Frank Clevers heeft uitgebreid bronnenonderzoek gedaan waardoor ook de eerste vijftig jaar van de vereniging goed gedocumenteerd aan bod komt. Het is bewonderenswaardig hoeveel hij heeft weten op te halen over de voorlopers van MSV en over de moeilijke oorlogsjaren. Dit leidt tot mooie verhalen, zoals onderstaande uit 1943:

“Er werd een nieuw fenomeen in het leven geroepen, de zogenaamde ‘Welter-Wedstrijd’, die sterk bijdroeg aan verhoging van de sfeer, een traditie die tientallen jaren stand zou houden. De wedstrijd was genoemd naar Piet Welters, die op een sombere oorlogswinteravond in overleg met het ijverige bestuurslid Pie Knols dit initiatief nam. De opzet was het oplossen van partijstellingen of probleemcomposities. Er werd flink gestrooid met (smakelijke) prijzen zoals jenever en likeur en er waren slechts weinigen die met lege handen huiswaarts gingen; mooi om de kerstdagen of jaarwisseling mee door te komen, want de wedstrijd was meestal in december. De wedstrijd leidde in Maastrichtse kringen zelfs tot een nieuw werkwoord: ‘welteren’: ‘ik welter’, ‘jij weltert’, ‘wij hebben gewelterd’ (pagina 60-61).”

Frank Clevers verantwoordt zijn bevindingen met een notenapparaat dat niet zou misstaan in een wetenschappelijke publicatie. Daarnaast valt op dat hij bij zijn archiefonderzoek ook fraai beeldmateriaal heeft weten te verzamelen waardoor het boek wordt verlevendigd met vele historische foto’s en weergaves van documenten.

Ten derde wil een jubileumboek nogal eens verzanden in cijfers en lijsten. Er is natuurlijk veel te melden over competitie-uitslagen en wie er allemaal door de jaren heen voorzitter is geweest. Dat gaat natuurlijk zeer zeker op voor een boek over een eeuweling. De heldere opzet van dit boek helpt de lezer gelukkig: steeds wordt een kwart eeuw besproken waarbij na een algemene inleiding waarin ook de resultaten van de club zijn verwerkt apart aandacht wordt geschonken in hoofdstukjes (door de schrijver overigens enigszins vreemd ‘artikelen’ genoemd) aan markante persoonlijkheden of aan bijzondere gebeurtenissen. De onvermijdelijke lijsten zijn separaat opgenomen aan het einde van het boek.

Zo is er een fraai hoofdstuk gewijd aan de schakende mijnwerker Alex Vinken die maar liefst veertigmaal kampioen van Limburg werd en zelfs een bijdrage leverde aan de openingstheorie. Deze levensbeschrijvingen worden ondersteund met partij-analyses. Frank Clevers heeft ervoor gekozen om deze partijen niet kapot te analyseren met een computer, maar juist om de sfeer van de oorspronkelijke aantekeningen te behouden. Hieronder een voorbeeld van een partij van Alex Vinken tegen niemand minder dan Max Euwe die hij knap op remise houdt:

Max Euwe – Alex Vinken (Jubileumtoernooi Maastricht, 1946)

1.d4 Pf6 2.c4 e6 3.Pc3 Lb4 4.Db3 c5 [Paul Keres is van oordeel dat zwart 4…Pc6! moet spelen, na 5.Pf3 d6 eventueel met overgang in de Züricher variant: 6.a3 Lxc3+ 7.Dxc3 a5 enz.] 5.dxc5 Pc6 6.Pf3 Da5 7.Ld2 [Dit heeft ook tegen 6…Pe4 – vroeger gebruikelijk – een uitstekende werking.] 7…Dxc5 8.e3 [Er is geen haast met 8.a3 (Capablanca) daar zwart met 8… Pa5 9.Dc2 om in het oog springende redenen toch niets zou bereiken.] 8…0-0 9.a3 Lxc3 10.Lxc3 Pe4 11.Ld3 Pxc3 [Anders worden de moeilijkheden zeker niet kleiner (11…f5 12.Lxe4 fxe4 13.Pd2 Df5 14.0-0, benevens f2-f3.]
12.Dxc3 b6 [Niet 12…d5 wegens 13.b4 Dd6 14.cxd5 en wit blijft een overwicht behouden, om het even hoe zwart terugneemt (14…Dxd5 15.Lc4, respectievelijk 14…exd5 15.0-0.]

13.0-0 Lb7 14.Tad1 Tad8 15.Le4 [Sterk in aanmerking kwam 15.e3-e4!] 15…f5 16.b4 De7 17.Lxc6 [Men vraagt zich af, of wit den druk niet het best met 17.Lc2 had kunnen handhaven. Het is waar, dat 17…dxc6 18.c5 zwart niet zou hebben kunnen gebaat, maar na nemen met den looper schijnen de ergste perikelen tot het verleden te behoren.]
17…Lxc6 18.Pe5 [Onttrekt het paard zich op andere manier aan ruil op f3, dan volgt e6-e5 en eventueel d7-d5. Na den tekstzet dreigt wit met c4-c5 den druk te bestendigen. Voor wat deze variant betreft, zou 14…Tf8-d8 de voorkeur hebben verdiend boven 14…Ta8-d8, immers hoe welkom zou in het eerste geval 18…Ta8-c8 zijn geweest!]
18…La4 19.Td2 d6 20.Pf3 [Begin van een omweg. Volgens dr. Euwe was 20.Pd3, dreiging b4-b5 het sterkst, omdat het wit in staat stelt, aanstonds de torens te verdubbelen. Groot is wits overwicht ook na 20.Pd3 Le8 21.Tfd1 Lh5 22.f3 g5 benevens e5 en e4 of g4 niet meer.]
20…Le8 [Nu zou 21.Tfd1 eerst recht 21…Lh5 uitlokken.]
21.Pe1 Lf7 22.Pc2 Tc8 23.Tfd1? [Wit ziet de dreiging voorbij. Noodzakelijk was 23.Dd3, respectievelijk 23.Db3. Zwarts vooruitzichten na 23… Tfd8, respectievelijk 23…d5 24.cxd5 Tfxd8 zijn daar niet zorgwekkend.]
23…d5 24.De5 Txc4 25.Pd4 Dc7 [Er dreigde Pxf5]
26.Dxc7 Txc7 27.Pb5 Td7 28.Tc1 [Met het oog op de tijdelijke gevangenschap van Lf7 stelt wit zichzelf nog hooge eischen. Anders zou hij wel met 28.f4 op een remiseachtige opstelling hebben aangestuurd, wat, zooals weldra blijkt, veel moeite zou hebben bespaard.]
28…e5 29.Tc6 [Om a7-a6 te voorkomen (30.Pd6), een zet die op 29.f4 zou zijn gevolgd, om het paard van d4 af te houden.]
29…Tfd8 30.f4 exf4 31.exf4 d4! [Daar hapert het! Wit had zich verlaten op 32.Txd4 Txd4 33.Pxd4, maar bemerkte tijdig, dat zwart met 33…Le8 een stuk zou winnen. Vandaar:] 32.Tc1 [Waarmede wordt gespeculeerd op 32…a6? 33.Txd4!]
32…g6 33.a4 [Noodig wegens dreiging a7-a6.]

33…d3 34.Tc3 [Inleiding tot een sierlijk vuurwerk, zij het ook nog geen definitieve redding.]

34…a6 35.Pc7 Tc8 [35… a5 dan 36.bxa5 bxa5 en Pc7-a6-c5.]
36.Pd5 Txc3 37.Pf6+ Kg7 38.Pxd7 b5 [Vergelijk met 38…Tb3 39.b5! axb5 40.Pxb6 bxa4 41.Pxa4, en vervolgens Pb2, Kg1-f2-e3 met herovering van den pion. Maar sterk in aanmerking kwam 38… Tc4!] 39.axb5 axb5 40.Pc5 Lc4 41.Kf2 Tc1? [Zoo verdwijnt zwarts laatste illusie, met 41… Kh6 42.g3 Kh5 43.h3 h6 zou hij de partij nog wel hebben gewonnen.]
42.Pxd3 Lxd3 43.Txd3 Tc4 44.Kf3 Txb4 45.Td7+ Kh6 [In de (remise-)varianten die uit 45…Kf6 kunnen voortspruiten zou wit niet langer de verdrukte partij zijn.]

46.h3 Tb3+ 47.Kf2 b4 48.Tb7 Tb2+ 49.Kf3 [Remise. Voor 49…Tb3+ 50.Kf2 g5 geldt hetzelfde als in de vorige aanteekening.]
(1⁄2-1⁄2)

Naast bijzondere clubleden, zoals heel verrassend de Finse grootmeester Heikki Westerinen, is er ook aandacht voor bijzondere gebeurtenissen, zoals het jubileumtoernooi uit 1946 dat leidt tot een gigantisch tekort waar de club nog tot 1954 aan moet afbetalen en de moeizame omgang met de schenking van een bijzondere kostbare collectie schaakboeken door de oud-voorzitter Martin Bingen. Hij laat dit na in 1945 maar pas in 1992 kan het boek gesloten worden; gelukkig wel met een happy end: de collectie is tot op de dag van vandaag te raadplegen in de Stadsbibliotheek van Maastricht. Clevers beschrijft de soap waarin meerdere malen een verkoop of diepe conflicten dreigden.

Als voorbeeld van de thematische aanpak volgt hier de beschrijving van de omgang met NSB en Duitse leden na de oorlog:

“Tijdens de ledenvergadering op 28 oktober, de eerste na de bevrijding, memoreerde de voorzitter van MSV ‘de gelukkige bevrijding van onze stad’. Men herdacht vervolgens clublid Kramer die bij een bominslag dodelijk was getroffen, en daarna meldde de voorzitter dat er een lid was gearresteerd ‘wegens NSB sympathieën’. Bij de rondvraag diende een clublid een voorstel in ‘om ongewenschte elementen uit onze vereeniging te weren’. Dit voorstel werd aangenomen. ‘Zoowel Duitschers als N.S.B.’ers en met de N.S.B. sympathiseerenden kunnen geen lid meer van de M.S.V. blijven of zijn’. Dit had consequenties voor twee leden. ‘De voorzitter zal deze leden inlichten’. Ze werden allebei geroyeerd (…)

Op 11 september 1946 lag tijdens een ledenvergadering de vraag voor of de beide geschorste leden weer zouden mogen terugkeren als lid. De schriftelijke stemming over het ene lid had als resultaat: 37 voor, 3 tegen en 2 blanco. Men was ervan overtuigd dat hij tijdens de oorlog aan ‘de goede kant’ had gestaan. Zo zei de voorzitter onder meer dat het betreffende lid ‘door vrees eventjes sympathiseerend NSB-lid was, doch thans volkomen gerehabiliteerd is’.

Bij het andere lid, een Duitser, stond men langer stil. Het verslag in het notulenboek telt hierover bijna drie pagina’s. Twee jaar na de bevrijding van Maastricht bleek het lidmaatschap van een Duitser dus nog gevoelig te liggen. Er waren leden die hem vrijpleitten (‘Hij was in zijn hart Nederlander’. ‘Hij heeft twee jaar lang een Jood geholpen te verzorgen die bij een kennis van mij was ondergedoken’. ‘Hij is reeds genoeg gestraft door een royement van twee jaar’), maar anderen waren nog steeds (principieel) tegen een lidmaatschap.

Clublid Van Gelder was het felst: ‘Hij is Duitscher en zal dat ook steeds blijven. Ik had twee zonen, beiden schakers. Ze zijn vermoord en ik zou hun nagedachtenis besmetten als ik mijn stem voor zo iemand zou uitbrengen’.

De schriftelijke stemming had uiteindelijk als resultaat: 33 voor, 5 tegen, 4 blanco. De heer Van Gelder trok daaruit zijn consequenties, zo blijkt uit de notulen: ‘Den Heer v. Gelder is zulks blijkbaar niet naar den zin, hij zegt vriendelijk “goeden avond Heeren” en verlaat dan de vergadering (enkele dagen later bedankte hij als lid) (pagina 78-79).”

Kortom, de opbouw van het boek zit goed in elkaar. De lezer raakt nooit de weg kwijt in de honderdjarige geschiedenis van MSV (een ware prestatie want er hebben in de loop der jaren veel fusies en splitsingen plaatsgevonden), maar voelt zich ook nooit verzanden in lange opsommingen. De verhalen blijven boeien en worden in een vlotte stijl opgediend.

Dan het enige punt van kritiek na 312 pagina’s geschiedenis krijgt de lezer 70 pagina’s met herinneringen van (oud)-leden voorgeschoteld. Het gaat om maar liefst 50 mensen die per persoon aan bod komen. Dit is heel leuk voor de mensen zelf en de leden van club en daarom heel begrijpelijk dat het in dit boek staat, maar voor de lezer van buiten zijn deze pagina’s toch wat overbodig. Het weglaten van deze herinneringen had het boek strakker en compacter gemaakt.

Concluderend moge het duidelijk zijn: dit is een heerlijk boek, een waar labour of love waar ontzettend veel werk in is gaan zitten. De enorme hoeveelheid informatie die de schrijver heeft weten te verzamelen is vervolgens op een uitstekende wijze verwerkt tot een verhaal dat van begin tot eind weet te boeien. Elke schaakvereniging zou zich een chroniqueur als Frank Clevers mogen wensen.

Koop dit boek als je interesse hebt in schaakgeschiedenis. Het maakt niet uit of je uit Maastricht komt of uit Groningen; je krijgt een boeiend beeld van hoe schaakverenigingen in Nederland zich in de afgelopen eeuw ontwikkeld hebben.

Koop dit boek niet als je schaakboeken koopt als leerboek. Ik kan verder geen reden bedenken.

Boek: Eeuwige schaakverhalen: 100 jaar schaken in Maastricht
Auteurs: Frank Clevers
Uitgeverij: Boeken uit Limburg
ISBN-nummer: 9789403635071

Pagina’s: 391
Gepubliceerd: 2021

Link naar website uitgever:  https://mgl.mijnbestseller.nl/shop/index.php/catalog/product/view/id/591685/s/eeuwige-schaakverhalen-100-jaar-schaken-in-maastricht-259074-mgl-mijnbestseller-nl/

Link naar onze recensenten.

Het is voor de tweede keer dat ik een boek van Kuljasevic mag recenseren. Ik was erg enthousiast over Beyond material waarvoor hij ook een nominatie voor het beste boek van het jaar voor ontving van de FIDE. Het was wel een boek dat los van opzet was waardoor het zich goed leende voor sporadische bestudering. Met dit nieuwe boek slaat Kuljasevic een nieuwe weg in: dit is een boek dat je leest, of eerder bestudeert, van kaft tot kaft. Hij maakt de soms taaie materie goed behapbaar door bij elk hoofdstuk te beginnen met een aantal opgaven die later terugkomen in de stof. Zo loop je al lekker warm. Aan het einde van het hoofdstuk sluit hij af met een kernachtige bullet point samenvatting. Didactisch zit het boek dus goed in elkaar en dat moet ook wel gezien de zwaarte van het onderwerp.

Kuljasevic begint met een leerzame analyse van de beste studiehouding. Daar komen vele problemen aan bod die we allemaal wel zullen herkennen: gebrek aan objectiviteit, oppervlakkige studie, korte termijn denken en te veel spelen. Het is goed om meteen zo met jezelf geconfronteerd te worden. Ik verlies me regelmatig in lekker wat snelschaken op internet of mijn partijen alleen maar analyseren door de computer erop los te laten. Ook besteed ik vaak te veel tijd aan licht dubieuze openingen in de hoop in de eerste twintig zetten een KO uit te delen. Kuljasevic laat goed zien dat dit niet werkt en dat schaakstudie om een serieuze attitude vraagt.

Daarna ben je helemaal klaar voor een ietwat droge maar uitvoerige analyse van studiemethodes, studieprioriteiten en studiebronnen. Wat Kuljasevic knap doet, is het relateren van al deze invalshoeken aan speelsterkte waardoor je zelf kunt inschatten wat op jouw niveau wel werkt en wat vooral ook niet. Hij maakt de droge stof ook behapbaar en verlevendigt het met mooie voorbeelden uit zijn eigen praktijk. Om te illustreren hoe serieus de aanpak is: in het tweede hoofdstuk beschrijft Kuljasevic vijftien studiemethodes waarbij hij bij elke methode aangeeft de mate van praktische relevantie, studie-intensiteit en lange termijn leerpotentieel. Het geeft je de kans om aan de hand van je beschikbare tijd een afgewogen keuze te maken. In het vierde hoofdstuk krijgt de lezer een zes pagina’s lange lijst van geschikte schaakboeken keurig onderverdeeld per categorie (van calculatie tot eindspelstudies, werkelijk elk aspect komt voorbij). Soms gaat hij daarbij erg ver in zijn uitleg (hij geeft dit overigens zelf ook grif toe), bijvoorbeeld bij het gebruik van databases door professionele schakers, maar de lezer kan zelf inschatten wat hij wel of niet tot zich wil nemen.

Na deze methodische hoofdstukken volgt de behandeling van de verschillende elementen van de schaakpartij: opening, tactiek, eindspel en middenspel. De hoofdstukken over de opening en het middenspel zijn alleen geschikt voor de speler met veel tijd en die in zijn spel een diepgaande kennis van de openingen nodig heeft en het middenspel op hoog niveau bestudeert (oftewel dit gaat echt richting de professional). Het hoofdstuk over tactiek kent een interessant bespreking van het concept ‘dynamiek’ en bovenal een leuke en uitdagende opgavensectie. Het hoofdstuk over het eindspel is echt een must. Iedereen worstelt met het trainen van het eindspel, maar Kuljasevic laat heel helder zien hoe je dit moet aanpakken en welke grote voordelen dit heeft. Dit hoofdstuk moet verplichte kost zijn voor iedere speler die serieus aan zijn schaakcapaciteiten werkt.

Kuljasevic sluit af met een hoofdstuk over hoe je een daadwerkelijk studieplan maakt. Niet iedereen zal praktisch gezien zo ver komen, maar zijn aanpak is wel duidelijk en toepasbaar. Het is in feite de beloning voor de student die het hele boek grondig heeft doorgewerkt.

Dit boek is een absolute aanrader en zal voor de komende jaren ongetwijfeld hét handboek zijn voor schaakstudie. Toch moet ik er wel bij zeggen dat je het alleen moet aanschaffen als je van plan bent om er veel tijd aan te besteden. Ben je bereid dit te doen dan zal dit boek je veel gaan opleveren in ratingpunten en je flinke stappen vooruitbrengen in je schaakontwikkeling. Het boek is een must voor elke serieuze schaaktrainer en talentvolle jonge schaker die er veel voor overheeft om door te breken. Kortom, ik kan dit met het bovengenoemde voorbehoud absoluut warm aanbevelen. Davorin Kuljasevic heeft zichzelf overtroffen en ik kijk uit naar zijn toekomstige boeken.

Koop dit boek als je een serieuze schaker bent die tijd wil vrijmaken voor een systematische studie van het schaakspel. Als je schaaktrainer of jong talent bent: geen seconde twijfelen en gewoon aanschaffen.

Koop dit boek niet als je eigenlijk al weet dat je geen tijd of energie hebt voor een gedegen schaakstudie. Dan ben je waarschijnlijk beter af met wat lichtvoetiger materiaal. En daar is overigens ook niks mis mee.

Boek: How to study chess on your own: creating a plan that works…and sticking to it
Auteurs: Davorin Kuljasevic
Uitgeverij: New in Chess
ISBN-nummer: 9789056919313

Pagina’s: 380
Gepubliceerd: 1 mei 2021

Link naar website uitgever: https://www.newinchess.com/how-to-study-chess-on-your-own

Link naar onze recensenten.

Laat ik maar meteen duidelijk stellen: Gerard Welling en Steve Giddins bewijzen met hun boek het ongelijk van Wikipedia. Zij laten duidelijk zien welke principes Lasker hanteerde in zijn spel. Zo ontstaat een leerzaam maar ook prettig geschreven boek. Welling en Giddins hanteren daarbij twee uitgangspunten: zij stellen de methode boven de partijen van Lasker en ze geven de lezer een praktisch openingsrepertoire ontleend aan Lasker.

Het eerste uitgangspunt komt voort uit, en daar zijn de schrijvers heel open in, de eerdere uitstekende publicaties die gewijd zijn aan Laskers partijen. Daarbij moet met name gedacht worden aan John Nunns John Nunn’s Chess Course (Gambit 2014), maar ook aan Andrew Soltis Why Lasker matters (Batsford 2005) en Gary Kasparovs onvolprezen My great predecessors (part I, Everyman Chess 2003). De schrijvers willen doublures voorkomen en gebruiken dus naast de partijen van Lasker veelal partijen van andere spelers die de Laskermethode goed illustreren. Deze aanpak werkt erg goed, omdat niet geforceerd in de carrière van Lasker hoeft te worden gezocht, maar de relevantste partijen voor de methode kunnen worden gekozen.

De methode wordt uitgelegd aan de hand van thematische hoofdstukken over eindspel, aanval, verdediging, loper versus paard en amorfe posities. Aan de hand van Laskers geschriften worden de principes bij elk thema helder uitgelegd en daarna aan de hand van partijen in de praktijk gebracht. Met name de hoofdstukken over verdedigen en amorfe posities zouden door iedere speler gelezen moeten worden. Dit is niet vreemd aangezien Lasker juist op deze twee thema’s excelleerde; een voorbeeld uit het boek rond het thema verdedigen (p. 62-65):

“Let us now look at another of Lasker’s most celebrated examples of ‘how to suffer’, his game against Janowski at New York 1924 (…):

A key moment. Lasker’s 8^th move [BB: h3] was a serious inaccuracy, because with Black not having castled, he now has the chance to play for a direct attack with …g7-g5-g4. (…) But instead of going down like a lamb to the slaughter, Lasker gives a perfect illustration of his first defensive principle: recognize that you stand worse and go over to defensive measures. He simplifies the game and heads for an ending, thereby defusing the attack, but at the cost of conceding the bishop pair. Remember the principle: the defender must be prepared to make concessions, but should apply the principle of economy and keep them to the minimum necessary.

10. Lxc6 Dxc6 11. Lg5 Lg6 12. Pbd2 h6 13.Lxf6 Lxf6 14. Pf1 0-0 15. Pe3 Tae8 16. Db3 Ld8 17. Dd5 Dxd5 18. Pxd5 f5 19. Pd2 Lf7 20. Pe3 f4 21. Pec4 Lf6

Black has more space and the whole bishop pair, whilst this is a dreadfully depressing position for White, who has zero counterplay and can only expect to be pushed off the board slowly, by some sort of mass pawn advance, such as …g7-g5-g4 on the kingside and …c7-c6/d6-d5 in the centre. There is one other sub-text which should be mentioned. Janowski was an unparalleled lover of bishops. Lasker was very well aware of this and had already exploited Janowski’s over-fondness for the bishops on a number of previous occasions. We will see this play a role here too.

Given how bad the white position is objectively, it is all the more remarkable to see the stoical way in which Lasker just defends and defends against each threat, not panicking, not doing anything stupid in search of non-existent counterplay, etc. Instead, he just keeps asking Black what he wants to do next. (…)

22. a4 Td8 23. Pa5 Tb8 24. Pf3 g5 25. Ph2 h5 26. Pc4 Le6 27. f3 (defending against g5-g4) Tfd8 (planning d6-d5 so I prepare to double the rooks on the e-file) 28. Te2 Kf7 29. a5 Tg8 30. Ta4 Tbd8 31. Tb4 Lc8 32. b3 Th8 33. Pb2 d5 34. exd5 Txd5 35. Tc4 c6 36. b4 Lf5 37. Td2 (You attack d3? I defend it) Thd8 38. Kf2 Tb5

A big moment. ‘Reluctance to part with a good position’ is a common failing in many players and the stronger side in such situations often tries to win without making even the tiniest concession to the defender. Here, there is no objective reason not to take on d3 with 38…Lxd3 39. Pxd3 Txd3 40. Txd3 Txd3 41. Pf1 and now e4 should win comfortably.

But there is just one problem with this line from Janowski’s point of view – it involves giving up one of his beloved bishops. He always loath to do this, as Lasker was well aware. It is unlikely that Lasker was surprised at his opponent’s reluctance to cash in the pawn.

(…)

56. Pc3 Le3?

This renewed attempt to take on d2 and f3 proves to be a serious mistake. After thirty-odd moves of manoeuvering round and round, Black has definitely lost the thread and is now almost losing.

57. Pd5! Tg2

57…Lxd2 58. Kxd2 Txf3 59. Tb6+ is winning for White. 57…Td7 was the best chance, but after 58. Pxe3 fxe3 59. Txe3, it is now Black who needs a squeaky voice and a stoical outlook, if he is to survive.

58. Txe3! (this simple tactic turns things around totally and Black is now lost) fxe3 59. Tb6+ Kd7 60. Pxe3 Kc7 (the problem, of course, is that the bishop cannot be defended because of 60…T2g5 61. Pxf5 Txf5 62. Txb7+) 61. Pxf5

White now has a winning material advantage and won in 82 moves. A wonderful example of stoical defense in a very difficult and depressing position, achieved by applying Lasker’s principles – accept that you stand worse and be prepared to suffer, make the minimum concessions you can get away with and try to keep all points equally well defended. In the face of such defense, even the strongest players in the world can falter.”

Het tweede uitgangspunt maakt het boek tot een zeer praktisch handboek voor de clubspeler. Je kunt als het ware meteen aan de slag met het openingsrepertoire van Lasker. Eerst worden deze openingen qua ideeën en de belangrijkste varianten uitgelegd. Het zijn degelijke en tijdloze openingen, zoals onder andere met zwart de Steinitz verdediging en het geweigerde Damegambiet en met wit het gesloten Siciliaans en de ruilvarianten van het Frans en de Caro-Kann. Het risico op openingsnieuwtjes die je hele repertoire in war gooien is dus gering. Vervolgens laten ze in een volgend hoofdstukken voorbeeldpartijen met deze openingen zien. Deze partijen zijn ook interessant als je deze openingen niet wil gaan spelen, omdat elke keer heel helder de principes van Lasker worden getoond. Het boek sluit af met een aantal opgaven. Daarmee biedt het een enorme variatie aan invalshoeken waardoor het nooit gaat vervelen.

Concluderend is dit een boek een absolute aanrader. Het heeft een grote praktische waarde en verdiept de kennis van het schaakspel aanzienlijk. Daarnaast is het gevarieerd van opzet met didactische hoofdstukken, een openingsrepertoire, illustratieve partijen en een flink aantal opgaves en geschreven in een soepele en prettige stijl.

Koop dit boek als je wilt leren van de grootste psycholoog onder de schaakspelers. Je inzicht in het spel zal op alle vlakken verbeteren door het internaliseren van de principes van de Lasker. Daarmee is dit boek geschikt voor alle niveaus: van clubspeler tot meester.

Koop dit boek niet als je een partijenverzameling of biografie verwacht van de derde wereldkampioen.

Boek: The Lasker Method to improve in Chess: A Manual for Modern-Day Club Players
Auteurs: Gerard Welling en Steve Giddins
Uitgeverij: New in Chess
ISBN-nummer: 9789056919320

Pagina’s: 240
Gepubliceerd: 15 februari 2021

Link naar website uitgever: https://www.newinchess.com/the-lasker-method

Link naar onze recensenten.

Dat mag ook geen verrassing zijn, gezien de titel Improve your life by playing a game: Learn how to turn your life activities into lifelong skills. De schrijfster, de Sloveense dr. Jana Krivec, is immers niet alleen een sterke schaakster (WGM met een rating van 2306) maar ook universitair docent psychologie aan de School of Advanced Social Studies in Nova Gorica. In dit boek combineert ze haar kennis over de (sociale) wetenschappen met haar schaakvaardigheden. Ze doet dit niet zozeer om de lezer sterker in het leven te maken, maar meer om mentale bagage mee te geven bij het schaken (in dat opzicht dekt de titel van het boek niet de lading).

Het boek is opgebouwd naar het ritme van de schaakspeler:

1. Training (blz. 17-56)
2. Playing a tournament (57-122)
3. After the game (123-144)
4. Potential negative aspects of the game (165-166)
5. Theories and studies on benefits of chess (167-182)

Elk hoofdstuk is weer opgedeeld in deelaspecten. Bij training zijn dit bijvoorbeeld:

• Goal settting
• Motivation
• Self examination and improvement
• Discipline, hard work and persistence
• Learning from the masters
• Memorization techniques
• Working with modern technology
• Delayed reward
• Never stop exploring

Toen ik deze opsomming van onderwerpen las, werd ik enthousiast want het zijn elementen die we allemaal in ons schaakleven wel tegenkomen. Helaas viel de uitwerking me erg tegen. Krivec besteedt veel tijd aan het uitleggen van instrumenten die vrijwel elke schaker uit zijn werkzame leven wel al zal kennen, zoals het SMART model, het Big Five model, de SWOT-analyse en visualisatietechnieken. Daarbij blijft de behandeling van deze instrumenten steeds erg aan de oppervlakte waardoor de samenhang tussen theorie en schaakpraktijk erg dun blijft. Dit is ook niet zo vreemd als je kijkt (zie ook bovenstaand overzicht) naar de enorme hoeveelheid onderwerpen die de auteur wil behandelen. Wat meer focus en daarmee ruimte voor diepgang had het boek goed gedaan.

Ik zal er een paragraaf uitlichten, namelijk ‘Learning from the masters’. Je zou hier een verhaal verwachten over hoe je het beste lessen kunt trekken uit de partijen van de groten van het verleden. Dit is niet makkelijk voor de clubschaker want het niveau van deze partijen gaat zonder de juiste aanpak of begeleiding over de hoofden van ons normale stervelingen heen. In plaats daarvan krijgen we hier een uitleg over de modelling techniek uit het NLP. Dit blijft behoorlijk abstract om vervolgens af te sluiten met de volgende zinnen:

“In every activity we participate in, there is a great chance that someone is better than us. There is a great    chance that someone else has a nicer dress, a bigger house than us. If we are constantly sorry for not being the best or not having the biggest house, we will always be unhappy. Do what you like best, follow your dreams, learn from other people and do not try to be them.” [blz. 38]

Hier zitten we toch echt te dicht bij het niveau van tegeltjeswijsheden.

Krivec geeft aan dat Kasparov haar voornaamste rolmodel is. Een keus waar velen van ons in kunnen vinden. In het tweede hoofdstuk is Krivec daar echter wel in doorgeschoten. Maar liefst zesentwintig keer wordt Kasparov aangehaald: soms een kort citaat, soms een uitgebreid voorbeeld (overigens herhaalt dit patroon zich in de overige hoofdstukken). Vrijwel alle keren zijn deze aanhalingen afkomstig uit zijn boek How life imitates chess: Making the right moves, from the board tot he boardroom (Bloomsbury 2007). Laat ik duidelijk zijn: Krivec verantwoordt elk citaat keurig, maar je krijgt als lezer het gevoel dat je beter gewoon het boek van Kasparov kan gaan lezen. Hoewel dit hoofdstuk met zijn uitleg over visualisatietechnieken, timemanagement en het belang van geduld zeker het interessantste van het boek is, voelt het toch erg als leentjebuur bij andere schakers, denkers en wetenschappers. Deze analyse gaat ook op voor de overige hoofdstukken. Natuurlijk zijn er soms interessante elementen in te vinden, zoals het omgaan met de stress van partijen verliezen, maar het blijft allemaal te veel een verzamelbak van theorieën met te weinig aandacht voor de directe toepassing voor de schaakspeler.

Het laatste hoofdstuk is van een andere orde. Hierin behandelt Krivec de voordelen van schaken op het gebied van onderwijs en gezondheid. Ze laat overtuigend zien dat uit vele onderzoeken blijkt dat schaken de schoolprestaties van leerlingen bevordert en dat het een probaat middel kan zijn om dementie te voorkomen of mensen met autisme te helpen. Dit hoofdstuk levert de schaakliefhebber zeker een paar mooie argumenten op in discussies met leken over het nut van schaken. Het valt enigszins buiten de scope van het boek, maar ik vond het wel interessante lectuur.

Hoewel ik dus niet erg positief over dit boek kan zijn, wil ik Krivec wel een compliment geven voor de didactische opbouw van het boek. Elk onderdeel begint met een beknopte weergave van de leerpunten waarna een rustige opbouw van de stof volgt waarbij definities of korte samenvatting van theorieën in blauwe kaders worden geplaatst. Ook de citaten zijn duidelijk onderscheiden van de hoofdtekst. Tenslotte volgen er oefeningen ter zelfreflectie waarmee de lezer aan de slag kan gaan. Deze oefeningen sluiten altijd goed aan bij de stof (hoewel ze soms ietwat bizar zijn zoals “Imagine: you find yourself in a concentration camp. You receive information that your loved ones were killed. What would keep you going?” [blz. 65]). Verder valt de opmaak van het boek op: veel plaatjes en kleuren. Hoewel ik dit soms wat druk vond, helpt het wel om het boek vlot te lezen.

Concluderend kan ik dit boek niet aanbevelen. Ik doe dit met enige spijt want ik denk dat er best een behoefte bestaat aan schaakboeken die ingaan op de psychologie van het schaakspel en helpen bij praktische zaken als training, focus tijdens de partij en het omgaan met verliespartijen in een toernooi. Helaas is de uitwerking in dit boek echter beneden de maat. Er worden heel veel theorieën behandeld, maar de directe link naar het schaakspel of een interessante originele invalshoek vanuit de auteur ontbreken te vaak. Daarnaast is het boek ook wel erg prijzig: €32 voor een paperback.

Koop dit boek als je een inleiding wil in de vele theorieën op het gebied van psychologie en management en een eerste verkenning wil lezen hoe deze zich verhouden tot het schaakspel.

Koop dit boek niet als je je praktische schaakspel wil verbeteren of in je dagelijkse leven als kennis hebt gemaakt met de gangbare managementmodellen.

Boek: Improve your life by playing a game: Learn how to turn your life activities into lifelong skills
Auteur: Jana Krivec
Uitgeverij: Thinkers Publishing
ISBN-nummer: 9789464201024

Pagina’s: 192
Gepubliceerd: 4 december 2020

Link naar website uitgever: https://thinkerspublishing.com/product/dr-jana-krivec-improve-your-life-by-playing-a-game-learn-how-to-turn-your-life-activities-into-lifelong-skills/

Link naar onze recensenten.

Het boek van Emms heeft echter twee nadelen: het gaat niet in op het Spaans en het is inmiddels toch alweer twintig jaar oud. Nu zijn de ontwikkelingen binnen de open spelen niet zo dynamisch als in de Grünfeld of de Najdorf, maar met name in het Italiaans is er de stormachtige opkomst van de rustige aanpak met c3-d3. Vandaar dat mijn interesse gewekt werd door A complete opening repertoire for black after 1.e4 e5! Van Yuriy Krykun.

Deze jonge Oekraïnse FM van 21 gaat de uitdaging aan om in één boek het hele spectrum inclusief het Spaans te bestrijken. In deze recensie zal ik zijn boek naast dat van Emms leggen om te kijken naar de meerwaarde ten opzichte van dat eerdere boek en het verschil in benadering te duiden. Daarnaast zal ik ook steeds een check doen aan de hand van de recente stand van de theorie op basis van de website chesspublishing.com.

De eerste vraag is natuurlijk: is Krykun compleet? Ik heb maar één opvallende omissie kunnen constateren en dat is het ontbreken van een behandeling van het Göringgambiet. Deze opening komt weinig voor, maar is wel venijnig voor een zwartspeler die er totaal niet op voorbereid is. Verder komt werkelijk alles aan bod zelfs inclusief de Nakamuravariant (2.Dh5).

Wat ik bewonderenswaardig aan de aanpak van Krykun vind, is dat hij een goede balans vindt tussen genoeg varianten geven om niet voor verrassingen te komen staan en uitleggen wat de ideeën achter bepaalde varianten zijn. Dat maakt dit boek uitstekend geschikt voor elke clubspeler. Krykun slaagt daarin, omdat hij een slimme keus heeft gemaakt voor varianten die wel gezond zijn maar niet de hoofdvariant in een opening vormen. Emms kies eigenlijk voortdurend voor de hoofdvariant, maar scheept daarmee de lezer wel met veel werk op. Een duidelijk voorbeeld hiervan is de aanpak van het Koningsgambiet na 2.f4 exf4 3.Pf3. Emms kiest voor 3…g5 of 3…h6 en dompelt ons dan onder in de theorie van onder andere het notoir ingewikkelde Kieseritzkygambiet waar één verkeerde zet de ondergang kan betekenen. Hij behandelt dit voorbeeldig maar toch. Krykun kiest voor de Bonch-Osmolovsky verdediging (3…Pe7) wat zwart veel minder werk oplevert, zelfs voor de Koningsgambietspeler een zeker verrassingseffect in zich heeft en een gezonde strakke opzet kent.

Vaak geeft hij ook twee opties waardoor een speler zijn aanpak kan afstemmen op zijn tegenstander. Zo beveelt hij tegen het Schots zowel de versimpeling van 3.d4 exd4 4.Pxd4 Lc5 5.Le3 Lxd4 aan (maar dat wil je niet spelen als je perse wil winnen, maar het verraste me hoe ver je kunt komen met deze aanpak die vrijwel altijd meteen wordt veroordeeld) als de zijvariant van 5.Le3 Df6 6.c3 Dg6 (deze geeft meer dynamiek, is nog erg onontgonnen en zeker niet veel minder dan het diep geanalyseerde 6…Pge7). In het open Spaans kun je kiezen tussen het verrassingswapen, de Rigavariant (5.0-0 Pxe4 6. d4 exd4; enorm leuk om te spelen maar redelijk kansloos tegen een sterke tegenstander), of het degelijke 6.d4 Le7 wat hij vervolgens uitputtend behandelt.

Dit principe van gezonde zijvarianten houdt Krykun het hele boek vol op helaas één uitzondering na, namelijk het Spaans vierpaardenspel. Hier kiest hij voor 4…Pd4 met als een van de argumenten dat “this move is more likely to surprise your opponents”. Dit lijkt me zeer onwaarschijnlijk want een speler van het Spaans vierpaardenspel zal zeer zeker dit bekende antwoord hebben bestudeerd. Vervolgens geeft hij ook aan dat het minder theoriekennis vergt dan 4…Lb4 om er vervolgens 22 pagina’s aan uitleg aan te besteden. Dit is echt te veel eer (en dus werk) voor een opening die redelijk zelden gespeeld wordt. Hier had hij beter Emms kunnen volgen die naast ook 4…Pd4 het alternatief 4…Lc5 biedt wat solide en redelijk eenvoudig te leren is (overigens wel weer complimenten voor zijn aanbeveling tegen het Schots Vierpaardenspel 4.d4 Lb4 wat menig speler die op zijn gangbare theoriekennis wilde varen van zijn stuk zal brengen). Zijn behandeling van het Italiaans is exemplarisch. Hij kiest voor een flexibele aanpak, waardoor de wirwar van zetvolgordes die de speler in het Italiaans behoorlijk kan plagen, redelijk binnen de perken blijft. Hij laat zijn varianten vergezeld gaan van heldere duiding van de ideeën achter de opening. Het boek is alleen al om deze hoofdstukken het waard aangeschaft te worden.

Om een gevoel te geven bij de aanpak van het boek geef ik hier het hoofdstuk over de Ponziani vrijwel integraal weer. Af en toe zal ik opmerkingen toevoegen; deze zijn weergegeven in vette letters:

1. e4 e5
2. Pf3 Pc6
3. c3

The Ponziani is a rare but interesting opening. In a way it reminds me of the Alapin variation of the Sicilian which starts with 1.e4 c5 2.c3. White deprives himself of the ability of developing the knight to the c3-square, instead he puts a pawn there hoping to play d2-d4 and emerge with a beautiful pawn center. However, now that the knight cannot go to c3 Black’s typical …d7-d5 break gains a lot of strength.

                     d5!

I believe that the arising positions are roughly balanced but White must be careful as he can walk into a lot of pitfalls.

4. Da4!

This is the only move that justifies the Ponziani.

4. d3 This is a passive move and while White may not be worse it is simply unambitious. Now Black has many good choices, including 4…Pf6, which is my preference. However, I like the simple 4…dxe4! 5. dxe4 Dxd1+ 6. Kxd1 Lc5=. White can no longer castle. The position resembles a reversed Philidor […] White is a tempo up here so he should not be worse. But, of course, we have no reasons to complain. From here we will simply continue with logical development such as …Pf6 or …Pe7, …Le6 or …Lg4.

4. Lb5?! This move might look somewhat dangerous as it threatens 5. Pxe5 but White’s center is not stable enough to afford such a move. Black now plays 4…dxe4! not fearing any ghosts allowing White to take on e5 if he wishes to. 5. Pxe5 Dg5! Attacking the knight and g2-pawn. 6. Da4 This is the most principled move. However, Black comes out on top from the arising complications [6. Pxc6? Dxb5 is just terrible for White as he gave up his key bishop and cannot even castle. 6. Lxc6+? bxc6 the knight on e5 is hanging, so is the g2-pawn. White is just losing.]6…Dxg2! 7. Lxc6+ bxc6 8. Dxc6+ Kd8 It seems that White has several checks at his disposal, but a closer look reveals there is no danger. Once the smoke clears White finds himself lost. 9. Tf1 [9. Pxf7+ Ke7 10. Dxc7+ Ke8! The black king escapes the check and White must soon resign 11. Tf1 Lh3 and there is no way to save the f1-rook] 9…Lh3 10. Dxa8+ Ke7 White will lose the f1-rook ending up in a lot of trouble. His king is much weaker than ours. (Het oordeel van Krykun is correct, maar in deze zeer tactische positie had hij nog iets verder mogen analyseren. Emms geeft 11. Kd1! Dxf1+ 12. Kc2 Lf5 (zo leidt f6 hier na b3 tot een betere positie voor wit) en gaat nog door tot de achtiende zet. Zelfs Yakov Estrin geeft in het verouderde Drie open schaakopeningen (Zutphen 1985) een diepere analyse vanwege het hoge tactische gehalte).

4. exd5? Makes no sense for White as after 4…Dxd5 the white knight cannot come to c3, the white pawn on d2 or on d3 will be backward and weak and right now …e5-e4! is a threat as it would kick the White knight away with tempo. Black is already better.

                     f6!

This is the key move to remember. The e5-pawn was under pressure, so we simply protect it. Now the plan is to simply develop and castle. Maybe we can take on e4 if White does not come up with any direct threats. (Emms adviseert hier 4…Ld7. Beide opties zijn goed te leren in een korte tijd en leiden beiden tot voor zwart redelijk gunstige verwikkelingen).

5. Lb5

With 5. d3 White protects the e4-pawn but loses the ability to play Lb5 pinning our knight. Thus, all the tactical wrinkles he could hope for disappear and we get a great position with simple developing moves. 5…Le6

5. Pbd2 White can also choose to keep the tension in the center resulting in a calm, non-forcing game where the better player would win. While I cannot guarantee you an instant draw or win, I can definitely promise a nice position after the opening. White is playing as if he were Black! Or he simply wants to avoid theory and we are fine with either of the two reasons for these timid moves. 6…Dd7 7. Le2 At this point we have several options. It is interesting to play …Ld6 preparing …Pge7 and short castling but the immediate …Pge7 also makes sense possibly intending to castle long! It is up to you whether you are willing to enter some murky play with mutual chances or if you are looking for calm and reliable equality. After 7…Pge7 8. 0-0 g5!? We can even play …Pg6 and …g5-g4. You might be surprised why am I showing these ideas. I have no doubt that you, dear reader, will easily see that you can just castle or make other natural moves, so I wanted to suggest some things you might not notice that fast/naturally! Let us stop here, feel free to investigate this rare position deeper yourself.

5. Le2 Ld6= after …Pge7 and 0-0 Black is doing excellently.

               Pge7

6. exd5 Dxd5

This is the most central tabiya of the 3…d5 Ponziani.

7. 0-0

Somehow this has been the main line, but I fail to see what is so good about White’s position.

7 d4 Lg4 Many other good moves exist as well but I prefer to immediately attack the f3-knight. Again, White has several moves, but since this is a rare line, I would prefer to simply show what the main variation looks like. 8. c4 De4+ 9. Le3 Lxf3 10. Pd2!

This is the key idea White is relying on. He does get his piece back but ends up with a spoiled structure. 10…Dg6 11. gxf3 [11. Pxf3 Sacrifices a pawn without much compensation. 11…Dxg2]11…exd4 12. Lxd4 a6! Black is not threatening to take the bishop as the a8-rook is hanging but it suddenly turns out that we just trapped the White b5-bishop! 13.0-0-0 0-0-0 14. Le3 Pb8! And the White bishop on b5 has no escape.

                         e4

8. Pd4

The most natural move. 8. c4 is the main continuation. Now I would like to suggest a rare continuation, which has been played only twice before. 8…Dh5 Whatever White does, he ends up with clearly inferior development and a worse position. There is no positional or dynamic compensation for all the concessions he made.

                      Ld7

9. Pxc6 Pxc6
10. Te1 0-0-0

Black is much better as his development is clearly superior. Now …Ld6 followed by …The8 is coming while White is struggling to finish his development. Critically, White cannot win the pawn.

11. Lxc6? Lxc6
12. Dxa7 e3

Black threatens mate on g2. Another threat is …exd2, winning a piece. White is already dead lost.

Yuriy Krykun heeft een bijzonder toegankelijk en praktisch openingsboek geschreven. Het is up-to-date en kent de nodige verrassingswapens voor de clubspeler. Daarbij is het een absoluut pluspunt dat hij een goede balans vindt tussen het uitwerken van varianten en het duiden van de ideeën achter de openingen. Het is een boek dat een plek krijgt naast de klassieker van Emms.

Koop dit boek als je met zwart op e4 e5 speelt en graag een gevarieerd en verrassend repertoire wil kunnen spelen. Het maakt verder niet uit wat je spelniveau is, er zit voor ieder wat wils in dit boek.

Koop dit boek niet als deze openingen je niet liggen of aanspreken. Het is werkelijk de enige reden om dit boek links te laten liggen.

Boek: A Complete Opening Repertoire for Black after 1.e4 e5!
Auteur: Yuriy Krykun
Uitgeverij: Thinkers Publishing
ISBN-nummer: 9784925108946

Pagina’s: 280
Gepubliceerd: 5 september 2020

Link naar website uitgever: https://thinkerspublishing.com/product/yuriy-krykun-a-complete-repertoire-for-black-after-1-e4-e5/

Link naar onze recensenten.