Deze permanente weigering werd pas voor het grote publiek zichtbaar tijdens de vierde ronde in Wijk aan Zee. Toen de Indiase Rameshbabu Vaishali haar hand uitstak, werd die door Yakubboev afgeslagen met een kort afwijzend gebaar. In de eerste ronde had de 23-jarige grootmeester ook al geweigerd Divya Deshmukh, eveneens uit India, een hand te geven. Hij besloot haar in plaats daarvan een boks te geven, maar dat zal de meeste toeschouwers en de arbiters zijn ontgaan, mede omdat hun bord zich in het hoek van het podium in de Moriaan bevond.

Enkele dagen later, in ronde 8, speelde Yakubboev tegen de Roemeense Irina Bulmaga. Ditmaal geen boks of kortaf gebaar. Yakubboev opteerde voor de zogenoemde namasté, een hindoeïstisch gebaar waarbij de handen tegen elkaar worden geduwd en de handpalmen elkaar raken. Bulmaga ging daarmee akkoord. Yakubboev heeft bij de toernooiorganisatie aangegeven in de laatste ronde ook Chinese Lu Miaoyi op deze manier te gaan begroeten.

Verontwaardiging
Onder anderen Susan Polgar heeft haar verontwaardiging uitgesproken over het gedrag van Yakubboev. Volgens Polgar had hij van tevoren de toernooiorganisatie moeten laten weten dat hij weigert vrouwen een hand te geven. ‘Dit is een prestigieus evenement en hij wist dat hij vrouwelijke tegenstanders zou krijgen. (…) Als je wilt dat er voor jou een uitzondering wordt gemaakt, wees dan proactief. Anders kun je kritiek verwachten.’

Ook andere vrouwelijke schakers zoals de Duitse Elisabeth Pähtz en de Zuid-Afrikaanse Jesse February uitten kritiek op het gedrag van de Oezbeek. Yakubboev zelf reageerde op X (voormalig Twitter) met een verklaring, waarin hij inderdaad aangeeft geen vrouwen aan te raken om ‘religieuze redenen’. Er bestaan foto’s van een eerder evenement waarin hij vrouwelijke tegenstanders wel de hand schudt. ‘Dat beschouw ik nu als fout voor mij’, verklaart Yakubboev.

‘Ik heb haar beledigd met mijn gedrag, ik bied mijn excuses aan, schrijft Yakubboev verder over het weigeren van de hand van Vaishali. Hij heeft inmiddels zijn X-account verwijderd, mogelijk als gevolg van de vele negatieve reacties op zijn gedrag en zijn verklaring.

FIDE-reglementen
Het weigeren van de hand staat niet expliciet genoemd in het reglementenboek van de FIDE. Wel staat er in artikel 11 .1 dat ‘spelers geen gedrag mogen vertonen dat het schaakspel in diskrediet brengt’. Het is dus in belangrijke mate aan toernooiorganisaties hoe om te gaan met het afslaan van de hand van de tegenstander.

Vanaf 2007 heeft er overigens een periode wel een expliciete FIDE-regel bestaan waarin het schudden van de hand van de tegenstander een verplichting was. Deze regel heeft tot zover bekend nooit het reglementenboek gehaald, maar werd wel als oekaze op de FIDE-website gepubliceerd.

Aanleiding was de match tussen Vladimir Kramnik en Veselin Topalov. De twee kampen waren niet al te vriendelijk tegen elkaar. Zo vond Topalov dat Kramnik wel erg vaak gebruikmaakte van het toilet in zijn rustruimte. De Bulgaar insinueerde dat de Rus daar gebruikmaakte van een computer, een affaire die later bekend werd als ‘Toiletgate’. De twee weigerden in hun ontmoetingen na de match handen te schudden en de FIDE zag zich gedwongen deze aanvulling op het reglement op de website te publiceren.

Short – Cheparinov
Dus toen Ivan Cheparinov in 2008 in Wijk aan Zee tot tweemaal toe weigerde de hand te schudden van Nigel Short, claimde de flamboyante Brit de zege. Bij Cheparinov lagen er geen religieuze redenen aan de weigering ten grondslag. De reden was dat Short lelijke dingen zou hebben gezegd over het gedrag van het kamp Topalov tijdens de bewuste WK-match tegen Kramnik. Short had op een vraag van een journalist geantwoord ‘iets sinisters te hebben geobserveerd’ bij Topalov. Door het Bulgaarse kamp werd deze opmerking geïnterpreteerd als een beschuldiging van valspelen.

Laat Cheparinov nou net een van de secondanten van Topalov zijn geweest tijdens deze bewuste WK-match. ‘Chepa’ was de opmerking van Short een paar maanden later nog niet vergeten.

Short moest de arbiters in Wijk aan Zee wijzen op de publicatie van de FIDE en kreeg niet lang na de handweigering een reglementair punt toegewezen. Short typeerde het gedrag van z’n tegenstander als ‘een gecalculeerde belediging’. Later ging Short akkoord om de partij op de rustdag in te halen. Hij haalde tot een tweede maal toe z’n revanche: Short versloeg Cheparinov met wit in 72 zetten.

De weigering om de hand te schudden achter het schaakbord is vaker gezien. Zo kwam het tijdens de Koude Oorlog geregeld voor dat schakers van verschillende kanten van het IJzeren Gordijn weigerden elkaar de hand te schudden. Dat werd toen gedoogd door FIDE en toernooiorganisaties. Ook van Kasparov en Karpov is bekend dat ze elkaar niet altijd een hand gaven voor de partij.

Waarbij te allen tijde moet worden aangetekend dat twee spelers die stilzwijgend elkaar weigeren de hand te schudden, een compleet andere zaak is dan een speler die de uitgestoken hand van de tegenstander weigert.