Er zijn mensen die zo bang zijn voor jeugdspelers dat ze vrijwel geen toernooi meer durven spelen. Er zit wel een kern van waarheid in de uitspraak van de Amerikaanse grootmeester Ben Finegold, die ooit heeft gezegd “Vroeger werd je tijdens een toernooi hoogstens één, maximaal twee keer tegen een jeugdspeler ingedeeld. Tegenwoordig is dat elke ronde, en die gasten zijn goed ook!” Dat is zeker waar, en dat is maar goed ook. Jeugdspelers zijn de toekomstige ambassadeurs van de sport, en het zijn vaak serieuze en hardwerkende studenten van het spel. Je moet ze zeer beslist niet onderschatten, en het is dan ook absoluut geen schande om van een jeugdspeler te verliezen.

Je moet ze echter ook niet overschatten. En dat de jeugd zo afgrijselijk gevaarlijk zou zijn, daar was vandaag op het NK in de Open groep (merkwaardig dat dit de Open groep heet, aangezien het een besloten NK heet te zijn en we ook nog zoiets als het Open NK in Dieren hebben) niet heel veel van te zien. Bij de dames daarentegen was het wel degelijk drie keer raak, al is er ook iets voor te zeggen dat in deze matches de hogere ratings hun werk hebben gedaan.

Open groep

Van Wely – Beerdsen

Na Zwarts 27e zet ontstond bovenstaande stelling. Wit aan zet.

Ten Hertog – L’Ami

Ook in deze partij won de ervaring. Wit had een interessante openingsbehandeling en wist zich een kansrijk ruimtevoordeel toe te eigenen met beslist goede winstkansen. In onderstaande stelling miste hij echter zo’n kans:

Wit heeft het aardig voor elkaar: Zwarts paard op e8 staat om meer dan twee redenen niet lekker, en van communicatie tussen de zwarte stukken valt niet echt te spreken. Dit was dan ook een goed moment om verder te gaan met 19.0-0; niet zozeer vanwege de koningsveiligheid, maar vooral vanwege het feit dat 19…g6 dan met 20.e6!! kan worden beantwoord. Zwart heeft geen andere keus dan 20…dxe6 (20…fxe6? 21.Txf8+ Kxf8 22.Dh8+ Kf7 23.Dxh7+ gevolgd door Le3 en Tf1+; Wit kan dit doen zonder er een stuk voor te offeren) 21.d7 Pg7, waarna de krachtzet 22.Tb5!! winnend is. De brute realiteit is dat Zwart na het onderbreken van de vijfde rij hoegenaamd geen verdediging meer heeft tegen het ijskoude Lf4, Df6 en Le5. Ook voor sterke GMs is zoiets lastig vooruit te zien, vooral omdat de zwarte velden in de uitgangsstelling niet toegankelijk zijn.

Wit morste met het beduidend minder sterke 19.h4 g6 20.h5 Pg7 21.hxg6 fxg6 22.c5 Pe6 meer dan een half punt. Zwarts stelling is weer op orde, en Wits ver doorgeschoven pionnen werden een dankbaar aanvalsdoel.

Schoppen – Vrolijk

Torens ruilen of niet?

Het was beter van niet. Onder druk van de klok ruilde Schoppen echter beide torens af en schoof zijn koningsvleugelpionnen iets te gretig vooruit. Na 25.Txd8? Txd8 26.Txd8 Kxd8 27.f4 Kc7 28.h3 Pf6 29.e5 Ph5

kwam Wits koningsvleugel onder druk te staan. Hij probeerde richting de tijdcontrole met wat tactisch vernuft de stelling te compliceren, maar Zwart wist na 30.f5!? Wits ideeën de nek om te wringen met 30…Lxa4 31.Lxa4 exf5 32.Le8 Pf4 33.Lxf7 Pd3,

met aanval op b2 en e5. Wit hield de materiële balans gelijk met 34.Lg6 Pxb2 35.Lxf5 Pc4, maar Zwarts gevaarlijke meerderheid op de damevleugel en de neutralisatie van Wits vrije e-pion werden Wit al snel te veel.

Burg – Sokolov

Zwart speelde in deze stelling het voor de hand liggende 30…Pe2+?, maar moest na 31.Kg2 Pxc1 32.Dd7 ontnuchterend vaststellen dat hij helemaal niet gewonnen stond. Met 30…De2! had hij de winst binnen kunnen hengelen, omdat de dreiging 31…Pf3+ te gevaarlijk is. De partij werd later remise.

Van den Doel – Swinkels

Wit aan zet wint.

Wit heeft hier een typische Puzzle Rush-achtige wending: 25.Dxh7+!! Kxh7 26.h5 f5 27.gxf6 Kg8 28.hxg6.

Wit dreigt op verschillende manieren mat te geven; de meest brute manier is wellicht 29.Th8+ benevens 30.f7+. Na de partijzet 28…Lc5 liet Zwart zich sportief mat zetten: 29.f7+ Kf8 30.Lf6 bxc3 31.Th8#.

De Winter – Ernst

De Winter kwam dichtbij een punt, maar miste in zijn combinatie de juiste voortzetting. 40.Pxf7!! leidt een correcte afwikkeling in: 40…Pxf7 41.Txf5 Td6

en nu zou 42.Pxd5!! de partij hebben beslist. Wit dreigt van alles; bovenal mat via Pc7++ en Pa6#, maar dus ook eenvoudigweg Pxf6. Het paard moet dus genomen worden, waarna Wit na 43.Txd5+ dankzij de penning over de c-lijn een toren en een sloot pionnen voor twee stukken overhoudt. De combinatie van de pionnenmassa en de activiteit van Wits toren(s) maakt dat Zwart een kansloos gevecht mag gaan voeren.

Wit speelde echter 42.Ph5?, wat Zwart in staat stelde om middels de desperadozet 42…Lxd4! in leven te blijven: 43.Txf7 Txh6 44.g4 Lh8, en de storm is gaan liggen. Enkele zetten later werd de partij remise gegeven.

Tiviakov – De Boer

Het ziet er gevaarlijk uit rond Wits koning, alleen is het nog niet heel gemakkelijk om een doorbraak te vinden. Het is wel fijn dat Wit met een penning over de vierde rij zit opgescheept, en het is reëel om te verwachten dat Wit spoedig zijn toren passief op f1 moet zetten om pion f4 de dekken. Zwart meende wellicht de tijd te hebben om de torens te verdubbelen, maar kwam na 26…Tg6? 27.Lb5 bedrogen uit. Ineens dreigt er fxe5, en na 27…exf4 28.Lxc6 bxc6 had Wit met 29.Td4! het initiatief volledig overgenomen.

Als Zwart in de uitgangsstelling voor 26…a6 had gekozen, was dit hele circus nooit gebeurd.

Slagboom – Warmerdam

Slagboom was dicht bij een aardige stunt. In deze stelling speelde hij het timide 19.Ph2, maar hij had de mogelijkheid om met 19.Pfe5! de boel flink op scherp te zetten. Zwart moet slaan, en na 20.Pxe5 volgt op een damezet Pxg4, waarna Wit een zeer belangrijke pion heeft gewonnen. Een mogelijkheid om de stelling te compliceren bestaat in 20…Pc6, waarna Wit met 21.Pxd7 Pxd4 22.Pxf8 de beste papieren houdt: na iets als 22…Kxf8 heeft Wit 23.Te4, en hoewel 22…Pc2 de stelling lijkt te verscherpen, betekent 23.Lc4 hier juist een vervlakking van de stelling. Wit behoudt een gezonde pluspion in een ongecompliceerd betere stelling.

Later ging het zelfs nog mis:

Een stelling correct taxeren is sowieso al lastig, en het wordt er achter het bord niet bepaald gemakkelijker op. Wellicht was Wit nog altijd onder de indruk dat hij enig voordeel had en op aanval kon spelen. Het geval wil echter dat Wit geen voordeel meer heeft, en hier was het dan ook het beste geweest om met 30.Lxg6 eieren voor zijn geld te kiezen. In plaats daarvan speelde Slagboom hier het ongelukkige 30.Pf5?, wat hem na 30…Pxg4!! duur kwam te staan. Het ging vanaf hier snel bergafwaarts met Wits stelling: 31.Pxg4 Df4 en tot overmaat van ramp en onder flinke tijdsdruk greep Wit met 32.f3? definitief mis. Zwart stelde met 32…Lxf5 (altijd vervelend, zo’n stuk dat eigenlijk al in blessuretijd zit) 33.Lxf5 Dg3+ 34.Kf1 Dxf3+ gevolgd door 35…Te2 Wit voor een haast onoplosbaar probleem. Slagboom vond een methode om niet onmiddellijk mat te gaan, maar zijn stelling was op dat moment functioneel wel al om zeep.

Dames

Duson – Otten

Eindspelen zijn sowieso al moeilijk, maar het wordt nog lastiger als je alle regels en richtlijnen ook nog eens moet negeren. Er komt toch haast geen mens op het idee om in deze stelling 50…f5 te spelen? Dat zet toch een pion op de kleur van de loper? Dat is zonder meer waar, en toch was dit de enige zet die Zwart in leven zou gehouden hebben. Wit wil namelijk als het even kan graag Lb3 en Kc4 spelen om pion b4 soldaat te maken, en na 50…f5! 51.Lb3 Pc5+ 52.Kc4 heeft Zwart de zet 52…Pe4 tot haar beschikking. De reden dat dit werkt is dat het paard dankzij de pion op f5 nu gedekt staat. Dit scheelt een tempo in het geval 53.Kd5, waarna Zwart de tijd heeft om 53…Ke8 te spelen. Bovendien is pion g3 een aanvalsdoel.

Het paard had geen toekomst na 50…Pb6 51.Lb3, en de partij ging dan ook als een nachtkaars uit na 51…Ke8 52.Kd4 f6 53.Kc5 Pc8 54.Le6 b3 55.d7+.

Shendrik – Keetman

Vanuit de opening verzeilde de partij in een geïsoleerde damepionstelling waarin Zwart het betere spel had omdat Wits koningsaanval nergens een concrete vorm aan wist te nemen. Zwart ruilde routineus enkele lichte stukken af en haalde de geïsoleerde d-pion op. Het resultaat was een toreneindspel met een pion meer.

In deze stelling is de minst ingewikkelde winstweg voor Zwart om de toren naar d4 te brengen en dan rustig b5-b4 te doen volgen, waarna Zwart de hele stelling in haar greep heeft en rustig kan uitbouwen. Een andere optie was om de zet g4-g5 te stoppen middels 44…h6. De gekozen zet 44…f6? was echter een mindere versie van hetzelfde idee, wat Wit in staat stelde om de stelling te compliceren middels 45.Tc3!? met als concrete idee Tc7+ en Txh7, gevolgd door h4-h5, waarmee ook Wit zich een vrijpion verschaft. Actief spel is in dergelijke toreneindspelen vaak belangrijker dan materiaal. Wit speelde echter 45.h5? b4 46.hxg6 hxg6 en verbeurde daarmee haar potentiële vrijpion en de kans op complicaties. Na 47.Th3 g5 kwam Wit er niet meer aan te pas, en 22 zetten later was de 0-1 een feit.

De Mie – Feng

De evaluatiegrafiek van deze partij doet nog het meest denken aan een ongeasfalteerde weg in een woonwijk met één verkeersdrempel. Die verkeersdrempel (het enige moment dat het evenwicht enigszins verstoord raakte) was in onderstaande stelling:

Zwart staat een betekenisloze pion voor, omdat a6 praktisch geen pion meer is. Feng speelde hier het mindere 24…c6, waar Wit met 25.Da4 benevens 26.dxc6 van had kunnen profiteren (25…Tc8 26.Pd4 maakt de zaak er niet beter op). Wit trekt dan de materiële balans gelijk en brengt een gevaarlijke troef in de stelling. Na 25.dxc6 Dxc6 26.g4 Dd7 ontstond er een getouwtrek op de koningsvleugel:

27.Ph4 Le7 28.Pf5 Pf6 en hier was 29.Pxg7 Kxg7 30.Tf3 nog een leuke optie voor Wit. De partij bleef in evenwicht na 29.Pf3 d5 30.Pxe7+ Txe7 31.Lxf6 gxf6 32.Dxf6 Pg6 33.Pd4

33…Dc7+! Zwarts enige zet om zich tegen de dreiging Pf5 te wapenen. 34.Kg1 De5 en de grootste complicaties zijn achter de rug. De partij eindigde in remise op zet 47.

Waardenburg – Den Heijer

Na een scherpe openingsopzet had Zwart de betere papieren. Hier miste Den Heijer echter een sterke voortzetting bestaande uit 17…Da5+ gevolgd door 18…Lc5 (18.Dd2? Lb4 is direct klaar) en 19…0-0 (of 19.Db3 Td8). Wit is dan degene die achter de feiten aanloopt. 17…Dxf6 is ook logisch, maar iets minder sterk. Het stukoffer 18.Tb1 Lg7 was correct: na 19.Txb7? (beter zou zijn geweest 19.Ld3 om zo spoedig mogelijk tot de rokade over te gaan) 19…Da1+! 20.Ke2 0-0.

Wit heeft een stuk meer, maar die staan allemaal gefrommeld in de hoek. Bovendien zit er een matmotief in de stelling met Td8 en De1. Zwarts initiatief betaalde zich spoedig uit in een punt:

21.Td7 g4 22.Pd2 Tfd8 23.Td6 Txd6 24.Lxd6

24…Pd4+ 25.Kd3 Pf5 26.Dc5 Td8 27.Pe4

27…Dd1+ 28.Kc4 Dc2+ 29.Kb4 Dxe4+ 30.Kb3 Db1+ 31.Ka4 Pxd6 en opgegeven.

Aldus drie remises, negen beslissingen. Morgen (vandaag op het tijdstip van schrijven) wordt het dus voor veel mensen erop of eronder.

~ Michaël van Liempt

In de vierde ronde van het kandidatentoernooi is er veel gebeurd. In beide kandidatentoernooien eindigden twee partijen in remise, een winst voor wit en een voor zwart. Vooral bij het toernooi dat ze de paradoxale naam “Open” hebben gegeven, is er vandaag nogal wat veranderd in de stand vanwege de winst van Sindarov op zijn medekoploper.

Open

Javokhir Sindarov heeft dus opnieuw gewonnen. Ditmaal moest medekoploper Fabiano Caruana eraan geloven, en dat terwijl laatstgenoemde gisteren dankzij zijn miniatuurtje tegen Wei Yi alleszins langer de tijd had om bij te slapen, een manicure te nemen, te voetballen, een duik te nemen, 200 keer een pingpongballetje hoog te houden, te aarzelen wat hij voor avondeten zou kunnen bestellen, en daarna (als De Verraders weer voorbij is en hij inmiddels denkt te weten wie de Mol is) iets aan zijn voorbereiding te doen. Toch kwam hij ernstig in de problemen in zijn partij, wat hem veel te veel tijd kostte.

Ook voor onze landgenoot Anish Giri viel er een punt te noteren. Hoewel hij zich eerst nog door Esipenko had laten wijsmaken dat de rokaderegel was afgeschaft, had hij die eigenlijk ook niet nodig. Kunstmatig rokeren en het loperpaar overhouden bleek goed genoeg als compensatie voor de rokade.

Daarmee is de huidige tussenstand als volgt:

1 Javokhir Sindarov (3,5)
2 Fabiano Caruana (2,5)
3-5 Anish Giri, Rameshbabu Praggnanandhaa, Mathias Blübaum (2)
6-7 Hikaru Nakamura, Wei Yi (1,5)
8 Andrey Esipenko (1)

Dames

Bij de dames eindigen deze editie meer partijen in remise. Dat is wel eens anders geweest, al ontbreekt het zeer beslist niet aan strijdlust.

Bibisara Assaubayeva was door haar overwinning van gisteren tegen Zhu Jiner op een halfje voorsprong gekomen samen met Kateryna Lagno. Anna Muzychuk nam de gedeelde koppositie over van Lagno doordat laatstgenoemde zichzelf in een rechtstreeks duel pootje ging lichten.

Zhu Jiner herstelde zich van haar verliespartij van gisteren met een overwinning op Divya Deshmukh. De Indische miste een kleine combinatie om in de partij te blijven en ging er daarna geruisloos af:

De tussenstand bij de dames is als volgt:

1-2 Anna Muzychuk, Bibisara Assaubayeva (2,5)
3-6 Rameshbabu Vaishali, Zhu Jiner, Alexandra Goryachkina, Kateryna Lagno (2)
7-8 Tan Zhongyi, Divya Deshmukh (1,5)

~ Michaël van Liempt

Zelf doe ik ook mee aan het toernooi, en een clubgenoot (die liever anoniem wenst te blijven) legde het idee voor om deze ruimte te gebruiken om uitgebreid op de eerste zes ronden van mijn eigen toernooi te reflecteren en als mosterd na de maaltijd in een halve bijzin aan te geven dat het in de hoofdgroepen nog spannend zal gaan worden. Bij dezen.

Masters

De Oezbeken doen het goed dit toernooi. Met een eerste en gedeeld tweede plaats voor respectievelijk Nodirbek Abdusattorov (6½) en Javokhir Sindarov (6) ziet het er goed voor ze uit. Gedeeld tweede samen met Sindarov staan Jorden van Foreest en Matthias Blübaum, die na zijn overwinning van gisteren op Anish Giri (nu op 4½) virtueel de ratinggrens van 2700 getrotseerd heeft. Daarachter volgen Hans Niemann en Yağız Kaan Erdoğmuş met 5½.

Op basis van de stand lijkt Sindarov misschien het makkelijkste programma te hebben. Hij is de enige uit de Masters die vooralsnog ongeslagen is, en hij heeft zijn directe concurrenten al gehad. Hij heeft de nummers 11, 12 en 14 nog te gaan, alleen zijn dat wel Erigaisi, Praggnanandhaa en Nguyen. Laatstgenoemde heeft evenwel nog geen partij gewonnen dit toernooi. Abdusattorov moet nog tegen Van Foreest en Blübaum. In de voetballerij zou men spreken van zespuntenwedstrijden, al heb ik dit altijd een wat curieuze benaming gevonden: theoretisch gezien is iedere wedstrijd een zespuntenwedstrijd.

Challengers

In de Challengers is de puntenverdeling wat minder eerlijk verdeeld. Er is een duidelijke kopgroep van Aydin Suleymanli (8), gevolgd door Andy Woodward en Marc’Andria Maurizzi (7½) en Vasyl Ivanchuk (7). In de strijd om de eindzege wordt vooral ronde 11 interessant, met Woodward tegen Maurizzi en Suleymanli tegen Ivanchuk. Voor Ivanchuk is er alles aan gelegen om te winnen als hij nog aanspraak wil maken op de overwinning. Indien Ivanchuk inderdaad wint en de andere partij remise wordt, staan twee ronden voor het einde vier mensen met 8 punten op de gedeeld eerste plaats.

Voor de chauvinisten onder ons: het is helaas niet echt het toernooi voor de Nederlandse deelnemers. Max Warmerdam is zijn valse start van het begin enigszins te boven gekomen met onder meer een overwinning op Maurizzi, maar kijkt nog altijd tegen een score van -1 aan. Zijn tegenstander in ronde 11 wordt Erwin l’Ami, die van een nog valsere start heeft moeten herstellen en nu op 4 staat, maar wel zijn laatste twee partijen gewonnen heeft. Een van die twee was tegen Eline Roebers, die nog drie rondes te gaan heeft om haar score van twee jaar geleden (2/13) te verbeteren (ook al zei ze zelf geen doel te hebben qua punten).

Om mijn hierboven reeds genoemde clubgenoot te citeren: het belooft spannend te worden. Ik ben zelf erg slecht in voorspellingen doen, dus ik kan nog niet zeggen wat ze in Tata Steel Chess 2026 gaan doen, maar neem je zwemspullen mee!

Vandaag stond ronde 1 op de planning om te beginnen om 14.00 uur. Vanwege het feit dat Extinction Rebellion 2025 kilo aan kolen bij de Moriaan voor de deur had gelegd, liep de openingsronde echter anderhalf uur vertraging op. Goed nieuws voor wie normaal gesproken te laat komt, maar men heeft er in elk geval wel weer een anekdote bij.

Vertraging was er ook voor vier van de vijf Nederlanders in de eerste ronde. Vier van de vijf Nederlandse deelnemers hebben vandaag hun goede voornemens voor het toernooi in vertraging zien ontaarden.

Masters

Alleen Jorden van Foreest kwam op het scorebord met een remise tegen Thai Dai Van Nguyen, de winnaar van de Challengers vorig jaar, in een weinig enerverende Russische partij die al spoedig verzandde in zetherhaling:

Stelling na 24.Td3

De partij ging verder met 24…Te4 25.Kf3 Th4 26.Kg2 Te4 27.Kf3 Th4 en remise.

Anish Giri scoorde in zijn match tegen Vincent Keymer in onderstaande stelling in eigen doel:

Stelling na 21.Tc7

Met Zwarts stelling is weinig mis. Oké, Wits toren staat wat ambetant op c7, maar alleen richt die nog niet veel uit. Na 21…Lc6 staat Zwart meer dan oké. Giri speelde echter het passieve 21…Tb8? en na 22.Pa5 tot overmaat van ramp ook nog eens 22…Lxd4??, wat na het eenvoudige 23.Tc4 simpelweg een stuk kost.

Hans Niemann won in recordtempo van Vladimir Fedoseev, die op diverse momenten in zijn partij voor Pxc5 kon gaan, maar dat deed op het meest beroerde moment. (Fragment volgt.)

Ook Arjun Erigaisi kwam tot scoren tegen zijn landgenoot en titelverdediger Rameshbabu Praggnanandhaa. (Fragment volgt.)

Challengers

Alle drie de Nederlandse spelers in de Challengers gingen voor de bijl, al was dat in sommige gevallen een dubbeltje op z’n kant.

Lu – Warmerdam, stelling na 40.Kd1

Beeld je even in. Je bent Zwart, de partij is een tactische chaos geweest die je in een Siciliaans met tegengestelde rokades kunt verwachten. Je hebt al een kwaliteit geofferd, een hoop duw- en trekwerk achter de rug, en het is nu zover dat je daadwerkelijk toegang tot Wits koning hebt. Er rest je nog slechts 26 seconden om de tijdcontrole te halen en je hoeft nog maar één zet te spelen. Wat doe je?

Warmerdam besloot tot 40…Txg2?? (beter was 40…Db7 om middels een matdreiging op b1 de vrije e-pion te dekken). De straf is behoorlijk zwaar: na 41.Txe3 dreigt er schaak op e7, en als Zwart die dreiging oplost met 41…Pg8 dan dwingt Wit dameruil af met 42.Dd6, waarna de vrije c-pion de doorslag gaat geven. Na 41…Tg1+ 42.Kc2 Dxh2+ 43.Td2 waren de schaakjes voorlopig op. Na nog enkele spartelzetten moest Zwart zich gewonnen geven.

L’Ami overschatte tegen Suleymanli zijn aanvalskansen en kwam in een mindere stelling met ongelijke lopers terecht. Omdat Zwart het centrum en de koningsvleugel wist te consolideren, kon hij het initiatief overpakken en kreeg daar bovendien een gevaarlijke vrije c-pion bij, die uiteindelijk de doorslag gaf. (Fragment volgt.)

Tot slot had ook Eline Roebers een lastige dag. Ze wendde tegen Panesar Vedant een moderne Anti-Nimzo-variant met 3.Lf4 Lb4+ 4.Pd2 aan die volgens Renier Castellanos veel perspectieven op origineel spel biedt, maar ze speelde in het vroege middenspel te gretig op aanval. Hierdoor bleef haar koning in het midden, waardoor ze in de problemen kwam. Zwart ging in de tegenaanval, kwam twee pionnen voor en liet het overwicht niet meer uit handen glippen.

Een valse start dus voor de Nederlandse spelers. Maar er zijn nog twaalf rondes te gaan, en Fischer en Gukesh verloren ook in hun eerste WK-tweekamp de eerste partij, dus wie weet wat er nog te gebeuren staat.

Alle rondeverslagen via deze link

Terwijl Bernadskij en Kazakouski zich binnen 17 zetten reeds tevredenstelden met een puntendeling, trok Ruzhansky in een Richter-Rauzer-Siciliaan aan het langste eind toen zijn tegenstander Babazada koos voor een vaag plan om de h5-pion te consumeren:

Rick Lahaye kreeg het in het eindspel tegen David Pires Tavares Martins zwaar te verduren. In onderstaande stelling zou een normale sterveling de stelling misschien in eerste instantie taxeren als gelijkwaardig, maar dat is niet het geval:

Martins – Lahaye, stelling na 39.Ke2

Vanwege ongelijke lopers zou je misschien geneigd zijn te denken dat het wel remise zal worden, en misschien zelfs dat Zwart een voordeel heeft na 39…Txa3. Het probleem voor Zwart is echter dat zijn koning en paard kwetsbaar zijn en weinig speelruimte hebben, en Zwart de toren als teamcaptain mist om de boel op orde te brengen. Maar schat dat maar eens correct in met minder dan 2 minuten op de klok. Daardoor komt Zwart in de problemen na 40.Lf5+ Kh8 41.Tg6. Als de loper wijkt, dan volgt Td6 gevolgd door schaak op d8 en d7 en het paard valt.

Het getouwtrek duurde nog even, maar Zwarts pionnen waren dankzij Wits fantastische paard op c6 beduidend kwetsbaarder dan de witte:

Zwart ruilde zijn stukken later allebei in voor Wits pionnen, zodat Wit zich eraan mocht wagen om met loper en paard mat te zetten. Toen Wit echter liet zien dat hij dit beter kan dan Nakamura, Epishin, Ushenina en nog zo’n pannenkoeken, staakte Zwart de strijd.

Bernadskij schond binnen tien zetten vrijwel alle openingsregels die we aan onze jeugdspelers leren en hield een levensvatbare stelling over. Daarmee liet hij zien wat de schaakwereld eigenlijk al meer dan honderd jaar weet: de oude leerstellingen zijn weliswaar zeer nuttig, maar het gaat te ver om ze als dogma’s te accepteren.

Aan bord 2 verslikte Vignesh zich in een variant die hij niet in kon:

Vignesh – Kazakouski, stelling na 36…Lc5

Met nog 4 zetten te gaan tot de tijdcontrole speelt Wit hier het zure 37.Dg4? (noodzakelijk was 37.Dh8+ Ke7 38.Dc8. Dankzij de druk tegen Lc5 stelt Zwarts aanval niets voor), waarna 37…Lxf2 een gratis pion betekende. Na 38.Dd7 g5! had Zwarts koning tevens een veilig onderkomen en wordt de aanval tegen b2 ineens een stuk gevaarlijker. De partij duurde nog een tijd, maar uiteindelijk wist Zwart af te wikkelen naar een gelijk lopereindspel waarin de pluspion de doorslag gaf.

Op het derde bord eindigde de Nederlandse confrontatie tussen Rick Lahaye en Thomas Beerdsen in remise. Er ontstond een zeer interessante situatie vanuit de volgende stelling:

Lahaye – Beerdsen, stelling na 21…Lg6

De loper op e7 doet wat passief aan, en Zwarts toren op b5 staat wat merkwaardig. Wit vond een manier om de toren te vangen met 22.Lxd5 cxd5 (22…exd5 kan uiteraard niet omdat de loper op e7 blijft hangen) 23.Pa3 Txb2 24.Lc3. Maar dan?

Zij komen daarmee op 4½ punt, evenals de FM’s Ramon Koster en Rick Duijker die beiden wonnen.

De huidige stand aan kop is als volgt:

 
In de vijfde ronde van het Chessfestival Groningen heeft Elias Ruzhansky de ongedeelde koppositie in handen gekregen. In een Giuoco Pianissimo koos de Belgische IM voor een interessante wending waarbij hij middels een schijnoffer op f7 het loperpaar inruilde voor een permanent verzwakte koningsstelling:

Het treffen tussen de andere twee koplopers Manafov en Vignesh eindigde in remise.

Thomas Beerdsen stond voor aanvang van deze ronde een halfje achter. Met Zwart kwam hij tegen Shyaam niet verder dan remise. Van in het begin stevende de partij daar al op af, met vroegtijdig ruil van beide paarden en de dames.

Shyaam – Beerdsen, stelling na 16…0-0

De stelling is hier niet symmetrisch, maar de dubbelpion in de witte stelling betekent geen noemenswaardig nadeel. Het belangrijkste is dat Zwart geen meerderheid heeft. Zou de pion op e5 gestaan hebben in plaats van d5, dan was het een heel ander verhaal geweest, en dan was elke ruil in Zwarts voordeel geweest.

De partij bleef nog 20 zetten in evenwicht en eindigde met een remise door zetherhaling.

De andere achtervolger op een half punt, Rick Lahaye, kwam er tegen GM Bernadskiy niet aan te pas. In een a4-Najdorf werd hij positioneel overspeeld. Hoewel hij lang probeerde de stelling dicht te houden, lukte het toch niet om alles onder controle te houden.

FM Sjoerd van Roon deed goede zaken door te winnen van FM Onno Elgersma, al ging dat niet van harte:

Van Roon – Elgersma, stelling na 22.f3

Zwart heeft een behoorlijke aanval op touw gezet voor het stuk dat hij geïnvesteerd heeft. Om zijn aanval kracht bij te zetten vervolgde hij hier met de logische manoeuvre Tf8-f6-g6+, maar hierdoor kreeg Wit precies genoeg tijd om de stelling bijeen te houden. Na 22…Tf6 23.Tf1 Tg6+ 24.Kh1 Tgg3 25.Tf2! (zie diagram) gevolgd door 26.Tg1 heeft Wit precies genoeg tijd om de aanval af te weren.

Als Zwart in de uitgangsstelling voor 22…g5! had gekozen, dan had Wit voor deze verdediging gelegenheid gekregen. 23.Tf1 kan nu worden beantwoord met 23…g4,

Analysediagram

en 24.Tf2 (24.fxg4 Dg3+ haalt de loper op e3 op) 24…g3 is geen optie meer, ook niet na 25.Tg2 Kh7 omdat het paard op h2 nu gepend staat.

Stand

Ruzhansky gaat dus alleen aan kop met 4½ uit 5. Hij wordt op een half punt achtervolgd door vijf spelers (Bernadsky, Vignesh, Kazakouski, Mafanov en Korchynski). De twee hoogst genoteerde Nederlanders zijn Thomas Beerdsen en Sjoerd van Roon, op de gedeelde plaatsen 7-15 met 3½ punt.

Ook aardig dat we onderaan de top-20 vader en zoon Grooten zien staan, die vandaag allebei hun partij wisten te winnen.

Ronde 1

Op bord 4 won Jasper Kamphuis met Zwart van een van de twee Oezbeekse grootmeesters:

Enkele borden verderop verging het FM Ivo Maris ook niet al te best. Hij verslikte zich in Thomas van Veelen:

De twee grootste verrassingen waren echter elders te noteren. Ten eerste kwam de publieksfavoriet van vorig jaar Rob van Helvoort dicht bij remise tegen IM Eelke de Boer, die deze zomer back-to-back het Open Nederlands Kampioenschap in Dieren won en gedeeld toernooiwinnaar werd in het HZ-toernooi in Vlissingen.

En daarnaast verloor ook Schaaksite-icoon Herman Grooten in de eerste ronde. De jonge tegenstander Lode de Jong kreeg in het eindspel een cadeautje dat hij graag uitpakte:

Ronde 2

De spelers die in de eerste ronde verrassend hadden gewonnen, werden in de tweede ronde weer met beide benen op de grond gezet. Alleen Eelke de Boer won opnieuw, maar op papier kunnen we zijn winst uit de eerste ronde moeilijk een verrassing noemen.

Tweevoudig Nederlands kampioen tot 10 jaar Bram ten Dam moest na een succesvolle aanvalspartij uit de eerste ronde helaas de duimen leggen voor de Indiase IM die de ratinglijst op dit toernooi aanvoert:

GM Thomas Beerdsen won met Zwart van de jeugdspeler FM Gachathur Kazarjan. In de volgende stelling ging het mis:

Op het moment van schrijven zijn rondes 3 en 4 inmiddels gespeeld. Het verslag voor deze rondes zal weldra volgen.

~ Michaël van Liempt

De finale van het Nederlands Dameskampioenschap gaat tussen Robin Duson en Machteld van Foreest. Het mag gezegd zijn dat beide dames enigszins geluk hadden in de halve finale (Machteld kwam in een objectief verloren eindspel weg met remise; Robin kreeg in de verlenging de gelegenheid om een klassiek matoffer te brengen; zie het verslag van gisteren), maar dat hoort er soms bij.

Foto © Frans Peeters

Vandaag speelden ze hun eerste partij, die in een enerverende remise eindigde.

Morgen de definitieve beslissing wie zich Nederlands Dameskampioen 2025 mag noemen en de opvolger wordt van Maaike Keetman.

~ Michaël van Liempt

In de partij tussen de finalisten van het Online NK2020, Machteld van Foreest en Anna-Maja Kazarian, had Machteld een venijnige zijvariant tegen de Najdorf klaarliggen, waarin ze al in een vroeg stadium haar f- en g-pionnen aanbood voor open lijnen. Anna-Maja ging dapper op de uitdaging in en verbruikte veel tijd in een poging zich door de kluwen aan lastige varianten heen een weg te banen. Het lukte de Zwartspeelster niet om het pad naar gelijkspel te vinden, en ze kreeg een dodelijke koningsaanval om haar oren.

Bij de partij tussen Robin Duson en Anne Kuipers-Haast werd het een Stonewall-gevecht. Robin kreeg het in een vroeg stadium voor elkaar om de zwartveldige lopers te ruilen en voerde daarna een dressuurkuur uit om het paard in contact te brengen met het centrumveld e5. Anne probeerde in de tussentijd een tegenactie op de koningsvleugel op touw te zetten. Reeds vroeg in de partij lukte het Wit om de damevleugel te openen en een paard op het centrumveld e5 te handhaven. Wit speelde het in het vervolg onhandig en vergat dat Zwart op zet 31 ook gewoon met de pion kon gaan lopen, waardoor Wit een stuk achter kwam te staan. Helaas voor de meervoudig kampioene overzag ook zij een kleinigheid met 36…Kh8?, waardoor ook zij een stuk verloor en de stelling weer in evenwicht kwam. Er resteerde een eindspel van toren en twee pionnen tegen loper en drie pionnen dat voor Wit moeilijk te winnen was. Maar toen Zwart een pion kwijtraakte en daarna ook tot haar afgrijzen zag hoe uit de liquidatie op de koningsvleugel een witte pion als sole survivor overeind zou blijven staan, was het pleit beslecht.

~ Michaël van Liempt