Artikel 3.1 De KNSB stelt zich ten doel de beoefening van de schaaksport in Nederland te stimuleren, in stand te houden en uit te breiden.

Artikel 3.2.f (De KNSB tracht dit doel te bereiken door:) het uitgeven van één of meer schaaktijdschriften en andere publicaties;

Vanaf het jaar 1893 tot 2020 gaf de schaakbond een bondsorgaan uit op papier in de vorm van een tijdschrift dat per post aan de leden werd verzonden. In de loop der jaren kreeg dit schaaktijdschrift verschillende titels. In de jaren ’50 heette het eenvoudig “Tijdschrift van de Koninklijke Nederlandse Schaakbond”. Vanaf de jaren ’60 werd het “Schakend Nederland” genoemd en ergens in de jaren ’90 werd gekozen voor de naam “Schaakmagazine”.

In het najaar van 2020 werd door het bondsbestuur besloten om te stoppen met de papieren uitgave van Schaakmagazine uit oogpunt van kostenbesparingen. Na verzet vanuit de bondsraad werd dit plan bijgesteld en ging Schaakmagazine verder als een digitale uitgave die in de vorm van een PDF-bestand aan de leden ter beschikking werd gesteld.

Aan deze “digitale” periode lijkt nu een einde te zijn gekomen. Eerder deze maand verscheen er namelijk opnieuw een schaaktijdschrift van de KNSB op papier. Het is een dik tijdschrift van 82 pagina’s exclusief de stevige kaft. Door de dikte is het voor het eerst mogelijk een opschrift op de rug van het schaaktijdschrift te vermelden. Daar lezen we:

SCHAKENNL – JAARGANG 129 . NR 3 OKTOBER 2022

Deze vermelding van jaargang en nummer wijst op de continuïteit van het bondsorgaan. Het nieuwe tijdschrift Schaken.nl is dus een voortzetting van het oude Schaakmagazine. In het Voorwoord geeft voorzitter Bianca de Jong-Muhren een toelichting:

“Ons bondsblad verschijnt al onafgebroken sinds 1893. Met eerbied voor de historie, maar ook met gepaste trots presenteren we nu het eerste nummer van Schaken.nl: een magazine van de KNSB dat veel meer is dat een schaakblad voor onze leden. We hopen en verwachten dat alle schaakliefhebbers van Nederland veel plezier zullen beleven aan Schaken.nl, dat vier keer per jaar zal verschijnen.”

Op de website van de schaakbond vinden we nog de volgende informatie:

KNSB-leden van 12 jaar en ouder krijgen de eerste twee nummers (oktober en december 2022) gratis. Wanneer u ook in 2023 SCHAKEN.NL wilt blijven ontvangen dan betaalt u voor 4 nummers een totaalbedrag van € 10,-. Daarmee krijgt u een ledenkorting. De commerciële abonnementsprijs voor 4 nummers zal € 24,99 bedragen. Wij zullen u nog informeren over hoe u zich kunt aanmelden voor een abonnement op SCHAKEN.NL.

(Wat het laatste betreft – in het colofon van het tijdschrift zelf staat vermeld dat abonnementen kunnen worden afgesloten via info@sportsmedia.nl)

Hoe zit het met de inhoud van het nieuwe schaaktijdschrift? Het eerste dat opvalt is dat er veel foto’s, verhalen en interviews in staan. Het is daarmee een tijdschrift voor een breder publiek geworden. De tijd van eindeloze partijnotaties en diagrammen is een beetje voorbij – die zijn tegenwoordig in ruime mate op het internet te vinden.

Maar niet alle partijbesprekingen zijn verdwenen. Jeroen Bosch analyseert drie partijen van Eline Roebers. Karel van de Weide heeft nog steeds een combinatierubriek. Anish Giri bespreekt een partij van zichzelf tegen Nils Grandelius. Robert Ris geeft een beschouwing over de WK jeugd met partijfragmenten van Machteld van Foreest. Erwin l’Ami verzorgt een eindspelrubriek. Dit alles wordt zoals gezegd afgewisseld met veel interessante verhalen en foto’s.

Al met al ben ik zeer onder de indruk van deze nieuwe stap van de schaakbond. In één woord: prachtig!

Het dikke en rijk geïllustreerde boek van 369 bladzijden is geschreven en samengesteld door drie Nederlanders, namelijk Arie van der Stoep, Jan de Ruiter en Wim van Mourik. Zij houden zich al tientallen jaren bezig met historisch onderzoek naar het damspel en zijn hierbij ook veelvuldig in aanraking gekomen met de hieraan verwante spellen schaken, molenspel en triktrak (backgammon).

Het is een echt lees- en bladerboek. Alleen al de meer dan 300 illustraties van historische situaties waarbij een van deze bordspellen een rol spelen, maken het boek de kosten van de aanschaf waard, in mijn ogen. Het boek bevat geen partijen of diagrammen maar wel veel tekst over hoe deze spellen vroeger, ongeveer vanaf de middeleeuwen, in Nederland en de rest van Europa werden gespeeld.

In dit boek speelt het onderzoek naar taal een cruciale rol. De hoofdschrijver Dr. Van der Stoep is een linguïst die is gepromoveerd op een onderzoek naar de herkomst van het woord “dammen”. Hiervoor heeft hij talloze historische geschriften in alle Europese talen bestudeerd. Taal wordt gebruikt als instrument om te ontdekken hoe deze bordspellen zijn ontstaan en welke wisselwerking de spellen op elkaar hebben gehad.

Ik heb het boek nog lang niet uit en kan dus geen volledige beoordeling geven. Voor mij is dit een erg leuk boek vol met wetenswaardigheden waarvan ik nog nooit eerder had gehoord. Een paar voorbeelden hiervan: waarom moesten schakers vroeger soms hun stukken zoenen? Wat is de herkomst van de woorden chess en checkers? Wat is het verschil tussen checkers en draughts? Sinds wanneer wordt er gedamd op een schaakbord? Is Backgammon eigenlijk een soort Mens-Erger-Je-Niet? Sinds wanneer is schaken populairder dan dammen en waarom is of lijkt dit zo?

Het boek is zowel in het Engels als Nederlands. Elke pagina is verdeeld in twee kolommen, waarbij de linkerkolom de Engelse tekst bevat en de rechterkolom de Nederlandse tekst. De onderschriften van de vele illustraties zijn allemaal in het Engels. Er is een uitgebreide inhoudsopgave, 37 hoofdstukken, een bibliografie, een spelregister, een naamregister, en nog enkele appendices.

Dit boek is interessant voor mensen die houden van bordspellen, geschiedenis en taal. Het kost €42,25 inclusief €7,25 bezorgkosten. Hardcover en ingebonden. Te verkrijgen bij de auteur via het e-mailadres vanderstoeparie391@gmail.com

Schaken en dammen worden beiden tot de denksporten gerekend. Om de beurt moet er op het bord een zet worden uitgevoerd en de spelers proberen zich zo goed mogelijk een voorstelling te maken van de toekomstige mogelijkheden. Nauwkeurigheid en bedachtzaamheid zijn voor de denksporter belangrijke eigenschappen, maar ook durf en ondernemingsgeest zijn noodzakelijk.

Speciaal ook voor de schakers en beginnende dammers zal er binnenkort een dagelijks WK journaal worden verzorgd op Twitch door twee bekende dammeesters. Hieronder is daar meer informatie over te vinden.

Op maandag 28 juni 2021 zal in Tallinn het startsein worden gegeven voor het wereldkampioenschap dammen. Veertig topdammers uit bijna 20 landen zullen in 18 ronden het gevecht om de hoogste titel aangaan. Regerend wereldkampioen Georgiev zal er naar streven zijn titel te prolongeren, waarbij hij onder meer oud-wereldkampioenen Boomstra, Schwarzman en Valneris tot zijn concurrenten mag rekenen. Het deelnemersveld is bijzonder sterk met de andere Nederlanders grootmeesters Groenendijk, Van IJzendoorn, Slump en mogelijk Sipma (die eerste reserve is) en daarnaast ook veel Afrikaanse grootmeesters als Samb en Ndjofang.

Vanuit Nederland zal er iedere speelavond omstreeks 19.00 uur ’s avonds (uiteraard buiten de tijden van het Nederlands Elftal!) een journaal worden gepresenteerd door de dammeesters Rick Hakvoort en Steven den Hollander. Dit journaal zal dagelijks tussen de 30 minuten en 1 uur gaan duren, en daarbij kunnen kijkers ook vragen stellen via de chatfunctionaliteit. In het weekend en eventueel ook vrijdagen overwegen Rick en Steven zelfs de gehele dag te streamen. Een goede impressie van de inhoud van een uitzending geven de video’s op het Youtube-kanaal van Rick. De kijkers naar deze uitzending vormden een mooie mix van dammers, schakers en niet-dammers, zoals de activiteit in de chat laat zien.

Ook zullen Steven en Rick op zondag 27 juni live een voorbeschouwing geven op het WK. Hierbij zullen zij hun licht laten schijnen over de sterke punten van enkele deelnemers, de formule van het toernooi, en voorspellingen doen.

Het doel van dit journaal is om het WK daarmee een groter bereik te geven met name buiten de damwereld. In de toekomst van de damsport zullen dergelijke livestreams steeds belangrijker worden, zoals we ook in de schaakwereld kunnen zien. Rick en Steven willen het dammen hiermee goed op de kaart zetten. Hun kracht bestaat uit het enthousiasme, de snelheid en de wisseling tussen humor en varianten. De Veronica Inside van het dammen, bij wijze van spreken!

Deze dagelijkse live uitzendingen zullen worden verzorgd via het bekend medium Twitch, afwisselend op de kanalen van Steven en Rick:

https://www.twitch.tv/stevendenhollander

https://www.twitch.tv/rickhakvoort

Kijkers kunnen desgewenst gratis en eenvoudig een Twitch-account aanmaken, zodat ze ook tijdens uitzending vragen kunnen stellen aan Rick en Steven. En door beide accounts te volgen krijgen jullie ook automatisch een bericht binnen zodra nieuwe uitzendingen beginnen. Wij rekenen op een warme belangstelling vanuit de damgemeenschap en ook daarbuiten. Omdat dammen een internationale denksport is, zullen de shows van Rick en Steven voor het eerste gedeelte in het Engels zijn, maar het tweede deel in het Nederlands, met name bij besprekingen van de Nederlandse deelnemers.

Foto: Verrassing en verbazing bij Rick Hakvoort en Steven den Hollander bij de analyse van de laatste ronde van het Nederlands Kampioenschap!

27 december was het dan zover: de grote finale van de teambattles op lichess. We gingen ongetwijfeld als grote favoriet deze grote finale in, aangezien we veruit de meeste keren de teambattle hadden gewonnen. Maar via een aanwijsplek werden Schaakstad Apeldoorn en de Amsterdam Berserkers toegevoegd aan de grote finale. Daarnaast ging het standaard Arena-format van 2 naar 3 uur. Al met al ingrediënten waardoor de brede maar ook enigszins vergrijsde selectie van ons vol aan de bak moest.

Iedereen werd derhalve opgeroepen deel te nemen en dit keer bij voorkeur ook eens de volledige speeltijd! Niet alles ging helemaal soepel; GM smeets (om de privacy te waarborgen en mogelijke voorbereidingen te omzeilen gebruik ik de lichess-gebruikersnamen, zodat niet te zien is om welke speler van LSG het gaat) bleek in een vakantiehuisje te zitten met wisselend wifi-bereik. Hierover wil ik nog slechts kwijt dat de teamleider hiervoor geen verlofaanvraag heeft mogen ontvangen.

Een alleraardigst potje nog met een geinige eindstelling:

Ik sta nog even kort stil bij de top 10 van de avond. Lees verder op de website van de kampioensvereniging.

In deze editie geven de hoofdredacteur Jeroen Bosch en columnist Paul van der Sterren hun visie op het verdwijnen van ons bondsorgaan.

Bosch: ‘Zoals u hieronder kunt lezen heeft de Bondsraad van 28 november besloten tot een gambiet. SchaakMagazine zal in 2021 voornamelijk online worden uitgebracht, daarmee komt ruimte vrij voor de ontwikkeling van eigentijdse online communicatie.’

‘Bondsraad besluit SchaakMagazine. De bondsraad heeft op 28 november 2020 vergaderd over de door het KNSB bestuur voorgestelde begroting voor 2021. Onderdeel van de begroting was de toekomst van het bondsblad SchaakMagazine. Met 74 stemmen voor en 63 stemmen tegen werd besloten om in 2021 nog 1 fysieke editie van Schaakmagazine uit te brengen en daarnaast nog circa 5 digitale edities.’

Van der Sterren: ‘Schaakmagazine verliest, Beth Harmon wint. Het scheelde weinig of op deze plaats had een in memoriam gestaan. Ter nagedachtenis aan ons bondsblad, dat begin november volkomen onverwacht in de begroting van het KNSB-bestuur voor 2021 te lezen kreeg dat het nog maar één nummer te leven had. Aan een traditie die in 1893 begon en de hele twintigste eeuw met al zijn ups en downs overleefde was door de stuurlui die anno 2020 aan het roer van de KNSB staan een abrupt en roemloos einde toegedacht. Gelukkig – ja gelukkig, want zo’n einde verdient Schaakmagazine werkelijk niet – was de weerstand die dit voorstel opriep zo sterk dat er uiteindelijk werd afgeweken naar een gematigder variant, waarin 2021 niet enkel een jaar van bezuiniging maar ook van bezinning wordt. We gaan nog éven als gedrukt tijdschrift door en daarna maken we de grote sprong in het digitale onbekende. Het hoe en wat moet nog worden uitgewerkt, het waarom staat vast. “Eigentijds onlinecommunicatie” is het toverwoord waarmee het bestuur ons een ongewisse toekomst in lokt. Visie of holle reclametaal? De tijd zal het leren.’

Met zijn laatste vraag slaat Van der Sterren de spijker op zijn kop. We wachten rustig op de bezinning in 2021.

Behalve het bovenstaande veel interessante artikelen weer in dit Schaakmagazine. Het is ironisch dat de inhoudelijke kwaliteit van deze editie juist onderstreept dat het opheffen van het bondsorgaan een bizar slecht idee is. Het digitale boekje voor het bloeden brengt daarin geen verandering.

Het gaat niet om Schaakmagazine (dat is immers afgeschaft), maar om Het Damspel. Een jaarabonnement (vier nummers) kost slechts €22,50. Voor leden van de dambond is het gratis, maar ook voor schakers kan dit tijdschrift interessant zijn. Het damspel zelf is voor een schaker eenvoudig te leren en kan bijvoorbeeld worden gespeeld op lidraughts.org (de tegenhanger van lichess.org).

Los daarvan bestaat er veel overlap tussen de schaak- en damwereld. In dit nummer van Het Damspel vinden we bijvoorbeeld een verslag van de damweek in Hijken, een artikel over trainer/coach Rob Clerc, een uiteenzetting over de relatie tussen KNDB en de regionale bonden, een partijanalyse door Ton Sijbrands, een artikel over een landelijke wervingscampagne, eindspelcompositites, opgaven en problemen, boekenrubriek, en nog veel meer.

Qua vormgeving lijkt Het Damspel sterk op Schaakmagazine, alleen het papier is iets dikker en van betere kwaliteit. Waarom de dambond met minder dan 4000 leden wel in staat is om het papieren bondstijdschrift te blijven toezenden naar leden, in tegenstelling tot de vier tot vijf keer grotere schaakbond, is mij overigens nog steeds niet geheel duidelijk. Ik hoop eigenlijk dat het besluit om te stoppen met Schaakmagazine nog kan worden teruggedraaid. Beter ten halve gekeerd dan ten hele gedwaald! Zeker in de huidige onzekere tijden zou het niet vreemd zijn om deze beslissing nog één of twee jaar op te schorten.

Tegelijkertijd gaan op 1 juni wel de terassen open en vanaf 1 juli ook restaurants tot 100 personen. Wat is het verschil tussen een restaurant en een schaakclub of schaaktoernooi?

En waarom zou er, wanneer twee mensen op het terras aan tafel zitten, er op die tafel dan geen schaakbord mogen liggen?

Een ander punt van onduidelijkheid is het beleid dat het bij het sporten alleen trainingen zijn toegestaan (vanaf 11 mei), maar geen wedstrijden/competities. Dit heeft te maken met het benodigde reizen voor wedstrijden.

Echter, voor het schaken dreigt hier een spraakverwarring. Wat wij doorgaans een (interne) competitie noemen, zou je ook kunnen opvatten als een training. Er hoeft immers niet voor gereisd worden, zoals bij een externe competitie.

Ik zou graag de mening van andere schakers (en dammers) hierover willen weten!

Leidsch Schaakgenootschap

LSG is sinds vorige week deelnemer aan de team battle. Een mooi initiatief om deze corona-tijd door te komen. De eerste team battle werd gewonnen door Schaakstad Apeldoorn, van harte bij deze nog! Zondag 19 april moest dan de revanche komen. Op een aantal spelers konden we nu rekenen die vorige week nog paas-verplichtingen hadden. Het aantal teams neemt iedere week toe wat natuurlijk mooi is om te zien! Het sterke Kennemer Combinatie werd toegevoegd in de eerste groep. Inmiddels bestaat het toernooi al uit drie groepen van 10 deelnemers.

Deze keer werd het schaken aangevuld met een zoom-meeting voor de liefhebber bij team LSG. Het idee van een vereniging is tenslotte toch ook een beetje ouwehoeren met een drankje erbij. De tactiek kon nog even worden doorgenomen want vooral het zogenaamde berserken was nog niet helemaal duidelijk aan de kant van LSG.

Mooie dingen kunnen er gebeuren op zo’n avond zo was bij LSG fmolivierh in bloedvorm. Met een bescheiden rating wist hij menig gerenommeerde speler halve en hele punten af te pakken. Toch lekker als je na twintig zetten in de volgende stelling met wit tegen een IM de felicitaties in ontvangst mag nemen:

Volgende week zal Paul Keres weer terugkeren in de hoogste groep, wij zullen proberen ook volgende week weer het verslag te schrijven!

➟ Volledige uitslag

Op maandag 2 maart 2020 bestaat LSG 125 jaar en dit jubileum willen wij op een feestelijke wijze vieren in het denksportcentrum aan de Robijnstraat te Leiden. Na een receptie voor enkele genodigden, is het vanaf 19.45 uur aan de leden en oud-leden van LSG.

Op deze avond vinden verschillende activiteiten plaats, zoals:

• Simultaan door Predrag Nikolic (20:15-23:00 uur). Deelname aan de simultaan zal gaan op basis van inschrijving; je kunt je hiervoor aanmelden via lsg-secretaris@lsg-leiden.nl
• Lezing door Jan Timman (20:15-21:00 uur)
• Lezing door Robert Hübner (22:00-22:45 uur)
• Filmbeelden uit 1970 van de vierkamp tgv 75-jaar LSG met interviews van Godfried Bomans met Spasski, Botwinnik, Larsen en Donner; afgewisseld met het filmpje van de viering van het Landskampioenschap uit 2018 (doorlopend)

En uiteraard staat het iedereen vrij om te schaken, te kletsen en te genieten van een hapje en een drankje met de aanwezige leden en oudleden.

Wij zouden het zeer op prijs stellen als je op maandag 2 maart naar het denksportcentrum komt en met ons het jubileum wilt vieren.

Met vriendelijke groet,
Het bestuur van het Leidsch Schaakgenootschap

Tip: vrijdag 28 februari tot en met zondag 1 maart vindt in het Meeting & Event Center van het Fletcher Wellness Hotel Leiden, op de 5e etage in het ‘LEVEL’ gebouw het Noteboomtoernooi plaats. Ons jaarlijks weekendtoernooi wordt dit jaar opgeluisterd met een vierkamp tussen 4 Oude Meesters: Anatoli Karpov, Jan Timman, Robert Hübner en Predrag Nikolic. Uiteraard ben je van harte welkom om mee te spelen of te komen kijken.

Meer informatie over dit toernooi en deze vierkamp vindt u op de Noteboom-website.

Onlangs ben ik in het bezit gekomen van een ets van een schaakvoorstelling. Graag zou ik erachter komen wie de kunstenaar is die deze ets heeft gemaakt.

Ik kan de naam die eronder staat niet ontcijferen. Hier nog enkele foto’s. Wanneer iemand dit weet of andere informatie heeft, dan gelieve hieronder te reageren. Hartelijk dank!