Tiviakov plaatste zich relatief eenvoudig toen Van den Doel zijn gelijke stelling in enkele zetten om zeep bracht. Vrolijk moest winnen, leidde dat in met een geniepig pionzetje en maakte het af met een leuke combinatie. In de tiebreaks was het eerst weer Warmerdam, maar Vrolijk maakte opnieuw gelijk en de volgende twee beslissingspartijen gingen allebei naar hem.

Kazarian had genoeg aan remise en wist dat knap af te dwingen. Dramatisch verliep de partij tussen Peng en Van Foreest. Na de hele partij beter tot gewonnen gestaan te hebben, miste Peng in het verre eindspel uiteindelijk de laatste winstmogelijkheid. Ze kwam nog goed terug in de eerste tiebreakpartij, maar net als Vrolijk wist Van Foreest de volgende drie partijen te winnen.

Liam Vrolijk speelde tegen Max Warmerdam de afruilvariant van de Grünfeld met verwisselde kleuren. Met zwart ruil je over het algemeen niet op d4, omdat je dan de pion op c3 een mikpunt voor de loper op g7 blijft. Met wit heb je al een paard op c3 staan. Dat maakt wel enig verschil, maar heel bijzonder is het niet. Warmerdam speelde hier 11… Lb4+, waar op zich niets mis mee is.

De beste zet voor zwart is misschien 11… Le7. Een aardige variant is dan 12.Lxf6 Da5+ 13.Dd2 (13.b4 Lxb4+ 14.Kf1 is hier gespeeld, maar beter voor zwart) 13… Dxd2+ 14.Kxd2 Txb2+! 15.Kc1 La3! en wit kan maar beter de remise met Txa2+ en Tb2+ toelaten. Goed genoeg voor de finale!

Na de 21e zet staat het gelijk, maar Vrolijk kwam met een gehaaid zetje in de volgende stelling.

22.a3! Nu had Warmerdam er verstandig aan gedaan om 22… Tb6 23.b4 Td6 te spelen, waarna het gelijk staat. Maar 22… Txb3 was gevaarlijk; 23.Dxd4 dreigt richting de zwarte koming te gaan. 23… Tb6 was gedwongen met het mogelijke vervolg 24.Dg4+ (ook Dxa4 kan) 24… Kh8 25.Dh5 Tg8 26.Tf4 Tb1 27.Txb1 Dxb1+ 28.Kg2 Db3 29.Te4 en wit heeft het initiatief. In paats daarvan kwam 23… De7? en dat had moeten verliezen: 24.Dh4 Txa3? 25.Tf4 is gelijk uit dus moet 24… Tbb8 25.Tf4 Kh8 26.Dh6 Tg8 27.Tcc4 Tg7 28.Txa4 en wit heeft alle tijd om e3 te veroveren, zonder dat zijn aanval verzwakt.

Maar vrolijk speelde 24.Dxa4? wat zwart de kans gaf om een pion mee te pakken met 24… Txa3. Nu kwam wel 25.Dh4, wat leidde tot de volgende stelling:

Zwart is nog steeds in groot gevaar, maar met 25… De5 26.Kg2 Db2 27.Tce1 had hij de aanval kunnen vertragen. Het blijft onwaarschijnlijk dat hij dit overleeft, met de zwakke pionnen op f6 en f7 (en het levende lijk op e3).

Na 25… Tfa8? 26.Tc4 (26.Tf4 is nog beter) 26… Kh8 27.Tff4 T3a6? (27… Tg8) koos Warmerdam voor een mooie begrafenis. Ziet u hoe?

In de tiebreak verloor Vrolijk de eerste partij.

Misschien wou hij geen pion achterraken na 18.Pc4 Dxb3, maar stockfish beoordeelt dit na 19.Da1 e5 20.f4 f6 21.d3 als volkomen gelijk; de zwarte dame staat niet helemaal veilig. Maar 18.Pxb7 Tb8 19.De4 Lc8 20.b4 was een misrekening: 20… Pxb4! 21.axb4 Dxb4 22.Db1 d3 was het paard gered, maar de loper niet.

In de andere drie partijen is Vrolijk geen moment in gevaar geweest. Warmerdam speeelde het Marshallgambiet van het Slavisch, maar Vrolijk incasseerde de pion, neutraliseerde de compensatie en won het eindspel. In partij 3 gaf Warmerdam een kwaliteit weg en in partij 4 wist de laatste wat complicaties te creëren, maar werd daar zelf het slachtoffer van.

Na 22 zetten leek Sergei Tiviakov me wat beter te staan tegen Erik van den Doel, maar stockfish ruilt in onderstaande stelling op d1 en vindt het dan 0.00.

Maar Van den Doel ging hier van kwaad tot erger. 22… Pb4 gaat vorbij aan de slechte positie van het paard op h5, dat zo snel mogelijk naar e6 moet. Er kwam 23.Txd8 Dxd8 24.Db1 (24.Dc3! De7 25.g3! Pxa2 26.De3 Pb4 27.Lb1 g5 28.Td1 met voordeel) 24… Pf4 25.Lxf5 Pe2+?! (25… Pbd3 26.Le4 c4 was minder erg) 26.Kh2 Pc3? (26… Pd4 was iets minder erg) 27.Le6+ Kh8 28.Dg6 Dd3 Dat zal de bedoeling zijn geweest, al is 29.Dxd3 Pxd3 30.Ld7 ook niet best.

29.Ph4! Maar er is geen enkele reden om de toren op f1 weg te halen, dus stort Van de Doel zich maar in het zwaard: 29… Dxf1 30.Pf5 Txf5 en tegelijkertijd opgegeven.

Remise maken als dat genoeg is voor een finaleplaats: een kunst die ik niet onmiddellijk toedichtte aan Anna-Maja Kazarian – in mijn ogen een nog ergere rouwdouwer dan Eline Roebers. De Siciliaanse Alapin van Anna-Maja Kazarian tegen Eline Roebers blijkt na 10 zetten identiek aan een van de hoofdvarianten van de Franse Tarrasch. En dus ook even degelijk en weinig ambitieus. Perfect dus!

Hier verlaten we de theorie met 14.Lxg6, een zet die ik maar moeilijk uit mijn handen zou krijgen. Wat heeft dat paard je misdaan? Er is niets mis met 14.Le3 en als je de activiteit van het paard wilt inperken, heb je 14.Dc2 of zelfs 14.g3 (14… Lg4 15.h3!? Lxh3? 16.Pg5 Ld7 17.Dh5). Maar goed, Kazarian heeft genoeg aan remise, en zo heb je één potentiële vijand minder. En Roebers moet winnen, dus wie weet gaat ze gekke dingen doen – en je kunt er gif op innemen dát ze dat gaat doen. Na 14.Lxg6 hxg6 15.Lg5 moet zwart kiezen: na 15… Dd6 16.Pxc6 blijft ze met een geïsoleerde d-pion zitten, volgens SF in een gelijke stelling, maar zit er meer in dan remise? Dus 15… f6 16.Lh4 en nu is dat gat op e6 lichtelijk irritant. 16… Kf7 dekt dat af, maar wit wil nog meer ruilen met 17.Lg3. Als je die niet ruilt, is het niet te zien waar je nog kansen kunt krijgen, vandaar 17… Lxg3 18.hxg3 Als je wilt winnen, zul je nu iets met die h-lijn moeten doen, ongeacht wat stockfish ervan vindt, dus 18… Th8. Stockfish geeft wit hier al duidelijk voordeel na 19.Db3; het gespeelde 19.Dd3 is minder ambitieus maar kan niet slecht zijn. 19… Th5 (objectief was 19… Lg4 beter) gaat op dezelfde weg voort.

Verdubbelen op de e-lijn met 20.Te3 ligt nu voor de hand, maar Kazarian heeft begrijpelijk geen zin om enig risico te lopen, en slaat er nog een stuk vanaf: 20.Pxc6 bxc6 21.Ph4 Th6 22.f4 Dd6 23.Te3 en nu de torens wél op de e-lijn komen, heeft Roebers geen enkele kans meer om er wat van te maken en staat ze met de buiten spel staande toren op h6 verloren. Ze nam dan ook op de 35e zet het remiseaanbod van Kazarian aan, die zich daarmee plaatste voor de finale. Buitengewoon overtuigend gespeeld!

Zhaoqin Peng kwam wat beter uit de opening tegen Machteld van Foreest. Haar vrije c-pion was een stuk gevaarlijker dan zwarts a-pion:

Van Foreest werd gedwongen om de kwalieit te geven: 25… e5 26.c7 exd4 27.cxb8D Txb8 28.Txd4. Dat was nog niet zo slecht voor haar als ze in de diagramstelling maar eerst 28… De6! had gespeeld en pas na 29.Td2 Pxe3. Peng moet de g-pion dekken met Lf1 en na Pxf1 heeft zwart het loperpaar voor de kwaliteit. Maar gelijk 28… Pxe3? was niet goed. Waarom niet?

Met nog 4 minuten op de klok wikkelde Peng in plaats daarvan naar een eindspel af: 29.Dd6? Te8 30.Dxf6 Lxf6 31.Td6 en zag kans een stel torens te ruilen: 31… Lb2 32.Tb1 Pf5 33.Td8 Ld4+ 34.Kh1 Txd8 35.Lxd8 Kg7

Wit heeft nog een probleem met de pion op g2. Vanaf de zijlijn is de oplossing makkelijk te zien: 36.La6 gevolgd door Lb7. Maar Peng was blijkbaar gefocust op het snel uitschakelen van de a-pion: 36.Lc7? Pe3 37.Lf1 Kf6 38.h3. Nu vindt stockfish het al vrijwel gelijk staan na 38… Pxf1. Het gespeelde 38… Le4? had moeten verliezen na 39.Tb4. Misschien had ze gehoopt op 39… Pf5, maar dan wint 40.Kh2 (sterker dan 40.Txd4 Pxd4 41.Le5+ Kf5 42.Lxd4 Kxf4) een stuk. Het eindspel na 39… Pxf1 40.Txd4 zou volgens stockfish gewonnen moeten zijn, maar het is nog wel een klus. Je kunt de lopers niet afruilen en als het paard de zwarte velden afdekt, is het moeilijk de koning te activeren.

Volgens stockfish deed wit het hieronder fout met 49.g3?!

Beter zou zijn 49.Lg7 en ik kan me nu een soort plan voorstellen: loper naar f8, velden van het paard afnemen, dreigen met f5 en na Le6 de koning naar d3 om alsnog f5 te doen. Klinkt aardig, maar ik zie al diverse zijvarianten. Maar je kunt dit lang volhouden; zwart kan ook niet zomaar alles doen. In de partij kwamen de witte pionnen op zwart te staan, en dan wordt het lastig met bijvoorbeeld een paard op f5, loper op d5 en koning op d6. Zie daar maar eens langs te komen, je hebt de mogelijkheid g2-g4 verspeeld!

Wat beide spelers blijkbaar niet doorhadden, is dat zwart na ruil van paard tegen loper een vesting heeft. Na de 60e zet van wit kan zwart f6 spelen en dan is er geen doorkomen aan. De loper blijft op de diagonaal c8-h3 en de zwarte koning op f7 of f8. Met de witte koning op d6 en de toren op e7 kun je Te6 proberen, maar zwart slaat niet en speelt Kf7.

Op de 73e zet kreeg Van Foreest de laatste kans om die vesting te bereiken.

73… Kg7! 74 Kd8 f6! 75 Te7 Kf8! met remise. In plaats daarvan kwam 73… Lg4? 74.Kd8 Lh3 75.Ke8 Lg4 76.Kf8 Lh3 77.Te7 Le6

Peng is vlak bij een finaleplaats, maar zag blijkbaar spoken (die zijn wat vaker aanwezig na 77 zetten). 78.Txe6+? en nu is het zowel na 78… Kxe6 als het gespeelde 78… fxe6 remise.

Daarentegen had (bijvoorbeeld) 78.Ta7 Ld5 79.Kg8 Lc4 80.Kh7 Le6 81.Kh6 Lg4 82.Ta4 Lf5 83.Tb4 Lg4 84.f5! gewonnen. De zwarte koning wordt met tempodwang van zijn koningsvleugelpionnen gescheiden: 84… Lxf5 85.Tf4 Ke5 86.Kg5 Ke6 87.Tf1

en nu 87… f6+ 88.Kh6! Ke5 (88… Kf7 89.Txf5 gxf5 90.Kh7! en wint) 89.Kg7 Ke6 90.Te2+, of

87… Ke5 88.Te1+ Le4 89.Te2 f6+ 90.Kh6 f5 91.Tf2 (maar niet 91.Kg5? f4! 92.gxf4+ Kd4 en dit is remise!) 91… Kf6 92.Tf4 Ld5 (92… Kf7 93.Kg5 Kg7 94.Tf2) 93.Td4 en wit verovert pion g6 en vervolgens h5.

Wat een leuk eindspel!

In de tiebreaks herhaalde zich het scenario van bij Vrolijk en Warmerdam, tenminste wat de scores betreft. Peng won de eerste partij, toen Van Foreest in al mindere stelling hier 25… Tg8?? speelde.

Ja zeg, ik ga geen oplossing geven!

Maar hierna won Van Foreest driemaal op rij. In partij 2 herstelde Peng zich goed na een mislukte opening, om in het eindspel onbegrijpelijk te blunderen. Daarentegen stond ze in partij 3 lange tijd erg goed, om in een stelling waar Van Foreest net een kwaliteit verblunderde door de vlag te gaan. In partij 4 liet ze zich op simpele wijze wegcombineren – geen energie meer, neem ik aan.

De partijen

Tiebreaks

Bij de dames won Keetman ook haar tweede partij van Shendrik na een spannend middenspel. Den Heijer had genoeg aan remise tegen Waardenburg, en meer dan dat heeft er voor de laatste ook niet in gezeten. Otten had moeten winnen na een blunder van Duson, maar de laatste vertoonde veerkracht met de benodigde remise als beloning. De Mie moest het na een slordigheid op een tiebreak tegen Feng aan laten komen, maar daarin won ze tweemaal.

Open kampioenschap

Liam Vrolijk was al na een uur klaar tegen Casper Schoppen. Hij nam geen enkel risico – en Schoppen ook niet echt. Die had bijvoorbeeld op de 16e zet op b2 kunnen nemen:

Dat ziet er link uit met een verzwakte koningsvleugel, maar je hebt een vrije c-pion. Stockfish vindt het speelbaar. Misschien zat Schoppens hoofd meer bij het WK Voetbal.

Ik houd niet alles bij, maar in mijn herinnering speelde Loek van Wely altijd de Najdorf, zelfs als hij er meerdere partijen achtereen mee verloren had. Daar leer je van! Dus als je zoals Thomas Beerdsen met e4 opent, kun je je maar beter goed voorbereiden. Ik weet niet wat er in Giri’s Najdorf Trainer staat, maar ik kan me moeilijk voorstellen dat Beerdsens opzet daar goede cijfers krijgt. Zijn soldaten gingen voorwaarts, maar zijn officieren trokken zich al snel terug. Waar doet me dat aan denken?

Een opmerkelijk moment: in de volgende stelling speelde Beerdsen in eerste instantie volgens Lichess 20.Dd2.

De enige verklaring hiervoor lijkt me dat Beerdsen bij het uitvoeren van 20. Dxd4 de dame even heeft losgelaten op d2… Die arbiters tegenwoordig laten ook maar alles toe!

De bordenjongens van Lichess kwamen er snel achter dat 20.Dxd4 toch echt de gespeelde zet was, wat tot de volgende stelling leidde.

Je hoeft niet echt iets van de Najdorf te begrijpen om te zien dat dit geen acceptabele stelling is voor wit. Na een rustige zet als 22… g6 is het niet duidelijk wat wit nog kan doen. De damevleugel kan niet ontwikkeld worden; de pionnen op g5 en e5 zijn zwak en wits koning staat beroerd. Dat stort vanzelf wel in. Maar van Wely besloot hier om er snel een eind aan te maken met 22… d5? en nu vindt SF het na 23.b3 Pd6 al bijna gelijk staan. Wat had Beerdsen dan moeten doen?

Na 24.Ld2? Pxe4 stond Beerdsen ook nog een pion achter en even later kwam daar nog een stuk bij. Van Wely herhaalde nog een paar keer de zetten, vermoedelijk om zijn tegenstander de situatie duidelijk te maken, en na de 38e zet gaf Beerdsen op.

Hugo ten Hertog leek na de opening tegen Erwin L’Ami in een lastige penning te zitten.

Hij had hier uit kunnen komen met 12… bxc3 13.bxc3 cxd4 14.cxd4 Lb4, maar speelde 12… Le7?! Het kan zijn dat hij het volgende kwaliteitsoffer als voldoende inschatte, want na 13.cxb4 cxb4 14.Pe5 is 14… 0-0 zo goed als gedwongen. 15.Pd7 Dxd4 16.Pb3 Dxb2 ziet er op het eerste gezicht niet zo slecht uit: zwart heeft twee pionnen voor de kwaliteit. Het probleem zit hem in 17.Pxf8 Txf8 18.Tfc1.

Analysediagram

Als het paard wijkt, valt Tc7 twee lopers aan, maar na 18… Dxe2! 19.Txc6 Lxc6 20.Dxc6 Db2 21.Da4 Td8 heeft zwart drie pionnen en een stevige stelling voor het stuk. Maar wit heeft hier beter: 19.Ta2! Dg4 20.Tac2 Pe5 21.Db5! (niet 21.Tc7? Lg5 22.Txb7? Lxc1 23.Pxc1 Tc8 en zwart wint zelfs) 21… La8 22.Tc8 Lc6 23.T8xc6 Pxc6 24.Dxc6 en hier heeft wit voordeel door zijn, in vergelijking met de vorige variant, actievere stukken.

Lastig te berekenen, vandaar dat L’Ami koos voor eerst 17.Ta2 Dc3 18.Pxf8. Dat ziet er beter uit, maar met welke verrassende computerzet had Ten Hertog nu gelijk spel kunnen krijgen?

In plaats daarvan kwam 18… Lxf8? 19.a6 La8 20.Tc1 Df6 21.Tac2 Dd8 en de druk op de c-lijn lijkt dodelijk. Maar hier geeft L’Ami nog een kans. 22.Pa5? geeft een deel van het voordeel weg. Wat had hij moeten doen en wat had Ten Hertog op Pa5 moeten antwoorden?

Echter, na 22… Pe7? 23.Dxb4 Txc2 24.Txc2 Pf5 25.Pb7 was het snel afgelopen.

Twan Burg kreeg van Ivan Sokolov een kwaliteit cadeau, en daar maakte de laatste maar een stukoffer van. Dat had kansloos moeten zijn.

Ook daarna was Burg een beetje slordig, zodat op de 40e zet tot remise werd besloten.

Robin Swinkels kwam met voordeel uit de opening tegen Erik van den Doel.

Gewoon 25.exf4+ Kf8 26.d6 ligt toch wel erg voor de hand; de pion op d6 is een baas. De dreiging is niet altijd sterker dan de uitvoering! 25.Lb4 was de eerste stap naar het verderf en Van de Doel zal met plezier 25… f3 gespeeld hebben. Na 26.Dxf3 a5 kwam de tweede stap, 27.Ld6?! In plaats daarvan heeft wit na 27.Lc3 0-0 28.d6 b4 29.Lxf6 gxf6 30.La4 nog steeds genoeg compensatie voor de pion. Van den Doel speelde  27… Db6 en Swinkels speelde heel consequent 28.Df4?? Zwart is in het voordeel na 28.Lg3 0-0 29.e4 Tae8 met een komende blokkade op e5, maar dat is geen stuk waard. 28… g5! 29.Dg3 Ph5 30.Df3 Dxd6 31.Dxf7+ Kd8 De rokade is nu toch voorkomen, maar na 32.De6 Kc7 stond Swinkels zonder compensatie een stuk achter.

Ik heb ooit gelezen dat twee elkaar dekkende paarden altijd slecht staan – een van de twee is overbodig. Nou zijn er talloze uitzonderingen op dit soort algemene regels, maar elkaar dekkende paarden op de eerste en tweede rij?

12.Pf3-e1 was een nieuwtje van Sipke Ernst in zijn partij tegen Arthur de Winter. Goed, er zijn redenen om zo te spelen: de loper van c1 kan naar d2 of kan terugslaan op f4. Maar om nou twintig zetten lang naar een paard te moeten kijken dat een niet aangevallen pion staat te verdedigen? Korchnoi zei ooit over Hort dat zijn stellingen op een zigeunerkamp leken: het lijkt een complete wanorde, maar er zit een verborgen structuur in. Laat ik het daar maar op houden.

Ernst kwam desalniettemin langzaam in het voordeel, wat hij kwijtraakte… door zijn paard van e1 weg te spelen!

Hij speelde hier 32.Pg2?! waarna het weer gelijk staat. Ook 32.Dxd4 Pxf5 33.Txf5 Dxf5 34.Dxc5 Ta2 zou niet heel bijzonder zijn, volgens de engine. Maar eerst 32.Df4 en pas na 32… Td8 33.Dxd4 geeft groot voordeel; de vorige variant gaat niet op omdat wit na Ta2 nu De3 heeft. Echter, drie zetten later blaast De Winter zijn eigen stelling op: 32… Pxd3 33.Dxd4 Pe5 34.Ta4 35.Tbe1 h6? (35… Pdf7 =) waardoor Ernst met 36.Pg6+ het mooie paard op e5 kon afruilen. Nu was 36… Pxg6 37.fxg6 nog doenlijk geweest (37… Td8 38.Txf6?! Pf5!), maar na 36… Kh7 37.Pxe5 kwam wit snel tot een mataanval.

Sergei Tiviakov had tegen Eelke de Boer genoeg aan remise en kwam met zwart nooit echt in gevaar. Het bord werd leeggeruild en Tiviakov gaat naar ronde 2. Tot slot: Leandro Slagboom kwam er niet aan te pas tegen Max Warnerdam.

De tiebreaks

Slechts één tiebreak: Sokolov tegen Burg. In de eerste partij werden geen fouten gemaakt, en daar heb je als commentator niets aan. In de tweede partij ging het mis in het eindspel voor Burg.

Hij speelde hier 47… Tg6?, waar 47… Kd3 goed genoeg was voor remise. Na 48.Kb5 geeft zwart schaakjes van opzij en met 48.Th3+ Kd4 49.Th2 Kd3 komt wit ook niet verder. Maar dat is niet het hele verhaal. De partij ging verder met 48.Th8 Kd3 49.Tf8? Hier had 49.Th3+ gewonnen: de torenachter de vrijpion en vervolgens naar a2, en de rest is simpel. Burg kwam nu met 49… Th6? en hier had het iets moeilijker te vinden 49… Tg4 remise gemaakt. Vanwege de dreiging 50… e4+ is dit ook een soort schaak van opzij, en wit kan daar niet uit lopen: 50.Kb5 (50. Kb3 Tg5) 50… Tg5+ 51.Kb6 Tg6+ 52.Kb7 Tg7+ 53.Tb8 Tg6! 54.Tf5 Kc4 (ook Tc6 is remise) en met het afdekken van b5 kunnen de zijschaakjes opnieuw beginnen. Dus had wit nu 50.Tf5 moeten spelen, om de koning op b5 te vrijwaren van die hinderlijke schaakjes. Ook deze kans was niet aan Sokolov besteed, die met 50.Tf4? vervolgde. Zoals bekend wint degene die de op één na laatste fout maakt. 50… Th1 had hier remise opgeleverd. Alweer: toren achter de vrijpion! Zwart blijft schaakjes van achteren geven en zet de toren op de tweede rij, en met de pion op a7 en de koning op a8 speelt hij Tb2 Tb7 Txf2, en heeft dan nog gelegenheid de toren tegen de pion te offeren. 50… Tg6 was de laatste fout. Nu zag Sokolov 51.Tf5 wél, en bleek de winst eenvoudig.

De partijen

Tiebreak

Dames

Robin Duson had genoeg aan remise in haar partij tegen Colleen Otten, en dat zou gezien het ratingverschil van 150 punten toch minimaal mogelijk moeten zijn. Maar in de volgende stelling ging ze stevig in de fout.

Een aardige variant om gelijk spel te krijgen is 23… Txe1 24.Txe1 Df2 25.Dd1 a4 26.Te2 axb3! 27.cxb3 Dc5 28.bxc4 Dxc4+ 29.Tc2 De6 met voldoende compensatie voor de pion, Maar 23… Pe3? had moeten verliezen na 24.Dxd7 Ted8 25.Dxd8+ Txd8 26.Txd8+ Dxd8 27.Txe3. Na een paar onnauwkeurigheden raakte Otten echter de pion op h2 kwijt, en vervolgens zag ze niets beters dan maar een stuk voor de opstomende h-pion te geven. De overblijvende stelling was voor geen van beiden te winnen.

Maaike Keetman negeerde een tête-à-tête met de zwarte dame in de volgende stelling.

Na 21 Pxd5  speelde Zhanna Shendrik natuurlijk 21… Dh2+ met het vervolg 22.Kf1 Te8 23.Le3, waar zich een klein addertje onder het gras verborg: 23… Dh1+? 24.Ke2 Dxg2?? 25.Pf6+! Vandaar eerst 23… Kh8 24.Dg4! Goed berekend; zwart moet nu 24… Pe5 25.Df5 Tdd8 spelen,waarna de kansen gelijk zijn. Echter, 24… Tdd8? had onmiddellijk moeten verliezen. Na 25.f4 is de zwarte dame plotseling in grote problemen; er dreigt Kf2 gevolgd door Th1. Shendrik trok aan de noodrem met 25… f5 en had nog succes ook. 26.Df3 Lb8!? 27.Kf2 g5 28.Th1 Txe3 29.Kxe3 gxf4+ 30 Ke2 Dg3 is hopeloos, maar Keetman nam genoegen met een klein hapje in plaats van een volledige maaltijd met 26.Dxf5? Tf8. Nu bleef het spannend na 27.Dg5 h6 28.Dh4.

Het is duidelijk dat zwart voldoende taktische mogelijkheden moet hebben om haar dame niet alleen te redden, maar ook om haar weer aan het werk te ztten. Maar hoe? 28… Lb8 29.Kf2? Txd5! 30.Txd5 Lxf4 wint, maar 29.Df2 La7! 30.Lxa7 Txd5 31.Le3 Pe7 is onduidelijk. Een andere mogelijkheid is 28… Tde8 29.Lg1 Dh1 30.Dg3 Lxf4 31.Pxf4 Te4 32.Td2 Texf4+ 33.Ke2! T4f5! 34.Te1! Tg5 35.Lb6 Txg3 36.Txh1 Txg2+ en het staat gelijk. Ik heb hier maar geen opgave van gemaakt… Het gespeelde 28… Pe5? ziet er ook getruct uit, maar blijkt niet goed. Het antwoord, 29.Kf2, is dat ook niet. Beter was 29.Lg1 Dh1 30.Dg3 en wit gaat de dames ruilen met Dh2. Nu had zwart zich kunnen redden met 29… Lb8 (weer met de bedoeling 30… La7 31.Lxa7 Txd5) 30.c4 (30.Th1 Pd3+ 31.Kf3 Pe5+) 30… Tde8 (30… Pxc4? 31.Th1) 31.Dg3 Dxg3+ 32.Kxg3 Pxc4 en zwart heeft waarschijnlijk genoeg activiteit voor de pion. Shendrik speelde 29… Pg6? 30.Dg3 Dxg3+ 32.Kxg3 en Keetman had met twee pionnen meer geen moeite met het winnen van het eindspel.

Mariska de Mie kwam met zwart met voordeel uit de opening tegen Elysia Feng, maar raakte dat weer kwijt door in de volgende stelling 19… Td4? te spelen.

Dat dreigt wel iets,maar gewoon ontwikkelen met 19… Lc5 dreigt óók wat. Na 20.0-0 0-0 en nu bijvoorbeeld 21.Lc4 Lxe3 22.Txb4 Lc5 23,Ta4 e4 doet wits stelling pijn aan de ogen, ik neem aan zelfs voor Sipke Ernst. Nu verzandde de partij na 20.b3 Pxd3+ 21.cxd3 Txa4 22.Dxa4 in een remise-eindspel.

Marlinde Waardenburg speelde met zwart tegen Rolinde den Heijer een ingewikkelde variant van de Aljechin. Dat ging van beide kanten niet perfect, maar Waardenburg had in de volgende stelling gelijk spel kunnen afdwingen. Hoe, en waarom was 22… bxc5 fout?

Daarna bleef het nog ingewikkeld genoeg en had de zwartspeelster nog kansen op remise, maar nooit meer dan dat. Dat was echter niet genoeg om door te gaan. Nog steeds in een veel betere stelling nam Den Heier op de 41e zet remise aan.

De tiebreaks

Ook bij de dames één tiebreak: Feng bleek geen vluggeraar, en er is geen reden om iets van de partijen te laten zien: 2-0 voor De Mie.

De partijen

Tiebreak

Op mijn club, LECEL uit Limoges, hebben we zo iemand: Réwi Budak, rating rond de 2100, tegenwoordig boven mijn niveau. Daar had ik eens op de boven omschreven manier van verloren en daar kan ik slecht tegen. Er moest wat voorbereid worden. Omdat ik een beetje lui ben en mijn geheugen niet meer is wat het was, zag ik weinig heil in het uit het hoofd leren van gekende weerleggingen. Hoe kon ik hem uit zijn normale spel halen? Dat is al 1.00 punt waard op de schaal van stockfish. En zo kwam ik op het volgende idee.

1.d4 c5 2.d5 e5 3.d6!?

Dat ziet er uit als een knoeierszet. Hoe verdedig je die pion na 3… Db6? Maar de pion op d6 is als een kanonskogel die de basis van zwarts stelling blootlegt. Zwart kan nu een pion winnen, maar wit krijgt de witte velden in het centrum ter beschikking.

3… Db6 4.Pc3

De belangrijkste zetten zijn nu het voor de hand liggende 4… Dxd6, ontwikkelen met 4… Pf6 en de voorkeur van stockfish (hierna: SF), 4… a6.

De zover bekend eerste partij met 3.d6 was Réti – Spielmann, Stockholm 1919 (½-½, 31), met dank aan Henk Smout. Zie de tweede viewer.

1. Onmiddellijk slaan op d6

Zwart wint een pion en kan de dames ruilen, maar daarmee is hij er nog niet.

4… Dxd6 5.Dxd6

Op internet is ook 5.Le3?! gespeeld (onder andere door Manuel Bosboom, zoals Dimitri Reinderman me meldde), maar zwart staat goed na 5… Dxd1+ 6.Txd1 Pc6! 7.Pd5 Tb8 (nieuw) 7.f4 Pd4 8.Td2 Pf6.

5… Lxd6 6.Pb5 Ke7 7.Lg5+

Een logische zet, maar wit kan volgens SF ook 7.Le3 spelen, bijvoorbeeld 7… Pa6 8.0-0-0 Lb8 en nu 9.g4!? (Nieuw!) Ook hier staat het ongeveer gelijk, en ook hier komen de zwarte stukken maar moeilijk tot activiteit.

7… f6 8.0-0-0 fxg5 9.Pxd6 Pc6

Een IM verloor van een 2000-speler na 9… Pf6?!, want 10.Pf3 herovert de pion met nog steeds dezelfde ‘compensatie’ (Herrera Jimenez – Piesik, chess.com 2026 (1-0, 74). Zie de tweede viewer.

Nu moet wit kiezen: een tempo winnen met 10.Pf3 of opties openhouden met 10.e3. 10.h4 g4 (of zwart speelt 10… gxh4 11.e3 Pf6 12.Txh4 Pe8 13.Pxe8 Kxe8 14.Pf3 met ruim voldoende compensatie) 11.e3 Pf6 is 10.e3.

1A. Een tempo winnen met 10.Pf3

In de databases (lichess en 365.com) heb ik één partij gevonden met 3.d6. Ik weet niet of er meer zijn (ik hoor er graag over), maar van die partij kreeg ik de indruk dat de witspeler niet echt wist wat hij deed.

Er blijken dus wel meer partijen met 3.d6 te zijn, hoewel voor het overgrote deel snelschaakpartijen op internet.

10.Pf3 h6

10… Pd4 11.Pxg5 Kxd6 12.e3 Ph6 13.exd4 exd4 14.c3 of 12… Ke7? 13.exd4 cxd4 14.Lc4 Ph6 The1 wint de pion met voordeel terug.

11.c3

De genoemde speler ging hier verder met 11.Pxc8+? – hoe verzin je het.

11.e4 komt op hetzelfde neer. 11.Pf5+ is mogelijk en leidt na 11… Kd8 (Nieuw!) tot gelijk spel volgens SF. Daarentegen is 11… Kf6, zoals in een snelschaakpartij tegen me gespeeld werd, niet aan te raden vanwege 12.Td6+! en als zwart het paard neemt, gaat hij geforceerd mat met 13.e4+! (Nieuw!). Die had ik thuis al gevonden.

11… Pf6 12.e4 Pe8 13.Pf5+ Kd8 14.h4

(Nieuw!)

Ook na 14.Lc4 en 14.Lb5 Kc7 (14… g6? 15.Lxc6 met voordeel) heeft wit voldoende compensatie voor de pion.

14… g4 15.Ph2

Of 15.Pd2. In beide gevalen heeft wit compensatie voor de pion, maar ook niet veel meer dan dat.

1B. Opties openhouden met 10.e3

Het vrijhouden van veld e4 geeft nieuwe mogelijkheden.

10.e3 Pf6 11.Pf3

SF vindt 11.h4 g4 12.f3 (12… h5!?) 12… gxf3 13.gxf3 Pe8 14.Pxe8 Txe8 15.Ph3 net zo goed. Het bezwaar is dat wit na 15… d6 16.Pg5 Lf5 een stelling heeft waarin hij door de beheersing van de witte velden niet hoeft te verliezen, maar de zwarte stelling lijkt me te stevig om voor wit aan winst te denken.

11… h6

11… Pg4 12.Td2 Tf8 13.Lc4 Pxf2 14.Txf2 Kxd6 15.Td2+ Kc7 16.Pxg5 h6 17.Pe4 en wit staat iets beter.

12.h4 g4 13.Ph2 h5 14.Le2

Waarschijnlijk iets beter dan het eerder gespeelde 12.Lc4

14… Pd8

14… Pe8 15.Pxe8 Txe8 16.f3 gxf3 (16… d6!?) 17.Pxf3 d6 18.Pg5 oogt aangenaam voor wit; de torens hebben doelwitten op de f- en d-lijn en het paard kan naar e4.

15.Lc4 a6 16.f3 b5 17.Le2 Pf7 18.Pf5+ Kf8 19.fxg4 d5 20.Thf1

met een spannende stelling die SF als gelijk taxeert.

2. Ontwikkelen met 4… Pf6

Het probleem met deze variant is: zwart ontwikkelt wel stukken, maar die staan elkaar in de weg.

4… Pf6

Tot zetverwisseling leidt 4… Lxd6 5.Pf3 Lc7 6.e4 Pf6.

5.Pf3

Met 5.e4 is niets mis; zwart kan weer met 5… Lxd6 6.Pf3 Pf6 tot de navolgende variant overgaan. Maar ook mogelijk is 5… Dxd6 6.Dxd6 Lxd6 7.Pb5 Pxe4 (7… Ke7 8.Lg5 a6 9.Pc3 wint op zijn minst de pion terug) 8.Pf3 (nieuw, dreigt 9.Pd2) Ke7 9.Ld3 a6 10.Pxd6 Pxd6 11.Pxe5. Wit heeft het loperpaar; zwart heeft een pion.

5… Lxd6

Een poging om Pf3 af te straffen met 5… e4 is minder goed. Wit krijgt zijn pion terug na 6.Pe5 Dxd6 7.Dxd6 Lxd6 8.Pc4 Le7 9.Lg5 waarna de druk op de d-lijn onaangenaam is. Alsnog 5.Dxd6 spelen verliest snel na 6.Dxd6 Lxd6 7.Pb5 Ke7 8.Ph4!

6.e4

Ook hier is 6.g4!? (nieuw) mogelijk. SF nivelleert met 6… h6 7.e4 Lc7 8.g5 hxg5 9.Pxg5 Pc6 10.Lc4 d5! 11.Pxd5 Pxd5 12.Dxd5 Tf8 (13.Pxf7?? Pd4) en vanwege een spoedig Td8 blijft er weinig over van het witte initiatief.

6… Lc7

Na 6… 0-0? komt het idee van 3.d6 echt tot leven: 7.g4! (daar is nog niemand eerder opgekomen!) levert een bijna dodelijke aanval op. 7… Pc6 (7… c4? 8.g5 Pg4 9.De2 Lc5 10.Pd5! is winnend en 7… Pxg4?? 8.Pd2 kost een stuk) 8.g5 (niet 8.Dxd6 Pd4!) 8… Pe8 9.h4 Le7 10.g6! en misschien kan zwart overleven met 10… Pf6, maar 10… fxg6? 11.Lc4+ Kh8 12.h5 is snel uit.

6… h6 7.Pd2 (7.g4!?) 7… Lc7 (7… Le7 8.Pc4 De6 [of 8… Dd8 9.f4!? Pxe4 10.Pxe4 d5 11.Pxe5 dxe4 12.Lb5+ Ld7 13.Dd5! Da5+ 14.Ld2 met sterke aanval] 9.Pb5 is goed voor wit) 8.Pc4 Dc6 9.Pd5 Pxd5 10.exd5 Df6 11.d6 Ld8 12.a4 b6 13.Ta3 geeft wit een aangenaam initiatief.

7.Lg5

Wit kan het ook proberen met 7.Lc4 0-0 8.Lg5 (8.g4? werkt hier niet vanwege 8… d5! 9.Pxd5 Pxd5 10.Lxd5 Le6 en zwart staat beter) 8… Ld8 (nieuw) 9.Dd3 Pc6 10.0-0-0 Pd4! met gelijke kansen. Op 11.Pxe5 komt 11… d5! en zwart neemt het initiatief over, weliswaar ten koste van een pion. Misschien is het kalme 11.Kb1 (haalt een later loperschaakje op g5 eruit) het beste.

7… h6

In de enige partij met klassiek tempo die ik met 3.d6 speelde, volgde 7… Dxb2? 8.Pb5 (nieuw?) La5+ 9.Ld2 Lxd2+ 10.Pxd2 0-0! 11.a3! (11.Pc7 Dc3 12.Pxa8 Pxe4 leidt tot chaos) 11… a6 12.Tb1 Dxb1 13.Dxb1 axb5 14.Lxb5 Pc6 15.0-0 Pd4 en nu was 16.Ld3 in plaats van 16.c3?! de zet om het voordeel vast te houden. Zie de viewer: Frits Fritschy – Réwi Budak, interne competitie Limoges 2024 (1-0, 78).

8.Lxf6 Dxf6 9.Pd5 Dd8 10.g3

Dit is nieuw; eerder gespeeld is 10.Lc4 c6 11.Pc3 Tb8 en het staat volgens SF gelijk, maar wit moet steeds rekening houden met b5.

10… d6 11.Ph4

Controle over de witte velden is hier belangrijker dan het ontwikkelen van stukken!

11… 0-0

Het voorkomen van Pf5 met 11… g6 verzwakt de koningsstelling; 12.Lc4 is dan wél goed, bijvoorbeeld 12… Pc6 13.c3 Le6? 14.Pxg6! of 13… Tb8?! 14.Df3.

12.Pf5 Pc6

Aangenaam voor wit is 12… Lxf5 13.exf5 Pd7 14.Lg2 Pf6 15.Lg2; de lopers zijn niet alleen ongelijk qua kleur. SF vindt daarom dat zwart maar beter de pion met 15… e4 teruggeeft.

13.Dg4

Mogelijk is ook 13.c3 Lxf5 14.exf5 Pe7 en nu het avontuurlijke 15.f6!? (15.Pe3 d5 16.f6 is volkomen gelijk) 15… Pxd5 16.fxg7 Kxg7 17.Dxd5 Tb8. Wit heeft voldoende compensatie, maar ook niet meer dan dat.

13…g6 14.Dh3

Ook mogelijk is 14.Pxh6+Kh7 15.Pf5 Th8! (15… gxf5 verliest) 16.Dh4+ Dxh4 17.Pxh4 Ld8 18.Pg2 en wit staat een fractie beter.

14… La5+ 15.c3 Dg5

Ook 15… h5 is mogelijk (maar 15… gxf5 verliest weer), met een spannende stelling na het niet geheel correcte 16.Ld3, of anders 16.g4.

16.f4 Lxf5 17.exf5 Dxf5 18.Dxf5 gxf5 19.0-0-0

Zwart staat voorlopig twee pionnen voor, maar kan hier maar beter gaan zoeken naar de beste manier om ze terug te geven. Volgens SF staat het gelijk.

Een lange variant, maar het blijkt dat wit meerdere mogelijkheden heeft om compensatie voor de pion te krijgen. Vooral zwarts zwartveldige loper blijft een probleemgeval.

3. Eerst verdedigen met 4… a6(!)

Daar was ik zonder computerhulp niet opgekomen, maar inderdaad, de pion op d6 loopt niet weg.

Overigens zal 3… a6 zal normaal gesproken overgaan in deze variant. Een alternatief is 3… a6 4.f4 Df6 5.Pc3 Pc6 (in plaats van 5… Dxd6) 6.fxe5 Dxe5 7.Pd5 Lxd6 8.Pb6 De7 9.Pf3! (9.Pxa8 Dh4+ wordt remise) Tb8 10.g3 en wit heeft compensatie voor de pion. De zwarte stukken staan onhandig en verder ontwikkelen valt niet mee.

4… a6

Wit kan nu normale zetten doen als 5.e4 Dxd6 6.Lxd6, maar dat leidt tot stellingen waarin wit niet hoeft te verliezen, maar ook geen serieuze winstkansen lijkt te hebben. Ik zou daarom liever scherp reageren met

5.f4! Dxd6

Riskant is 5… Lxd6 6.e4 Wit kan ook all-in gaan met 6.Pf3 exf4 7.e4 fxe3 e.p.? 8.Lc4 en volgens SF staat wit met drie pionnen minder gewonnen) 6… exf4 7.Lc4 Pe7 8.Ph3! 0-0 9.0-0 en zwart doet er verstandig aan om de pionnen terug te geven: 9… Le5 10.Lxf4 Ld4+ 11.Kh1 d5 12.Pxd5 Pxd5 13.Lxd5 Lxh3 14.gxh3 Pd7 en het loperpaar plus de open aanvalslijnen vormen meer dan voldoende compensatie voor de witte pionnenstructuur.

6.fxe5 Dxd1+!

Nooit eerder gespeeld. Opnieuw is het vasthouden aan het materiële voordeel onverstandig: 6… Dxe5? 7.e4 (nieuw) Pf6 8.Pf3 De7 9.Lg5 d6 10.Lc4 Le6 11.Pd5 Lxd5 12.Lxd5 en wit heeft groot voordeel. (12… g6? 13.0-0 Lg7 14.e5 dxe5 15.Pxe5 0-0 16.Pxf7! en wint.)

7.Kxd1

Volgens SF staat het hier gelijk: zwart heeft de betere structuur, wit het makkelijkere stukkenspel. Zwart kan het nu rustig aan doen met 7… d6 of kiezen voor het wildere 7… Pc6. Daarnaast is 7… Pe7 mogelijk, wat het paard even van d5 af houdt. Wit heeft dan verschillende zetten die tot gelijke stellingen leiden, maar met wederzijdse kansen, zoals 8.Le3, 8.b3 8.Pf3 en zelfs 8.Pa4.

3A. Het centrum ontruimen met 7… d6

Zwart lost de situatie in het centrum gelijk op.

7… d6 8.Pd5 Ta7 9.Pf3

Beter dan 9.Lf4 dxe5 10.Lxe5 Pd7 11.Pf3 (11.Lc3? b5 is goed voor zwart) 11… Pxe5 12.Pxe5 Pf6 en zwart heeft een mooi loperpaar.

9… Pd7

Hier heeft wit twee mogelijkheden die een gelijke stelling opleveren, maar met genoeg onbalans om het spannend te houden:

1. 10. Lf4 dxe5 11.Pxe5 Pgf6 (of 11… Pxe5 12.Lxe5 b5 13.c4 Pe7 14.e4) 12.Pc7+ Ke7 13.Ke1

2. 10. exd6 Lxd6 11.e4 Pe7 12.a4 b6 13.Ld3

In beide gevallen compenseert het sterke paard op d5 de geïsoleerde e-pion.

3B. Het ambitieuze 7… Pc6

Dit kan tot grote complicaties leiden.

7… Pc6 8.Lf4

8.Pd5 Tb8 9.Lf4 Pge7 is beter voor zwart.

8… d6!?

Hup, een pionoffer om het witte geknoei af te straffen. Maar dat laat wit niet zomaar gebeuren.

Mogelijk is ook 8… f6 9.Pf3 fxe5 10.Pxe5 en nu leiden zowel 10… Ld6 11.Pg6 Lxf4 12.Pxf4 als 10… Pxe5 11.Lxe5 d6 12.Pd5 Tb8 13.Lc3 b5 tot gelijke stellingen met wederzijdse kansen.

Een derde mogelijkheid is 8… Pge7 9.Pf3 b5. Dat houdt het witte paard nog even van d5 af. Je zou in de verleiding kunnen komen om hem dan naar d6 te spelen: 10.Pe4 Pg6 11.Lg3 Lb7 12.Pd6+ Lxd6 13 exd6, maar na 13… 0-0 is de pion meer een zorgenkindje dan een aanwinst. SF geeft in plaats hiervan onder andere 10.h4!?, maar dat mag u zelf bestuderen. Het beste is misschien gewoon 10.e3 Lb7 11.Ld3. SF laat zwart doodleuk zelf een paard op d5 zetten met 11… Pb4 12.Le4 Pbd5, en dan zou het gelijk staan.

9.exd6

Je zou zeggen, waarom niet 9.Pd5? Maar dan heeft zwart na 9… dxe5 10.Pc7+ Kd8 11.Pxa8 exf4 te veel compensatie voor de kwaliteit. Het paard op a8 moet benen maken om niet met b5 afgesneden te worden, maar na 12.Pb6 Le6 heeft wit een verdwaald paard, en zwart een sterk loperpaar en een hinderlijke pluspion op f4.

9… Pf6

Zwart kan ook 9… Le6 doen, maar dan kan wit materiaal winnen met 10.Pa4 0-0-0 11.Pb6+ Kb8 12.d7+ Ka7 13.Lc7 Pf6. Nu ga ik ervan uit dat geen van beide partijen hier remise wil. Met 14.Pc8+ Ka8 schiet wit niets op. Maar op dit moment is 14.Lxd8? vreselijk voor wit: het paard wordt na 14… Pxd8 teruggejaagd naar b1. Aan de andere kant kan wit na bijvoorbeeld 14.e3 Pxd7? wel op d8 slaan, omdat het paard op b6 dan afgeruild wordt. Een soort Mexican standoff dus. Zwart kan verder gaan met 14… Le7 15.Pf3 Tdf8 en nu kan wit wél de kwaliteit winnen met 16.Pc8+ Txc8 17.dxc8D Txc8, en SF vindt dat het volkomen gelijk staat. Het lijkt mij een zeer ongelijke stelling, maar ik weet niet in wiens voordeel.

Analysediagram na 17… Txc8

10.Ke1

Wit zal de pion op d6 niet kunnen houden, maar voorlopig staat hij zwart ook in de weg en dus is het logisch om ter verdediging de d-lijn vrij te maken.

10… Pd4

Ook 10… Pb4 is mogelijk, bijvoorbeeld 11.Td1 Pxc2+ (11… Le6!? 0.00, SF) 12.Kd2 Pb4 13.Kc1 en het is wit gelukt om lang te rokeren. Alweer zegt SF: gelijke kansen.

11.Td1 Le6 12.Td2

Ook mogelijk is 12.Pf3. SF komt met het stukoffer 12… Pxc2+ 13.Kf2 0-0-0 14.h3 Pb4 15.e4 Pxa2 16.Pxa2 Pxe4+! 17.Ke3 Lxd6 18.Lxd6 Pxd6 19.Pc3 b5 met gelijke kansen.

12… 0-0-0

Over de variant 12… Pb5!? 13.Pa4!? Pe4 14.d7+ Kd8!? is weer een scherm vol te krijgen, dus dat laat ik aan u.

13.e3 Pf5

Zwart krijgt zijn pion terug, maar de tijd die dat kost geeft wit de gelegenheid zijn ontwikkeling bij te werken. Het staat gelijk. Een niet onbelangrijk detail is te zien in de volgende variant: 14.Le2 Pxd6 15.Ph3! h6 16.Pf2 Le7?! 17.Pa4 met pionwinst – het paard op d6 kan niet weg.

Naschrift

Goed, 3.d6 levert geen winnend voordeel op. De zet houdt zelfs het natuurlijke witte openingsvoordeel niet vast. Maar dat is vaak óók het geval in bekendere openingsvarianten.

In geen enkele variant krijgt zwart meer dan gelijk spel. Zijn er nog andere voordelen? Zoals eerder geschreven: zwart wordt uit zijn normale spel gehaald. Daarbij kan het verrassingselement flinke tijdwinst opleveren. En in de meeste varianten is het wit die de lakens uitdeelt. Als anderen zich aangespoord voelen om d6 te proberen, ben ik zeer benieuwd naar die partijen.

De ideeën in het eerste hoofdstuk zijn ontstaan op mijn minischaakbordje. Door de openingsfase in de partij tegen Réwi Budak begon ik te begrijpen waar het in deze variant om gaat, en dat was de basis voor het tweede hoofdstuk. Pas daarna ben ik serieus gaan analyseren met een engine: SF 18 op Lichess/Leren/Studie Bij moeilijk te beoordelen situaties heb ik de machine stopgezet als er geen beweging meer zat in de waardering. Die waarderingen heb ik in de gameviewer achter de varianten gezet. Wie de beschikking heeft over wat groters dan een telefoonscherm (en geen schaakbord meer heeft), kan verhaal en viewer naast elkaar in beeld krijgen door schaaksite nog een keer in een ander tabblad te openen. Ik heb overigens geprobeerd ideeën aan te leveren, niet om elk detail uit te leggen.

Goed, het was dus geen nieuwtje. Dat vermoeden had ik al, maar Henk Smout en Dimitri Reinderman hebben de hoop daarop definitief onderuit gehaald. Maar tot nu toe zijn slechts vijf klassieke partijen met 3.d6 aan mij bekend. Er is daarnaast heel wat afgevluggerd, maar daar zat niet zo veel bij wat de ‘wetenschap’ vooruit kon helpen. Wat voor de theorie relevant was, is toegevoegd. Ik heb drie volledige partijen toegevoegd: twee klassieke en één internetpartij. De laatste vanwege het ratingoverwicht van de verliezende zwartspeler, ter aanmoediging.

Analyses

Partijen

Drie schaakplaatjes. Er zijn wat overeenkomsten, er zijn wat verschillen.

Het eerste plaatje gaat over heel snel schaken. Dat noemen ze lightning, en dat is Engels voor bliksem. Vandaar. Er staat een tot loper gepromoveerde pion op het bord.

Het tweede plaatje gaat denk ik over het NJSK. Dat is het Nederlands Jeugd Schaak Kampioenschap. Volgens mij zien we op de foto de gelukkige kampioen. Maar hij heeft niet de grootste beker, die staat achter hem.

Het derde plaatje gaat over een toernooi in Roemenië. Het laat de plek zien waar gespeeld wordt. Dat is wel handig, als je toevallig toch in dat land bent. Dat paard is wel een kunststukje, hoor!

Wat opvalt, is de overeenkomst in kleurgebruik: stemmig bruin, verlicht door bliksem, spotlights en zonsondergang. Zou het dezelfde ontwerper zijn? Ik denk van wel. Die heeft netjes de aanwijzingen van de opdrachtgevers opgevolgd. Die hebben gezegd: ik wil een schaakbord, een schaakklok/beker/gebouw en heel duidelijk de naam van het toernooi. Bij het Roemeense toernooi heeft nog iemand gezegd: doe maar een vloer met schaakbordpatroon, anders krijgen we maar gezeik dat het bord verkeerd staat.

Hoe komt het dat verschillende toernooien qua stijl en kwaliteit overeenkomstige publiciteit gebruiken? Gebruiken ze alledrie hetzelfde ontwerpbureau? Heeft elke latere amateur-ontwerper gedacht: hé, dat zag er lekker uit, kijken of ik iets vergelijkbaars kan (door AI laten) maken? Ik ben bang dat er een derde mogelijkheid is: als je AI een opdracht geeft om toernooipubliciteit te verzorgen, zal de software het internet afstruinen naar voorbeelden, en die voorbeelden bepalen de stijl. Na enige tijd zien alle producten er dan hetzelfde uit.

Ik ontwerp al heel erg lang boeken, en heb ook al een aardig aantal boekomslagen gemaakt. Dat is een niche in het grafische vak, maar ik heb toch het idee dat ik iets van ontwerpen af weet. Ik ben 69 jaar en hoef me geen zorgen te maken dat AI mijn broodwinning gaat bedreigen. Maar ik hoop dat er nog creatievelingen zijn die hun eigen ontwerpen durven te maken. Al lopen die dan het risico dat ze onderdelen ervan bij andere toernooien terugzien.

Het kandidatentoernooi is halverwege en volgens velen al beslist. Sindarov heeft na zeven ronden anderhalve punt voorsprong op nummer twee, Caruana, en tweeënhalve punt op Giri en Praggnanandhaa. Maar Parijs is nog ver, de dikke dame heeft nog niet gezongen en de beer is nog niet geschoten. In het kandidatentoernooi van 2013 hadden Carlsen en Aronian op de helft eenzelfde voorsprong, maar de laatste verloor vervolgens driemaal en ‘de beste aller tijden’ verloor tweemaal in de laatste drie ronden, waardoor Kramnik nog langszij kwam. Carlsen werd gered door een tiebreakregel die degene met het meeste verliespartijen beloont.

Maar Sindarov speelt toch veel beter dan de rest? Dat is maar hoe je het bekijkt. De computer geeft van elke partij de nauwkeurigheidsscores en als je dan de gemiddelden van de spelers over alle partijen bekijkt, blijkt Giri de hoogste score te hebben. Sindarov komt na Praggnanandhaa op plek drie. De hoogste score in één partij is voor Praggnanandhaa en in dat klassement staat Sindarov zelfs laatste. Wel heeft hij de beste score voor de slechtste partij, maar daar zit Giri maar net achter. Het verschil is dat Sindarov die partij won en dat Giri hem verloor. De edele wetenschap van de statistiek bewijst het: dat Sindarov eerste staat is slechts toeval en het kan in de volgende zeven rondes nog volkomen omdraaien. Dat is natuurlijk precies waarop wij verslaggevers hopen, want wat moet je met een wedstrijd waarvan de uitslag al bekend is?

Goed, wat hebben we nog te hopen? Ietsje minder, want hoewel in de achtste ronde Sindarov tegen Esipenko remiseerde, verloor zijn achtervolger Caruana van Nakamura. Giri daarentegen won overtuigend van Praggnanandhaa. Ten slotte bleef Blübaum ook tegen Wei overeind. Sindarov dus nog ietsje lonelier at the top, maar dat is niet het geval bij de vrouwen; daar lijkt het uit te draaien op een massasprint. Muzychuk gaf een gewonnen stelling weg tegen Deshmukh, die daardoor op gelijke hoogte kwam, evenals Lagno en Zhu, die van hun landgenoten Goryachkina en Tan wonnen. Vaishali (remise tegen Assaubajeva) is de vijfde koploper.

Open groep

Esipenko – Sindarov

Esipenko en Sindarov waren als eerste klaar. Sindarov kwam op de vierde zet met het weinig gespeelde Ld6 en al op de achtste zet was een nieuwe stelling ontstaan. Esipenko had volgens de engine een klein voordeeltje kunnen behouden door in de volgende stelling 11.Dc2 te spelen.

Het vervolg kan dan zijn 11… Lf8 12.Pe5 Pb4 13.Dd1 axb3 14.axb3 Txa1 15.Dxa1. Zwart heeft een mooi veld op b4, maar het paard op e5 is ook niet lelijk. Wit heeft de a-lijn en de zwarte lopers zoeken nog naar emplooi. Plus 0.5 is het verdict.

Esipenko speelde echter 11.a3 Lxd2! 12.Pxd2 axb3 13.Dxb3 Pa5 14.Dc2 Ld7 15.Tfc1 en dat ziet er goed uit voor wit. Pion c7 komt onder vuur en 15…. c6? 16.c5 maakt zowel de loper als het paard op a5 als de loper op d7 meer dood dan levend. Na een kwartiertje piekeren vond Sindarov de oplossing: 15… dxc4 16.Pxc4 Lc6!

Hij offert een pion, maar na 17.Pxa5 Lxg2 18.Kxg2 Dd5+ 19.Kg1 Txa5! 20.Dxc7 h5 stond hij zo actief dat Esipenko maar snel remise maakte met 21.De5 Dd8 22.Dc7.

Nakamura – Caruana

Nakamura kreeg in de opening tweemaal de gelegenheid om een pion te winnen, maar dat had hem niets opgeleverd. Dat leek in het partijverloop ook zo te zijn, maar dan zonder pluspion. Zie de volgende stelling.

Ik had al een zinnetje klaarliggen als: ‘opnieuw leek Nakamura geen enkele ambitie te hebben’, maar hier ging hij er ruim een half uur voor zitten. 19.c4 Db7 20.Le5 De7 21.Dd3. Het staat nog steeds 0.0, maar hier boekt hij zijn eerste succesje. Caruana zag 22.Dg3 al aankomen, en dan ziet 21… f6 er logisch uit. In de viewer enkele varianten waarin zwart het actiever aanpakt (met gelijke stand), maar die ook laten zien dat Nakamura in dat halfuurtje goed gezien heeft dat zwart toch op zijn hoede moet zijn.

Er volgde 22.Ld6 Lxd6 23.Dxd6 Dxd6 24.Txd6. Caruana heeft ongetwijfeld gezien dat 24… e5? 25.Tb1 onprettig is, maar 24… Tb8 (of 24… Tb6) is goed genoeg. 25.Txe6 Tb2 26.Te7 Tab6 27.Ta7 Txa2 28.h3

Als zwart nu 28… Tab2 29.Txa5 Tb7 speelt, kan wit nog lang doorspelen, maar de pion meer is nauwelijks relevant. Caruana kwam echter met het vreselijke 28… h5? en Nakamura had weinig tijd nodig om te besluiten met 29.Td1 twee torens op de zevende rij te gaan zetten. Zwart kan hetzelfde, maar de witte torens verdedigen ook: 29… Tbb2 30.Td8+ Kh7 31.Tdd7 Txf2 32.Txg7+ Kh8 33.Th7+ Kg8 34.Tag7+ Kf8 35.Tgf7+ Kg8 36.Thg7+ Kh8 37.Tg6 Het resultaat van een perfecte zettenreeks:

Pion f6 gaat eraf, c6 eveneens en h5 is ook niet te verdedigen. Nakamura had met zijn geweldige techniek geen moeite meer om dit te winnen.

Giri – Praggnanandhaa

In de uitwedstrijd was Praggnanandhaa de winnaar van de voorbereiding, nu was het andersom. In de volgende bekende theoriestelling was 10.a4 (nota bene de eerste keus van SF 18) pas tweemaal gespeeld.

Het is een logisch plan: wit wil met Pa3 de pion op c4 zo aanvallen, dat hij na Lxa3 met de toren terug kan slaan (welke daarna snel beschikbaar is voor de koningsvleugel). 10… La6 is logisch en nu kwam de eerste nieuwe: 11.Pa3 (11.b3 gebeurde in een eerdere partij). Nu kan zwart ten koste van een pion de boel dichttimmeren met 11… Pc6 12.a5 Pd5 13.Lxc4 Lxc4 14.Pxc4 Pdb4. Dat wordt een lastige klus als je met wit wilt winnen, maar een pion is een pion. Dus speelde Praggnanandhaa het actievere 11… c5. Dat zou na 12.dxc5 tot een vergelijkbare stelling leiden als in de partij mogelijk was, maar dan zonder dames. Blijkbaar vond Giri de mogelijkheden groter na 12.a5 Pd5 13. Lxc4 en nu had zwart 13… Lxc4 14.Pxc4 Pc6 15.dxc5 Lxc5 moeten doen. In plaats daarvan kwam 13… Dxa5?! 14.Pc2 Db6 15.Lxd5! exd5.

Na 16.Te1 had Giri een voordeeltje, maar nog sterker was eerst 16.dxc5 Lxc5 17.b4. Wat er kan gebeuren als je die pion slaat, is in de viewer te zien. Zwart zal dus 16… Le7 17.Te1 Lc8 18.Le3 moeten toelaten, en wit heeft duidelijk voordeel. Nu had Praggnanandhaa de schade met 16… Lc8! kunnen beperken, maar zo’n anti-ontwikkelingszet doe je niet graag. Na 16… Lb7 17.Lg5 (nog sterker: 17.Pe3) 17… Lxg5 18.Pxg5 h6 19.dxc5 Dxc5 20.Pf3 Pc6 21.Pcd4 Pxd4 22.Pxd4 had wit een droomstelling: zwart zal zich lang en nauwkeurig moeten verdedigen.

Dat deed Praggnanandhaa tot de 35e zet, en als hij in de volgende stelling 35… Lb5 had gespeeld, bijvoorbeeld 36.Te3 La4 37.e6 Lc2 38.e7 Le4 39.Pe6 Dxe7 40.Pxc5 Dxc5 was er nog steeds geen sprake van een winst voor wit.

Maar na 35… Df7? 36.e6 Dg6 37.Tf2 Tc4 38.Tf4 bleken de e-pion, en de dreigingen tegen d5 en de zwarte koning, te sterk.

Nou, een makkie, hoe maakte Giri het af?

Wei – Blübaum

Blübaum kwam met een raadselachtig nieuwtje in de volgende stelling:

10… Lh5 is ook volgens SF 18 de beste zet! Maar waarom zou je niet wachten tot wit h3 speelt? Het antwoord ligt denk ik in dat wit toch moeilijk zonder h3 lijkt te kunnen om iets te bereiken. Na 11.h3 Te8 heb je dezelfde stelling als na 10… Te8 11.h3 Lh5, maar wit heeft wat meer tijd gebruikt om te zien of hij h3 kan uitsparen. Wei speelde 11.a4 met het vervolg 11… Kh8 12.a5 Tb8 13.Lb5 Pde7 14.Ta4. Het is duidelijk wat de aanvalsspeler Wei wil: die toren moet naar h4!

Wei heeft net gedaan wat de bedoeling was en nu had Blübaum er een glorieuze puinhoop van kunnen maken met 19… Df5. Zie de viewer en pak je schaakbordje erbij.

Wei bleef op aanval spelen, maar Blübaum bleek niet bang.

Wei speelde hier 32.De4. Blübaum antwoordde zonder dralen 32… Dxc4 33.Txh6 gxh6 en na 34.Dg6+ bleek er niet meer dan eeuwig schaak voor wit in te zitten.

De stand

1 Sindarov 6,5
2/3 Caruana en Giri 4,5
4/7 Blübaum, Nakamura, Praggnanandhaa en Wei 3,5
8 Esikpenko 2,5

De vrouwen

Muzychuk – Deshmukh

Een dramatische partij. Muzychuk kreeg precies wat ze wilde hebben met de Maroczy Bind, zoals de volgende stelling laat zien.

Zwart mag alleen hopen op een gunstig moment om b5 te spelen. Maar wit heeft geen haast; met zetten als Te4 of Kh2 kan ze rustig haar stelling verbeteren. 25.h4 was eigenlijk al een eerste stap in de verkeerde richting. Zwart had met 25… b5 26.cxb5 Tc3! tegenspel kunnen krijgen. 25… f6 bleek geen verbetering van Deshmukhs stelling.

We gaan naar de 37e zet.

Zwart heeft toch maar b5 gespeeld en nou lijkt 37.axb5 axb5 38.Ta1 (dreigt 39. Dg4+ gevolgd door 39.Ta8!) 38… Ta7 39.Txa7 Txa7 40.cxb5 een veilige weg naar de winst. De c-lijn openen met 37.cxb5 axb5 38.a5 was dat niet; zwart had met 38… Df7 om naar h5 te kunnen gaan weer tegenspel gehad. Op 38… Tc5? 39.Dg4+ Kh8 had 40.Dg7+ tot een makkelijk gewonnen toreneindspel geleid.

Niet getreurd, gewoon de pion dekken met 43.Dh5 in de volgende stelling had nog steeds gewonnen. Na 43.De2? Dxh6 44.Dxb5 Tc2+ 45.Te2 Dg6! was Deshmukh weer helemaal terug.

Maar daar bleef het niet bij. In een ultieme poging het eindspel alsnog te winnen, speelde Muzychuk hier 58.Kh3?

De computer vindt dat niet slecht, omdat het net zo remise is als na bijvoorbeeld 58.Db5. Echter, zwart speelde natuurlijk 58… Dg1. Muzychuk dacht nu 49 seconden na en ik vermoed dat ze toen plotseling zag dat ze nog maar enkele seconden over had. Dus 59.a7?? (59.Dxh5 is nog steeds remise) 59… Dxa7 en hier had Deshmukh geen moeite meer mee; winst na 83 zetten.

Assaubajeva – Vaishali

Vaishali had lang een voordeeltje, maar Assaubajeva verdedigde zich vakkundig. Een aardig moment:

41… Txg2+! is niet de enige, maar wel de leukste. 42.Kxg2 Tc2+ 43.Kg3 (43.Txc2?? dxc2) 43… Txb2 44.Txd3 Ta2 45.Td8+ Kh7 46.c5 Ta3+ 47.Kg2 Txa4 48.cxb6 axb6 49.Tb8 Zwart heeft een pion gewonnen, maar dit eindspel is remise.

Lagno – Goryachkina

In de Russische onderlinge verslikte Goryachkina zich vlak na de opening.

Na 14… Pb6? staan paard en loper buiten spel. 14… Txe5 15.Txe5 Lxe5 16.Da4? lijkt misschien een stuk te winnen, maar klopt dat?

Er kwam 15.b3 en nu zag ze waarschijnlijk 15… Txe5 16.Lb2 Txe1+ 17.Txe1 Lxb2 18.Dxb2 d5 19.h4 en dat ziet er wel erg onaantrekkelijk uit. Dus dan maar 15… f5? omdat je ook geen paard op e4 wilt, maar dan is het na 16.Pf3 feitelijk afgelopen. Lagno speelde het met vaste hand uit.

Tan – Zhu

Ook de Chinesen troffen elkaar; een interessant gevecht tussen loperpaar en paardenpaar, maar de laatsten hadden een pionnetje meer. Dat werden er twee en dat was te veel.

De stand

1/5 Muzychuk, Deshmukh, Zhu, Vaishali en Lagno 4,5
6/7 Goryachkina en Assaubajeva 3,5
8 Tan 2,5

De partijen

De open categorie

Twee partijen sprongen eruit vandaag: Praggnanandhaa-Sindarov en Caruana-Wei Yi. Sindarov bracht vlak na de opening een dapper stukoffer voor twee pionnen. Stockfish had wat twijfels, maar de stelling bleek voor een menselijke verdediger toch te lastig, en Sindarov won verdiend. Wei Yi had iets speciaals klaarliggen: hij offerde twee pionnen tegen Fabiano Caruana en daar was op zich niets mis mee, maar na een eerste fout beging hij een vreselijke blunder die hem een stuk kostte.

Nakamura-Giri en Blübaum-Esipenko waren partijen met een hoge correctheidsgraad en een lage amusementswaarde. Maar in beide partijen was het zwart die een klein streepje voor had, ondanks het remiseresultaat.

Praggnanandhaa Rameshbabu – Javokhir Sindarov

In deze stelling is 12… Dg6 eerder gespeeld, waarop wit met 13.0-0-0 de loper op c5 tot de terugtocht dwong. Sindarov dekt de loper.

12… Df5

Praggnandhaa zag nu geen heil in het best speelbare pionoffer 13.0-0-0 dxe3 14.fxe3 Lxe3+ en probeert zelf een pion te winnen.

13.b4 Pxb4?!

Sindarov dacht hier een kwartier over na, dus mogelijk was dit niet voorbereid. Het ziet er logisch uit: je krijgt twee pionnen voor het stuk, de koning moet aan de wandel en zwarts lopers gaan sterk worden. De engine is er niet zo zeker van en offert een pion met 13… Le7. Op 14.Pxd4 Pxd4 15.exd4 is 15… Dg6 vervelend en na 14.exd4 a5 15.b5 Pxd4! 16.Pxd4 De5 17.0-0-0 Td8 krijgt zwart een aanval die sterk genoeg is voor remise.

14.axb4 Lxb4+ 15.Kd1 dxe3

Het ziet er goed uit voor zwart, maar nu had Praggnandhaa een voordeeltje kunnen krijgen.

16.Ld3?!

Een logische zet, maar gewoon 16.fxe3 was toch beter. Op de damevleugel blijft de witte koning onveilig staan; hij moet naar de andere kant! 16… Dg6, zoals in de partij, leidt tot wit voordeel na 17.Pf2! Td8+ 18.Ld3! Dxg2? 19.Ke2 en wit neemt de aanval over. Het beste voor zwart is 16… b5! 17.Ped2 Df6 18.Tb1 a5 19.c5! La6 20.Ld3 Ted8 21.Txb4! axb4 en de koning kan naar e2, met enig voordeel voor wit.

16… Dg6 17.fxe3 f5

Nu zwarts centrum mobiel wordt, heeft hij voldoende compensatie: ook op rechts is de witte koning nu niet veilig.

18.Pg3 Lc5 19.Dc3

Volgens SF niet helemaal nauwkeurig, maar de verschillen zijn subtiel.

19… e5 20.Lc2 e4 21.Pd2 Td8 22.Kc1 Dg5 23.Te1 De7

Volgens SF staat het helemaal gelijk, maar voor een menselijke witspeler lijkt me het zwarte initiatief zeer onaangenaam. Vergelijk met de witte stelling na 16.fxe3.

24.Te2?!

Lijkt logisch om e3 te blijven dekken, maar mogelijk beter was 24.Td1, bijvoorbeeld 24… Lb4 25.Db2 Le6 26.Pb3 Txd1+ 27.Lxd1 en er is één vijand minder.

24… Lb4 25.Db2 a5 26.Pb3 Ta6 27.Pd4 Dg5

Nu zou het weer gelijk staan; SF geeft 27… g6 met enig voordeel.

28.Kb1 h5 29.Ka2 h4 30.Pf1 Ld7 31.Td1 Tc8 32.Pd2 Tb6

Wits stelling oogt nog steeds onaangenaam, maar blijkbaar in tijdnood raakt Praggnanandhaa in paniek.

33.c5??

Daar was nog geen reden voor. Rustig verder het schuifspelletje spelen met 33.Tb1, bijvoorbeeld 33… a4 34.Ld1 Lc5 35.Dc3 Txb1 36.Pxb1 f4 37.Pd2 is nog steeds niet echt duidelijk.

33… Txc5

Goed genoeg, maar de engine wint met het tijdelijke torenoffer 33… Lxc5! 34.Lb3+ Kh7 35.Pc4 Tb4 36.Pc2 Txb3! 37.Dxb3 Le6 38.Pd4 Lxd4 39.Txd4 Tc5! en zwart wint materiaal.

34.Db3+

Ook 34.Pc4 Ta6! 35.Tc1 Kh7 36.Ld1 b5 is tamelijk hopeloos. Wit wordt langzaam fijngeknepen.

34…Kh8 35.Df7 Txc2+ 36.Kb1 Txd2 37.Tdxd2 Lxd2+ 38.Ka2 Lxe3 39.Dxd7 Lxd4 40.Dxd4 Df6

Tijdcontrole gehaald, Praggnanandhaa geeft op.

Fabiano Caruana-Wei Yi

Wit heeft zojuist 15.Tg1 gespeeld en nou moet zwart oppassen dat zijn loper niet opgehaald wordt met g4 en Tg3. Met 15… 0-0 was nog niets mis, maar na 16.g4 wordt het tijd om dat probleem aan te pakken. 16… Pf6 17.g5 hxg5 18.Pxg5 Ld7 had een gelijke stelling opgeleverd. Zwart dreigt niet zo veel, maar hoe moet wit zich verder ontwikkelen? Op een bepaald moment een pion teruggeven met d2-d3 garandeert niet dat het zwarte initiatief stopt. Ook de pion op h2 heeft aandacht nodig. In de viewer een lange zettenreeks, waarin ik stockfish ‘positieve’ zetten liet spelen, en het blijkt dat zwart er niet doorheen komt, maar dat wit ook niet kan consolideren. Er waren vele andere mogelijkheden, maar de teller blijft op 0.0. Dat was niet het geval na 16… Tc5? 17.Db3. Het beste is nu 17… Dc7 18.d4 Tb8 19.Dd1. Zwart heeft nog een beetje compensatie, maar de witte damevleugel is zonder pionverlies vrijgekomen. In plaats daarvan kwam het vreselijke 17… Pe5?? 18.Pxe5 Txe5 19.Pd1 en de dame haalt de loper op h3 op. Aangezien 19.Tg3 ook kan, vraag ik me af wat er door Wei Yi’s hoofd ging.

Hikaru Nakamura – Anish Giri

Wat me vooral opviel n deze partij was het schijnbaar (blijkbaar?) totale gebrek aan ambitie van Nakamura’s kant. Als je het Siciliaans in de voorhand speelt, verwacht je toch dat hij probeert zijn extra zet te gelde te maken. Ik heb het niet gezien. Aan de andere kant: Giri’s stelling oogde wel heel mooi, gezien de slechte witte loper, maar serieus voordeel heeft er nauwelijks in gezeten. Wellicht was hij op het volgende moment iets te ongeduldig.

Hij speelde hier 20… Pd4, maar hij had dat rustig kunnen voorbereiden met zetten als Tc6 of Pe8. Een paar zetten later had hij graag het andere paard naar d4 willen omspelen, maar daar kreeg hij de kans niet meer voor.

Matthias Blübaum – Andrej Esipenko

Blübaum haalde niets uit de opening en in het middenspel was ook weinig aan de hand. De enige die een kansje kreeg, was Esipenko. Wat zou u hier spelen?

Blübaum speelde 28.Pc3?! en had het lastig gekregen na 28… Pd5! 29.Pe4 (Ook na 29.Pxd5+ Lxd5 zijn alle zwarte stukken beter dan de witte.) 29… g6 30.Kh2 f5 31.Pg3 Td2 32.Tc2 Td1 33.La2 Pb4! 34.axb4 Lxa2. Esipenko speelde echter 28… Lc4?! en na 29.Td1 was de lol er snel af.

De stand

1/2 Caruana en Sindarov 2,5

3/4 Praggnanandhaa  en Blübaum 1,5

5/8 Nakamura, Wei, Giri en Esipenko 1

De vrouwen

Alexandra Goryachkina deed er alles aan om Divya Deshmukh het leven onaangenaam te maken. Dat leek succes te gaan hebben toen Deshmukh haar de kans gaf naar een toreneindspel af te wikkelen.

Goryachkina speelde hier 64.Ta6?, waar 64.Kf7 vermoedelijk gewonnen had: 64… Kh7 65.Kf6+ Kh6 66.Ta8 Tb6+ 67.Kf7 Tb7+ 68.Kf8! (niet gelijk 68.Kg8 vanwege 68… Tg7+ 69.Kf8 g5 met remise) 68… f4 (68… Tb3 69.Kg8 Tb7 70.f4! Tg7+ 71.Kf8 Th7 72.Ta6 Tc7 73.a5 De pion gaat oprukken naar a6 en daarna kan de zwart toren er niet achter vanwege matdreigingen op h7 of h8, of het winnen van pion g6 en de rest.) 69.gxf4 Tb4 70.f5 gxf5 en hetzelfde soort mechanismen gaat spelen. Nu had 64… Txf3 remise gemaakt, maar na 64… Kh7? kreeg Goryachkina een nieuwe kans (65.Ta7+) Er volgde echter 65.Kf7 Txf3! 66.Txg6 f4 67.Tf6 Txg3 68.Txf4 Tg4 en enkele zetten later werd tot remise besloten.

Vaishali Rameshbabu tegen Anna Muzychuk was weer een voorbeeld van hypercorrect schaak; ik wens u veel plezier bij het naspelen ervan.

Of dat ook het geval was bij Zhu Jiner tegen Bibisara Assaubajeva durf ik niet te zeggen: zie de stelling na 7… Tg8 en later g5. O tempora, o mores! (citeer ik even uit Asterix – Uh, verkeerd, zoals ‘Flatland’ me corigeerde: het is ‘O tempo’a o mo’es; die andere is van Cicero).

Na 8.d3 h6 dacht Zhu Jiner blijkbaar: ‘zo kan ik het ook’: 9.b4!?. Ze kreeg voordeel, liet dat verwateren, kwam weer iets terug dankzij een kwaliteitsoffer, maar nu gaf Assaubajeva lik op stuk:

25… Pxc4! 26.Pxc4 Tcxc4 27.Lxc4 Txc4. Nu heeft zwart voordeel, maar dat had nog meegevallen na 28.d6 e6 29.Lg3! Als zwart dan 29… h4 speelt, is 30.Tf3 mogelijk en op 29… Dg5 kan 30.Tc3, omdat de witte koning naar h2 kan. Maar dat laatste kan niet na het gespeelde 29.Lh2? Dg5! Daarna was het niet moeilijk meer.

Het was trouwens geen goede dag voor de Chinese ploeg, want ook Tan Zhongyi verloor, van Kateryna Lagno. Ook hier een druistige g-pion:

In plaats van een voordeeltje te pakken met 20.gxh6 besloot Tan tot 20.Tg4. Dat was geen goed idee; hoe won Lagno een pion?

Wat later gaf Lagno een stuk weg, maar niet getreurd.

Zwart heeft net de veertigste zet gedaan en zoals bekend: dat is het moment voor grote ongelukken. Gewoon alles pakken met 41.Txg5 Th6 42.Pxf5 had zonder problemen gewonnen. 41.Df7 was niet best en het werd nog erger na 41… Tf6. 42.Dxh5+! Th6 43.Txg5 was nog steeds erg goed geweest, maar 42.Dxd5? was dat niet. Welke geweldige combinatie had Lagno hier?

De stand

1/2 Assaubajeva en Lagno 2

3/6 Goryachkina, Muzychuk, Deshmukh en Rameshbabu 1,5

7/8 Zhu en Tan 1

De partijen

Andy Woodward presenteert zichzelf bij de Challengers steeds meer als kandidaat voor de Masters 2027, maar Aydin Suleymanli blijft in de buurt. Voor de Nederlanders was het feest, behalve voor Eline Roebers, die van Erwin l’Ami verloor. Max Warmerdam won van koploper Marc’Andria Maurizzi. 3,5 uit 5, dat gaat me geld kosten. Een bolletje per persoon, hoor!

Masters

‘Hak ze in mootjes’, zei onze dochter toen ze een jaar of zes was, als ik naar de clubavond ging. Dat beschrijft zo ongeveer wat Jorden Van Foreest met Vincent Keymer deed. De laatste was op de dertiende zet zijn gevoel voor gevaar even kwijt en kreeg daarna geen kans meer.

1.Pf3 d5 2.d4 Pf6 3.Lf4 e6 4.e3 Ld6 5.Ld3 Lxf4 6.exf4 Dd6 7.Dd2 b6 8.Pc3 c5 9.h4 Pc6 10.h5 Lb7 11.h6 g6 12.Lb5 c4 13.Pe5 Pg8?