Als een voetbalwedstrijd saai bevonden wordt, wil een commentator het spel nog wel eens als ‘schaakvoetbal’ bestempelen. Uiteraard is dit een doorn in het oog van iedere schaker, en zouden we allemaal willen dat er eens ingezien wordt dat niet het schaken, maar het voetballen een saaie sport is! Nu ontdekte ik laatst dat dit niet de enige – in dit geval misplaatste – parallel is die men tussen schaken en voetbal kan trekken. Er was namelijk een Champions League-wedstrijd tussen twee grote clubs op televisie, en op een gegeven moment werd op het veld een bepaald spelpatroon getoond dat ik er graag uit zou willen lichten.

De situatie was als volgt:

De linksachter passt de bal over de breedte van het veld naar de rechtsachter met een linksdraaiende curve. In plaats van dat nou de verdediger direct naar de bal toeloopt, maakt hij zelf een kleine omweg, om zo de bal in zijn loop te kunnen meenemen en deze direct door te spelen naar voren. Dat zag er ongeveer als volgt uit:

Het moge duidelijk zijn dat wij hier met een ervaren en slimme voetballer te maken hebben. Sterker nog, het was meteen duidelijk dat deze speler er zelfs enige schaaktraining op had zitten. Kijkt u maar eens welke koningsmanoeuvre de rechtsachter hier kopieert:

In deze stelling is de voor de hand liggende voortzetting natuurlijk Kf4-g5xh5. Echter, 1.Kf4 faalt op 1…h4, en zwart maakt remise: als wit de pion slaat is zijn randpion niet voldoende voor de winst, en als wit 2.g4 speelt houdt zwart remise met 2…Kd7 3.g5 Ke6 4.Kg4 h3 5.Kxh3 Kf5 6.Kh4 Kg6. De juiste beginzet is dus 1.Kg2!: wit maakt een omtrekkende eweging voordat hij op zijn doel afgaat. Na Kd7 verliest hij simpel door 2.Kh3 Ke6 3.Kh4 Kf5 4.Kxh5 en wit staat meteen op een sleutelveld. En het mooie is dat wit na 1…h4 nu 2.g4 kan spelen! De winnende manoeuvre wordt hieronder nog aangegeven:

Het moge duidelijk zijn dat de voetballer in de wedstrijd dus een mooi staaltje schaakvoetbal vertoonde!

Hierbij via de viewer:

De nummers 2 en 3 op papier van de Meesterklasse (SC Utrecht en Voerendaal) verloren met dezelfde uitslag, de andere teams gingen met grotere cijfers ten onder.

Wij schakers kennen de kracht van de elo-rating. Steeds weer verbaast het mij hoe na afloop van een seizoen de einduitslag in het grootste deel van de KNSB-competitie precies overeenkomt van de gemiddelde rating van de diverse ploegen. In bordpunten meer nog dan matchpunten.

De situatie zoals we die dit seizoen met HSG hebben, kent de Meesterklasse al meer dan dertig jaar. Eerst was Volmac Rotterdam zo’n 15 jaar lang te sterk voor de concurrentie (lees HSG), vervolgens van hetzelfde laken een pak met De Variant (opnieuw voor HSG) en sinds een jaar of wat heeft HSG (ik geloof na 27 tweede plaatsen) de scepter overgenomen. Waren deze ploegen onverslaanbaar? Kan niemand dezer dagen winnen van HSG?

De gemiddelde rating geeft het statistische antwoord: nee, als het erop aankomt niet.

Toch verloor HSG vorig seizoen uitgerekend tegen hekkensluiter SMB, en ook de illustere voorgangers verloren in hun hoogtijdagen wedstrijden, zij het heel sporadisch.

Toen ik onze spelers afgelopen zaterdag geconcentreerd aan het werk zag, dacht ik: wat is ervoor nodig om HSG te kloppen – zou het vandaag kunnen? We hadden immers door de terugkeer van David van Kerkhof uit Berlijn de hoogste gemiddelde rating van het seizoen. Bovendien had de tweede plek op de ranglijst ons vleugels gegeven.

Het antwoord op de eerste vraag luidt kort door de bocht: zelf foutloos spelen en hopen dat zij dat niet doen. Het antwoord op de tweede vraag is even eenvoudig te formuleren. Ten eerste stonden wij na de twee vooruitgespeelde partijen met 1½-½ achter, ten tweede zaten aan de witborden voor HSG respectievelijk Loek van Wely, Anish Giri, Erwin l’Ami en aan het staartbord Robin van Kampen. Een blik op de borden was voldoende om vast te stellen hoe de vlag erbij hing. Loek stond een stuk voor, Anish is Anish, Erwin had een cruciale centrumpion gewonnen en Robin had minder pionneneilandjes en kon naar hartelust de zwarte zwaktes bestoken. Gevoegd bij de overwinning van Yasser Seirawan aan bord 4 schreef ik al snel 5-0 op mijn papier op – vandaag zou het wonder uitblijven.

En ziet, enkele uren later kreeg ik gelijk. Maar had ik het ook? Hadden we van HSG kunnen winnen?

Een reconstructie

Als je puur naar de partijen kijkt, dan zeg ik: ja, we hadden kunnen winnen.

Laten we de borden chronologisch aflopen.

Christov Kleijn aan bord 3 had tegen topscorer Wouter Spoelman (6 uit 6!) een pionnetje buitgemaakt, maar kon weinig beginnen. Remise was een logisch resultaat.

Aan bord 4 had David van Kerkhof zich dapper ten beschikking gesteld voor de revanchepartij van het jaar. Want hij had vorig jaar (toen aan bord 1!) de Amerikaanse gigant beentje gelicht in een Caro-Kann.

Na 12 zetten in het Max Euwe Centrum stond het zo.

Stelling na 12.g4

Niet bepaald een Seirawan-stelling. Sterker nog, 12…Lxd3! 13.exd3 Df6 en wit staat compleet aangekrant. David zag dat, maar wilde dit nog verbeteren door de zetten om te draaien: 12…Df6? 13.e3 Pf3 14.Lg2 en wit komt geforceerd in het voordeel. Na 14…Pxg1 15.Lxe4 Pxh3+ 16.Kg2 zit het paard opgesloten. In het vervolg speelde Seirawan als een vorst en liet de Bosschenaar geen enkele kans meer.

Dat was kans 1.

Jeroen Bosch (bord 6) ging op de speeldag zelf als eerste onderuit. Zeker de sterkste speler die je ooit tegen heb gehad, vroeg ik hem. ‘Nee hoor’, repliceerde hij vol zelfvertrouwen, ‘Adams, top 5, BSG-Variant. Soepel remise.’

Bosch ging Anish te lijf met de Draak. En had vele kansen, want Anish leek zich te vergissen. Na afloop bleek dat hij in de veronderstelling was een partij Stellwagen-Jones van de Olympiade in Khanty-Mansiysk 2010 te volgen. Bosch (als team captain aldaar aanwezig) wist het beter. Wit nam behoorlijk veel risico, en met succes want op zet 28 raakte Jeroen de draad kwijt en moest na het witte antwoord onmiddellijk opgeven.

Kans 2.

Ondersteijn speelt altijd met wit tegen Henk Vedder als wij HSG bekampen. Steeds een andere variant van het Frans. De stand na vandaag is 2½-2½. Henk kreeg geen kans.

Hetzelfde geldt min of meer voor Erik van den Doel. Hij kreeg in het Bogo-Indisch een zetje tegen dat Vladimir Potkin onlangs geïntroduceerd had op het EK in Aix-les-Bains. Erik offerde een stuk, had ook wel wat spel, maar ik kon niet geloven dat het genoeg zou zijn tegen Loek van Wely. Was het ook niet.

Broekmeulen experimenteerde in de opening met een SOS-plan van Sergei Movsesian.

Stelling na 8… Ph5

Na 8…Ph5 moest hij echter in de denktank. De grote meester deed in deze stelling voorzichtig 9.g3, maar Broekmeulen is het gewend in het groot te denken en toverde het nieuwtje 9.Dd3 op het bord. Ik kan niet geloven dat wit zo kan spelen, twintig zetten later was het echter gedaan met Friso Nijboer. Ondertussen had wit nog ergens speculatief een stuk geofferd (24.Th1), waar 24.Pxd5 wel zo simpel was geweest. Maar aan simpel doet Jasper zelden.

Kans 3 deed zich voor aan bord 1, waar Twan Burg het mocht opnemen tegen nationaal kampioen Jan Smeets. Die speelt sinds kort met zwart de Breyer. Burg had zich daar gedegen op voorbereid en als hij in deze stelling

Stelling na 25...Tab8

26.Lc6 had gespeeld, dan moet ik nog zien hoe Smeets met de vlag al aardig omhoog staand dit had gewonnen. Zoals het ging kreeg zwart te veel spel op de koningsvleugel en maakte het overtuigend af, zoals een kampioen betaamd.

Kans 4 kreeg Paul Span aan bord 10 meteen na de opening op zet 17.

Stelling na 17.De3

Zwart staat OK, maar wikkelde nu volkomen onnodig af naar een eindspel, waarin alleen wit kansen heeft. Die pakte hij bekwaam, zoals we dat kennen van talenten uit de KNSB-jeugdopleiding.

David Miedema pakte zijn kansen wel (hij won aan bord 7), maar ook weer niet. Want wat zou U spelen in deze stelling?

Stelling na 26...Ld3

Waarschijnlijk 27.La4, net als David deed. Nou, dan hebt U een kans op onsterfelijkheid gemist, want de computer schreeuwt hier om de toverzet 27.Da4! met als belangrijke pointe 27..Dxd6 28.Txd3 – oei!

Ten slotte Geert van der Stricht. Aan bord 8 zitten en dan moeten tegen 2600+ en ook nog tegen je eigen favoriete openingssysteem. Enfin, het was al snel hopeloos na verlies van de pion op d5, maar Geert ging wakker verder. Van verloren middenspel ging het naar verloren toreneindspel. Wacht even. Toreneindspelen zijn toch altijd remise?

Inderdaad – kans 5!

Stelling na 54.e6

54…h3! 55.Txc2 h2 56.Tc1 Kf6 57.Th1

TEST: Wat speelt U?

Als je alle kansen optelt hadden we kunnen winnen. Als…

Het Eemsmondschaaktoernooi dat jl. zaterdag 2 april in ’t Anker te Delfzijl werd gehouden was tevens de tweede etappe in het OctoQ-rapidcircuit. Het was alweer de 42ste editie van dit jaarlijks schaakevenement en het aantal deelnemers lag dit keer maar liefst 30% boven het gemiddelde van de laatste vijf jaar . Maar ook de kwaliteit lag aanzienlijk hoger dan in de vorige toernooien, een kwart had zelfs een rating van 2000+.

Zeer verrassend was de deelname van twee Duitsers IM Ilja Schneider en Ulli Reyer, die toevallig een weekendje doorbrachten in het Eemshotel en daar ter plekke de informatie opvingen van dit rapidtoernooi.

Ook al was Ilja met hoogste rating (2495) de te kloppen man, hij was niet voor niets

naar ’t Anker uitgegooid en geenszins van plan met lege handen huiswaarts te keren.

Maar het werd beslist geen walkover. Zo moest hij uit de zeven te spelen wedstrijden met elke keer 25 minuten per speler per partij 1½ punt bij de concurrenten inleveren. Toch bleef zijn score van 5½ punt voldoende om de eerste plaats veilig te stellen.

Met 5 uit 7 legde Unitasser Erik-Jan Hummel uit Groningen beslag op de 2e plaats en

de man uit “Ziel” Peter Bosker wist met 4 ½ punt als derde te eindigen in de ratingklasse 2000 plus.

In de B-groep (rating > 1600 en < 2000) waren twee spelers dominant. ”Sissaan” Ernst-Jan Pastoor uit Groningen en Minko Pieters van de schaakvereniging Van der Linde uit Winschoten verdeelden de buit in deze klasse terwijl 3 spelers met 4½ punt zich ex aequo als derde kwalificeerden.

In de onderste regionen, de ratingklasse < 1600 , was Johan Dijkstra deze dag begiftigd met scorings. Net als Pieters afkomstig uit Winschoten bereikte hij als enige die dag een score van 6 punten , gevolgd door Michiel Weisbeek met 5½ en vervolgens een quintet met ieder 4½ punt.

De leiding van dit door de schaakvereniging DAC georganiseerde toernooi lag in handen van Frans Boot en Leunis Maas. Zij kunnen terugzien op een geslaagd evenement.

Zoals boven reeds vermeld was dit tevens de tweede voorronde van het OctoQ-rapidcircuit. Doordat de diversiteit van de ratinggroepen behoorlijk uit de pas liep was de berekening van de klassementspunten voor het circuit niet eenvoudig, maar met enig rekenwerk werd toch voor elke deelnemer een aanvaardbare puntenkwalificatie bereikt.

Op de website van de noordelijke schaakbond (www.nosbo.nl) en op die van de organisator van het OctoQ-rapidcircuit (www.zwanepolschaak.nl) zal eerdaags niet alleen de stand na de tweede ronde worden vermeld, maar ook de rekenmatrix met toelichting van de ‘Zielster’ variant.

Het speellokaal van Emsdetten heeft een erg goede indruk op me gemaakt. Gratis hapjes, drankjes en snacks vallen bij mij dan ook erg goed in de smaak.

Het zou mooi zijn het volgende seizoen wat partijen in het eerste team te spelen, in de prestigieuze Bundesliga. Daarom besloot ik er even extra goed voor te gaan zitten om een goede indruk te maken op de teamleider.

Op het eerste bord kreeg ik landgenoot Jelmer Jens tegenover me. Deze tegenstander had ik al verwacht en had daarom alvast even mijn Najdorf-files gecheckt. In een scherpe Najdorf kreeg ik dan ook al snel een groot tijdsvoordeel en een prettige stelling. Ik offerde een gewonnen pion terug om met mijn actieve stukken en mijn f-pion een groot initiatief te verkrijgen. Daarna deed Jelmer een paar hardnekkige verdedigingszetten, en op een gegeven moment komt het zo te staan:

Mijn f-pion is vergevorderd. Mijn loper op h6 staat nu aangevallen en f2 dreigt nu ook opgehaald te worden, daarom lijkt het tijd voor een krachtzet nu (dit zijn immers signalen voor een kritisch moment, want het conflict is duidelijk).

In deze stelling ben ik een beetje geholpen door Imagination in Chess, van Paata Gaprindashvili, een boek dat ik iedereen kan aanraden. Door dit boek word je getraind om ideeën en pointes te vinden in stellingen waar er soms niet veel aan de hand lijkt te zijn (Imagination). Dit is denk ik een heel belangrijke vaardigheid, omdat je daardoor als een soort automatisme uit elke stelling het uiterste probeert te halen, en dus dingen ziet die op het eerste gezicht niet meteen zichtbaar zijn.

Ook mooi aan het boek is dat het denkschema’s uitlegt. Bijvoorbeeld in het 1e hoofdstuk, Progressive Thinking, is het denkschema als volgt:

1. Bestudeer de stelling:

2. Doordat je naar de stellingskenmerken kijkt, komen er vanzelf ideeën in je op, die hier bij aansluiten.

3. Als je verschillende ideeën hebt ga je ze 1 voor 1 af, in een efficiënte volgorde. Dwingende zetten bekijk je natuurlijk het eerst.

4. Als je een positief oordeel hebt kun je de zet spelen, anders ga je terug naar een ander idee totdat je bij een idee komt die een goed oordeel heeft, zodat je hem kan spelen.

Persoonlijk zou ik hier nog een kantlijn aan willen toevoegen. Het nadeel van een zet spelen die een goed oordeel heeft, is dat er misschien een andere zet is die nog beter is. Daarom is het in sommige gevallen handiger om ‘de vergelijkende methode’ te gebruiken, die mij is geleerd door mijn trainer Jop Delemarre. Dan bekijk je eerst alle ideeën, vergelijk je ze met elkaar en zo kom je zo tot de beste zet.

Het is natuurlijk niet alleen van de stelling afhankelijk welke methode je gebruikt, ook van de tijd op de klok. Met wat weinig tijd zou ik bijvoorbeeld eerder voor een zet gaan die me zeker een goede/prettige stelling oplevert, in plaats van tijd investeren om tot de objectief beste zet te komen.(Niet ver hiervan ligt de kwestie van ”Diepte of Breedte?”)

De partijstelling is een stelling die zich goed zou lenen voor het boek (vooral voor hoofdstuk 3. ”Reciprocal Thinking – Logic”, zie hieronder voor details).

Bij het bestuderen van de stelling vallen een paar dingen op:

a) De gevaarlijke vrijpion op f2 die in combinatie met een toren op g1 zou kunnen beslissen.

b) De zwarte lopers die een enorme druk uitoefenen op de witte stelling.

c) De ongecoördineerde witte stukken.

d) De sterke pion op c3 die zelfs voor matdreigingen zou kunnen gaan zorgen.

e) Als er op b5 wordt geslagen gaat de a-lijn open, waardoor de zwarte toren op a8 heel goed zou kunnen worden.

f) De druk van de loper op h6 op de pion van f4, die maar net door de toren op d4 kan worden gedekt.

Zetten die bij deze ideeën aansluiten zijn:

1..e5 ; Deze zet sluit bij alle stellingskenmerken aan en sprong het eerst in mijn oog.

1..Td8 ; Maakt vooral gebruik van f)

1..f5; Maakt ook gebruik van bijna al deze ideeën behalve van de diagonaal h6-c1.

Het berekenen van de varianten (zie analyses hieronder). 1..e5, wat ik op het oog een hele mooie zet vond, wint in veel varianten. Na goed rekenen blijkt echter dat hij in 1 van de varianten nog een schaakje heeft op b5. Hetzelfde blijkt voor 1..f5 te gelden. Na 1..Td8 worden er wat stukken geruild en is het niet duidelijk of ik nog voordeel heb.

Het gevaar dat op de loer ligt in dit soort situaties is dat je veel tijd gebruikt om dezelfde varianten na te rekenen. Het is sowieso al niet makkelijk te zien allemaal, dus het risico is dat je dan dezelfde varianten blijft checken terwijl het oordeel hetzelfde blijft en de tijd blijft verstrijken.

Toen ik me in deze situatie bevond, kwamen de trainingen van Vladimir Chuchelov in me naar boven. Daar kregen we ook vaak lastige rekenstellingen, waar je vaak niet echt uit kwam. Wanneer hij merkte dat je vast zat in een bepaalde variant die je bleef bekijken zei hij eens: ”And what, hoping for a miracle?”.

Hier bedoelde hij mee dat als je een variant eenmaal goed had bekeken, dan verandert er weinig meer aan. Dan kun je beter het oordeel vastleggen en op zoek gaan naar nieuwe ideeën. Dit is precies wat ik deed, naar nieuwe zetten kijken.

Daardoor kwam ik tot 1..Ke7!!, wat het schaakje op b5 eruit haalt. Het blijkt dat wit geen nuttige zet heeft, en dan werkt e5 of f5 wel. Hier moest ik berekenen wat er zou gebeuren na Lxb5+ en Pxh6, maar na even rekenen zag ik dat ik de f-pion kon offeren en dan met 2 torens op de 2de rij kon komen. Mijn gevoel zei dat dit in combinatie met de pion c3 gewonnen zou moeten zijn. Zie analyses hieronder

Dit denkschema komt overeen met hoofdstuk 3 van het boek ”Reciprocal Thinking – Logic”. Vrij vertaald komt dit in het kort op het volgende neer:

1. Bestudeer de stelling –>

2. Idee –>

3. Bereken en Oordeel

4. Bij negatief oordeel, bepaal de reden

5. Elimineer de reden en voer het idee net iets anders uit zodat het wel werkt.

6. Bij positief oordeel, speel de zet.

Dit was het vervolg van de partij:

26…Ke7!! [26…e5 Dit was ik eerst van plan. Een hele mooie zet die wits stelling op lijkt te blazen. Een van de diepere ideeën is dat de zwarte toren op g8 via de 6de rij bij de aanval betrokken kan worden. Het wint in veel varianten, maar het faalt echter op een hele slimme verdediging. 27.Pxh6! (27.Lxb5+ axb5 28.Pxh6 Txa2 29.Kb1 Tb2+ 30.Ka1 Tg1+ 31.Td1 Tg6; 27.Pf6+ Ke7 28.Pxg8+ Het kwaliteit kan ik gewoon offeren natuurlijk. Nu worden de vrijpionnen in combinatie met het loperpaar echt heel sterk. 28…Txg8 29.Td1 Lxf4+ 30.Kb1 Lc6–+) 27…Tg1 28.Td1! Wit hoeft niet op b5 tussendoor te pakken om h1 dekken. Nu blijft de aftrekschaak erin. Daardoor blijft de a-lijn nog gesloten en ik kan ik geen vorderingen meer maken. Ik had het na torenruil nog wel remise kunnen houden. Zo kwam ik op het idee eerst Ke7 te doen, om het schaakje eruit te halen. 28…Txh1 29.Lxb5+ axb5 30.Txh1 Txa2 31.Kb1 Tb2+ 32.Kc1 Ta2=; 26…Td8 Zo ruil ik de torens af en haal ik de f4-pion op, maar de f2-pion gaat er echt ook af. 27.Lxb5+ axb5 28.Txd8+ Kxd8 29.Kd1 Lxf4 30.Ke2 Lc7 31.Pxf2 Dit kan wit misschien nog remise houden. Zwart heeft 2 centrumpionnen maar wit heeft wel een irritant h-pionnetje en het paard is ook best goed. 31…Ke7 32.h4 Lb6 33.Th2 Td8 34.Pd3³] 27.Lxb5 [27.a4 e5! De vernietigende dreiging die sinds Ke7 in de stelling is gekomen. 28.Lxb5 axb5 (28…exd4 29.Lc6 Lxf4+ 30.Kd1 Tab8–+) 29.Tb4 Lxf4+ 30.Kb1 bxa4 31.Tb7+ Ke6 32.Pxf2 axb3 33.Txb3 Tab8 34.Pe4 Txb3+ 35.cxb3 f5 36.Pc5+ Kd5 37.Pa4 e4 38.Pxc3+ Ke6 39.Pe2 Le5–+ 40.Tf1 Tg2; 27.Kb1 De koning gaat nu uit de diagonaal h6-c1, maar dat was niet wits enige kwetsbaarheid. 27…f5! Doordat de koning op e7 staat zijn er meerdere zetten die de witte stelling opblazen, omdat de zwarte koning totaal niet meer kwetsbaar is. 28.Lxb5 (28.Pxh6 Tg1–+) 28…fxg4 29.Lf1 Tad8] 27…axb5

28.Pxh6 [28.Kb1!? Dit lijkt me de beste verdediging. Maar ook hier kan ik over de a-lijn binnenkomen. 28…Ta3! (28…Lg7!? 29.Td3 Ta7 30.Tf1 Tga8 31.Kc1 Txa2 32.Kd1 Tb2 33.Pe3 Taa2 34.Txf2 Txb3) 29.Pxh6 Tga8 30.Tf1 Txa2 31.Pg8+ Kf8 32.Td8+ Txd8 33.Kxa2 Kxg8 34.Txf2 Td2 35.Tf1 b4 36.Kb1 Kg7 37.Tg1+ Kf6 Ook hier zorgt de sterke pion op c3, die hier zelfs gedekt staat, voor winst.; 28.Tf1 e5! Hier is ie weer. De sleutelzet om de witte stelling op te blazen. Het maakt gebruik van 2 penningen.] 28…Tg1+ 29.Td1 Txa2 30.Kb1 Tb2+ 31.Kc1 [31.Ka1 Tg6!–+ Een dubbelaanval op het paard en veld a6. Als het paard naar g4 gaat komt e5, met mat op a6. (31…Txh1 32.Txh1 f5!–+ Snijdt de pas af voor het paard. Tegen de dreiging Txc2-Te2-Te1 is weinig te beginnen.) 32.Thf1 Txh6 33.Td3 b4 34.Td4 e5 35.Txb4 Ta6+ 36.Ta4 Txa4+ 37.bxa4 Txc2] 31…f1D De pion wordt geofferd om 2 torens op 2de rij te krijgen. In combinatie met de pion op c3 garandeert dit mat. 32.Txf1 Tg2 33.Tf3

33… Tbxc2+! En zwart dwingt spoedig mat af. [33…Tgxc2+ 34.Kd1 Ta2 35.Td3 b4–+] 34.Kb1 Tb2+ 35.Kc1 Ta2 0–1

Dit beviel de teamleider wel en hij vertelde me dat de mogelijkheid zeker aanwezig was om volgend jaar een paar partijen in de Bundesliga te spelen. Missie voltooid dus!

De meeste andere Nederlanders in het team wonnen ook en sloten allen hun seizoen met mooie scores af.

Tot volgend seizoen!

Hieronder is de hele partij na te spelen met de viewer:

Het beste is om even een mailtje te sturen naar Afek en die kan je ongetwijfeld verder helpen. Er is ook informatie te vinden op www.firstsaturday.hu.

Carnaval

Als je dit seizoen van SC Utrecht wilt winnen, een ploeg met zo’n 40 ratingpunten meer per bord dan wij [dit maal was het verschil trouwens iets minder groot, omdat IM Alexander van Beek inviel voor vaste kracht FM Menno Okkes] en op rating de tweede ploeg van de Meesterklasse, dan moet er vooral aan twee basisvoorwaarden voldaan worden:

– zelf moet je (bijna) optimaal presteren

– de Utrechters moeten steken laten vallen

Welnu, het moge duidelijk zijn dat het scenario in het HERVION-college beide elementen ruimschoots bevatte. Dat wil zeggen: er waren met carnaval al twee partijen vooruit gespeeld en daarin had HMC een voorsprong genomen. Christov Kleijn won met zwart aan bord 3 namelijk verrassend gladjes van Benjamin Bok, terwijl aan bord 1 de twee sterkste spelers in een waar man-to-man gevecht uiteindelijk uitkwamen op remise. Erik speelde op zet 30 op winst, qua stelling zeker terecht, maar verderop in de tijdnoodfase kwam hij door het moordende witte loperpaar enorm in de problemen. Zodanig dat Martijn op minstens twee momenten een aantoonbare winstvoortzetting had. Met allebei nog slechts een luttel aantal minuten op de klok liet hij op zet 49 zwart definitief ontsnappen.

Kopstuk

Op de reguliere speeldag ging het festijn om één uur van start (nou ja, ons derde team begon door vanwege slechte communicatie van onze kant een uur eerder) onder leiding van René Kniest. Een uur later kon hij het eerste punt al noteren. Thomas Willemze kreeg in een Caro-Kann een dubbel stukoffer om zijn oren. Twan Burg voerde de aanval op onnauwkeurige wijze, maar werd daarvoor beloond met een onmiddellijke zege. Waarom zwart niet of nauwelijks gebruik maakte van zijn bedenktijd moet U hem zelf te zijner tijd maar eens vragen. Anderhalf uur later moest kan invaller Van Beek het zeil strijken. Hij ging ten onder in de complicaties die hijzelf opgeroepen had.

Daarna kwamen er meer dan een uur geen nieuwe uitslagen door – tijd genoeg dus om een tussenbalans op te maken. Ik kwam iedere keer op 5-5 uit. Iets soortgelijks als aan bord 5 gebeurde een uur later ook aan bord 8, waar Paul Span zijn geofferde h-pion nooit terug zag. Vervolgens kwam de partij aan bord 2 ook nog voor de tijdcontrole tot een beslissing.

Omdat bord 1 en 3 al vooraf bezet waren, was het spannend te zien hoe beide teams met de bezetting van bord 2 om zouden gaan. HMC Calder koos uiteindelijk voor een van zijn toppers, Utrecht juist voor een speler met een lagere rating (en score). Ik weet dat sommige teamleiders in de Meesterklasse gruwen van dit soort overwegingen, voor anderen zijn het juist de krenten in de pap.

Jeroen Willemze gaf geen krimp, er was niets mis met zijn positie. Tot hij op zet 28 de hoofddreiging van de witte koningsaanval niet naar waarde schatte en vakkundig pootje gelicht werd.

Middenstuk

Opnieuw -3, maar teamleider Thomas Willemze hoefde allerminst te wanhopen. David Miedema had voor de partij beloofd in geval van een nederlaag: nooit meer Frans! Hij speelde zo snel dat Joost al rond 16:00 uur behoorlijk in tijdnood zat. Dat was echter geen probleem, want hij stond een kwaliteit en aanvankelijk ook nog een paar pionnen voor. Om de stelling te openen voor zijn torens gaf Joost echter op voorbeeldige wijze een en ander terug en bijna iedereen in de zaal dacht: ‘wanneer gaat David opgeven’. Een merkwaardige gedachte voor wie Miedema een beetje kent. Niet dus – hij ploeterde met de moed der wanhoop voort.

Stelling na na 57... Kg6xh6

Zwart heeft zojuist op h6 een pion geslagen.

58.Ke5 Pc7 59.Kd6 b4 (truc 1) 60.cxb4 Pb5+ 61.Kc5 axb4 (truc 2?) 62.axb4 Pa3 63.b5 Pxc2 64.b6 c3

Stelling na 64 ...c4-c3

65.b7 (niets mis mee, maar 65.Lf6 was wel zo handig) 65…Pb4 (truc 3 – de laatste stuiptrekking) 66.Kxb4?? c2 67.b8D c1D

Het eindspel dame + loper tegen dame is soms/vaak gewonnen, maar hier niet! Zwart speelt in het vervolg steeds de enige juiste zet. 68.Dh8+ Kg6 69.Df6 Kh7 70.Df5+ Kg7 71.Lf6+ Kh6 en vol walging besloot wit tot 72.Lg5+. Remise.

Nooit meer Frans?

Meteen daarna gaf Verhoeven zich gewonnen aan bord 10. Tot zet 30 had hij een comfortabele stelling. Toen raakte hij een pion kwijt en – o ongelukkige – had niet in de gaten dat er niets aan de hand was

stelling na 31... Pc6-d4

32.Db1 Pxe2+ 33.Kf1 Txd1+ (33…Pd4 34.Db2 is eveneens onduidelijk) 34.Dxd1+? (34.Pxd1 Pc3 35.Dxb7+ Lf7 36.Pe3 a5 met wederzijdse kansen) 34…Pd4! en er was al snel geen houden meer aan.

Eindstuk

Aan bord 4 kopieerde Robin Swinkels een variantje van Anish Giri uit Wijk aan Zee en bereikte kunstig een heerlijk toreneindspel.

Stelling na 58.Tc8-b8

Hier leiden vele wegen naar Rome, maar wat Robin doet is verreweg de elegantste: 58…Ta1. Geert moest nu zijn kansen op een IGM-norm definitief opgeven, want na 59.Txb2+ Kc3 wordt het mat op a4!

Het toreneindspel dat Niels Ondersteijn direct na de 40e zet op het bord kreeg kon hij risicoloos op winst spelen dankzij zijn vrijpion en de afgesneden positie van de witte koning. Toen Miedema opeens een remisestelling op het bord getoverd had was de druk eraf om een winstvariant te vinden, zo die er al is. Niels matchwinnaar!

P.S. Kijk ook even naar de tussenstand in de 2e klasse D en U begrijpt de uitgelaten stemming ’s avonds bij het eten!

De heer Marc Steegmans laat ons weten dat hij als gepatenteerde vertegenwoordiger Benelux voor Giantchess (schaakstukken van klein tot 180cm) enkele aanbiedingen kan doen in verband met de leegverkoop wegens de einde van de huur van de opslagplaats. Uit de indrukwekkende collectie van deze grote schaakstukken hebben wij een willekeurige greep gedaan:

Schaakstukken allen hand gemaakt uit massief eersteklas hardhout (zie foto links):

Set van 48 (120cm koningshoogte en de rest proportioneel) (uitverkocht); enkele losse demo stukken nog verkrijgbaar (zie foto rechts)

Meer informatie is te vinden op: www.qchess.eu . Indien nog extra informatie gewenst stuurt u een e-mail naar .

De heer Otto Boot uit Zoetermeer laat weten dat hij met hout aardig uit de voeten kan. Hij maakt naar believen schaakpennen met een pion dame of paard. Verder bewerkt hij ook bekers of hamertjes. Hij is in staat om met de hand uit verschillende houtsoorten dergelijke artikelen te produceren. Het zijn wellicht leuke prijzen voor een schaker. Als u geïnteresseerd bent, kunt u dat kenbaar maken bij: Otto boot, Safarigeel 49, 2718 CL Zoetermeer, E-mail: .

Hieronder enkele foto’s van de schaakpennen, bekers en hamertjes die de heer Boot onlangs heeft gefabriceerd.

De jonge Nederlandse IM, David Miedema, had in het onlangs gespeelde evement in het Franse Cappelle la Grande, bepaald zijn toernooi niet. Tenminste aanvankelijk. Hij stuurde ons zijn ontboezemingen toe, waarbij hij aangeeft dat zijn verliespartij tegen Vorobiov het omslagpunt vormde. Zijn bevindingen in deze partij zijn filosofisch van aard, genoeg om ze te delen aan een groter publiek op Schaaksite, zo laat David ons weten. Daarbij voegt hij eraan toe: “Ik hoop dat als ik weet waarom resultaatdenken niet goed is dat ik het dan ook niet meer doe. Na deze partij zat ik even vast in het resultaatdenken, totdat ik niet meer bang was om te verliezen. Doordat ik het toernooi al opgegeven had. Toen wist ik de laatste drie partijen nog te winnen.”

Ik mis heel erg de lessen die de mensen halen uit verliespartijen, want daar zijn we allemaal niet zo trots op.

Vorobiov,E – Miedema,D

1.d4 e6 2.c4 Pf6 3.Pf3 d5 4.g3 Voor de partij had ik catalaans het minste bekeken. Ik besluit een solide systeem te spelen wat ik nooit eerder gespeeld heb. Maar nog even vluchtig bekeken heb. Achteraf blijkt het eenvoudig stand te houden. 4…Lb4+ 5.Ld2 Ld6 Een interessante slavische opzet. Met een vervelende loper op d2. Wit is voor een voordeeltje genoodzaakt deze loper af te ruilen op g5. Daardoor heeft zwart het loperpaar en compensatie voor het centrum wat hij kwijt gaat raken. 6.Lg2 c6 7.Dc2 Pbd7 8.0–0 0–0 9.Lg5 h6 10.Lxf6 Pxf6 11.Pbd2 b6 12.e4 Pxe4 13.Pxe4 dxe4 14.Dxe4 De pionnenstructuur is gekozen, zwart is na een paar precieze zetten uit de problemen. 14…La6 15.Pe5 Dc7 16.Tfe1

16…Lxe5?! Waarom speel ik deze zet? Nu, ik maak een open lijn ik ruil een stuk af, de remisehaven lijkt veel dichterbij te komen. Maar niets van dat alles. De remisehaven gaat juist verder weg. [16…c5! Juist deze zet die niets ruilt is de beste. Hij ligt erg voor de hand. Ik had hem bijna gespeeld, maar ik was bang voor d5 en complicaties. De variant waar ik op rekende was 17.d5 ed 18.cd. Het ergste is dat ik dit beoordeel als: met problemen voor zwart, want het paard komt op c6.In werkelijkheid heb ik de zet Tae8 waarna ik beter sta. Waarom word ik bang voor spoken? Spoken die mij weerhouden van het spelen van de beste zet. Waarvan mijn gevoel wèl zegt dat het de beste is. 17.d5 exd5 18.Dxd5 Lxe5 19.Dxe5 Dxe5 20.Txe5 Tae8 21.Txe8 Txe8 22.b3 Lc8=] 17.dxe5 Tad8 18.b3 c5 19.Tad1 Td7 [19…b5 De computer vindt dit de beste zet, maar ik ben het daar niet mee eens. je activeert weliswaar je stukken. Maar je maakt een grote zwakte, die praktisch gezien erg moeilijk speelt.Daarbij moet ik er aan toevoegen dat ik deze zet niet lang overwogen heb om de bovengenoemde reden. 20.cxb5 Lxb5 21.Tc1 Ld3 22.Da4²; 19…Txd1! De computer is geen groot fan van deze zet, maar ik wel. Ik moet bij mijn plan blijven, een iets slechtere stelling aannemen met dames en lopers. Dit was een mooie gelegenheid om dichterbij remise te komen. Maar mijn gedachten waren bang voor het gebrek aan spel. Ik keur daardoor de zet Txd1 te snel af. 20.Txd1 Td8 21.Txd8+ Dxd8 22.Lf3 Zwart heeft niets te doen. Maar hoeft ook niets te doen. 22…g6 23.Dc6 Lc8 24.Da8 Dc7 25.Kf1 Kg7 26.Dc6 Dxc6 27.Lxc6 Kf8 28.h4 Ke7 29.f4 Ld7 30.Le4 h5 De variant die ik gaf was van rybka 4, die voor beide partijen de beste zetten uitvoerde. Er is echter geen doorkomen aan.] 20.Dc6 Ik was bang voor deze zet toen ik Td7 speelde. En met recht, de verdediging wordt weer iets moeilijker. 20…Dxc6 Txd1 was erg interessant. 21.Lxc6 Tdd8?! Txd1 of Tc7 was belangrijk. Ik zie niet dat mijn witveldige loper een groot probleem wordt. 22.f4 Lc8? De beslissende fout. Ik mis dat mijn loper gepend komt te staan als ik de pion neem met Lxd7 voorbereid door Td8. Dit omdat ik graag gezien had dat deze variant remise maakt. [22…g6 23.Td6 Txd6 24.exd6] 23.Td6 Txd6 24.exd6 g6 25.d7 La6 26.a4! Vakkundig wordt mijn loper ingesloten. 26…Kg7 27.a5 bxa5 28.Ta1 Td8 29.Txa5 Lb7

Even later gaf ik op. Het is hopeloos.Wat kan ik concluderen van het cruciale moment? Ik heb last van angst, angst om niet het gewenste resultaat te behalen. Deze angst zorgt ervoor dat ik rare dingen ga denken. En zelfs inferieure zetten ga spelen. Toch zijn bij mij de gevaren van het ‘resultaatdenken’ al lang duidelijk. Ik vraag mij dan af, waarom is het zo belangrijk om los te laten wat het resultaat wordt. Je zou zelfs zeggen dat als je geen rekening meer houdt met resultaten dat je dan slechter gaat beoordelen hoe je staat.Beoordeling en resultaatdenken liggen vaak dicht bij elkaar. die, die, die, die,die, die,die en dan win ik. Zo gaan de gedachten van de meeste schakers. Maar wat als je nu graag een resultaat wil? Dan wordt je beoordelingsvermogen door wat je wil zien. Je bent bang te verliezen, dus zie je verliezende varianten die er niet zijn. Je wilt remise, en dus zie je remisevarianten die er niet zijn.

In de Filosofie wordt dit aangeduid als ‘De theoriegeladenheid van observatie’ dat betekent dat je tot op zekere hoogte echt daadwerkelijk kunt Zien wat je Wilt zien. Meestal wordt dit uitgelegd met plaatjes van een eend-konijn. Als je kiest een konijn te zien zie je een konijn, als je kiest een eend te zien zie je een eend.

En zo is het ook met schaken. Als je een variant als verliezend of remse wilt zien, is dit allemaal mogelijk. Maar je neemt daarmee wel afstand van de werkelijke stelling. Die is meestal niet gewonnen, remise of verloren. Maar iets daartussen. De angst voor verlies en de wil tot remise, is een dodelijke verliezende cocktail. (net als de wil om te winnen en de afkeer van remise dat net zo goed ook is).Hoe kun je dit ontwijken? Uit ervaring weet ik dat als ik geen wil meer heb tot resultaat dat ik dan erg goed speel. Dan kijk ik naar de stelling zoals hij is.

Conclusie: Je ziet wat je wil zien als je beoordeling aan resultaat koppelt. Dit zorgt ervoor dat je in de meeste gevallen verliest. Je maakt geen goed onderscheid tussen varianten, want je ziet in de meeste gevallen wat je wilt zien. Gevolg de kwaliteit van je zetten neemt drastisch af. In mijn geval durf ik te claimen 2550–2150 verschil. Hoe kun je nu ambitieus zijn en voor resultaten spelen zonder dat je hierdoor je denkproces laat verstoren? Simpel, door in iedere stelling objectief te blijven kijken. En proberen nooit last te hebben van: De wil om te winnen & bang zijn voor gelijke stellingen. Of als je tegen sterkere tegenstanders speelt: De wil om te winnen of remise te spelen & De angst om te verliezen. In plaats daarvan is het nuttig om te beseffen hoe je ieder moment het beste uit je stelling kunt halen. Maar hoe je dat dan weer doet, daar zijn boeken over volgeschreven. 1–0