WK Chadel, wie doet er mee?

In april kreeg het WK-kandidatentoernooi zijn beslag met Sindarov als sterke winnaar en Giri als goede tweede. Moest Carlsen daar hard om lachen? Wij denken het niet. Hij zal beseffen dat hij bij het klassieke schaken langzaam maar zeker naar de achtergrond verdwijnt. Afwezig bij de toptoernooien, bij de olympiades geen potten kunnen breken en niet langer actief bij het wereldkampioenschap. De groep met nieuwe schaaktoppers is groot en fanatiek. Het zal niet lang meer duren of ze verliezen hun angst voor het Noorse wereldwonder.

Waarom dan toch dat onbedaarlijke plezier van Carlsen? Dat was niet om de blunders op het schaakbord, maar om wat er op de padelbaan gebeurde. Op 6 april, tijdens de rustdag van het kandidatentoernooi. De topschakers gingen padellen. Caruana, Sindarov, Muzychuk en andere toppers waren te zien op de padelcourts van Cyprus. Leuk om te zien, maar even eerlijk: daar was nog ruimte voor groei… Ook Carlsen zal dat gezien hebben, hij speelt al jaren padel en slaat inmiddels een aardig balletje mee. In deze groep had hij geen concurrentie. Niet op de padelbaan in ieder geval.

En precies daar gaan we iets aan doen!

Derk Dekker en Jan Willem Duijzer organiseren op 28 november 2026 een toernooi dat de sportwereld nog nooit heeft gezien. Het allereerste wereldkampioenschap Chadel: Chess & Padel – in Plaza Padel in Rijkswijk. Een toernooi waar denkwerk en voetenwerk elkaar afwisselen. Waar je het ene moment een geniale zet bedenkt… en het volgende moment een bal van het glas moet vissen.

Teams van twee spelers nemen het tegen elkaar op in een uniek format:
Schaken – voor strategie, concentratie en finesse
Padel – voor snelheid, lef en misschien een beetje ruzie met het glas
Om en om schaken en padel. Punt voor punt. Zet voor zet.

Verwacht geen perfecte grootmeesterpartijen. Verwacht geen technisch hoogstaand padel. Verwacht vooral: plezier, strijd en verrassend veel spanning. Want wie wint er? De denker met een zwakke smash? Of de atleet die zijn dame weggeeft? Eén ding is zeker: Magnus zou zich opnieuw slap lachen. Of zou het lachen hem vergaan?

We gaan het zien op 28 november. Van 11 tot 17 uur zo ongeveer.

Durf jij het aan om met je partner wereldkampioen te worden in deze sportcombinatie? Geef je dan op via de toernooiwebsite. Wacht niet te lang! Er is plek voor 32 tweetallen.

Qatar

Bij het WK snelschaken verloor Carlsen twee partijen omdat hij de stukken omgooide en daardoor door zijn vlag ging.

De eerste keer koos een dame het luchtruim, met wit tegen Erigaisi. Volgens de “Gustafsson-doctrine”* had Magnus eerst maar eens op de klok moeten rammen en daarna pas op zoek moeten gaan naar zijn dame, maar hij probeerde het “netjes” en faalde daarbij uiteraard jammerlijk. Hij ging door zijn vlag en verloor dus. Er hoefde geen arbiter aan te pas te komen.

De tweede keer, met zwart tegen Martirosyan, probeerde hij het nog wel “op z’n Gustafssons”. Het hele bord lag nog overhoop, maar hij drukte eerst maar eens op de klok, om niet door zijn vlag te gaan. Nu greep de arbiter wel in. Respect voor deze arbiter (Chris Bird, ere wie ere toekomt!), die wat mij betreft de juiste beslissing maakt bij het toepassen van de huidige, idiote regels**.

Voor commentatoren Maurice Ashley en Peter Leko was het nog helemaal geen uitgemaakte zaak. Ashley: “He just hit the clock before setting all the pieces. There’s gonna be something done by the arbiter. And it’s likely Magnus will either lose, because that was an […]” Leko: “… or time penalty!” Ashley: “[…] or there’s gonna be a time penalty.”

Maar je ziet onmiddellijk aan het gezicht van de arbiter dat hij iets denkt als: “Ik ga deze pot verloren verklaren voor Carlsen. Geen klassenjustitie deze keer. Als je het halve bord omgooit hoor je gewoon te verliezen, ook als je Magnus Carlsen heet.”

Je ziet ook aan de lichaamstaal van Carlsen zelf dat hij ergens ook wel vindt dat hij het in dit geval niet verdient om verder te spelen met alleen extra tijd voor zijn tegenstander, al volgt er nog best een lange discussie met de arbiter.

In dit tweede geval dus een terechte beslissing, ondanks dat de regels geen uitsluitsel geven en er toch een arbiter aan te pas moest komen.

Calcutta

Maar dan Tata Steel India Rapid & Blitz, ook een toptoernooi, ook met 3+2 als speeltempo voor het snelschaken.

Gisteren speelde Vidit tegen Erigaisi. Erigaisi gooit stukken om, heeft geen tijd om ze recht te zetten en drukt dus eerst maar eens op de klok om niet door zijn vlag te gaan, geheel volgens de Gusti-doctrine. En hij wordt beloond! In dit geval heeft de arbiter dus blijkbaar geoordeeld dat het omgooien van een witte pion en koning en het daarna indrukken van de klok niet voldoende spelbederf is om te leiden tot verlies. Het is een onreglementaire zet en die mag worden teruggenomen, met alleen tijd erbij voor Vidit. Mogelijk heeft in het hoofd van de arbiter stiekem ook meegespeeld dat Erigaisi totaal gewonnen stond, wie zal het zeggen? Hoe dan ook, Vidit heeft zich er blijkbaar bij neergelegd, want er is doorgespeeld en hij gaf een paar zetten later op.

Kortom, toch weer totale willekeur, wederom terug te voeren naar de idiote regels die helaas nog altijd van kracht zijn.**

3+2 en idiote regels, kan dat niet anders?!

Is het nou leuk om naar te kijken, dat gegooi met stukken, met alle chaos, drama en willekeurige resultaten als gevolg? Voor mij hoeft het niet. Ik zie een mooie partij liever tot het eind uitgespeeld worden. Toegegeven: verliezen door tijdsoverschrijding hoort bij snelschaak, maar dan wat mij betreft liever door de stelling op het bord, kortsluiting in het hoofd, etc., dan alleen omdat het fysiek niet lukt om zetten fatsoenlijk uit te voeren en mogelijk een tegenstander die puur daarop speelt. Daarom vind ik 3+2 geen geschikt tempo voor een over-the-board snelschaaktoernooi op topniveau. 2 seconden increment is gewoon te weinig, dan wordt het meer een test van motoriek dan van schaken. Ga dan darten kijken!

Waarom niet 2+5, desnoods 1+5, of een andere betere verhouding van starttijd en increment? 3+2 is ook maar gewoon een keer verzonnen als verbetering van van 5+0***, lijkt me geen reden om dat tempo nu heilig te verklaren, vooral als je het keer op keer mis ziet gaan, en niet bij de minsten.

Maar goed, wil je dan koste wat kost vasthouden aan 3+2 en het bijbehorende spektakel, zorg dan dat degenen worden beloond die er écht goed in zijn en dus geen stukken omgooien. Zoals Leko en Ivantsjoek in hun jonge jaren, prachtig schouwspel! Leko zei tijdens het commentaar bij het WK blitz overigens dat hij er destijds speciale motoriek-oefeningen voor deed. Zo snel mogelijk zetten en de klok indrukken. Als je wil dat dat een rol speelt (en het speelt onvermijdelijk een rol bij 3+2 op hoog niveau), dan moet je het ook belonen als mensen netjes kunnen blijven spelen met weinig tijd. En dan moet de keerzijde zijn voor spelers bij wie dat fout gaat (die er te weinig op getraind hebben?): afstraffen.

Kortom: klok indrukken terwijl de stukken niet goed staan is een onreglementaire zet en elke onreglementaire zet verliest automatisch, zou de regel moeten zijn**.

* “Gustafsson-doctrine”: het feit dat je als profschaker alles moet doen wat in je macht ligt om te winnen, ook als dat het oprekken van de regels inhoudt, zoals hier uitgelegd: “Come on! He resigns?! […] But you always got to do something, push the clock! Then you get punished for an illegal move, but you can make your move.”

** Ceterum censeo… (artikel van 8 jaar geleden)

*** En nee, alsjeblieft niet terug maar 5+0, voor serieuze OTB-toernooien. Misschien is het nog te verdedigen voor online Titled Tuesday dat muis- en premove-skills best een rol mogen spelen. Dirty flagging is nu aan de orde van de dag en zorgt absoluut voor spektakel. Maar ook hierbij kun je vraagtekens stellen. Nu wint soms degene met de beste internetverbinding. Daarbij zijn de belangen tegenwoordig groot vanwege mogelijke kwalificatie voor een e-sports evenement waar veel geld te verdienen is.

Vorig jaar werd het mogelijk gemaakt door Stichting RINIS. Daardoor bleef het toernooi traditiegetrouw gratis, inclusief koffie, thee, lunch en borrel. Bij monde van Frans Peeters heeft Stichting Schaak Promotie aangegeven het toernooi wel weer te willen organiseren. Dit zou weer in Zalencentrum Rustburcht in Rotterdam kunnen, net als de afgelopen twee jaar. Als er een bedrijf is dat geen ruimte ter beschikking kan stellen*, maar wel wil sponsoren, zou dat een mooie manier zijn om de traditie op dezelfde manier voort te zetten. Geschatte minimale kosten voor deze optie: +-€ 8000,- Een koopje, om voor dat bedrag je naam te verbinden aan zo’n prachtig evenement, zeg nou zelf?!

Dus wie biedt zich aan of gooit een balletje op binnen de organisatie?

Het wordt wat kort dag, maar het kan nog steeds! Geïnteresseerden kunnen zich melden bij Frans Peeters: stichtingschaakpromotie@gmail.com

* Natuurlijk zou het ook leuk zijn om weer eens elders in het land en in een bedrijfskantine te spelen. Iets voor 2026?

Foto: Ad Bruijns. Flickr site van SV De Pion.

Vanavond begint in Delft het Prinsenstadtoernooi. Ik ga zeker even kijken.

Vrolijk Paasfeest!

Of doe geheel onvoorbereid mee, dat kan natuurlijk ook!

Volgende week zondag in Gouda, als deel van de 150 jaar KNSB-festiviteiten.

Inschrijven kan via de website.

Inmiddels heeft het spel zich op veel manieren ontwikkeld. Je kunt tegenwoordig perfect online spelen op www.pacoplay.com, er ontstaan – heel organisch – lokale gemeenschappen van spelers, in Nederland, maar ook in Iran en Singapore, er zijn wat extra regels bedacht voor zeldzame -maar mogelijke- spelsituaties, er is speciale notatie ontwikkeld, Felix heeft een wekelijkse Engelstalige stream op Twitch, er is een internationale online gemeenschap van spelers op discord, er zijn NK’s en WK’s gespeeld, zowel online (tijdens Corona) als over-the-board. En ja, de massa wordt sinds kort zelfs bediend op Tiktok, waar sommige filmpjes viraal gaan.

Felix (links) legt Paco Ŝako uit aan Anish Giri en andere geïnteresseerde deelnemers van het European Corporate Chess Championship in 2022, op de Spido in Rotterdam.

Tijd om het spel ook hier nogmaals onder de aandacht te brengen, uit het oogpunt van één van Felix’ discipelen van het eerste uur: ikzelf, een matige schaker (1900), en ondanks dat ik niet zo actief ben geweest toch nog vrij soepeltjes meedraaiend in de mondiale subtop van het Paco Ŝako. Ik ben sinds dat eerste NK inmiddels wel voorbij gestreefd. In 2019 won ik nogmaals een NK, leunend op mijn schaakskills. Maar de spelers die nu minstens wekelijks met Felix oefenen, en Felix zelf, zitten op een ander niveau. Het zit hem geloof ik vooral in het zien van mogelijkheden voor lange combinaties, maar ook in taai defensief spel.

Regels

Voor wie niet bekend is met Paco Ŝako eerst nog maar eens de regels. Die worden in de video zo goed uitgelegd dat ik hier verder geen woorden aan vuil maak.

Een potje Paco Ŝako

Graag neem ik de schaker mee in de wondere wereld van het vredesschaak aan de hand van een rapidpartij die ik laatst speelde tegen Felix. De partij is in zijn geheel door te klikken via deze link.

Dekker – Albers, vriendschappelijk rapid potje (10m+10s inc.), notatie volgens de pacoplay-conventies.

1. e2>e4 Dit blijft voorlopig mijn favoriete beginzet. Snelle ontwikkeling van stukken is nog steeds van belang bij Paco Ŝako. De dame en de loper kunnen er nu uit. Het centrum is ook wel belangrijk, maar dan met name omdat de pion op e4, zo lang die nog niet in een eenheid staat, dekking geeft op d5 of f5. Daar kun je dus een eenheid vrijspelen. Het centrum is eigenlijk nooit “gesloten” of “geblokkeerd”, want zodra daar eenheden staan kunnen daar stukken “doorheen” springen.

Net als in gewoon schaken is het veld f7 vaak zwak. Zeker als zwart Ng8>f6 speelt kan het voor wit interessant zijn om met de dame een eenheid te vormen met de f7-pion. Die eenheid kan zwart dan niet bewegen (want het paard op f6 staat in de weg). Als je vervolgens een paard op e5 of g5 krijgt, waarmee je de dame dreigt vrij te spelen, wordt het vaak al snel heel lastig voor zwart. Ik heb al ettelijke potjes op die manier snel gewonnen, vooral tegen beginners.

De huidige wereldkampioen, Raimond Fluijt, kiest daarentegen vaak voor een compleet andere aanpak. Hij speelt graag 1. h2>h4, om onmiddellijk een toren via h3 te ontwikkelen. Het zware geschut eerst! Zo denken beginnende schakers vaak ook, voordat ze zich realiseren dat een toren op h3 in de praktijk vaak gemakkelijk geslagen wordt door een loper op c8. Maar bij Paco Ŝako wordt niks geslagen.

Misschien is h2>h4 wel de eerste opening die een naam heeft gekregen: de “Ray”, naar Raimond Fluijt. Ik vind de Ray maar dubieus (om over de “Double Ray” met h2>h4 én a2>a4 nog maar te zwijgen) en af en toe speel ik een partij tegen Raimond waarin ik het idee heb deze opzet te weerleggen, maar wie ben ik? Hij wint nog vaak genoeg vanuit deze opening, ook van mij.

1. … Ng8>f6 2. Bf1>c4 Nu kijkt de loper naar f7. Ook een loper-pion eenheid op f7 kan al vervelend zijn voor zwart. Ik speel met wit ook wel: 2. Qd1>h5. Dit dreigt alsnog Qh5xf7 op de volgende zet. Zwart kan wel 2. … Nxh5 doen, maar dan kun je middels 3. Le2 “met tempo ontwikkelen”: je dreigt de dame met de loper vrij te spelen en deze mogelijk alsnog aan pion f7 te verbinden. Zwart kan de combinatie op h5 wel verplaatsen, maar doet dan “twee zetten achter elkaar met hetzelfde stuk” en dat gaat in tegen de regels van de snelle ontwikkeling, die ook bij Paco Ŝako een rol blijven spelen.

Bovendien, waar moet zwart die eenheid heen zetten? Als 3. … NQh5>f4, dan kun je met wit weer 4. d2>d4! spelen en dan dreig je op f4 je dame weer vrij te spelen, nu met de loper op c1. Oftewel: wit blijft met tempo ontwikkelen (de loper kan eruit) en zwart doet zetten met dezelfde eenheid. Felix heeft tegen mij wel eens de combinatie van h5 via f6 naar g8 gezet. Dit kost ook veel zetten, maar het lijkt wel speelbaar te zijn. Het voordeel voor zwart is dat de witte dame op g8 voor langere tijd buiten spel zal staan. Zwart daarentegen, kan het paard op g8 eenvoudig weer vrij spelen met Rh8>Ng8>f6/h6.

Een mogelijk betere “verdediging” (ook al vaak door Felix gespeeld) tegen 2. Qd1>h5 is misschien 2. … g7>g6.

2. d7>d5

Dit blokkeert de weg naar f7 voor de witte loper op c4 en maakt een weg vrij voor zwart’s dame en loper.

3. Nb1>c3

Ontwikkelt een stuk met extra controle van veld d5. Ook blokkeert het de loper-pion eenheid op c4, mocht zwart e5xBc4 spelen. Het kan nuttig zijn dat zo’n eenheid geblokkeerd is, want wit kan de loper dan met b2>b3 of d2>d3 weer vrijspelen. Zwart kan de combinatie niet vooruit spelen (als een pion) en dus blijft de loper voorlopig witveldig en kan dus nog steeds vervelend zijn voor zwart op f7, met de koning nog op e8.

3. … Lg4

Loper buiten de keten, ontwikkelen, kan geen kwaad.

4. Qd1>f3

Dame eruit, als er op f3 een eenheid mee wordt gemaakt kan hij direct weer vrijgespeeld worden met het paard op g1.

4. … e7>e6 5. d2>d3

Doorontwikkelen.

5. … Bf8>b4

Penning van een paard, vaak het nuttigste wat je met een loper kunt doen in de opening, want loslopende paarden kunnen anders snel heel sterk worden.

6. Bc1>g5 Nb8>d7 7. Ng1>e2 Nd7>e5

Beide spelers hebben doorontwikkeld. Wit heeft bewust beide rokade-opties open gehouden. Ik probeer vaak rokade uit te stellen totdat het een zet is waarmee de koning heel veel veiliger komt te staan. Zwart dreigt Ne5xQf3, maar ik hou bewust mijn dame op f3, zodat ik de eenheid weg kan zetten, bijvoorbeeld naar f5. Daar kan ik zelf mijn dame vrijspelen met pion f5. Zwart kan het paard op f5 wel vrijspelen met de loper of de e6-pion, maar kan niet onmiddellijk met het paard gevaar stichten, vanaf f5. Waarschijnlijk realiseert Felix zich dit, en ziet hij er daarom voorlopig vanaf.

Algemene opmerking over de veiligheid van de koning: de koning is bij Paco Ŝako een minder sterk stuk dan bij schaken, want een koning kan óók geen stukken slaan en een omhelzing van een stuk van de tegenstander door je koning kun je zien als “zelfmat”. Verdedigen van de koning houdt dus in: weglopen met de koning, gevaarlijke eenheden (in de buurt van de koning of cruciaal voor een kettingreactie) wegspelen en velden in de buurt van de koning “gedekt” houden. Met gedekt bedoel ik dat je op zo’n veld een eenheid kan vormen met een gevaarlijk los stuk van de tegenstander, liefst met een flink mobiel stuk van jezelf (lees: geen pion), zodat je die eenheid vervolgens ver weg kan spelen indien nodig. Als je tegenstander alleen maar stukken in eenheden rond je koning heeft staan en geen losse stukken om die eenheden mee vrij te spelen staat je koning paradoxaal genoeg veilig. Omgekeerd probeer je als aanvaller vaak een eenheid te vormen op, of te spelen naar een veld dat je zelf al “gedekt” hebt -> waar het onmiddellijk vrij gespeeld kan worden door een los stuk.

Met name een dame of paarden in de buurt van de koning zijn erg gevaarlijk. En ook zogenaamde “loops”. Bij klassiek schaken probeer je vaak te voorkomen dat paarden elkaar “in de weg staan”, de “superfluous knight” is een bekend begrip. Bij Paco Ŝako zijn twee eenheden met paarden van dezelfde kleur die een paardensprong van elkaar verwijderd zijn juist erg gevaarlijk. Losse stukken kunnen door zo’n loop heen springen. Bijvoorbeeld: een losse dame speelt één paard vrij, dat paard speelt het andere paard vrij, dat paard gaat terug naar het eerste paard en ziedaar: de dame die de kettingreactie begon is nu weer los en mag een zet doen vanaf het veld van het eerste paard dat werd vrijgespeeld! Tip voor wie de analyse van de partij verder volgt: wit krijgt een gevaarlijke loop van een loper en een pion.

Paco Ŝako toppers zijn zeer bedreven in het zien van, creëren en gebruiken van loops. Bij mij is dit nog steeds vaak een blinde vlek. Het zijn compleet andere patronen dan wat er bij schaken ingesleten is.

Algemene opmerking over materiaal: Paco Ŝako is natuurlijk een veel minder materialistisch spel dan klassiek schaken. Het werkt erg bevrijdend dat je geen stukken kwijt kan raken, of dat je je zorgen moet maken of je wel compensatie hebt of houdt. Toch kun je ook bij Paco Ŝako een materieel voordeel krijgen. Het gaat dan om de kwaliteit van de stukken:

1) Je kunt ook bij Paco Ŝako promoveren. Als jij een pion promoveert tot dame en je tegenstander niet heb je onmiskenbaar een materieel voordeel, mogelijk voor de rest van de partij. Het is ook mogelijk om hierop te spelen en vaak veel vroeger dan bij klassiek schaken. In het “middenspel” kun je vaak door kettingreacties pionnen al ver naar voren spelen. De keerzijde is dat je voor effectieve loops graag je stukken juist vóór je pionnen wil hebben. Pionnen slaan nu eenmaal niet schuin achteruit. Een loper of dame in een eenheid schuin voor een pion in een eenheid vormt een loop, maar andersom niet. Daarbij: als je teveel focust op promoveren kan de tegenstander vaak al succesvol je koning belagen. In Paco Ŝako zoals bij klassiek schaken: de meest effectieve zetten combineren verschillende dreigingen (koningsaanval+promotie) of aanval en verdediging.

2) Ook bij Paco Ŝako moet je proberen al je stukken mee te laten doen. Lopers of torens die in een hoekje niks staan te doen of ingebouwd zijn door eigen stukken zijn niks waard en kunnen je gemakkelijk de kop kosten. Stukken centraal op het bord of in de buurt van een (liefst reeds gerokeerde of bewogen) koning komen het beste tot hun recht. Coördinatie van stukken is ook hier van levensbelang, maar zoals duidelijk moge zijn: stukken werken op een compleet andere manier samen dan bij klassiek schaken!

8. h3?!

Ik weet niet of dit een goede zet was. Het is een soort wachtzet. Wit kan nog steeds kort en lang rokeren. Ik neigde nu naar lang rokeren. In dat geval kan wit na h3xBg4 de toren eventueel over de h-lijn activeren. Na h3xBg4 heeft zwart natuurlijk ook één ongebonden stuk minder, wat gunstig kan zijn. De druk op f3 neemt daardoor mogelijk wat af.

8. … d5xe4

Een interessante zet! Ne5xd3 wordt nu gevaarlijker, want de dame kan het paard uit deze eenheid vrijspelen vanaf d8. De invloed van de dame op d8 wordt sowieso vergroot.

9. 0-0

Ik besluit dat de koning hier misschien toch veiliger staat dan na 0-0-0, met name ten opzichte van de zwarte dame. Mijn paard op c3 is nu ook ontpend.

9. … Dd8>d5

Dit kwam voor mij als een lichte verrassing. De dame staat daar wel mooi gedekt en ondersteunt de eenheid op e4. Anderzijds kwam misschien Dd4 ook in aanmerking. Dan is de weg vrij naar f2 en de koning op g1. Maar misschien vond Felix 10. Ne2xd4 vervelend. Dan is de dame inderdaad gebonden aan wit’s paard en kan wit de eenheid gemakkelijk wegspelen, bijvoorbeeld na Ra8>d8 kan dan NQd4>b3 volgen.

10. Nc3xQd5 QNd5>d8?!

Totale verrassing voor mij! Maar er zit wat in: de zwarte dame kan gemakkelijk weer vrijgespeeld worden, terwijl dit niet direct geldt voor het paard. Ook zit het zwarte paard op d8 nu niet meer op een goede route naar een direct schaakje. Het blijkt echter later in de partij, dat het paard ook op d8 nog een gevaarlijke rol kan spelen.

11. Bc4xe6

Wellicht is het een keerzijde van zwart’s laatste zet, dat het deze zet mogelijk maakt. Geblokkeerde pionnen lopen niet weg! Zwart kan de loper dus niet weg krijgen van e6 zo lang de loper met een zwarte pion verbonden is en veld e5 bezet is. Nu er een eenheid op d8 staat kan zwart momenteel alleen kort rokeren -> een tweede nadeel van zwarts laatste zet. Een loper op f7 kan dus weer vervelend zijn voor zwart. Daarom maakt de loper alvast een eerste stap in de goede richting.

11. … Ra8>d8>d5

Ja, zo kun je dus bij Paco Ŝako je stukken activeren! De dame is weer vrij en de toren is actief.

12. d3>Pe4xQd5 (een pion wordt in bepaalde gevallen met “P” aangeduid, niet te verwarren met N=paard!)

Het leek me gunstig om de dame te binden en tegelijkertijd een kettingreactie richting f7 mogelijk te maken.

12. … Ne5xQf3 Ŝ

Felix vindt het tijd om het initiatief te grijpen. Dit kun je zien als “schaak”, de software geeft dit aan als “Ŝ”, voor Ŝako. Er dreigt zowel Bg4>Nf3xKg1 alsook f7>Pe6>Pd5>Pe4>Nf3xKg1.

13. QNf3>b3 

Dit is nog geen Ŝako, maar de dame kan wel door pion a2 of c2 vrijgespeeld worden en dreigt dan via d5 gevaarlijk binnen te komen. Bijvoorbeeld, na een willekeurige zet van zwart (13. … a7>a6) : 14. a2>Qb3>Pd5>Be6>Qd5>d7.

13. … NQb3>a5

Zwart speelt de eenheid naar een veld waar wit de dame niet vrij kan spelen.

14. Ra1>d1 0-0 15. Rd1>Pd5>Be6xf7  Bb4>Na5>c4 16. b2>b4 Ŝ

Wit dreigt b4>Qa5>Rd5>Nd8>Bf7xKg8#.

16. … b7-b5

Verbreekt de verbinding tussen de witte dame en toren, maar laat wel toe dat de dame vrijgespeeld wordt. Misschien was 16. … BQa5>b6 veiliger. Hoewel, dan was Lg5>d3 misschien gevaarlijk geweest.

17. Ne2>f4 Ŝ

Hernieuwde dreiging met een nieuw los stuk.

17. … Kg8>h8 18. b4>Qa5>a6? P Ŝ

Dit lijkt sterk en hernieuwt wederom de dreiging, maar wit mist een directe winst! Dit geeft de software aan met een rode “P”, van Paco.

Ik laat het aan de lezer om de directe winst, dat wil zeggen, een directe omhelzing met de zwarte koning, te vinden. Als je op deze link klikt, krijg je een diagram met de stelling van de “mat-in-1” (Paco in 1) puzzel. Je kunt je zet hier uitvoeren. Tja, zoals ook bij klassiek schaken: als je weet dat de combinatie er is, is het makkelijk!

18. … Rf8>Rd8>d6 19. Nf4>g6 Ŝ h7xNg6 20. Qa6>c8 Ŝ

Hier lijkt het op het eerste gezicht al gedaan met zwart, maar Felix is een taaie verdediger en hij ziet hier – ondanks tijdnood – dat hij hier de witte dame nog aan een stuk kan binden.

20. … Bg4>Pe6>Qd5>Be6xQc8! 21. Rf1>d1

Wit heeft nieuwe losse stukken nodig om kettingreacties mee in gang te kunnen zetten.

21. … BPa5>d2

Een plombeerzet, maar de zwarte loper staat hier natuurlijk ook actiever. Zwart combineert verdediging met een toekomstige aanval. Wie zou op dit moment vermoeden dat deze loper nog bij de uiteindelijke genadeklap betrokken zou worden?!

22. PBd2>d3 Ŝ

Nu kan ook de pion van c2 worden gebruikt als katalysator van een kettingreactie. Wit geeft met deze zet ook een schaakje, helaas had ik dit echter niet in de gaten…

22. … Nc4>d2? 

En Felix ook niet! Dit is het tweede moment dat wit kan toeslaan. Probeer het zelf! (Wit aan zet, paco in 1.)

23. Rd1xd2? P Ŝ Rd6>Pd5>Pe4>Bd3xc2

En dit is de derde en laatste keer dat ik een directe winst mis. Hier zijn er zelfs twee wegen die naar Rome leiden, deze reken ik mijzelf het meeste aan…

24. Bg5>Rd2>Pd3>Pe4>Rd5>h5  Nf6xRf5 25. g2>g4  NRh5>f6 26. RNf6>f5 Ŝ  NRf5>f5

Nu wordt het lastig voor wit. De enige vrije stukken die nog een kettingreactie in gang kunnen zetten zijn de pionnen op a2, f2, g4 en h3. Die pionnen zouden dus naar eenheden moeten worden gespeeld, het liefst naar eenheden die niet makkelijk weggezet kunnen worden. Of eenheden zouden naar velden moeten worden gezet waar één van deze pionnen ze een tikje kan geven. Beide zijn hier lastig. Het is gemakkelijker te verdedigen geworden voor zwart. Zwart dreigt met QPe6>f6. Dit werkt verdedigend, want het onderbreekt wit’s keten, maar tegelijkertijd is dit ook een sterke aanvallende zet, want wit kan niet voorkomen dat zwart de dame vrijspeelt met de pion op g7.

Ik zag tijdens de partij QPe6>f6 en zag niet wat ik er aan kon doen. Ik had nog minuten op de klok, die ik spendeerde om een oplossing te vinden. Beter had ik direct maar wat gedaan, in de hoop dat Felix door zijn vlag zou gaan…

27. f2>f4?

Dit is zeker te langzaam, 27. f2>f3 was tenminste nog een schaak der wrake geweest.

27. … QP>f6! Ŝ

Zoals gevreesd. Er is geen redding meer voor wit’s tochtige koning.

28. f4>f5 Ŝ alsnog het schaak der wrake, snel gespeeld… Felix maakt het netjes af, met luttele seconden op de klok:

28. g7>Qf6>Nd4>Bc2>Pd3>Nc2>Qd4xKg1 “DANCE, DANCE, DANCE”, de zwarte dame doet een dansje met de witte koning. 0-1

Wat is beter, oorlogsschaak of vredesschaak?

Het is 5 mei, ik zou zeggen: een mooie dag voor een potje Paco Ŝako! Speel eens een aantal partijen en oordeel zelf.

Voor mij staat Paco Ŝako inmiddels minstens op gelijke hoogte met klassiek schaken. Het is echt een enorm rijk en fascinerend spel.

* Eigenlijk spreek je Paco Ŝako in het Esperanto uit als “Patso Sjako”. Maar dat rijmt niet en bekt dus lang zo lekker niet! Ook Felix heeft zich er inmiddels bij neer gelegd dat iedereen het uitspreekt als “Pako Sjako”.

Welnu, dit komt er! Over exact een maand wordt FIDE TrainingGames officieel gelanceerd. Dit maakt het mogelijk voor schakers overal ter wereld om zelf resultaten in te voeren van serieuze trainingspartijen, buiten officiële competities en toernooien om.

De resultaten worden verwerkt in hun training rating. FIDE-leden die van deze interessante nieuwe mogelijkheid gebruik maken zullen dus op den duur niet alleen een officiële FIDE rating (en eventueel een rapid en blitz rating) krijgen, maar daar komt ook een officieuze FIDE training rating bij, die voorlopig wekelijks zal worden bijgewerkt.

Hoe een en ander in detail in zijn werk gaat is te lezen in het Engelstalige persbericht dat is bijgevoegd.

Hoe werkt het?

Om het voor schakend Nederland op deze site te verduidelijken, laat ik zien hoe dit bij mij in zijn werk is gegaan. Ik was namelijk één van de honderden vrijwilligers die de afgelopen maanden het systeem alvast in stilte getest hebben.

Screenshot van mijn persoonlijke FIDE-pagina met functionele TrainingGames (beta-versie).

Zoals hierboven te zien speelde ik in totaal tien serieuze trainingspartijen. In mijn geval speelden we altijd over-the-board, hetzij bij mij thuis, hetzij bij de tegenstander of op een andere afgesproken locatie, maar natuurlijk altijd met inachtneming van de geldende coronaregels. Ook is te zien dat er altijd minimaal een week tussentijd is aangehouden tussen twee trainingspartijen, om eventuele coronasymptomen de kans te geven zich te openbaren, na een eventuele besmetting. Gelukkig ben ik tijdens geen van deze tien contactmomenten in bijna vijf maanden besmet geraakt.

Ik heb er wel veel plezier aan beleefd! Ook al zijn het “maar” trainingspotjes, het feit dat het meetelt voor een rating zorgt toch voor extra motivatie. En het is ook leuk om een beter idee te krijgen van hoe ik er nu eigenlijk voor sta, qua speelsterkte. Door het winnen van mijn laatste partij gisteravond, tegen mijn collega Feike Liefrink, is mijn training rating gestegen van 1906 naar 1924.

Mijn officiële FIDE-rating, daarentegen, is niet veranderd sinds april 2020.

Magnus Carlsen – Anish Giri

De feestelijke eerste officiële FIDE TrainingGame zal op zaterdag 1 mei om 21.00 uur gespeeld worden, tussen niemand minder dan wereldkampioen Magnus Carlsen en onze nummer één, Anish Giri, met live commentaar te volgen op het FIDE YouTube-kanaal.

De wereldtoppers steunen dit initiatief van harte. Ze hebben ook beloofd er een échte partij van te maken (géén dubbele bongcloud!) en reken maar dat geen van beiden met een inaugurele nul de geschiedenisboeken in wil gaan!

Nadat het resultaat van deze partij is ingevoerd, zal ook de invoerfunctionaliteit voor alle FIDE-leden ter wereld vrijgegeven worden, via de website én via de app.*

Anish Giri en Magnus Carlsen zullen de eerste FIDE training game spelen (foto: Lennart Ootes | Grand Chess Tour)

Namens de FIDE Innovations werkgroep wens ik daarna iedereen veel plezier met serieuze trainingspartijen, waarvan het resultaat nét wat meer meetelt.

* De gratis TrainingGames app voor tablet of smartphone is al beschikbaar via Google Play of Apple App Store.

Voorlopig geen Nederlandse “STRAVA voor schakers”

Helaas! Het had er al kunnen zijn. Toch wordt het ook niet op korte termijn mogelijk om bij de KNSB resultaten van trainingspartijen in te voeren, te laten publiceren en te laten verwerken voor een KNSB training rating.

Anders gezegd: “de knop”, die ik zo hoopvol alvast had getekend in mijn vorige artikel, lijkt er niet te komen, zoveel is duidelijk na de contacten die volgden met bondsbureau en -bestuur.

De FIDE-route

Wel wenste onze voorzitter* mij veel succes met het realiseren van het idee op wereldschaal, via de FIDE. En achteraf ben ik haar daar dankbaar voor!

De eerste contacten zijn gelegd, de eerste reacties positief. Eindelijk gebeurt dan toch waar ik vanaf het begin – misschien te naïef – op had gehoopt: het idee verkoopt zichzelf!

Ik kan er op dit moment nog niet te veel over zeggen, maar ik heb goede hoop dat ik binnen een maand op deze plek – bij uitzondering een keer in het Engels – iets moois kan presenteren.

Met dank aan iedereen die openlijk steun heeft betuigd aan dit idee. Wordt vervolgd!

Derk Dekker

* Van harte gefeliciteerd met je verjaardag vandaag, Bianca!

De FIDE en chess.com hebben zich een behoorlijke onderneming op de hals gehaald, wat duidelijk wordt uit de volgende cijfers:

• 282 teams
• 1467 spelers
• 56 landen (van desbetreffende vestigingen)
• onderverdeling van de poulefase in twee tijdszones.

Vandaag was een briefing van de teamcaptains van het “Oostelijk halfrond” en een “proef-toernooitje”.
Hier werd een aantal zaken duidelijk:

• alle teams spelen in de poulefase zes ronden Zwitsers, rapid partijen van 10+2;
• het gaat om bordpunten, niet om matchpunten;
• de rondes beginnen op vrijdag en zaterdag om 16.00, 17.30 en 19.00 uur;
• spelers zijn te allen tijde verbonden met een Zoom-sessie, hun camera staat aan en ze delen continu hun scherm.

De top 50 aangemelde deelnemers, naar FIDE-rapidrating. Namens Nederlandse vestigingen zijn actief:

Alle verdere gegevens: Chess-Results Server Chess-results.com – 2021 World Corporate Championship (chess-results.com)
 

Er wordt gespeeld op chess.com met het daar gebruikelijke speeltempo van 10 minuten + 2 seconden increment. Deelname is gratis. Teams bestaan uit vier spelers waarvan minimaal één vrouw en één man en maximaal één speler met een FIDE-rating van boven de 2500.

Op één gastspeler na moeten alle deelnemers daadwerkelijk werkzaam zijn bij het bedrijf.

Registreren kan tot 6 februari.