Terwijl Giri aan het zoeken was naar wegen om niet teveel in het nadeel te komen, had Jorden van Foreest een degelijke remise gescoord met zwart tegen Levon Aronian. Een Slavische opening waarbij wit niet al teveel ambitie toonde om enig openingsvoordeel te bereiken, dit werd gevolgd door grootscheepse afruil van stukken met een voorspelbaar resultaat. Deze partij behoeft geen commentaar.

In de Challengers groep zagen we Erwin l’Ami met weinig nadeel uit de opening komen. De zwarte variant is niet makkelijk om te bestrijden met wit alhoewel ik me twee overtuigende wit-overwinningen in deze variant herinner: Carlsen tegen Kramnik te Stavanger in 2016 en Van Wely tegen Short in Wijk aan Zee in 2005. Alexander Donchenko’s kon kiezen uit verschillende manieren om in het eindspel niet in het nadeel te komen, hij greep echter vaak mis. Niks geen remise dus voor de koploper maar een puike overwinning voor L’Ami, terug op 50% en Donchenko verliest de koppositie aan Mustafa Yilmaz.

Eline Roebers werd stevig aangepakt door Baskaran Adhiban in Manuel Bosboomstijl, een Engelse opening gevolgd door een vroeg g2-g4. Dat bracht wederom een partij in Wijk aan Zee in herinnering: Van Wely tegen Timman in 1999. Bosboom was toen ook vaak secondant van Van Wely. Timman won die partij maar Adhiban speelde anders. Roebers probeerde het loperpaar te behouden, kwam met de ontwikkeling van stukken op de damevleugel maar dat werd hard afgestraft. De zwarte stukken stonden elkaar in de weg, zwart moest de rochade opgeven maar ook toen was het nog niet bekeken.

Rond vijf uur was er breaking news overal: Ding gaf zijn voordeel weg, evenals Wesley So en ook Adhiban verrekende zich in zeer goede stelling. De vraag nu was of Giri, Roebers en Parham Magshoodlo het goed aanvoelden dat er kansen geboden werden door hun tegenstanders. Magshoodlo-So werd inderdaad snel remise. Giri kwam zelfs twee pionnen voor maar Ding behield veel activiteit, de zwarte toren op a8 bleef lang buiten spel. Hoe Giri won, behandelen we eerst, direct gevolgd door de partij van Roebers.

Richard Rapport speelde een modelpartij tegen een Dame- of Nimzo-Indische achtige structuur. Deze partij zal in veel boeken terechtkomen en zal door Rapport zeker in een verzameling van zijn beste partijen ooit moeten worden opgenomen. Wit kreeg het loperpaar maar een vroeg Dh4 in combinatie met de loper op b7 tegen de koningsvleugel met Lf1, Th1 en pionnen op f2, g2 en h2 leidde tot onaangename druk. Wit vond de oplossing niet en Rapport maakte het op schitterende wijze af, een absolute modeloverwinning en zijn twee opeenvolgende overwinning. Het voert te ver om deze partij hier ook nog te behandelen, maar speelt ’m gerust na!

Rest nog de partij tussen de twee teamgenoten bij Apeldoorn I, Thomas Beerdsen en Max Warmerdam. Waar Rapport de dagprijs had verdiend voor de mooiste partij, verdienden de teamgenoten de prijs voor de spannendste partij? Enfin, het was leuk maar niet eenvoudig om te becommentariëren.

Een Siciliaanse opening met het zeer ongebruikelijke 3. Lc4, zwart zal lange tijd met twee dubbelpionnen moeten spelen.

Wits strategie had nu waarschijnlijk vervolgd moeten worden met 16. De2, maar Jorden verraste de commentatoren door vrijwillig op f6 te nemen. Het was een van de eerste zetten waarover hij moest nadenken terwijl zwart al drie kwartier verbruikt had. De vrijwillige ruil op f6 werd vooral veroordeeld omdat het zwarts pionnenstructuur weer wat bij elkaar brengt. Waarom ook een relatief sterke loper ruilen tegen een weinig actief paard? Net toen Praggnanandhaa zijn stelling goed leek te consolideren, maakte hij een stevige fout.

Zwart speelde 25…f3? Dit geeft niet alleen een pion terug, wits koning krijgt ook meer ruimte terwijl de zwarte koning vanaf nu lange tijd buiten spel zal komen te staan. Na 25…Df8 was er niet al teveel aan de hand geweest. Jorden had op een moment misschien eenvoudiger kunnen winnen, maar hij voerde de partij op overtuigende wijze naar winst.

Terwijl het middenspel in de Masters-groep voortkabbelde, trok de Challengers-groep meer de aandacht. Na 2,5 uur spelen leek het bij Lucas van Foreest en Erwin l’Ami bijna tegelijkertijd fout te gaan, beiden hadden hun koning niet in veiligheid gebracht en de witte stukken maakten dankbaar gebruik van de vele gaten bij zwart. Op deze partijen komen we later terug, eerst nog even de Masters-groep waar nog genoeg zou gebeuren.

Anish Giri leek tegen Mamedyarov enig voordeel te bereiken, zwart verdedigde echter nauwkeurig en de remise was een wat abrupt einde van de partij. Niet kort daarna leek het alsof Daniil Dubov een mooie aanval zou kunnen bekronen met een schitterend torenoffer waarna de zwarte stelling zou instorten. Zijn tegenstander Santosh Gujarati Vidit, ook met zijn koning nog op e8, vond echter de zetten die de partij gaande hielden, het was erg indrukwekkend hoe hij door een mijnenveld laveerde. Niet alleen hield zwart de partij nog gaande, hij voorkwam ook dat hij in het nadeel kwam. Een tragische blunder van Dubov zorgde voor een onterechte winnaar.

Dubov had zoals gebruikelijk her en der materiaal aangeboden voor het initiatief en vond nu een mooie zet die de partij lijkt te beëindigen. 21. Txb7! Op 21…Pxb7 volgt 22. Lb5+ en de zwarte stelling stort in: naar d8 kan de koning niet vanwege Pc6+ en naar f7 kan de koning wel maar 23. Pxf5 leidt tot groot wit voordeel. De commentatoren hadden moeite om te geloven dat zwart kon overleven met 21…Tf6, alle zetten die de computers voorstelden, werden door Vidit gevonden, het waren ook vaak de enige zetten waardoor hij niet direct zou verliezen. Een erg mooie analysevariant kwam een paar zetten later:

Zwart speelde wederom de enige zet 25…Td1 we zullen zo zien waarom dit schaakje dat de witte koning naar h2 dwingt cruciaal is. 26. Kh2, Te5 27. Dc6+, Kd8 en nu leidt 28. Lb5 niet naar mat want zwart heeft nog 28…Dd6 (28…Txe4?? 29. Da8+ mat) met als pointe 29. De8+??, Txe8+ met schaak! Wit kan geen mat geven met 30. Txe8 want hij moet eerst het zwarte schaak opheffen en staat dus verloren in plaats van mat te geven! De fatale blunder van Dubov moeten we helaas ook laten zien:

32. f3?? werd gevolgd door 32… Txe4 33. fxe4, Kxe4 en enkele zetten later gaf wit op. Remise was echter binnen handbereik met 32. Dc8+, Kg6 (niet 32… Kxe4?? 33. Dg4+, Kd5 34. Dc4+!, Kd6 en 35. Dc6 mat) 33. Dg8+, Kf5 34. Dc8 met zetherhaling

Nils Grandelius zit duidelijk in de hoek waar de klappen vallen, hij leek met enig voordeel uit de opening te komen maar zag dat langzaamaan verwateren. Als een echte heer gunde hij Richard Rapport de eer om de partij mooi af te maken.

Zwart offert zijn toren om de witte dame uit de verdediging te lokken waarna de samenwerking tussen de zwarte dame en loper tot mat leidt. 29…Th1!! 30. Tg1, Txg1 31. Dxg1, Dc3

De eerste overwinning voor een zwartspeler in dit toernooi. Rapport heeft bij het Tata-toernooi in de hoofdgroep nooit echt goed gepresteerd en in de eerste ronde verloor hij prompt tegen Duda, maar met twee opeenvolgende overwinningen is geen sprake meer van een slechte start.

Duda en Carlsen vervolgden een theoretische discussie die we al in de afgelopen WK-match voorbij zagen komen, zeker geen saaie remise. Caruana kwam niet door de Berlijnse verdediging van Shankland heen en bij Esipenko-Karjakin leek lange tijd weinig aan de hand voor zwart tot op verkeerde wijze poogde af te wikkelen. Nu luidt een bijnaam van Karjakin `Minister van Defensie’, maar Esipenko kon het zeer snel winnend afronden.

Terug dus naar de Challengers-groep waar het spreekwoord ‘‘waar gehakt wordt, vallen spaanders’’ opgeld deed. L’Ami kroop als een volleerde Houdini door het oog van de naald en won met het nodige geluk. Een knotsgekke partij waarbij de engines van chessbomb.com zoveel zetten rood kleurden dat ik moest terugdenken aan mijn middelbare schoolexamens Duits. Wit kwam zeer goed te staan door de volgende combinatie:

17. Pxf7!, Kxf7 18. Td1, Dxe5 19. Txd7+, Kf6 en nu had 20. Dxb4 tot voordeel geleid. Wit zag echter niet alle matwendingen na het mogelijke 20…Dxa1+ 21. Ld1 Het lastige voor wit is dat er ook geen geforceerd mat altijd is, maar wel een winnende aanval. Een aantal zetten later was het ook nog niet helemaal duidelijk dat zwart aan de winnende hand was:

Erwin wist zijn stelling echter te consolideren, kon volgens de computers vaak sneller winnen, maar dat doet niks af aan deze gedenkwaardige partij.

Overleven de zwarte stellingen al die uitgestelde rochades? Nee, de witte aanvalslust tegen de koning die op de tocht staat, werd eenmaal beloond. Rinat Jumabayev was tegen Lucas van Foreest onverbiddelijk in de wijze waarop hij zijn voordeel naar een overwinning bracht.

Hier speelde Lucas het te optimistische 15…Db6 (15…h6 was veiliger geweest) Jumabayev wist de koning tot een lang verblijf in het centrum te dwingen door 16. Pd6+! te spelen, na 16…Lxd6 17. exd6, Dxd6 18. Te1, Pf8 19. Dh6, zwart wordt ingesnoerd, 19…Pd7 20. Lf4, Df8

en nu het winnende 21. Pxe6! Wit offert een paard voor een paar pionnen maar al zijn stukken worden bij de aanval betrokken, terwijl bijvoorbeeld de zwarte torens nog op a8 en h8 verkeren. Zwart vocht nog lange tijd door maar het mocht niet baten.

De partij van Max Warmerdam was een lastige om te becommentariëren, ook een grootmeester als Svidler tastte in het duister wie er nu beter stond. Volgens de engines had geen van beide spelers ergens tastbaar groot voordeel.

Morgen de vierde ronde waarna een eerste rustdag volgt. Vidit gaat met twee overwinningen ongedeeld aan de leiding bij de Masters. Jorden volgt in een groep van vijf spelers met 2 uit 3. Bij de Challengers leiden de elo-favoriet uit India Erigaisi, de jonge Rus Murzin en de Tsjech Nguyen. Bij de directe achtervolgers de hoogstgenoteerde Nederlander Erwin l’Ami.

Zoals commentator Robert Hess stelde op de Tata Steel Chess-site, het publiek werd vandaag verwend met spectaculaire partijen.