De biografie verscheen in 1994 bij uitgeverij Scheffers, onder de titel ‘Hein Donner, 1927-1988’ met als ondertitel ‘Een biografische schets’. Met die ondertitel doet Münninghoff zichzelf tekort, het is een doorwrocht boek, waarvoor hij vele familieleden en vrienden moet hebben gesproken van Donner, die zelf niet meer leefde. Ook maakte hij gebruik van materiaal dat Maarten de Zeeuw had verzameld. Münninghoff verbaasde zich over diens medewerking: “De hoeveelheid gegevens de hij reeds had verzameld, was indrukwekkend en ik heb er schaamteloos gebruik van gemaakt.” De Zeeuw, een meesterklasseschaker bij Rotterdam, stelde ook het schaaktechnische deel samen aan het eind van het boek. Dat deel is relatief kort, het boek is vooral een biografie. Peter Boel vertaalde het nu voor New in Chess in het Engels.

Geleerden

Het boek is geen weergave van Donners toernooiresultaten. Daarvan bestaat een leuk boekje dat Evert-Jan Straat in 1993 schreef, ook bij New in Chess, en waar ook veel meer partijen in staan dat in de biografie. Natuurlijk noemt Münninghoff tal van schaakprestaties, maar hij probeert vooral te vertellen wat voor man Donner was. Een man uit een familie van geleerden. Opa Johannes Hendricus (zoals Hein ook heette) was dominee, lid van de Tweede Kamer, en in die hoedanigheid de man die na de troonrede voor het eerst ‘Leve de koningin’ riep. Dat had hij zomaar bedacht en in de volgende jaren mocht hij dat als nestor van de Kamer ieder jaar roepen. Vader Jan was minister van Justitie en later president van de Hoge Raad. Diens broer was wethouder van Rotterdam. Heins oudere broer André werd rechter bij het Europese Hof van Justitie. Diens zoon Piet Hein was minister van Justitie, later Sociale Zaken en Werkgelegenheid en nog later Binnenlandse zaken en Koninkrijksrelaties. Daarna werd hij vicepresident van de Raad van State. Deze opsomming staat overigens niet in het boek, maar is een toevoeging van mij, uiteraard via Google bij elkaar gezocht.

Schoolcarrière

In mijn herinnering (ik ben geboren in 1961) was Hein Donner een forse, oude man. Oud was hij echter niet, hij werd slechts 61 jaar (dus twee jaar ouder dan ik nu ben) en verdween op 56-jarige leeftijd van het strijdtoneel na een hersenbloeding. Nog vijf jaar leefde hij in een verpleeghuis. Fors was hij aanvankelijk ook niet, wel lang, een lange slungel.

Het is boeiend hoe Münninghoff beschrijft hoe Donner al vroeg de man werd zoals we hem later uit zijn schrijfsels leerden kennen. Recalcitrant en niet in staat tot discussiëren. Want het verkondigen van zijn mening was iets anders dan discussiëren. Bij zijn club DD (Den Haag) was hij moeilijk. Zo verscheen hij twee keer niet bij een wedstrijd in de KNSB-competitie, toevallig had beide keren Theo van Scheltinga zijn tegenstander moeten zijn. Hij stopte ook met het betalen van zijn contributie, wat DD oploste door hem erelid te maken, waarna hij nooit meer hoefde te betalen.

Donner had een merkwaardige schoolcarrière. Op het gymnasium bleef hij twee keer zitten en sloeg hij ook twee keer een klas over. Vooral dat laatste verbaast me, ik dacht dat dat alleen op de lagere school kon. Zijn diploma behaalde hij door in korte tijd enorm te buffelen. Tot zijn ontzetting kregen veel van zijn klasgenoten vervolgens hun diploma ‘cadeau’ omdat er vanwege het laatste oorlogsjaar niet genoeg gelegenheid was hen les te geven. Ook tijdens zijn rechtenstudie behaalde hij zijn kandidaatsexamen door in korte tijd keihard zijn eerdere gebrekkige prestatie in te halen. Bij dat kandidaatsexamen bleef het, Donner ging niet door voor het doctoraalexamen, uiteraard tot verdriet van zijn vader.

IBM-toernooi 1969. Donner met Lajos Portisch en Robert Byrne

Euwe

Vader, daar had Donner er eigenlijk twee van, staat ergens in het boek. Max Euwe was zijn tweede vader. Hein zag enorm tegen hem op, bleef altijd ‘u’ tegen hem zeggen en ’grand-maïtre’. Nooit won hij van Euwe en dat vond hij ook niet gepast. Hij zal ongeveer net zo veel partijen hebben verloren als remise gespeeld, wat voor de grap wel eens als 50 procent wordt omschreven. De eerste ontmoeting was in Winterswijk in 1943, een bizar toeval. Twee van de grootste Nederlandse schakers aller tijden logeerden in hetzelfde pension, Donner met zijn ouders. Uiteraard had Euwe geen flauw idee wie hij tegenover zich had en na een schaakpartij zei Euwe tegen vader Donner dat zoon Hein talent had. Aan die opmerking hoef je niet veel waarde te hechten, want Euwe zei altijd over iedereen vriendelijke dingen. Maar het zou kunnen dat Euwe dat echt vond. Deze partij, uiteraard door Euwe gewonnen, staat in de Engelse vertaling en niet in het oorspronkelijke Nederlandstalige boek. Er kwam nog een moment dat Euwe en vader Donner, beiden bekende Nederlanders, elkaar troffen. Toen Donner Euwe in 1954 onttroonde als Nederlands kampioen, vroeg vader of Hein nou eigenlijk verstand van het spel had. Euwe: “Hij is grootmeester en terecht kampioen.” Een opmerkelijke uitspraak, want Donner was nog geen grootmeester. Opmerkelijk ook omdat Donner helemaal niet zo geniaal had gespeeld, Euwe had zijn titel vooral verloren door een enorme blunder tegen Nico Cortlever, hij had uiteraard niet van Donner verloren.

In 1952 had Euwe in Het Vrije Volk al een beschrijving van Donner gegeven. “Een lange, intelligente jongen, slingerend in zijn bewegingen. Een en al student in de vrolijke zin van het woord, niet afkerig van een vechtpartijtje, heeft maling aan de politie. Moet vroeger een wanhoop zijn geweest voor onderwijzers en leraren. Uitermate sportief, een van Nederlands beste schakers. Won in 1950 bij sterke bezetting het Hoogoventoerrnooi en werd enkele dagen geleden door de Wereldschaakbond benoemd tot internationaal meester. Besteedt weinig tot geen aandacht aan zijn uiterlijk, weet niet goed hoe zijn das te strikken en loopt vaak met het geld van de kapper in zijn zak. Leeft en handelt à l’improviste zonder bedoelingen en zonder systeem, maar gaat met onregelmatige regelmaat elke dag een uur later naar bed, zodat hij eens in de 24 dagen de normale mens imiteert.”

Een treffende omschrijving, die in elk geval door Münninghoff in het boek niet wordt weersproken.

Relaties

Münninghoff bespreekt uitgebreid het privéleven van Donner, met zijn drie achtereenvolgende vrouwen. Zijn tweede vrouw, Irene van de Weetering, was een bekende provo. Je zou zeggen dat Donner daarin zou meegaan, maar tegendraads als hij was, deed hij dat juist niet. Provoceren paste bij Donner, maar als een hele beweging dat deed, was dat voor hem juist een reden om dat niet te doen. Een grappige anekdote is dat toen hij toch eens was opgepakt tijdens de provo-acties, de Franse krant Le Monde schreef dat de bekende schaker Jan-Hein van de Weetering was opgepakt. Typerend voor Hein Donner, bij wie zelden iets normaal verliep.

Stond Donners studie van Mulisch’ werk zijn schaakprestaties in de weg?

Münninghoff bespreekt uiteraard uitgebreid Donners relatie met Harry Mulisch. Donner analyseerde de schrijver veelvuldig en schreef boeken over hem. Münninghoff vraagt zich af of dit Donners prestaties als schaker in de weg stond. Zo werd hij laatste in de tienkamp Santa Monica 1966, terwijl hij bezig was met een boek over Mulisch. Münninghoff merkt daarbij wel op dat Donners uitnodiging bewijst dat hij als een grote werd gezien, want het toernooi had een enorme bezetting met Spasski, Fischer, Larsen, Portisch, Unzicker, Petrojan, Reshevski, Najorf en Ivkov.

Donner was altijd de man van de wisselende en rare prestaties. In 1950 was iedereen verbijsterd dat hij het Hoogoventoernooi won, terwijl hij het jaar daarvoor nog in de reservegroep speelde. In 1951 werd hij achtste van de tien, in 1952 laatste. In 1960 kon hij in Madrid het zonetoernooi winnen en zich plaatsen voor het interzonetoernooi. Hij hoefde alleen maar in de laatste ronde een remisaanbod van Lehmann aan te nemen. Donner wilde de partij echter winnen, verloor en moest Gligoric, Pomar en Portisch naast zich dulden, waarna hij in de strijd om drie plaatsen voor het interzonetoernooi vierde werd. Dichterbij in de WK-strijd kwam hij nauwelijks, in 1955 bereikte hij het interzonetoernooi maar werd hij laatste, maar in 1967 won hij wel het toernooi in Venetië, een punt voor regerend wereldkampioen Petrosjan.

Verliespartijen

Het aantal partijen dat aan het boek is toegevoegd, is beperkt. Het is typerend voor Donner dat het meer verliespartijen zijn dan winstpartijen. In 1971 verzamelde Tim Krabbé voor Schaakbulletin 35 verliespartijen van Donner binnen de 25 zetten. Maarten de Zeeuw verzamelde er voor het boek nog 16 bij. Krabbé schreef in zijn rubriek in het Algemeen Dagblad eens: “Donners pad naar de top is geplaveid geweest met bananenschillen. Het was een loftuiting, zij het vermomd als belediging, maar dat paste bij Donner. Ik loofde hem, zoals je een hoogspringer zou loven door te laten zien dat hij altijd met een baksteen op zak springt. Door Donners handicap te tonen, het missen van een instinct voor gevaar, onderstreepte ik hoe goed hij was, eigenlijk veel beter dan zijn gelijken die wel dat instinct hadden. Als hij op die manier al aan de top stond, hoe groot zou hij dan wel niet zijn geweest met dat instinct er nog bij?”

Aan het Nederlandstalige boek uit 1994 zijn een paar partijen toegevoegd plus een interview van Dirk-Jan ten Geuzendam met Harry Mulisch, dat eerder verscheen in Matten 3, in 2008. Voor wie het oorspronkelijke boek heeft, is dat te weinig om ook de vertaling te kopen. Wie het oorspronkelijke boek niet heeft, moet deze biografie van een van Neerlands grootste schakers gewoon kopen. Alexander Münninghoff leverde na zijn Euwe-biografie (1976), die ook door New in Chess in het Engels werd vertaald (2001) opnieuw een grootmeesterlijk werk af.

Hein Donner, The Biography

Alexander Münninghoff

€ 19,95

Te bestellen bij New in Chess

Münninghoff in 2008 tijdens het NK voor journalisten in Wijk aan Zee. Foto: Bart Beijer

Münninghoff doorliep het gymnasium in Den Haag en studeerde Slavische taal- en letterkunde in Leiden en Amsterdam. Hij was voor zijn krant correspondent in Moskou, maar was bijvoorbeeld ook oorlogscorrespondent in het Midden-Oosten en in Zuid-Amerika. De redactie van het tijdschrift Schaakbulletin profiteerde vooral van zijn kennis van de Russische taal en samenleving. Hij schreef over schaken in de Russische pers en interviewde Russische schakers.

Fischer

Op Wikipedia is te lezen dat Münninghoff een boek schreef over Bobby Fischer. Dat is te veel eer. Het boek uit 1972, uitgegeven door De Arbeiderspers, is vooral geschreven door Tim Krabbé. Münninghoff schreef een hoofdstuk over Boris Spasski en een hoofdstuk over Fischer in de Russische pers. Ook bij Schaakbulletin was de Sovjet-Unie immers het terrein van Münninghoff.

Euwe

In 1976 verscheen bij uitgeverij Andriessen, de voorganger van New in Chess, de grote biografie van de toen 75-jarige Max Euwe. Een indrukwekkend, bijzonder gedetailleerd werk. Jules Welling leverde belangrijke bijdragen aan het boek en bij de partijen werden analyses van Euwe zelf overgenomen. In 2001 werd het boek door New in Chess in het Engels uitgegeven, waarbij merkwaardig genoeg de toernooitabellen waren geschrapt.

Donner

De biografieën van Euwe en Donner, dat waren met afstand de twee grootste werken van Münninghoff op schaakgebied. Die van Donner verscheen in 1994 bij uitgeverij Scheffers. Maarten de Zeeuw verzorgde het kleine schaaktechnische deel. Donner leefde niet meer en het boek is, net als dat over Euwe, zo gedetailleerd, dat Münninghoff wel met veel familieleden en vrienden van Donner gesproken moet hebben. Enkele maanden geleden werd het boek door New in Chess in het Engels uitgegeven, Münninghoff heeft dat dus nog net meegemaakt.

Hartversterkende schimpscheuten

Het boek uit 1985 met deze naam was een bundel van artikelen uit Schaakbulletin, dat bestond van 1968 tot 1984. Münninghoff maakte de selectie, hij stelde het boek samen. In zijn voorwoord noemde hij het het beste schaakboek ter wereld, omdat Schaakbulletin nu eenmaal het beste schaaktijdschrift was dat er ooit is uitgegeven.

Hoogovens

Een mooi boek was ook ’60 jaar Hoogovens Schaaktoernooi 1938-1998’, waarin alle edities om beurten werden beschreven door Alexander Münninghoff en Lex Jongsma. Nogal een stijlbreuk, Max Pam schreef boven zijn recensie in Het Parool: ‘Horowitz en Donald Duck samen op het klavier’. Münninghoff was in zijn ogen Horowitz, Pam was op z’n zachtst gezegd geen fan van Jongsma.

Koning, Keizer, Prins

In 2002 schreef Münninghoff een niet zo bekend boekje over de matches Euwe-Donner 1950 (2½-1½) en Donner-Prins 1951 (4½-1½). Het boekje gaat vooral over de stormachtige opkomst van Donner, lid van Münninghoffs club DD, die in 1950 vanuit de reservegroep van Hoogovens naar de grootmeestergroep promoveerde en die groep meteen won. Van Euwe won Donner nooit een partij, maar zijn matchoverwinning op Lodewijk Prins was een sensatie.

Canon

In 2010 koos het Max Euwe Centrum Alexander Münninghoff bij de 32 belangrijkste mensen in de Nederlandse schaakgeschiedenis. Dat is natuurlijk appels met peren vergelijken, zoals mijn eigen Canon hier op Schaaksite en mijn top-40 dat ook zijn. Wel staat buiten kijf dat Münninghoff een van onze belangrijkste schaakschrijvers was en onze belangrijkste biograaf.

Vader Erwin is gediplomeerd schaaktrainer. Het idee om video’s te maken kwam van zijn zoon. Als acteurs betrekt Max zijn externe competitieteam van Moira-Domtoren (Utrecht) erbij. Erwin probeert de lessen te laten aansluiten bij de Stappenmethode en lesboeken als Samen Schaken.

De vlog is via deze link te vinden. Erwin is benieuwd naar reacties van trainers. Je kunt hem mailen via schaakvlog@gmail.com.

Verzetsheld

Dit is geen verhaal met keiharde feiten, zoals de lezer van mij gewend is. Dit verhaal is gebaseerd op een interview dat ik in 1992 had met een oude clubgenoot. In een interview liggen oude herinneringen wel eens iets anders dan de werkelijkheid.

Voor het clubblad van HSG (Hilversum) had ik een serie interviews met wat ik ‘gewone clubleden’ noemde. Dat definieerde is als leden die geen grootmeester, clubkampioen of voorzitter waren. Natuurlijk was geen van die leden gewoon, want wat betekent dat nou?

“Jij moet Frans Douwes interviewen”, zei een andere oude clubgenoot tegen mij. “Die heeft enorme verhalen. De mooiste over de oorlog, maar daarover gaat hij jou niets vertellen.” Ik maakte een afspraak met Douwes, toevallig een dorpsgenoot van mij in Baarn. Toen ik plaatsnam in de woonkamer, zag ik op tafel het boek ‘Partij Verloren’ liggen en wist ik meteen: ik heb raak. Het boek uit 1947 geeft een opsomming en vele beschrijvingen van Joodse schakers die in de Tweede Wereldoorlog zijn omgekomen.

Het boek stond vol met jonge schakers die de geboren Amsterdammer Douwes zelf had gekend. Hij vertelde: “Op mijn schaakclub speelde ik in het tweede team. Maar er werden zo veel vrienden weggevoerd, dat ik opeens in het eerste team aan het eerste bord speelde.” In een impuls vroeg ik: en toen ze terugkwamen? Een stommere vraag heb ik nooit meer in mijn leven gesteld.

Douwes ging in het verzet, werd stafofficier van de stoottroepen, hoofd van een inlichtingendienst. Hij was begin twintig. “Dat heeft niet zo veel met leeftijd te maken. Ik deed wat er gedaan moest worden en was bijzonder fel. Ik had mijn vrienden zien wegvallen! En zo rolde ik er gewoon in.”

Na Dolle Dinsdag was Douwes even burgemeester van het schijnbaar bevrijde Heeswijk Dinther, maar toen de Duitsers na twee dagen terugkwamen, moest hij het hazenpad kiezen. Na de oorlog bleef hij in contact met piloten die hij had geholpen, ontmoette hij in de Verenigde Staten president Carter en werd hij in Canada ereburger van Toronto. Op het moment van het interview was Douwes nog bestuurslid van het Verzetsmuseum in Amsterdam en redacteur van het landelijke verzetsblad. Opmerkelijk dat hij mij dit allemaal vertelde, want Frans Douwes was een zachtmoedige man, van beroep musicus. Niet iemand van heldhaftige verhalen. Maar misschien vond hij dat hij in een interview alles moest vertellen.

Superteam

Bij zijn schaakclub Max Euwe kwamen na de oorlog zeer sterke spelers in het eerste team, waar Douwes zelf weer buiten viel. In het interview noemde hij onder anderen Prins en Van Steenis, maar in het bondsblad zie ik dat die er in het topseizoen 1950-51 in elk geval niet bij waren. Wel Theo van Scheltinga, misschien wel Nederlands sterkste schaker achter Euwe. En sterke Amsterdamse schakers als Davidson, Koomen en Van Mindeno. Het team speelde dat seizoen drie wedstrijden gelijk en won vier keer, wat genoeg was voor de titel. Max Euwe eindigde een punt voor VAS en ASC en meer punten voor Utrecht, Eindhoven, Spangen, Philidor Leeuwarden en Eindhoven 2.

In het interview vertelde Douwes me het rare verhaal over het uiteenvallen van het team een paar jaar later. “De bondscontributie ging omhoog met 5 cent per maand. Onze voorzitter ging hiermee niet akkoord en weigerde te betalen. Toen is Max Euwe door de bond uit de competitie gestoten. De spelers hadden totaal niets in te brengen. Laatst op een receptie sprak ik Van Scheltinga er nog over aan. Die wist het ook nog. Het had nooit mogen gebeuren, zei hij, we hadden zo’n mooi team!” De meeste spelers gingen naar VAS of ASC, Douwes stopte met schaken omdat zijn werk en zijn gezin alle aandacht opeisten.

Raar verhaal? Jawel, maar in het bondsblad vind ik terug dat Max Euwe in het seizoen 1954-55 nog volop meespeelde en dat het volgende seizoen begon met zeven teams in de hoofdklasse en acht in alle andere klassen. Enige toelichting: “In de hoofdklasse zijn dit jaar slechts zeven tientallen ingedeeld. Het volgende seizoen wordt deze weer op acht tientallen gebracht.” Meer toelichting staat er niet, dus voorlopig houd ik het op het verhaal van Frans Douwes. Max Euwe, de verrassende kampioen van 1951, die de hegemonie van VAS en ASC doorbrak, werd vier jaar later uit de competitie gestoten omdat het bestuur de contributieverhoging van 5 cent per maand niet accepteerde.

De KNSB-competitie bestaat dit jaar 100 jaar. Wie een verhaal over de competitie heeft, kan dit zelf op Schaaksite plaatsen, of sturen naar baarn@johanhut.demon.nl. Het hoeft geen verhaal over een kampioensteam te zijn en het hoeft ook niet over de hoofdklasse te gaan. Foto’s zijn welkom.

Meesterklasse

Charlois Europoort loopt zijn vierde landstitel mis, maar die was nog lang niet binnen. De Rotterdammers waren twee punten los, maar zouden de nummers drie, vier en vijf nog tegen zich krijgen. MuConsult Apeldoorn was zeker nog een kanshebber voor de eerste landstitel. Onderin waren Groninger Combinatie, HWP Sas van Gent en Caïssa de degradatiekandidaten. Caïssa zou het zwaar krijgen, al waren er gezien het resterende programma nog kansen. Nu mogen de Amsterdammers het volgend seizoen gewoon weer proberen.

Eerste klassen

Paul Keres (1A) is een heel groot slachtoffer. De Utrechters hadden al vier punten voorsprong. Wel met een wedstrijd meer gespeeld, maar het programma zag er hoopvol uit.

Grootmeester Hugo ten Hertog blijft in de eerste klasse. (Foto: Harry Gielen)

De club speelt al sinds mensenheugenis in de eerste klasse en is nu meesterklasse-waardig met grootmeester Hugo ten Hertog en de meesters Xander Wemmers en Kemre Derigan. En wat te denken van Jan Breukelman en Paul Hommerson, die nog op honderd procent staan. De klasse bestaat uit negen teams, dus er hoefde maar eentje te degraderen. Met een team op twee punten en drie teams op drie punten is daar geen zinnig woord over te zeggen.

In 1B stond Zuid Limburg al drie punten los van Vianen/DVP. De onderlinge wedstrijd stond nog wel op het programma, maar de Limburgers leken toch vrij stevig af te stevenen op terugkeer in de Meesterklasse. Onderin was met name Spijkenisse een zeer stevige degradatiekandidaat. Dat blijft de club nu bespaard.

Tweede klassen

Klasse 2A had nog maar liefst vijf kampioenskandidaten, er stak er niet één boven uit.

Bijna hetzelfde geldt voor 2B, met drie kandidaten. Ook in 2C lag het nog open. Maar een zeer groot slachtoffer leek aanvankelijk Blerick in 2D. De ploeg had maar liefst vijf punten voorsprong en kon de promotie bijna niet meer ontgaan. Omdat 1A maar negen teams heeft, promoveert Blerick toch, als beste nummer één in de vier tweede klassen. De plaats Blerick ligt in de gemeente Venlo, in Noord-Limburg, en de club uit die stad was een degradatiekandidaat in 1B maar blijft er dus in. Opmerkelijk dat de gemeente Venlo nu twee eersteklassers krijgt.

Derde klassen

SG Max Euwe 2 had een voorsprong van drie punten en op papier een licht programma. Ook voor de Tukkers dus heel zuur. Winterswijk was hier al vrijwel gedegradeerd en mag nog een jaartje blijven. Verder zijn er in de derde klassen in de top geen heel grote verschillen.

Böhm trekt boetekleed aan

Schaakmeester Hans Böhm betreurt zijn uitspraak over grootmeester Anish Giri. Dat schrijft hij aan deze krant na onze berichtgeving over de schaakrel eerder deze week.

Böhm deed zijn uitspraak vorige week in de Volkskrant (interview met Robèrt Misset – JH), waarop Giri vervolgens ongekend fel reageerde via Twitter en suggereerde dat Böhm niet langer de status verdient van schaakambassadeur. Een – niet officiële – functie die Böhm al tientallen jaren bekleedt in de Nederlandse schaakwereld.

Böhm, vaak ‘mr. Chess’ genoemd, neemt nu afstand van de gewraakte passage waarin hij een verband legt tussen Giri’s privéleven – reeds jong in de twintig een gezin gesticht – en zijn vermeende niet optimale spel – te veel op zekerheden gericht.

De Hilversummer zegt die koppeling te betreuren. Ergernis over het aanvankelijke doorgaan van het kandidatentoernooi, terwijl de wereld in brand staat wegens het coronavirus, heeft hem parten gespeeld, denkt Böhm die nu ‘sorry Anish’ zegt. ,,De doorgang van het kandidatentoernooi en de grappen die daar nog bovenop kwamen – in zijn typerende laconieke humor zei Giri te verwachten dat ‘schaken nu net zo populair zou worden als toiletpapier’ – hebben een gemeen ‘virus’ in mijn brein tot leven gewekt.” Tot Giri via deze krant: ,,Ik had jouw privéleven niet moeten koppelen aan een evenement in coronatijd. Inmiddels heb ik het virus weer onder controle.”

Schaakpromotor Böhm zegt het boetekleed aan te trekken omdat de rel uit de hand dreigt te lopen en hoopt hiermee te voorkomen dat dit Giri (25) kan afleiden in zijn streven uitdager te worden van wereldkampioen Magnus Carlsen.

Het is nog niet bekend wanneer het vorige week afgebroken kandidatentoernooi, waarvan de eerste helft was afgewerkt, een vervolg krijgt.

Maandag in De Gooi- en Eemlander

Donderdag in De Gooi- en Eemlander

Giri in die krant: “Ik voelde me als een marathonloper die na 21 kilometer moet stoppen en te horen krijgt dat hij na een half jaar rust weer vanaf hetzelfde punt verder moet. Maar hoe dan?”

Giri vindt zichzelf een langzame starter en had om die reden liever een heel toernooi gespeeld dan twee keer een half toernooi. “Het is een raar idee, de één start nu eenmaal sneller dan de ander. Ik was slecht begonnen en had me net weer bij de achtervolgers gevoegd. Dat momentum ben ik kwijt. Hoe zal het gaan bij de hervatting? Bij die halve marathon kan ik me geen valse start meer permitteren.”

Van tevoren, in een bijeenkomst met de spelers, had FIDE-president Djorkovitsj Giri het gevoel gegeven dat hij alles onder controle had. Op 16 maart werden in Rusland alle sportevenementen geannuleerd, maar het schaken mocht doorgaan omdat het een dag eerder was begonnen. Giri had zich bewust afgesloten van het nieuws. Grisjoek vond de sfeer steeds grimmiger en Caruana had liever niet gespeeld.

Giri vond de opening met 1500 mensen belachelijk, maar de spelers waren er niet bij. Hij vertelt verder dat hij vertrouwen had in de artsen en hun tests. Giri: “We schrokken ook niet, toen Nepomniatsjtsji een dag hoestend en proestend zijn partij speelde. Hij werd opnieuw getest op het coronavirus, de uitslag was negatief.”

Giri heeft het gevoel dat hij zich moet verdedigen voor het feit dat het toernooi aanvankelijk toch doorging. “Ik dacht dat mensen het mooi vonden dat er ergens op de wereld nog aan topsport werd gedaan. Ik weet zeker dat onze partijen een troost waren voor de miljoenen schaakliefhebbers online. Ze hadden ondanks alle beperkingen die het coronavirus ons oplegt dagelijks iets om naar uit te kijken.”

Terug naar Amsterdam zaten Giri en l’Ami in een vol vliegtuig, waar veel mensen zich niets aantrokken van de strenge voorzorgsmaatregelen. Dat vond Giri onveiliger dan het schaaktoernooi. Tot slot geeft Giri toe dat er momenteel grotere problemen zijn en dat het kandidatentoernooi bijzaak is.

‘Kandidatentoernooi was blamage voor het schaken’, kopte de Volkskrant boven het artikel.

Böhm over het afbreken van het toernooi: “Beter ten halve gekeerd dan ten hele gedwaald, maar dit toernooi had natuurlijk nooit mogen beginnen. De schakers zaten op minder dan anderhalve meter afstand van elkaar, er werden handen geschud en bij de opening waren meer dan 1.500 mensen aanwezig. Nepomniatsjtsji zat na zijn zege op Ding Liren hoestend en proestend de partij te analyseren. De schakers deden precies wat we vanwege dat virus niet moeten doen.”

De FIDE deed alsof de rest van de wereld gek was, vindt Böhm. De organisatie beperkte zich tot het twee keer per dag meten van de temperatuur, Giri schudde gewoon handen uit respect en Liren Ding moest eerst in quarantaine, wat hem volledig uit zijn ritme haalde.

Over Giri: “Leuk zo’n grapje van Giri in de Volkskrant dat schaken door het coronavirus net zo populair wordt als toiletpapier. Ik word er een beetje moe van, maak eerst eens een gewonnen stelling af.” Zekerheden inbouwen behoort tot zijn tweede natuur, aldus Böhm. “Op je twintigste trouwen en al snel vader worden, je ziet die hang naar veiligheid terug in zijn spel. Giri gaat rekenen bij stellingen, waarin hij juist zijn intuïtie moet volgen. Anish mist flair, hij zou bij sportkoepel NOCNSF een mental coach moeten zoeken die hem meer agressie bijbrengt. Ook Kasparov en Carlsen constateerden dat hij op die manier nooit wereldkampioen wordt.”

Nederlanders en anderen weer veilig op weg naar huis.

Giri als reactie op Twitter: “Het Nederlandse schaken heeft een waardige ambassadeur nodig. Kundig en met liefde voor het spel. Iemand die de liefde voor de sport en zijn helden in het nationale schaakleven doet ontbranden. Er zijn velen die dat kunnen. Hans Böhm doet dat niet langer. Het is altijd donker, somber en soms zelfs beledigend.”

Ik onderschrijf de woorden van Giri. Het is hard als je het hoogste niveau hebt bereikt en er wordt dan door een vooraanstaande commentator zo over je gesproken. Het enige wat ik ertegen inbreng is dat Böhm weliswaar schaakpromotor is, maar ook een objectieve schaakjournalist. Als de Volkskrant hem om zijn mening vraagt, geeft Böhm die mening. Nick Schilder, die wel officieel namens de KNSB is aangesteld als ambassadeur van de schaakwereld, zou het zo niet gezegd hebben.

Jeroen van den Berg, bij het toernooi aanwezig namens de FIDE, sprak van surrealistische beelden. “De schakers zaten in een afgesloten ruimte, sommige fotografen droegen mondkapjes en verlieten na vijf minuten de speelzaal. Ik begrijp de kritiek, het belangrijkste schaaktoernooi kende een bizarre ambiance. Al werden de deelnemers streng gecontroleerd. Hoewel de Russische cijfers onbetrouwbaar zijn, zou je tot donderdag in Jekaterinenburg niet hebben geweten dat het coronavirus bestaat. Het leven ging hier gewoon door, de spelers vroegen zich wel af of ze nog thuis konden komen. En er was paniek, toen donderdag het bericht kwam dat alle vluchten in Rusland werden geannuleerd.”

Van den Berg verwacht dat in navolging van het EK voetbal en de Olympische Spelen ook de match om de wereldtitel schaken naar 2021 wordt verplaats. Eerst moet immers het kandidatentoernooi worden voltooid.

Ree over de openingsceremonie: “Ongeveer duizend genodigden luisterden naar toespraken van de gouverneur van het district Sverdlovsk, van FIDE-president Arkadi Dvorkovitsj en van oud-wereldkampioen Anatoli Karpov en ze keken zoals dat in Rusland gebruikelijk is naar een klassiek ballet met muziek van Tsjaikovski. Maar plotseling keken veel mensen op hun telefoontje. Er was een bericht dat het Russische ministerie van Sport alle internationale sportevenementen in Rusland had verboden. Sloeg dat ook op het schaaktoernooi dat net werd geopend?”

Nee. En Ree meent dat de FIDE-president belangrijker is dan het ministerie van Sport. Dvorkovitsj was in het verleden adviseur van Poetin en van 2012 tot 2018 vicepremier van Rusland. Hij laat zich het toernooi niet afnemen.

Ree beschrijft de eerste twee partijen van Giri en geeft Giri’s antwoord op de vraag of hij na zijn nederlaag in de eerste ronde zijn strijdplan moet veranderen: “Nee, daarvoor is het nu te laat.”

Volkskrant

Gert Ligterink was over de openingsceremonie net zo verbaasd: “De acht deelnemers waren zo verstandig verstek te laten gaan, al vroegen ze zich wel af hoe de massale bijeenkomst te rijmen viel met de strenge voorzorgsmaatregelen die tijdens het toernooi gelden.”

Over de dagelijkse temperatuurmeting bij de spelers: “Fabiano Caruana vertelde dat paniek uitbrak, toen de thermometer bij hem 37.0555 Celsius aangaf. Haastig toegesnelde verplegers waren pas gerustgesteld toen bij een tweede meting de minimale verhoging verdwenen bleek.”

Bij de opening zaten zo’n duizend gasten als haringen in een tonnetje. Foto: Lennart Ootes.

Zoals veel liefhebbers is Ligterink blij met de partijen in de eerste ronden: “De eerste drie ronden leverden vijf winstpartijen op, met de twee sterkste spelers in een hoofdrol.”

Over de opvallende toernooistart van Liren Ding: “In de eerste twee ronden in Jekaterinenburg was hij een schim van de speler die vorig jaar vrijwel onverslaanbaar was.

Na twee gevoelige nederlagen ­besloot Ding de voorbereiding op het gevecht met Caruana tot een minimum te beperken: ‘In plaats daarvan ging ik op zoek naar mijn betere zelf. Ik keek nog eens naar de partijen die ik vorig jaar in topvorm speelde in de hoop daaruit inspiratie te putten. Het bleek de juiste aanpak.’”

Opvallend (zeg ik, niet Ligterink) is dat Giri zegt dat hij zijn voorbereiding tijdens het toernooi niet meer kan veranderen en Ding wel. Voorbereiding tijdens de voorafgaande weken, zelfs maanden, is heel intensief. Dan is het niet logisch om tijdens het toernooi opeens iets anders te doen.

Telegraaf

Voor de Telegraaf had Nick Tol contact met Anish Giri. Zijn interview werd ook geplaatst in het Noord-Hollands Dagblad en andere regionale dagbladen die onder het Telegraaf-concern vallen.

Giri vertelt, wat niet in alle berichtgeving duidelijk is, dat de spelers van tevoren op het coronavirus zijn getest en dat er over tien dagen nog een test volgt. De dagelijkse checks zijn niet op corona, maar op koorts, hoesten of keelproblemen. Indirect uiteraard wel in verband met corona.

In de stad is het één tot vier graden en Giri durft nauwelijks naar buiten te gaan, uit angst een verkoudheid op te lopen. Ook een normale verkoudheid kan grote gevolgen hebben voor het doorgaan van het toernooi.

Over zijn zwakke start: “Dat ligt in elk geval niet aan mijn voorbereiding. Samen met mijn trainers ben ik een maand in Portugal geweest. Daar is echt niets aan het toeval overgelaten. Schaaktechnisch hebben we alles tot in de puntjes voorbereid en ook fysiek zijn we keihard aan de slag geweest. Het was heel mooi weer daar, ik heb veel energie getankt en alles verliep volgens plan. Toch ben je van veel meer factoren afhankelijk als je eenmaal achter het bord zit tijdens zo’n belangrijk toernooi. Dan staat er opeens heel veel druk op en gebeuren er ook dingen die je niet hebt voorzien. Maar er zijn nog elf partijen te gaan. Iedereen ligt nog dicht bij elkaar en ik heb volop geloof in een goede afloop. Het is de grootste droom van iedere grootmeester om de WK-match te spelen, dus ook die van mij.”