In het Londense Excel congrescentrum kun je wel een paar NK’s kwijt ( foto: eigen collectie)

De afgelopen jaren heb ik de gewoonte opgevat om ’s avonds naar een lokale schaakclub te gaan om de plaatselijke schaakcultuur te beproeven. In Londen besloot ik de prestigieus genaamde Metropolitan Chess Club te bezoeken. Verrassend genoeg bleek deze vereniging, die geldt als een van de oudste in Londen (oprichtingsjaar 1890), behuisd te zijn in  een minuscuul zaaltje in een volkomen verpauperd appartementen complex. Een vriendelijke oudere man had hier de leiding. De clubavond bleek te bestaan uit een externe competitiewedstrijd van het 4de of 5de team, dat ook nog 2 spelers te weinig had, en 2 mensen die zaten te snelschaken , waarbij ik me dan maar voegde.  Na enige tijd konden we een 4de medespeler verwelkomen: niemand minder dan de 4-voudige Engelse dameskampioene Lan ( Lisa) Yao.  Ze leek een soort coaching aan de andere 2 te geven. Hierbij applaudisseerde ze voor mijn tegenstander, een adult-improver en bankier uit de City, die er zo warmpjes bij zat dat hij alleen nog maar projecten deed waar hij zin had, als hij een zet deed die haar beviel, en gaf hem er verbaal van langs als hij had verloren. Daarna griste ze  steeds de klok weg om mij voor de volgende partij  minder bedenktijd te geven. Het zal u niet verbazen dat deze Monty Python-achtige omstandigheden mij in toenemende mate amuseerden, zeker toen de oudere man die de scepter zwaaide zich er ook mee kwam bemoeien omdat hij de teamwedstrijd in goede banen probeerde te leiden (“Quiet please!”).  

 Maar misschien vraagt u zich wel af wat het in ’s hemelsnaam met het NK schaken 2026 te maken heeft. Welnu, nadat ze mijn nationaliteit had vernomen wilde Lan Yao tijdens de snelschaakpartijen ook nog wel even haar mening over zo’n beetje de hele Nederlandse schaaktop ten beste geven. Zo was Anish Giri nog wel ‘nice’, maar Jorden van Foreest was een verschrikkelijke womanizer, Loek van Wely had een grote mond . En ze raakte al helemaal niet uitgepraat over Eline Roebers (”She is fierce!”), waarbij de blikken die Eline haar tijdens een partij had toegeworpen welhaast Medusiaanse eigenschappen toebedeeld kregen (mijn advies zou zijn bij elke Nederland-Engeland ontmoeting aan te sturen op Roebers-Yao. Succes gegarandeerd lijkt me). Uiteindelijk werd ik uitgedaagd om ook maar 1 Nederlandse topschaker te noemen die haar morele goedkeuring wel weg zou kunnen dragen. Gelukkig had ik mijn antwoord klaar: Liam Vrolijk!  

En inderdaad, toen had ik haar tuk. Want wie kan er nou iets onaardigs zeggen over Liam Vrolijk?  Het enige vervelende aan deze uit een echte schaakfamilie afkomstige jongeman ( zijn opa werd kampioen van de Rotterdame schaakbond, zijn vader is een verdienstelijk clubschaker) is de kracht van zijn zetten als hij tegenover je zit, zoals ik enkele jaren geleden in Vlissingen mocht ervaren toen ik hard door hem van het bord werd geschopt.  

 Wel misschien voor discussie vatbaar was of Liam op dat moment een Nederlandse topspeler was. Hij is nu 15de op de Nederlandse FIDE lijst. Ben je dan een topspeler of een subtopper? Op zijn piek in 2024 stond hij 9de met 2573, maar daarna kwam de klad er een beetje in en zakte hij zelfs even bijna weer onder 2500.  Een NK-titel zou dan natuurlijk een fantastische impuls betekenend hebben, maar het is natuurlijk ook al geweldig dat Liam de finale gehaald heeft. 

De finaleplaats was een mooie opsteker voor Liam Vrolijk, maar helaas voor hem bleek Sergei Tiviakov net te sterk ( Foto: Ab Scheel)* 

Zijn medefinalist Sergei Tiviakov  komt van een heel ander duin.  Voor de Nederlands kampioen van 2006, 2008 en 2018 en Europees individueel kampioen van 2008 is het halen van de finale natuurlijk een mooi succes, maar zeker geen doorbraak of debuut. 

In de eerste partij gisteren maakte Vrolijk soepel remise met zwart tegen Tiviakovs Slow Italian. Vandaag mocht hij het met wit proberen . Het werd opnieuw een vrij vlotte remise, maar er waren wel enkele interessante momenten. 

Vrolijk speelt e4, d4 en c4 en had kennelijk geen zin om tegen Tiviakovs Nimzo/Dame-indisch of een van zijn betonvarianten op e4 zoals de Franse Fort Knox the spelen.  

Tegen het Engels speelt Tiviakov vrijwel altijd e5 waarna hij ingaat op een omgekeerde open Siciliaan. Dat dit veel minder statische stellingen kan geven dan enkele van de boven genoemde varianten zal wellicht van invloed op zijn keuze zijn geweest. 

Vrolijk-Tiviakov na 7.b3!?

Een interessant moment; mogelijk is het Vrolijk, die in het Engels meestal 1.c4 e5 2.Pc3 speelt, opgevallen dat Tiviakov bijna zonder uitzondering kiest voor een opzet met Le7 en 0-0. Door Pc3 uit te stellen en pion e5 met een snel Lb2 aan te vallen probeerde hij wellicht  Tiviakov wat uit zijn comfort zone te krijgen: zwart moet om  de pion te dekken kiezen tussen f6, waarna Le7 minder logisch lijkt, en Ld6. Een andere indicatie kan zijn geweest dat een van de spelers die deze opzet eerder tegen Tiviakov heeft gespeeld Lucas van Foreest is, die jarenlang is getraind door Tiviakov en dus wel zal weten wat hij minder aangenaam vindt om tegen te spelen.

In de partij kiest Tiviakov voor een heel andere opzet dan hij meestal doet.

Vrolijk-Tiviakov na 15.De3

Je zou kunnen zeggen dat de opening een succes is geworden voor wit: er is een stelling op het bord gekomen met tegengestelde rokades waarin wit een pion heeft geofferd voor initiatief. Gezien het tijdsverbruik zou het goed kunnen dat Vrolijk nog in zijn voorbereiding zat ( 2 minuten bedenktijd verbruikt) terwijl Tiviakov al een half uur had nagedacht. Tiviakov wijkt nu, waarschijnlijk zonder zich hiervan bewust te zijn, af van een partij Sury-Ploscaru met 15..dxe2. Gezien het feit dat Liam hier voor het eerst tijd begon te gebruiken zal hij die partij mogelijk nog wel gekend hebben .

Even later stond het zo:

Vrolijk-Tiviakov na 19..De7

Zeker weet ik het natuurlijk niet, maar het heeft er enige schijn van dat Vrolijk hier slachtoffer is geworden van een van de problemen van moderne openingsvoorbereiding: je bereidt een variant voor, en  de hoofdvarianten bekijk je zo goed mogelijk. Maar ergens moet je ophouden en op een geven moment onthoud je van een zijvariant gewoon 1 lijn die eindigt met een plus. Die komt natuurlijk op het bord. Je tegenstander zit inmiddels helemaal in de stelling, terwijl je zelf alle zetten a tempo uit het geheugen hebt opgediept. Maar als de stelling met de plus is bereikt vraag je je af: en hoe nu verder? De soms totaal niet intuitieve oplossingen waarop  ijzersterke engines hun stellingsoordeel baseren op grond van een tactische pointe vele  zetten diep blijken dan soms buiten het bereik van de menselijk geest te liggen. De eerste variant van SF 18 is hier bijvoorbeeld 20.Dg4+ Le6 21.Dd4 h5 22.h3 h4 23.g4 Lf7 24.Le4 Kb8 25.Lc1 De5 26.Dd8+ Pc8 27.La3!+/-

Vrolijk-Tiviakov analyse

 SF18 ziet 27.La3! al op zet 19 en baseert zijn stellingsoordeel van ongeveer +1 erop.  Andere mogelijkheden op zet 27 zijn niets voor wit.  Hoe het ook zij, Vrolijk spendeerde op zet 19 een half uur en wikkelde daarna razendsnel af naar een volkomen gelijk eindspel waarin de handen spoedig werden geschud. 

Het einde van partij 2 (foto:Frans Peeters)

Op naar de tiebreak dus. In de eerste partij had Tviakov wit.

Tiviakov-Vrolijk, tiebreak , na 4..Pf6

Vrolijk heeft gekozen voor het Siciliaans en heeft Tiviakovs obligate Alapin beantwoord met de interessante zijvariant 2..e5!?. Zet wit d4 nu te snel door, dan kan hij het openingsvoordeel wel op zijn buik schrijven en sommige varianten zijn zelfs wat beter voor zwart.Wits beste optie die, zoals verwacht mocht worden van een kenner als Tiviakov, ook op het bord kwam is een soort merkwaardige overgang naar een Italiaans tweepaardenspel (e4 e5 2.Pf3 Pc6 3.Lc4 Pf6)  waarin voor wit de zet c3 en voor zwart de zet c5 is ingevoegd.  Grappig genoeg is de meest kritieke voortzetting dan ook een soort “Fried liver attack“:5.Pg5 d5 6.exd5 Pxd5 7.Dh5 g6 8.Df3 Dxg5 9.Lxd5 Pd8!

Tiviakov-Vrolijk tiebreak analyse

 De theorie gaat nog een stuk dieper dan dit, maar u krijgt het idee. Dit soort frivoliteiten is natuurlijk totaal niet des Tiviakovs en en het was voor mij dan ook geen verrassing dat hij koos voor 5.d3.

 Dan wordt het een Slow Italian met een pion op c5 voor zwart. Tiviakov heeft een reusachtige berg ervaring in het manoeuvreren in dit soort stellingen en hij kreeg dan ook al snel een prettig tijdvoordeel. Een soort van beslissing viel in onderstaande stelling.

Tiviakov-Vrolijk, tiebreak , na 18.Tc1.

Liam kon hier gelijk maken met 18..Pbd7. Ik begrijp niet helemaal waarom, maar hij koos voor 18..b6?. Dit geeft wit natuurlijk een gapend gat op c6 om mee te werken en is een zet die je normaal alleen zou overwegen als Pa5 echt een  levensgevaarlijke dreiging is. Dat is het alleen niet; Vrolijk zal hier dus iets gemist moeten hebben.

Er waren nog een aantal schermutselingen , maar het volle punt kwam voor Tiviakov nooit echt in gevaar deze partij.

In de tweede tiebreakpartij moest Vrolijk winnen. Hij koos opnieuw Engels, maar Tiviakov week al  snel af van de tweede partij door na 1.c4 e5 2.g3 Pf6 3.Lg2 te gaan voor de variant met 3..c6: hij zal mogelijk weinig lust hebben gehad om erachter te komen wat Vrolijks laptop in de tussenliggende 2 uur aan verbeteringen had uitgespuugd. Liam zal hier minder rekening mee hebben gehouden, want  in de online database staat er 1 partij van Tiviakov met 3..c6 versus 27 met 3..d5.

Het openingsduel werd dan ook gewonnen door Tiviakov, die een tijdvoordeel en een volkomen gelijke stelling kreeg. In het eindspel met voor beiden weinig tijd maakte een blunder vervolgens een eind aan Vrolijks titelaspiraties en kon Sergei Tiviakov zijn vierde kampioenschap veilig stellen. Gefeliciteerd!

In het dameskampioenschap moest Anna-Maja Kazarian winnen van Machteld van Foreest om nog een kans op de titel te houden .

Kazarian koos voor 1.d4. In de database vind ik alleen maar partijen met 1.e4, dus ik sluit niet uit dat dit een speciale voorbereiding voor de finale was. Mogelijk heeft het brede zwarte repertoire van Van Foreest , die het afgelopen jaar 1..c5, 1..e5, 1..c6 en 1..e6 afwisselt als antwoord op 1.e4, haar tot deze keuze genoopt. Inderdaad lijkt ze met zwart in haar keuze op een antwoord op 1.d4 een stuk stabieler te zijn: er komt dan vaak iets in de richting van een damegambiet op het bord. Dat bleek nu ook, want het werd een Semi-Slav.

De beginfase van partij 2. Het zwarte paard staat nog op f6. ( foto:Frans Peeters)

Wat  wel een nadeel kan zijn als je een  opening weinig speelt en je tegenstander juist vaak, is dat je verrast kan worden door een zijvariant. Dat leek in de partij te gebeuren in onderstaande stelling:

Kazarian-Van Foreest na 8..Pe4

Van Foreest heeft net het iets ongebruikelijke 8..Pe4 gespeeld in plaats van het in de overgrote meerderheid van de partijen gespeelde 8..b6. Het karakter van de stelling kan hier behoorlijk door veranderen: zwart kan overgaan naar een Stonewall structuur. En een Stonewall  zal nou niet heel erg prominent in de voorbereiding van Kazarian gefigureerd hebben gok ik zo. Een paar zetten later stond het zo:

Kazarian-Van Foreest na 10.f3

De engine is hier niet enthousiast over, maar onder mensen is dit de meest gespeelde zet. Als zwart nu teruggaat, kan f5 natuurlijk niet meer en dan heeft 8..Pe4 niet het gewenste doel bereikt. Maar hoe staat het na 8..f6?. Voor mij appeltje-eitje: ‘Computer says Yes!’. Maar Van Foreest zal de complicaties  toch niet helemaal vertrouwd hebben, want na lang denken koos ze voor een derde optie: 10..Pec5.

Nu had Kazarian weer een plus. Maar even later viel de beslissing toch in het voordeel van zwart. Hoe zou u hier terugslaan op e5?

Kazarian-Van Foreest na 16..Lxe5

Kazarian koos helaas voor haar voor 17.fxe5?. Het verschil wordt zichtbaar na het uitvoeren van een zettenreeks als 17..fxg4 18.Tg3 h5 19.h3 Dh4 20.Kg2

Kazarian-Van Foreest  analyse na 20.Kg2 (en 17.fxe5)

Kazarian-Van Foreest  analyse na 20.Kg2 (en 17.dxe5)

In het eerste diagram wint zwart door na 20..gxh3+ binnen te komen op f2: 21.Txh3 Tf2+ 22.Kg1 Txd2! In het tweede diagram moet de dame onverrichter zake terug na e7 (na 20..gxh3+ kan nu 21.Kh2!)en staat wit gewonnen. Het zijn de kleine dingetjes die het doen bij het schaken en in dit geval maakte het mogelijk een verschil tussen een tiebreak en de 3de titel voor Machteld van Foreest.

En zo gaat er ook dit jaar ‘niets boven Groningen’ in de schaakwereld ( of nou ja, misschien Noorwegen dan) met voor het tweede opeenvolgende jaar zowel een Algemene als Dameskampioen afkomstig Oet Stad. Lang vervlogen zijn de tijden waarin Gert Ligterink erover mijmerde hoe zo’n grote handicap een domicilie Boven Zwolle in de schaakwereld betekende.

Hieronder nog alle partijen van afgelopen NK:

*Disclaimer:

1.Nee, dit is geen foto van Liam Vrolijk genomen op de dag van ronde 4.2

2.Nee, de andere afgebeelde speler is niet Sergei Tiviakov.

3.Een nauwkeuriger onderschrift had kunnen zijn:FM Oscar van Veen en jeugdtalent Liam Vrolijk RSB Kampioen 2013 A en B

Bij Van den Doel-Tiviakov kwam een Franse Fort Knox op het bord; de variant die zijn naam dankt aan de solide stelling die ontstaat na 1.e4 e6 2.d4 d5 3.Pd2/c3 dxe4 4.Pxe4 en dan Ld7-c6 met het plan Lxf3 en stutten maar met c6. 

Van den Doel-Tiviakov na 11..c6.

Beide spelers hebben hier vermoedelijk wat ze wilden . Van Den Doel heeft een klein plusje op basis van het loperpaar en en iets meer ruimte in het centrum. Uit persoonlijke ervaring weet ik dat hij hiermee uren kan masseren en persen. Tiviakov heeft ontzettend veel ervaring in deze structuur waarin hij de witveldige loper gegeven heeft voor het paard op f3 en dan met een pionnen op c6 en e6 tegen de witte pion op d4 gaat spelen. Hij bereikt deze structureel nagenoeg identieke stellingen zowel vanuit het Scandinavisch met 3..Dd6 en het Frans. Opvallend genoeg echter lijkt hij de derde opening waaruit deze structuur vaak voorkomt , de Caro-Kann ( na 1.e4 c6 2.d4 d5 3.dxe4 Pxe4) echter te vermijden met zwart, terwijl zwarts witveldige loper hier toch vaak een beter leven is beschoren dan in de varianten die hij speelt en dat lijkt me eerder een voordeel dan een nadeel. Ik kan naar de reden slechts gissen, maar wat ik zo kan bedenken is dat hij een hekel zou kunnen hebben aan de doorschuifvariant van de Caro-Kann. Dit geldt dan blijkbaar voor beide kleuren want met wit speelt hij het ook nooit hoewel het me toch minstens zo’n kritieke voortzetting lijkt als 3.Pd2/c3.  

Even later stond het zo:

Van den Doel-Tiviakov na 17..Dd8 

Tiviakov heeft de thematische c5 break gerealiseerd en er staat een IQP-stelling op het bord. De conventionele schaakwijsheid dicteert dat de IQP partij beter staat met 4 paar lichte stukken, 2-3 paar stukken ongeveer gelijk is, en 1 paar of minder beter is voor de niet-IQP partij. De thematisch d5-break van wit hangt niet bepaald in de lucht hier. De engine vindt het desondanks nog altijd iets beter voor wit na een zet als 18.Lc2, maar Van Den Doel besloot tot 18.Pe5, wat na 18..Pxe5 19.dxe5 tot een gelijk middenspel leidde. Op het moment dat een remise met nauwkeurig spel in de lucht hing, verslikte Van den Doel zich echter flink met 28.h6?, een pion die er met schaak af gaat Tiviakovs sterke antwoord 28..Dd2! omdat wit de loper veilig dient te stellen. 

Van den Doel-Tiviakov na 28..Dd2!  

Vanaf dat moment was het uittikken voor de zwartspeler leek het. In de tijdnoodfase wist Van den Doel echter toch nog te ontsnappen met een halfje. De mooiste kans om het punt binnen te halen kreeg Tiviakov toen hij in onderstaande stelling 36..g5 kon spelen: 

Van den Doel-Tiviakov na 36.Lf3 

Na 37.Ld1 g4+ 38.Kh4 Pg6+ 39.Kxh5 Dc5+ 40.Kxg6 was 40..Dg5# een leuk slot geweest: 

Van den Doel-Tiviakov analyse

Sergey Tiviakov zal niet tevreden zijn met het halve punt ( foto:Frans Peeters, nk.schaken.nl)

Ondertussen won Max Warmerdam van Liam Vrolijk vanuit een Slow Italian:

Warmerdam-Vrolijk na 5..d6 

Toen ik een jaar of 12 was speelde ik deze opening met wit en zwart in bijna elke partij, niet gehinderd door de kennis dat dit zo’n dertig jaar later beschouwd zou worden als een subtiele en zeer theoretische variant. We wisten niet beter en volgden gewoon de ‘Gouden Regels’. Sindsdien heeft de wereldtop de variant herontdekt: “(Before), we gave up too early” hoorde ik Anand er eens over zeggen. Helaas is mijn begrip van de stelling sinds mijn 12de niet navenant toegenomen.  

Dat zal zeker niet gelden voor Max Warmerdam, die onder meer als secondant van Anish Giri deze varianten waarschijnlijk diepgaand heeft geanalyseerd. Tot de 14de zet werd een partij Giri-Martinez Alcantera gevolgd.  

Warmerdam-Vrolijk na 14.Lxc6+ 

Warmerdam ‘offert’ zijn loper tegen een paard om de zwarte pionnenstructuur te verminken. Dat deze strategie uitmondde in een volledig succes, werd duidelijk nadat Liam in een al mindere stelling besloot tot 27..dxc5? 

Warmerdam-Vrolijk na 27..dxc5? 

Na 28.Dxc5 hingen er 3 pionnen bij zwart en tot overmaat van ramp bleek de zwart koning kwetsbaar en konden de witte torens via de d-lijn de zwart stelling binnendringen. 

De slotstelling zegt genoeg over de witte dominantie.

Warmerdam-Vrolijk slotstelling na 34.Pxf5 

Waar het Open/Mannen NK dus een kleine identiteitscrisis lijkt te hebben geldt dat niet voor het NK Vrouwen , waar de strijd ging tussen Eline Roebers-Anna-Maja Kazarian en Machteld van Foreest-Zhaoqin Peng.  

Roebers koos haar stijl getrouw voor een scherpe, wat ongebruikelijk variant tegen het Frans: 

Roebers-Kazarian na 7.Ld3 

Hele volksstammen spelen hier zonder nadenken a tempo 7.Le3, maar Roebers natuurlijk niet. De stelling vertoont gelijkenissen met een gambietvariant in de Franse doorschuifvariant die na 1.e4 e6 2.d4 d5 3.e5 c5 4.Pf3 Pc6 5.Ld3 cxd4 ontstaat: 

In deze variant heeft wit soms problemen met de verdediging van pion e5. Dat probleem is in de variant uit partij in elk geval opgelost omdat wit een pion op f4 heeft.  

Kazarian speelde slim 7..Pxd4 in plaats van het meest gespeelde en voor de hand liggende 7..cxd4. Dat kan natuurlijk nooit veel slechter zijn, en Roebers zal dus toch de meeste voorbereidingstijd wel in die laatste zet hebben gestopt. 

Een interessant moment ontstond na 17..Dxb4. In dit soort stellingen is meestal de automatische reactie om 18.Tb1 te spelen zoals Roebers ook deed, om met de toren op b7 te slaan. Hier was opvallend genoeg echter 18.Db1 de zet die de balans had vastgehouden . 

Roebers-Kazarian na 17..Dxb4 

Na dameruil is de witte druk op de damevleugel en het sterke paard op d4 blijkbaar voldoende compensatie voor de pion. na 18.Tb1 ging pion a5 er ook nog af, en voor 2 pionnen was de compensatie blijkbaar onvoldoende. Even later kreeg Roebers nog een kans om terug te komen in de partij toen ze in onderstaande stelling na 22..Tc8? de gelegenheid had om met 23.Da3! een vervelende penning is de stelling te brengen. 

Roebers-Kazarian na 22..Tc8? 

Zwart moet 23..Dd2 doen om stukverlies te voorkomen, maar dan werken de tactieken in wits voordeel. In plaats daarvan koos ze de vlucht naar voren met 23.Dg5, maar Kazarian weerde de aanval af, hield pluspion(nen) over en maakte het bekwaam af.  

Anna-Maja Kazarian verraste Eline Roebers ( foto:Frans Peeters)

In de vierde partij tussen Machteld van Foreest en Peng kwam voorde derde maal vandaag een Franse opening op bord. Fabiano Caruana zei een tijdje terug in de C-squared podcast dat heden tegen het Frans alleen 3.Pc3 en 3.e5 serieuze pogingen zijn. De spelers op dit NK lijken het met hem eens te zijn, want na 2x 3.Pc3 kwam nu 3.e5 op het bord. Peng koos de variant met 5..Pge7.  

Van Foreest-Peng na 5..Pge7 

Nu dacht ik altijd dat dit wit de kans bood Pa3-c2 te spelen omdat het paard op e7 verhindert dat zwart dit beantwoord met Lf8xa3, en dat de stellingen die ontstaan als wit het e7-paard op f5 laat komen en dan Lxf5 speelt na exf5 weinig beloven. De dames dachten hier anders over, want dit was de stelling die op het bord kwam. De partij bleef lange tijd ongeveer in evenwicht, maar Van Foreest raakte uiteindelijk de greep op de stelling kwijt. Toen probeerde ze het met een speculatief loperoffer. Hoewel objectief incorrect werd de stelling chaotischer en met weinig bedenktijd gebeurden er nog allerlei dingen.  

Van Foreest-Peng na 28.gxf5 

Peng koos hiervoor 28..Dxb2?. Ik kan niet uitleggen waarom dit de voorkeur kreeg boven 28..Pe7. Misschien is er een psychologische reden, want het paard kwam hier enkele zetten geleden juist vandaan. Nu kan simpel 29.fxg6 wat wit volgens de engine winnend voordeel geeft, maar Van Foreest koos 29.e6. Blijkbaar kan zwart zich nu redden met 29..Tc3! 30. exf7+ Kh8 31.De8 Tcc8! 

Van Foreest-Peng analyse 

De engine geeft nu zetherhaling (!) na De3 Tc3 enz. Dat zie je ook niet elke dag. Na het door Peng gespeelde 29..Dc2 zit er nog steeds een winst in met een reeks computerzetten, maar die lagen niet bepaald voor de hand en zo kwam er weer een gelijke stelling op het bord. Nu was het weer de beurt aan Peng voor een kans toen ze in onderstaande stelling met 40..Dh7 een stuk kon winnen. 

Van Foreest-Peng na 40.Pxh6? 

Ze speelde echter 40..Df4 waarna van Foreest zich net kon redden met 41.Dg6 en de vrede niet veel later getekend werd.  

Een spectaculaire ronde al met al waarin veel te beleven was. Morgen de beslissing in de halve finales.  

Als eerste was daar de partij tussen Esipenko en Wei Yi. Esipenko is natuurlijk een supersterke grootmeester; anders had hij zich niet voor dit toernooi geplaatst en was hij bijvoorbeeld in 2021 ook geen derde geworden in Wijk aan Zee. Dat maakt het lastig te verklaren wat hij in de opening deed tegen Wei. Deze speelde Russisch, en Esipenko had een wat ongebruikelijke voortzetting voorbereid waarmee hij misschien een klein plusje leek te kunnen krijgen. Ergens moet hij echter een variant over het hoofd hebben gezien waarna hij op eigen kracht verder moest. Ik vermoed dat het mogelijk 9..f6 was dat hem verraste gezien het tijdsverbruik en dat dit pas de vierde keus van de engine op lage diepte is.

De stelling bleef hierna nog even gelijk maar toen wit 14.Ld2? speelde in plaats van 14.0-0-0 bleek Wei een smerige zet in de stelling geweven te hebben:

Esipenko-Wei na 14.Ld2?

Wei speelde hier het ijzersterke 14..De8!. Nu volgt na 15.0-0-0 Da4! 16.a3 (16.Kb1 Dxd1+) Lxa3 17.bxa3 Dxa3+ 18.Kb1 Pe3! en wit kan zijn koning omleggen.

Esipenko-Wei analyse na 18..Pe3

Esipenko moest dus zijn toevlucht zoeken tot het afschuwelijke 16.Kd1, maar werd ook in het vervolg compleet overklast.

Esipenko in betere tijden (foto: Lennart Ootes)

De andere partij was natuurlijk Sindarov-Giri. De soevereine leider tegen onze eigen troef. Sindarov was altijd een overwegende e4-speler, maar speelde het afgelopen jaar ook al 1.d4 en 1.c4 in belangrijke klassieke partijen. Hij besloot Giri niet de anti-Najdorf special van de dag voor te schotelen, maar eens te kijken wat hij op 1.d4 heeft voorbereid.

Dat bleek de Ragozin te zijn. Ik vroeg me af of Sindarov misschien al in een soort “park the plane” -modus zit want hij koos een lange theoretische variant die bijna geforceerd uitmondde in een gelijkstaand eindspel. Wat volgt doet vermoeden dat Sindarov misschien bezig is een soort Magnus 2.0 te worden want hij slaagde er op de een of andere manier toch in snel spelend Giri onder druk te zetten.

Sindarov-Giri na 41.Txd5

Wat heeft net een pion geslagen, maar Giri is niet voor niets een van de beste verdedigers ter wereld en heeft juist ingeschat dat het eindspel na slaan op b3 en nog een torenruil remise is. Er volgde 41..Le6 42.Td8 Txb3+ 43 Pxb3 Txb3+ 44.Kf2 Tb2+ ( het ongelooflijk uitziende 44..Lxg4 is ook remise: na 45.fxg4 geeft zwart eeuwig schaak op b1, b2 en b3 omdat wit de toren moet blijven dekken) 45 Kg3 Txh2 46.Kxh2

Sindarov-Giri na 46.Kxh2

Ik zou het persoonlijk eng gevonden hierop in te gaan (ja, geen eindspelkenner hier helaas), maar Giri heeft dit of al ver van tevoren gezien of hij kende het, want vanaf hier begon hij vrijwel a tempo te spelen. Even later stond het zo:

Sindarov-Giri na 56.Kd6

 Het blijkt dat zwart een soort fort heeft waardoor de witte koning niet over 1 van de velden f5-e5-e6-e7-e8 binnen kan komen.

Sindarov probeerde nog van alles tot hij op zet 85 het zinloze van zijn pogingen inzag. IJzersterke verdediging van Giri, maar hij komt er helaas niet dichterbij mee.

Sindarov: uitschieter of Magnus 2.0 in wording? (foto: Lennart Ootes)

De partijen tussen Nakamura en Bluebaum en Praggnanandhaa en Caruana waren redelijk rustige remises, al moet wel gezegd worden dat de voorbereiding van Caruana er indrukwekkend uitzag:

Praggnanadhaa-Caruana na 12.Lc4

Na wits laatste zet zijn er al geen partijen meer te vinden, maar Caruana speelde razendsnel 12..Pd7, wat gezien de verminking van de pionnenstructuur nou niet de zet is die meteen in je opkomt. Daarna bleef hij tot ongeveer de 20ste zet a tempo spelen en toonde aan dat die dubbelpionnen niet uitmaakten.

Wat ik me nog wel afvroeg was of hij ook nog de zet 12..Dxe5!? heeft overwogen, wat krankzinnig genoeg de eerst zet van de engine is. Na 13.dxe5 Lxc4! (die dame loopt toch niet weg…) 14. Dxd8+ ( zie je wel) Kxd8 15.Lb6+ Kc8 16.exf6 gxf6 (16..Pc2? 17.Kf2 Pxa1?? 18.Td1+-) staat er gewoon weer iets op het bord wat de computer nagenoeg gelijk vindt:

Praggnanadhaa-Caruana analyse na 16..gxf6

En zo zie je maar weer dat vele wegen van de engine naar 0.00 leiden…

Tussenstand in de Open Groep

1. Javokhir Sindarov (6)
2. Fabiano Caruana (4,5)
3-4 Anish Giri, Rameshbabu Praggnanandhaa (3,5)
5-6 Wei Yi, Mathias Blübaum (3)
7. Hikaru Nakamura (2,5)
8. Andrey Esipenko (2)

Bij de Dames is te zien dat het toernooi voor sommigen al flink zijn tol begint te eisen:

Vaishali-Tan na 27.Le3

Tan had hier nog zeeën van tijd en terwijl Vaishali op increment speelde. Toch produceerde ze hier 27..Pe4? wat het winnende voordeel weggeeft dat ze op meerdere manieren had kunnen vasthouden.

Nou ja, er resteerde tenminste nog een beter (hoewel remise) eindspel na 28.Dxe2 dxe2 29.Pg3 en even later stond het zo:

Vaishali-Tan na 37.Ta6

Tijdsituatie nog als voorheen… en nu speelde Tan hier het afgrijselijke 37..Ta1??. Vaishali kon haar ogen waarschijnlijk niet geloven en speelde 38.Txf6. Pijnlijk, en even later 1-0.

Arme Tan Zhongyi. Foto: Lennart Ootes

Zhu-Goryachkina en Assuabayeva-Muzychuk waren vrij rustige remises. Divya had Lagno op fraaie wijze overspeeld. Toen de laatste het eindspel toch nog naar een remise stelling wist te keepen besloot Divya dit nog door te spelen tot zet 135 maar Lagno gaf geen krimp meer.

Tussenstand bij de Dames

1. Anna Muzychuk, (4,5)
2. Rameshbabu Vaishali(4)
3-6 Kateryna Lagno, Zhu Jiner, Alexandra Goryachkina, Divya Desmukh(3,5)
7. Bibisara Assaubayev (3)
8. Tan Zhongyi (2,5)

Partijen ronde 7

Het kandidatentoernooi is vandaag aan de vijfde ronde toe. In de open groep waren er twee spektakelstukken. De eerste was de ontmoeting tussen Hikaru Nakamura en de overtuigende leider na vier ronden Javokhir Sindarov. “Ze komen op het licht af” zei GM Jeroen Piket vroeger als het erg meezat, en dat lijkt voor Sindarov nu ook te gelden. Er kwam een scherp Marshall gambiet op het bord:

Nakamura-Sindarov na 8.Le2

Het lastige voor zwart is dat in deze stelling eigenlijk bijna alle witte loperzetten, maar vooral 9.Ld6, 9.Lc3, 9.La5 en 9.Lf8, goed speelbaar zijn en dat de beste reactie voor zwart telkens anders is. Makkelijk om varianten door elkaar te halen dus. Over de stelling na 9.Lf8 las ik in het Duitse blad ‘Schach’ ooit dat tijdens een Bundesliga ronde Tukmakov, die daar als coach aanwezig was, voorbij een bord met deze stelling liep en toen stampij begon te maken omdat hij dacht dat de loper op f8 zwart hoorde te zijn (met andere woorden: dat de beginstelling met een loper van de verkeerde kleur zou zijn opgezet). Nakamura vermeed dergelijke taferelen met 9.Ld6, maar Sindarov had geen moeite met het correcte vervolg. Een interessant moment ontstond na Sindarov’s 12..0-0:

Nakamura-Sindarov na 12..0-0

Okay, 12..0-0 was nog maar eenmaal eerder gespeeld volgens de Lichess database, maar het is de eerste keus van de engine dus je zou toch mogen verwachten dat dit nog gesneden koek zou zijn voor een wereldtopper als Nakamura die nota bene zelf voor het Marshallgambiet EN de variant met 9.Ld6 kiest. Nakamura echter dacht hier niet minder dan 68 (!) minuten na alvorens te vervolgen met 13.h4?! in plaats van het correcte 13.Pe4.In zijn post-game video zegt Nakamura dat 12…0-0 gewoon niet in zijn file stond: “How on earth did this slip through the cracks?”.

Het leidde tot een overweldigende stelling voor Sindarov, wat mijn collega-Schaaksitescribent en ervaringsdeskundige op het gebied van variantenverhaspeling in het Marshall-gambiet Rene Tiggelman noopte tot de opmerking dat “als je langer dan een halve dag je voorbereiding kan onthouden dat Marshall gambiet best wel OK is voor zwart”. Waarvan akte, en weer een punt voor Sindarov.

Javokhir Sindarov: in Beastmode (foto Lennart Ootes / Tata Chess)

Anish Giri zal vast zin hebben gehad in zijn witpartij tegen Wei Yi nadat hij in de vorige ronde weer op 50% gekomen. Qua openingsvoorbereiding hier helaas geen succesverhaal a la Sindarov. Er kwam een open Catalaan op het bord:

Giri-Wei na 12..0-0

In de toptijd van met name Kramnik in het eerste anderhalve decennium van deze eeuw was deze stelling een hot topic voor de wereldtop, maar de afgelopen 10 jaar hebben de sterke computerprogramma’s de tanden er zodanig uitgetrokken dat op topniveau het remisepercentage vrij hoog is. Giri koos voor de hoofdvariant met 7.Dc2. Ik hoopte nog even dat hij iets speciaals kon laten zien, maar het was helaas Wei die het eerst zijn voorbereiding kon laten zien met het ongebruikelijke pionoffer 9..c5!? 

Giri-Wei na 11..a5

Toen ik hier opzij keek in de Lichess database zag ik dat er slechts vier online partijen met deze stelling zijn (in de Lichess Masters database geen, en nee, sorry, ik heb helaas geen echte database zodat ik vast een paar partijen mis), allemaal gespeeld door een zwartspeler met de naam “internationalpatzer”, een intussen opgeheven account. Ik moest even denken aan het relletje tijdens de match Nepo-Ding waarbij accountnamen uitlekten waarop men trainingspartijen had gespeeld, tot ik zag dat alle vier partijen uit 06-2021 zijn. Beetje oud toch wel.

Hoe het ook zij, Wei begon pas na te denken toen Giri afweek van de voortzetting die de tegenstanders van “internationalpatzer” allemaal hadden gespeeld, 12.Td1. 

Helaas bleek Anish’ 12.Pe5 een inleiding te vormen voor grootscheepse afruil, met name doordat Wei in onderstaande stelling

Giri-Wei na 14.Pd3

toch op c5 kon slaan omdat wit na 15.Pxc5 Dc7 het paard niet meer binnen boord kan houden. In no time vond er een kaalslag plaats die uitmondde in een potremise toreneindspel.

Anish Giri foto:Frans Peeters

Dan de tweede spectaculaire partij, die tussen Caruana en Bluebaum. Bluebaum verdedigde zich met het Russisch, een verdediging met een reputatie voor soliditeit die mogelijk alleen door het Berlijns wordt overtroffen.

Caruana week al snel van de hoofdvarianten af met 4.Pc4!?, een variant die in het verleden ook wel met enige regelmaat door Carlsen (en trouwens ook Wei Yi) is gespeeld. Een opvallend moment ontstond toen Bluebaum niet voor de meest voor de hand liggende ontwikkelingszet met zijn loper koos ( 8..Ld6 of 8..Lc5) maar besloot deze te fianchetteren met 8..g6.Caruana zal al wel van plan zijn geweest een stelling met tegengestelde rokades te spelen, maar nu gooide hij nog wat olie op het vuur met 9.f4!?

Caruana-Bluebaum na 9.f4

Hoppa! En met 10.Df3 en 11.0-0-0 erachteraan was al snel duidelijk dat er geen sprake zou zijn van een saaie partij.

Caruana-Bluebaum na 18.c3

In deze complexe stelling rustte op Bluebaum de niet te benijden taak om zich te verdedigen tegen de aankomende witte aanvalsstorm en greep hij mis met 18..Da5? waar 18..Ld7 aangewezen was. Het was voor een mens niet makkelijk te zien, maar de dame staat op a5 precies verkeerd. Als bijvoorbeeld na 18..Ld7 volgt 19.h5 g5 20.cxd5 Ta4 21.Pc4 Txc4 22.De2 verdedigt zwart zich met 22..Dd4!

Caruana-Bluebaum analyse na 22..Dd4!

In de partij zal Bluebaum in eerste instantie in plaats van 20..Tf4 misschien ook wel 20..Ta4 hebben gepland, maar dan heeft wit wel 21.Pc4 Txc4 22.De2!

Caruana-Bluebaum analyse na 22.De2

Alles staat verkeerd bij zwart; na 22..Dxd5 heeft wit 23.Lxg5+- (wit blijkt pion d5 liever kwijt dan rijk te zijn) en na 22..Ta4 23.Dxe5 Txa2 24.De8+ gaat het mat. Nog een reden dat die loper op d7 moest staan.

Uiteindelijk eindigde de partij in mat op het bord. Mogelijk een unicum in een kandidatentoernooi/match? Enig grasduinen op internet geeft alleen Timman-Yusupov 10de kandidatenmatchpartij 1992, waarbij Yusupov een mat-in-1 miste, maar opgaf voor Timman de zet kon uitvoeren.

Caruana zet de achtervolging in. Foto: Michal Walusza – FIDE

De partij Praggnanandhaa-Esipenko eindigde in remise 31 zetten en als ik u vertel dat wit zijn laatste 6 zetten gebruikte om op een bord vol stukken zijn koning heen en weer te schuiven tussen h1 en h2 en zwart zijn toren tussen e8 en c8 weet u wel genoeg.

Tussenstand in de Open Groep

1 Javokhir Sindarov (4,5)
2 Fabiano Caruana (3,5)
3-4 Anish Giri, Rameshbabu Praggnanandhaa, (2,5)
5-6 Wei Yi, Mathias Blübaum (2)
7-8 Andrey Esipenko, Hikaru Nakamura (1,5)

In het damestoernooi won Lahno van Assuabayeva in een versnelde Draak:

Lahno-Assuabayeva na 13.h4

Lahno gaat ervoor, maar blijkbaar kan zwart hier 13..Lxa4 spelen en na 14.h5 de aanval overleven. Zwart durfde het niet aan en offerde in plaats daarvan zelf een pion voor een dubbele aanval op c2.

Lahno-Assuabayeva na 16..Lf5

Lahno ving dit echter koeltjes op met 17.Pa1! en incasseerde even later het punt.

In de Italiaans partij tussen Zhu en Vaishali stond er al na 8 zette een witte pion op a6:

Zhu-Vaishali na 8.a6

De engine geeft wit gewoon een plusje. Echt post-AlphaZero schaak dus (al speelde een zekere Kayumov 8.a6 al in 2006). Ook gelijkenissen met bepaalde doorgeefschaakopeningen dringen zich ook op. Het zal u dan ook niet verbazen dat wit vrij overtuigend won.

De overige twee damespartijen Goryachkina-Muzychuk en Tan-Divya eindigden in vrij vlakke remises.

De tussenstand bij de Dames:

1-3 Anna Muzychuk, Kateryna Lagno, Zhu Jiner (3)
4-5 Alexandra Goryachkina, Bibisara Assaubayev(2,5)
6-8 Tan Zhongyi, Divya Deshmukh Rameshbabu Vaishali (2)

Partijen van ronde 5

Ten eerste mijn lof voor de mensen die onvolprezen bezig zijn in basisschool De Vrijheit, naast de speellocatie. Ik zou me best kunnen voorstellen dat iemand die aan het toernooi deelneemt geen idee heeft wat hier gebeurt, maar hier wordt onder andere geschminkt, geknutseld, gesport en zelfs geschaakt. Dit is een plek waar niet-schakende kinderen schaken gaan associëren met ‘leuk’ in plaats van ‘saai’.

De kunstenaars zitten niet alleen in de speelzaal (foto: eigen archief)

Verder staan er bij de ‘artiestenuitgang’ waar de spelers de speelzaal verlaten, bijna altijd wel wat handtekeningenjagers te wachten. Afhankelijk van het tijdstip zijn het er meestal ongeveer 5-15. Zelf heb ik nooit enige aanvechting gevoeld hier tussen te gaan staan, maar tot mijn verbijstering wilde mijn dochter dit een paar jaar geleden ondanks mijn protesten wel.

Eerst kwam Magnus Carlsen na een overwinning naar buiten. Hij zette een paar handtekeningen waarna hij de andere mensen die in de duisternis en koude stonden te wachten voorbij beende met enkele wegwerpgebaren.

Toen kwam Ding Liren voorbij met een vrouw, ik vermoed zijn moeder, in het kielzog, in een soort ineengedoken vorm van snelwandelen. Afwerende bewegingen makend slalomde hij om een meisje heen toen ze probeerde hem een boek getiteld “Ding Lirens Best Games” te laten tekenen. Het was een deerniswekkend tafereel en ik kan alleen maar hopen dat de beste man er ooit nog een beetje bovenop komt. Dat op zijn FIDE profiel ‘standard’ inmiddels op inactief staat voorspelt niet veel goeds ben ik bang.

Mijn dochter begon al wat bedremmeld te kijken, toen daar onze eigen Anish Giri aankwam. Net een teleurstellende remise gespeeld met wit, maar alle tijd nemend en de vriendelijkheid zelve, zelfs tegen mensen die hun opmerkingen over de zojuist gespeelde partij niet voor zich konden houden zoals uw scribent

Anish Giri: schaakheld van mijn dochter (foto: Lennart Ootes)

U kunt zich dus mijn sentiment voorstellen bij de prestaties van onze nationale nummer 1 dit jaar. Hopelijk strooit hij ons wat zand in de ogen voor het kandidatentoernooi en doet hij een “Caruanaatje”: deze scoorde 5/13 in 2018 in Wijk aan Zee om daarna het kandidatentoernooi te winnen.

Maar misschien komt de ommekeer al in ronde 7? Tegen wereldkampioen Gukesh kwam een omgekeerde versnelde draak op het bord.

Gukesh-Giri na 6..Lc5

Deze variant werd populair nadat Grischuk er in 2017 Eljanov mee versloeg bij een Grand Prix toernooi in Geneve. Frappant genoeg was de zo natuurlijk uitziende zet daarvoor nooit gespeeld door een speler met een rating > 2200.

De wereldkampioen verliet de gebaande paden al vrij snel, wat leidde tot een ongeveer gelijk middenspel.

Gukesh-Giri na 21..b6

Stockfish is voorstander van het pionoffer 22.Lb4 c5 23.Lc3 Pxe3 24. Df2 met compensatie. Een mens zal de pion misschien niet zo makkelijk geven en Gukesh speelde 22. Dc4?!. Na 22..Ta7 werkt het pionoffer niet meer goed omdat Pxe3 de dame aanvalt en Giri kwam in het voordeel.

Hij speelde het restant van de partij bijna foutloos, al kwam er een kans voorbij op een spectaculair torenoffer op zet 25:

Gukesh-Giri 25.Ld2

Blijkbaar had zwart hier met een bizarre computer variant kunnen winnen die begint met 25..Pxg3! 26.hxg3 Txe4!!.  Je zou een half artikel aan deze variant kunnen wijden vermoedelijk, maar dat gaat nu misschien te ver. Ik wil u de stelling echter niet onthouden die ontstaat als de hoofdvariant van de engine wordt gevolgd:

Analyse Gukesh-Giri na 33.Kh1

Zwart heeft nu 33..g5!, waarna hij het geofferde materiaal met rente terugwint. Dit had Giri dan op zet 25 al moeten zien, want dit is de enige winnende. Het is hem dan ook niet echt aan te rekenen dat hij dit niet zag naar mijn mening.

Zoals het ging hing Gukesh daarna nog even aan zijn vingernagels boven de afgrond, maar nadat hij foutief witte velden opgaf met 31.Dd6? was het klaar en mag Anish zijn eerste overwinning van 2026 gaan vieren!

De heren Van Foreest en Giri samen weer op 50% (foto: Jurriaan Hoefsmit)

Ook Jorden van Foreest deelde in de feestvreugde. Ik ken hem vooral als een 1.e4 speler, maar heden te dagen komt een topgrootmeester er niet meer onderuit om ook 1.d4 openingen te kunnen spelen . Met zetverwisseling kwam een Koningsindier op het bord tegen Aravindh. Het zwarte spel kwam totaal niet van de grond en als het wit is die f5 kan spelen weet je wel hoe laat het is in deze opening.

Van Foreest-Aravindh na 33.f5: things going South voor Aravindh

De man aan de leiding blijft Abdusattorov. Vincent Keymer besloot hem te bestoken met de Shirov-Shabalov aanval van het Semi-Slavisch met 7.g4.

Naar verluidt zou deze variant in 1992 zijn ontstaan toen Shirov en Shabalov onder het luisteren naar muziek wat zetten uitprobeerden. Als u ook inspiratie nodig heeft om een nieuwe openingsvariant te bedenken: Shabalovs muziekvoorkeur is online te vinden:https://bandcamp.com/alexandershabalov

Keymer-Abdusattorov na 7.g4

De tijden dat deze variant een verrassing was zijn echter voorbij, en Abdusattorov heeft dit zelf ook met wit gespeeld, onder meer in 2023 tegen Gukesh.

Nadat de partij een tijdlang in evenwicht bleef, was Abdusattorov wat handiger in de verwikkelingen.

Keymer-Abdusattorov na 19.La5?!

Wit beoogde 20.Ld3, maar nu komt 19..e5! er lekker door. Had Keymer nu met 20.Txe5 en 21.Txe7 meteen de kwaliteit geofferd, dan was het nadeel beperkt gebleven, maar zoals hij het speelde was de compensatie mager en Abdusattorov trok vrij soepel de winst naar zich toe en staat een punt los van zijn landgenoot Sindarov, die in een vrij vlakke Spanjaard remiseerde met Niemann.

Nodirbek Abdusattorov aan de leiding na ronde 7. (foto: Frans Peeters)

Ten slotte staat de 14-jarige Erdogmus op een plusscore na zijn tweede opeenvolgende overwinning op niemand minder dan Erigaisi.

Erigaisi-Erdogmus voor 20..Txe3!

Erdogmus offerde hier de kwaliteit, met als compensatie een loperpaar en een penning op het paard. Daar kwam toen een pion bij en later nog een tweede en toen was er geen houden meer aan voor Erigaisi. Een zeer indrukwekkende prestatie van de zwartspeler.

In de Challengers-groep kwamen er helaas geen volle punten meer bij voor de Nederlanders met remises voor Erwin l’Ami en Max Warmerdam en een nederlaag voor Eline Roebers. Warmerdam miste tegen het einde van de partij met weinig tijd enkele kansen op groot dan wel winnend voordeel (57.Dd3 en 60.d7). Maar Roebers kreeg de grootste kans op het volle punt.

Roebers-Maurizzi na 40..Lxd4

Zwart is in feite kapot gespeeld en zowel 41. Dxf5 als 41. f4 winnen hier. Helaas koos Roebers 41.Txf5, waarna zwart na 41..Dg6 ineens op g1 dreigt binnen te komen. Na het gedwongen 42.Tg2 heeft zwart nu ineens 42..Lxe5+

Roebers-Maurizzi na 42..Lxe5

Ben ik te chauvinistisch als ik dit gewoon stellingsgeluk noem? Helaas gaf Roebers de partij nu ook nog weg met 43.f4 Lxf4+, waar 43.Kh3 het evenwicht nog had bewaard, al was het erg lastig te zien dat wit na 43..Th4 44.Kxh4 Dxg2 45.Txf7!+= heeft (45.Txe5 Dxh2+ verliest de toren), zeker nadat ze net de schok van 42.Lxe5+ te verwerken had gekregen. Een erg zure nederlaag voor Eline. Maurizzi haalde hiermee leider Woodward bij waardoor ze nu samen met 5,5 punt aan de leiding gaan.

Maurizzi mazzelend naar de kop (foto: Lennart Ootes / Tata Steel Chess)

Maar om positief te eindigen: als u heeft meegeteld komen we voor de eerste maal dit toernooi op 3/5: een plusscore voor het Nederlandse vijftal!

De partijen van de Masters:

De partijen van de Challengers:

Alle rondeverslagen via deze link

Binnen de schaakgemeenschap zijn het natuurlijk vooral de schrijvende schakers die bekendheid genieten. Namen als Hein Donner, Jan Timman en Hans Ree vallen me zo in, en in Groningen natuurlijk Gert Ligterink. De schakende schrijvers zijn misschien in de schaakwereld wat minder bekend; de affiniteit van Harry Mulisch met schaken is welbekend, maar voor zover ik weet heeft hij nooit competitief gespeeld. Een ander bekend voorbeeld is Godfried Bomans. Ik vermoed echter dat de meest bekroonde schrijver onder de schakers wel eens niet bij de meest bekende zou kunnen horen.

Tonnus Oosterhoff (bron: Wikipedia)

Toch was Tonnus Oosterhoff, want hij is het, naast dat hij ook nog winnaar van de VSB Poëzieprijs (2003), de Jan Campert-prijs (1998), de Herman Gorter-prijs (1994) en de C. Buddingh’-prijs (1990) was, een zeer verdienstelijke clubschaker met een rating tussen de 1800 en 1900, hoewel hij naar het mij toeschijnt inmiddels is gestopt. Nadat hij in de jaren ’90 verhuisde naar het Oost-Groningse gehucht Klein Ulsda (fun fact: hij bekleedde hier ook nog de functie van reserve-brugwachter) heb ik het voorrecht gehad enkele jaren bij dezelfde vereniging (Van der Linde uit Winschoten) te hebben gespeeld als deze aimabele en bescheiden man. Wat zijn schrijven betreft heeft hij ook enkele verhalen geschreven waarin schaken een grote rol speelt zoals in “Dans zonder vloer ” (2003), of, als u niet kunt wachten, in het korte verhaal “Vier mannen over sport“, wat gewoon online gratis te lezen is. Het hoogtepunt van zijn carrière als schrijver was ongetwijfeld de toekenning van de P.C Hooftprijs in 2012. Vlak nadat eind 2011 bekend gemaakt was dat de prijs hem ten deel zou vallen, nam hij deel aan het Groningse Schaakfestival. Bij die gelegenheid schreef Hans Ree in het NRC:

“In een van open toernooien van het festival zag ik de recente winnaar van de PC Hooftprijs, de dichter Tonnus Oosterhoff. Hij had zijn eerste partij verloren, misschien als gevolg van de feestelijkheden waar een pasgelauwerde dichtervorst zich niet aan kon onttrekken.

„Zo meneer Oosterhoff, u staat nu weer met beide benen op de grond”, zei ik. Hij lachte en zei: „Ja, ik had die prijs graag ingeleverd als ik deze partij kon winnen. Maar schrijf dat maar niet op, anders denken ze dat ik verwend ben.”

Ree speelde dat jaar in Groningen een match tegen de toen 12-jarige Jorden van Foreest, die hij won met 3-1. Die had hierover in de rubriek van wijlen Johan Hut zelf het volgende te zeggen :“Ik deed best wel goede zetten, maar hij deed er per partij een paar betere.” Een tamelijk nuchtere analyse. Dit jaar zijn de rollen omgedraaid: in de Ytec Challenge was Van Foreest zelf de ervaren grootmeester, die het opneemt tegen enkele jonge talenten. De vier hadden het zwaar, maar in de 4de en laatste ronde kwamen ze toch op het scorebord 

Sosef-van Foreest na 18..Pd5 

Hier speelde wit 8 (!) zetten lang zijn loper heen en weer tussen d4 en e5, terwijl Jorden zijn dame van de h2-b8 naar de g1-a7 diagonaal verplaatste voordat tot remise werd besloten. Stockfish geeft wit een winnend voordeel van +3 na Pd5, maar ik kan me best voorstellen dat hij tegen de topgrootmeester het halfje wilde pakken.  Kon Jorden nog mooi het vliegtuig halen naar Qatar.

Elias Ruzhansky ( foto: Bart Beijer)

In de topper van het open toernooi speelde Elias Ruzhansky tegen GM Kazakouski. Zoals al eerder gememoreerd in het verslag over de 4e ronde vormde schrijver dezes reeds geen uitdaging meer voor Elias toen hij nog maar 11 was, hoewel dat op zichzelf natuurlijk nog weinig zegt. Dit toernooi echter had hij tot aan ronde zes 2,5/3 gescoord tegen grootmeesters, wat een stuk meer zegt. De vraag was dus of daar nog een scalp bij ging komen tegen de hoogste ratinghouder. Kazakouski koos met wit tegen Ruzhansky’s Nimzo voor de solide Rubinstein variant. Toen de theorie verlaten werd rond zet 17 resteerde een dynamisch gebalanceerd middenspel waarin zwarts damevleugel meerderheid tegengewicht biedt aan het witte centrum.  

Kazakousky-Ruzhansky na 18..Tfc8

In dergelijke structuren kan zwart meestal probleemloos stukken ruilen en al spoedig had Ruzhansky thematisch twee paar torens afgeruild en zijn damevleugelpionnen naar voren gespeeld. Toen wikkelde hij onder lichte tijdsdruk welhaast professioneel af naar remise door zijn vrije b-pion op te geven voor een zetherhaling.  

Kazakousky-Ruzhansky na 34.Kg1:na Pe2+ wit kan de zetherhaling met 35.Kf2 niet vermijden. 

Een halve scalp dus, en hoewel de partij niet spectaculair was, is hij daarom niet minder indrukwekkend voor iemand van zijn leeftijd.  

Wat me opvalt is dat hij voor een 14-jarige (en eigenlijk destijds ook voor een 11-jarige) een allround stijl heeft; rekenen kan hij natuurlijk uitstekend zoals Thomas Beerdsen tot zijn schade moest ondervinden, maar de ervaren speler die hem in een zwaar positioneel gevecht lokt in de hoop dat hij daar minder van begrijpt zou wel eens teleurgesteld kunnen worden. Verder lijkt hij ook totaal geen last van zenuwen te hebben, ook niet onbelangrijk. Een ander belangrijk aspect mag ook niet ongenoemd blijven: een grote intrinsieke motivatie om te schaken. Is er een teamwedstrijdje met een veredeld rapidtempo op een doordeweekse avond om des keizers baard in de Zeeuwse avondcompetitie? De Belgische nummer 6 is present. De grote vraag is mijns inziens of hij binnen een paar jaar met Daniel Dardha kan duelleren om de Belgische nummer 1 positie.  

In het ene duel der achtervolgers bedwong Bernadskiy in een fraaie partij Manafov.  

We leven in het tijdperk waarin de randpionnen zetten meer op waarde worden geschat, of ze nou aanvallen bedoeld zijn of profylactisch, zoals 5.a3 in onderstaand diagram.  

Bernadskiy-Manafov na 5.a3

Nadat Bernadskiy met een klein plusje uit de opening leek te komen, heeft Manafov in onderstaande stelling net een zeer tweesnijdende beslissing genomen: 

Bernadskiy-Manafov na 13.Ke2

Dit thema van Lf2+ en dan Ke2 is ook bekend uit andere openingen, zoals de Franse doorschuifvariant of de Fantasy variant van de Caro-Kann met 3.f3 Db6 4.Pc3 e5 en meestal weegt de kwetsbaarheid van de loper zwaarder dan die van de witte koning, al heeft zwart bij uitzondering soms een concrete manier om tactisch te profiteren. Helaas voor Manafov was dit echter niet zo’n uitzondering, en in onderstaande stelling kon Bernadskiy na 16.Le3 al zwarts actieve stukken afruilen waarna een veel beter eindspel resteerde dat wel aan hem besteedt was. 

Bernadskiy-Manafov na 16.Le3

In het andere duel der achtervolgers won Vignish van Korchynskiy na een kras staaltje eindspel uitmelken.

Korchynskiy-Vignish na 51…Kd6

Na een gelijkopgaande Engelse partij staat een houdbaar toreneindspel op het bord; maar aan remise had Vignish niks. Toch zou hij zich daar waarschijnlijk bij neer hebben moeten leggen als Korchynskiy hier 52.Te5 gedaan had: na 52…Tf3+ 53.Kg4! Tf8 54.e7 Te8 55.Th5 h6 56 Ta5 a6 57.Kh5 staat deze stelling op het bord:

 De volgende zet gaat de koning naar g6 en dan zijn er toch wel Carlsen-achtige kwaliteiten nodig om nog iets van kansen te genereren. Wat Korchynskiy speelde was in eerste instantie ook nog goed, maar een stuk minder forcerend en hij kantelde langzaam over het randje naar verlies en nadat hij nog één kans weggaf, maakte Vignish het uiteindelijk af zodat we de zevende ronde in gaan met drie koplopers. 

 De Nederlanders dan.

De hoogstgeplaatste na ronde 6 is Thomas Beerdsen. Hij probeerde het tegen de Noor Elmi met een zijvariant van de London die een paar jaar geleden enkele malen door Grischuk is uitgeprobeerd.

 De tactische rechtvaardiging van deze opzet is te zien wanneer Elmi niet het correcte 6..axb4 had gespeeld, maar 6..b6:

Helaas voor hem kende Elmi dit, en in het vervolg had Beerdsen geen uitzicht op voordeel:

Beerdsen-Elmi na 18.Pd3

Had Elmi hier zijn loperpaar behouden met Le7 of La3, dan had Beerdsen voor een zware opgave gestaan. Zoals het ging wist hij het nog redelijk soepel remise te houden.

 Sjoerd van Roon hield Dhulipalla met zwart knap op remise, hoewel dat er lang niet naar uitzag, en in onderstaande stelling was er al een directe killer:

Dhulipalla-Van Roon na 32..Ke6

Ook daarna stond Dhulipalla lang gewonnen, en in deze stelling zat er ook een lekker zetje in:

Dhulipalla-Van Rhoon na 52..Tb2

Dhulipalla bleef ook hierna gewonnen staan, maar liet uiteindelijk Van Rhoon in een toreneindspel ontsnappen naar remise. Dhulipalla zal niet lekker slapen denk ik zo…

Rick Lahaye kwam ook op vier punten met ene overwinning op Sanjay Narayanan.

Lahaye-Sanjay voor zwart 25..e4 speelde

Ik weet niet wat de Indiër bezielde om pion e4 weg te geven; mogelijk na 26.Lxe4 Tae8 27 Dc4+ gemist misschien?

Morgen:Lahaye-Beerdsen!

Van de familietwist Tommy Grooten-Herman Grooten de slotstelling: