In de Canon van het Nederlandse Schaak heeft Johan Hut diverse keren over Jan Timman geschreven. Hierbij de artikelen:

• Jan Timman
• Het smalle pad
• De KRO-matches
• Timman-Karpov 1993

Ook Herman Grooten heeft op Schaaksite een hommage geschreven over Jan Timman.
Interview met Groenteman Van bepaalde zetten heb ik nog steeds spijt

Uit deze bijdragen van Johan en Herman blijkt hoe belangrijk Jan voor het Nederlandse schaken is geweest. Jan Timman was een fijne man en een groot liefhebber van de schaaksport. In de schaakwereld zal niemand hem vergeten.

Vandaag is een dag die voor Schaaksite en schakend Nederland de moeite waard is om bij stil te staan. Namelijk je pensioen c.q. afscheid als medewerker van Schaaksite. Tijd voor een korte terugblik. De Schaaksite bestaat sinds eind 2009. Officieel hielden we als startdatum 1 januari 2010 aan. Maar jouw allereerste bijdrage was van 20-12-2009 (zie hier). Het ging over een toernooi in Luxemburg.

Jij bent van begin af aan betrokken geweest bij de Schaaksite. Ik heb je in 2009 gevraagd om mee te doen aan het ontwikkelen en meedenken over deze website en periodiek artikelen te plaatsen over alles wat met schaken te maken had. Onze eerste ontmoeting om over de Schaaksite te praten was tijdens een etentje en we spraken toen af hoeveel uur per week/maand jij aan de site zou besteden. Dat zijn heel wat uren geworden. Je moet het maar niet op gaan tellen.

Je hebt zeer veel op Schaaksite gepubliceerd. Mensen kunnen dit makkelijk controleren door boven aan een artikel op de naam van de auteur te klikken. Dat heb ik zojuist maar even gedaan. Wat zien we dan? 192 pagina’s archiefmateriaal. Zie “Archief Heman Grooten”.

Ik heb grote bewondering voor jouw inzet en creativiteit gedurende al die jaren. Onvoorstelbaar knap wat jij al die jaren hebt geschreven. Je hebt de afgelopen vijftien/zestien jaar er zeer veel mensen een groot plezier mee gedaan. Tijdens het Schaakfestival Groningen bleek dat Schaaksite een begrip is geworden. Men verwees regelmatig naar de analyses van de verschillende speelrondes naar de Schaaksite. Terecht werd je naar voren geroepen omdat men je wilde bedanken voor je inzet voor Schaaksite en schakend Nederland.

De Schaaksite is er voor de schakers en wordt actueel gehouden door schakers. Dat was ons motto destijds en dat is nog steeds het geval. Gelukkig zijn veel mensen bereid gevonden om hun steentje bij te dragen. We moeten die mensen koesteren. Maar dat laat onverlet dat jouw afscheid eerlijk gezegd wel een dreun is. Maar alle begrip hoor. Zoals jij met Schaaksite bezig was betekent (weet ik zelf uit ervaring) 24/7 “aanstaan”. Logisch dat dit een keer moet stoppen.

Herman, ik hoop dat je nog vele jaren kunt genieten van het schaken. Je kunt het zelf spelen, je kunt je zoon begeleiden, je kunt boeken schrijven of je kunt zelfs als gast een artikel plaatsen op de Schaaksite (zoals ik nu doe). Ik ben er van overtuigd dat we nog veel van je gaan horen of lezen. Ik wens jou, Petra en Tommy het allerbeste toe.

Kees Schrijvers

Deze bijdrage is mijn laatste bijdrage voor Schaaksite. Ik wens Herman, Dimitri en Lennart veel succes met de Schaaksite. De Schaaksite is bij hun in goede handen.

Hans Ree

Dubbele Muzio

Toen vijf Nederlandse schaakjournalisten in hun zaterdagse rubriek schreven over een verliespartij van Magnus Carlsen die een einde maakte aan zijn serie van 125 klassieke partijen zonder nederlaag, was er op een internetforum een klacht over onze eenvormigheid. Gingen die rubriekschrijvers straks misschien ook allemaal tegelijk schrijven over een mislukt koningsgambiet? Waarom niet, dacht ik. Een goede suggestie, al ben ik meer geïnteresseerd in een geslaagd koningsgambiet.

Netflix bracht onlangs een door schakers en niet-schakers hoog geprezen schaakfilm in zeven delen uit die Queen’s Gambit heet. Jammer dat het geen King’s Gambit is, dat zou ik nu kunnen gebruiken. Sinbad and the Eye of the Tiger is een Engelse film uit 1977 die wel een connectie met het koningsgambiet heeft, al kan het zijn dat dit verband alleen in mijn geest bestaat.

Sinbad de Zeeman moet iemand vinden die de baviaan Kassim, in werkelijkheid een betoverde prins, terug kan toveren tot zijn menselijke gedaante. Er is haast bij, want Kassim wordt steeds aapachtiger en na zeven maanden zal de betovering onomkeerbaar zijn. Als mens was Kassim vanaf zijn zevende jaar een briljant schaker en voor de aap is schaken een manier om iets van zijn menselijke natuur te bewaren. Als zijn spel zwakker wordt, zwiept Kassim de stukken van het bord. Zijn agressieve bavianen-natuur dreigt de overhand te krijgen. Een aap die niet meer zou schaken, is alleen nog maar aap en verliest zijn menselijkheid. Ik mag wel verklappen dat de film goed afloopt.

Zou de oosterse prins Kassim die zo goed kon schaken, gebaseerd kunnen zijn op een echt bestaande schaker met dezelfde naam? Ghulam Kassim was de eerste Indiase schaker die uitblonk in de westerse vorm van het spel. In 1829 publiceerde hij in Madras het boekje Analysis of the Muzio Gambit. Het Muziogambiet is een variant van het koningsgambiet en binnen het Muziogambiet is er een subvariant die naar Ghulam Kassim is genoemd.

Het was mooi om me weer te verdiepen in de Muzio, de dubbele Muzio en de driedubbele Muzio, termen die aan turnen doen denken. De man die zich ergerde aan schaakrubricisten die over hetzelfde onderwerp schrijven, hoeft zich nu geen zorgen te maken. Op de wekelijkse vergadering van ons Politbureau waar deze zaken gecoördineerd worden, kon ik er de partij uit Daugavpils 1990 niet doorkrijgen.

Alexei Shirov – Jerzy Lapinski, Daugavpils 1990

1. e4 e5 2. f4 exf4 3. Pf3 g5 4. Lc4 g4 5. 0-0 Het Muziogambiet. Met 5. d4 begint het naar Ghulam Kassim genoemde gambiet. 5…gxf3 6. Dxf3 Df6 7. e5 Dxe5 8. Lxf7+ De dubbele Muzio, nog een stukoffer. 8…Kxf7 9. d4 Dxd4+ Al in de 19de eeuw wist men na Showalter – Taubenhaus, New York 1889, dat 9…Df5 de beste verdediging is en dat wit dan niet genoeg heeft voor de twee geofferde stukken. 10. Le3 Df6 11. Lxf4 Er viel ook veel te zeggen voor 11. Pc3, de driedubbele Muzio. 11…Ke8 12. Pc3 Pc6 Na 12…Pe7 13. Pb5 d6 (niet 13…Pa6 14. Lxc7) zou zwart nog licht in het voordeel zijn. 13. Pd5 Dg6 14. Tae1+ Le7 En nu was 14…Pge7 nog een behoorlijke verdediging. 15. Ld6 Een mokerslag. Wit dreigt 16. Df8 mat.

Partij in de viewer:

Gert Ligterink

Schaker Wesley So verkiest solide spel boven het avontuur

In 1963 eindigde Larry Evans in het kampioenschap van de Verenigde Staten op de tweede plaats met een respectabele score van 7,5 uit 11. Bij de prijsuitreiking werd hij gefeliciteerd als winnaar van het toernooi, terwijl Bobby Fischer de gelukwensen ontving als winnaar van de exhibitie. Met elf winstpartijen tegen de sterkst mogelijke oppositie vestigde hij een nationaal record dat nooit zal worden gebroken.

In de afgelopen week kwam Fischers prestatie even ter sprake, toen Wesley So (27) in het online-toernooi om het Amerikaans kampioenschap begon met vijf punten op rij. Iemand als Viktor Kortsjnoi zou na zo’n start bereid zijn -geweest risico’s te nemen om de perfecte score te handhaven, maar So zit anders in elkaar. Solide spelend stelde hij met vier remises en twee winstpartijen in het laatste deel van het toernooi zijn tweede nationale titel veilig.

Een score van 9 uit 11 in een veld met twaalf grootmeesters is bijna altijd voldoende om een toernooi met grote voorsprong te winnen. Ditmaal bleef het lang spannend, omdat Jeffery Xiong (20) en Ray Robson (26) het spoor van So hardnekkig bleven volgen. De onderlinge partijen van de topdrie gaven de doorslag. Robson viel af na een nederlaag tegen Xiong, die op zijn beurt verloor van So.

Shankland – So, Kampioenschap VS 2020

1.d4 Pf6 2. c4 e6 3. Pc3 Lb4 4. f3 d5 5. a3 Lxc3+ 6. bxc3 c5 7. cxd5 Pxd5 8. dxc5 Da5 9. e4 Pe7 10. Le3 0-0 11. Db3 Dc7 12. Lb5 e5 13. Pe2 Le6 Een bekende stelling, waarin de witspelers zonder succes 14. Db2 en 14. Da4 hebben getest. De volgende zet zal ook geen blijvertje worden. 14. c4 Pbc6 15. Pc3 Pa5 16. Db4 Pec6 17. Da4? Shankland zag zwarts 18de zet over het hoofd. Na 17. Db2 Pd4 (niet 17 … Pxc4 18. Lxc4 Lxc4 19. Pd5) 18. Lxd4 exd4 19. Pd5 Dxc5 20. Db4 b6 is zwarts voordeel beperkt. 17 …a6 18. Lxc6 Pxc4! 19. Lxb7 Pxe3 20. Lxa8 Dxc5 21. Pd5

Partij in de viewer:

Hans Böhm

Varia

Het TataSteel schaakfestival 2021 zal ondanks corona toch doorgang vinden van 15-31 januari. Voor de schaakwereld een verheugende mededeling want er was zeker begrip geweest voor een jaartje overslaan. Natuurlijk zullen er aanpassingen zijn om zo strak mogelijk de danmalige voorschriften op te volgen. Voor de ongeveer 2000 amateurschakers komt een aangepaste formule. De Masters-groep met louter topspelers telt wel de gebruikelijke 13 ronden.

De tweede helft van het kandidatentoernooi dat de uitdager zal voortbrengen van wereldkampioen Magnus Carlsen, is uitgesteld naar voorjaar 2021. Oorspronkelijk was het de bedoeling dat de resterende 7 ronden verspeeld zouden worden in november. Maar om dezelfde redenen waarom het eerste gedeelte is afgebroken (te veel gedoe en risico door corona-gevaar) heeft de FIDE in goed overleg met alle acht kandidaten dit terechte besluit genomen. Op de FIDE-site staat dat speciale reisarrangementen en geïsoleerde hotelaccommodaties geregeld hadden kunnen worden maar de eisen voor quarantaine zullen de spelers hebben afgeschrikt. Het argument dat erbij gegeven wordt: ‘FIDE is verantwoordelijk voor de veiligheid van de spelers en wil optimale omstandigheden creëren voor dit belangrijke toernooi’, had ook gebruikt kunnen worden voor de eerste helft in maart jl. In feite is er nog tijd genoeg want de volgende WK-match staat gepland voor november/december 2021.

De geschorste grootmeester Igor Rausis, die zowel voor Letland, Bangladesh als Tsjechië uitkwam, is weer in opspraak gekomen. Eerst werd hij gefotografeerd op het toilet met een mobiel met zijn stelling erop. Er waren al vermoedens maar nu volgde dus in december 2019 een schorsing voor zes jaar voor alle officiële FIDE-evenementen en zijn grootmeestertitel werd hem afgenomen. Maar onlangs schreef hij zich toch in onder een valse naam bij een toernooi in Letland. Het prijzengeld was laag voor dit tweedaags toernooitje en men had het niet officieel aangemeld bij de FIDE dus feitelijk was Isa Kasimi (Rausis) niet illegaal bezig maar er kwam protest vanuit spelers. Het is een beetje zielig verhaal, Rausis wil zo graag spelen, wat zal hij nu weer verzinnen?

Magnus Carlsen heeft het Altibox toernooi in Noorwegen gewonnen. Voor de derde keer, hij won ook al in 2016 en 2019. Er werden eerst twee serieuze partijen gespeeld en dan eventueel een Armageddon-snelschaakpartij om altijd een winnaar te krijgen. De eindstand:
1.Carlsen 19,5 2.Firouzja 18,5 3.Aronian 17,5 4.Caruana 15,5 5.Duda 9,5 6.Tari 3,5

Carlsen kon zeer tevreden zijn: hij won de eerste prijs van 70.000 Euro, hij versloeg eindelijk weer eens zijn laatste uitdager Fabiano Caruana (wat hem in de laatste onderlinge 19 partijen niet gelukt was) en hij overmeesterde Alireza Firouzja, het 17-jarige supertalent uit Iran die door insiders als kanshebber voor het WK-2023 wordt gezien.

M. Carlsen – A. Firouzja, partij 1

1.d4 Pf6 2.c4 e6 3.Pc3 d5 4.cxd5 exd5 5.Lg5 c6 6.e3 h6 7.Lh4 Le7 8.Ld3 0-0 9.Pge2 Te8 10.0-0 Pbd7 11.f3 b5 12.Lf2 Lb7 13.Pg3 b4 14.Pa4 c5 15.Pf5 Lf8 16.Pxc5 Pxc5 17.dxc5 Lxc5 18.Tc1 Db6 19.Da4 Lc8 20.Pd4 Ld7 21.Da6 Te7 22.Tfd1 Pe8 23.Dxb6 axb6 24.Lb1 La4 25.b3 Ld7 26.Pe2 Pc7 27.Td2 Lc6 28.Pd4 Lb7 29.g4 Pe6 30.Pf5 Tc7 31.Tac8 32.Tcd1 Lf8 33.Lg3 Tc3 34.Kf2 Lc5 Met verfijnd gevoel voor kleine zaken heeft Carlsen vanuit een rustige opening een bijna winnende stelling gekregen. Zwart zou na 35.Ld6 grote problemen hebben: 35… Lxd6 36.Pxd6 Tb8 37.Pxb7 Txb7 38.Txd5 verliest een belangrijke pion evenals na 35…Td8 36.Lxc5 bxc5 37.Pe7+ Kf8 38.Pxd5. Carlsen laat hem wegkomen met 35.Ld3 d4 36.e4 Ta8 37.Lc4 Tc2! 38.Ld3 T2xa2 39.Le5 Txd2 40.Txd2 Ta5 41.Kg3 La6 42.Lxa6 Txa6 43.Pxd4 Lxd4 44.Lxd4 Ta3 45.Td3 Pxd4 46.Txd4 Txb3 47.Td8+ Kh7 48.h5 Ta3 49.Td4 Ta4 50.e5 Ta5 51.Txb4 Txe5 52.Txb6 remise.

Een toekomstige rivaal verslaan, kan later vruchten afwerpen.

Partij 1 in de viewer:

Bab Wilders

Het viel natuurlijk te verwachten maar nu is het officiëel: het 2e deel van het Kandidatentoernooi ,om een uitdager van Carlsen te krijgen , is uitgesteld tot voorjaar 2021. Waar is onduidelijk maar dat zal ook wel weer van de pandemie afhangen. Overal op aarde corona en droefenis, ook in de schaakwereld . Gelukkig is de grote stroom schaakboeken door dit alles niet tot stilstand gekomen zodat we bv kennis kunnen nemen van het eerste deel van bovengenoemd toernooi via het boek van Vladimir Tukmakov Candidates Tournament Part 1, uitgekomen bij Thinkers Publishing (€ 25) al het 3e boek bij de uitgeverij van deze sterke Oekraïense grootmeester. Prachtige analyses van alle partijen met aandacht voor de cruciale momenten in de partij. Een zeer fraai toernooiboek. Daniel Vanheirzeele van deze uitgeverij beloofde een tsunami van schaakboeken voor al die schakers die in deze tijd niet naar de club durven maar toch met schaken bezig willen blijven ,een bezigheid die ongetwijfeld bijdraagt aan minder ruzie en huiselijk geweld. Trouwens, de boeken zijn ook voor alle schakers die ,al of niet gewapend met één van de bijzondere mondkapjes die men tegenwoordig kan waarnemen, met een tafel van 2 meter lengte toch op de club durven te spelen. Is dit het nieuwe normaal? Mij overkwam het dat ik zelf een pion op b2 moest wegnemen waarna mijn tegenstander zijn dame er op mikte.

Terug naar de boeken: we doen een greep: voor de belijders van c5 na 1.e4, de Sicilianen, is er een prachtig boek van de Amsterdamse meester Robert Ris over The Modernized Sveshnikov (€ 29.95) De vaak gecompliceerde varianten legt deze professionele coach en lesgever duidelijk uit en aan het slot vinden we ook de tegenwoordig gebruikelijke opgaven met oplossingen. En de witspeler die zich gewapend in de strijd wil begeven kan zich wapenen met het boek van Thinkers Publishing Beat the Najdorf & Taimanov Sicilians van S.P.Sethuraman (€ 26.95). Zeker ook de moeite waard, deskundig auteur die zelf deze varianten speelt en dus weet waar de valkuilen opduiken. En van beide boeken geldt dat ze ook en passant algemene tips afleveren die ook van belang zijn wanneer men al het hele schaakleven met 1.d4 of 1.Pf3 begint want het leuke van openingen is ook dat ze zomaar van de ene naar de andere kunnen veranderen. Het is altijd vermakelijk en troostrijk voor de gemiddelde schaker om grootmeesters door het ijs te zien zakken. Tijdens het kampioenschap van de USA 2020 kwam dat voor bij Dmitry Gurevich (niet te verwarren met Mikhail Gurevich, die aanzienlijk sterker is) – Patrick Wolff, St Louis oktober 2020:

1.Pf3 Pf6 2.c4 g6 3.Pc3 Lg7 4.e4 e5 5.Le2 0-0 6.0-0 Pc6 7.Tb1? a5 8.a3 d6 9.d3 Lg4 10.Le3 Ph5 Vriendje Stockfish is niet zo te spreken over de meeste zetten maar geeft hier 0 aan. 11.Pd5? a4 12.Pc3 Pf4 13.Lxf4 exf4 14.Pxa4 Ta5 15.h3 Lxf3 16.Lxf3 Pd4 17.Pc3 c6 Nog steeds is de stelling in evenwicht maar nu speelt wit 18.Kh2 en na 18..Dh4 heeft zwart voordeel 19.Tc1 h5 20.De1 weer zwak g5 21.Pe2? Pxf3 22.gxf3 g4 zwart profiteert gelijk met een torenoffer dat wit niet kan aannemen 23.fxg hxg 24.Dxa5 wit wil het zich toch laten aantonen 24..Dxh3+ 25.Kg1 Le5 26.f3 g3 sterker was Kg7 om de toren bij de aanval te halen 27.Tf2 een noodzakelijk tegenoffer gxf2+ 28.Kxf2 Dh4+ 29.Kg2 Kh7 beter Kh8, waarom zien we zo 30.Tg1 Tg8+ 31.Kf1 Dh3+ 32.Ke1 Txg1+ 33.Pxg1 Dh1?? (een gruwelijke fout die de winst vergooit want na 34.Kf1 Dh2 35.Pe2 Dh1+ 36.Pg1 komt zwart niet verder. Hij kan nl geen Ld4 spelen ivm Df5+ met eeuwig schaak. Stond de zwarte koning op h8 gaf dat niet, zie zet 29) 34.Db6?? haast nog erger dan de witte zet, zijn er nog vraagtekens in de zaal? 34..c5 0-1.

Partij in de viewer:

Dimitri Reinderman

Landelijke competitie lastige puzzel voor de schaakbond

Vandaag zou de eerste ronde van de landelijke competitie zijn, maar helaas is die vanwege de coronasituatie niet toegestaan. Het maakt voor de schaakbond het organiseren van de competitie een nog lastigere puzzel dan het al was. Ze hadden twee grote problemen op te lossen. Ten eerste hebben diverse teams zich teruggetrokken omdat veel spelers een jaar willen overslaan. Ze willen geen risico lopen om besmet te worden of ze vinden het spelen zonder het sociale aspect (zoals na afloop met het hele team eten) niet leuk. Een paar teams hebben ook nog het probleem dat ze veel Belgische of Duitse spelers hebben, zoals de teruggetrokken meesterklasser Charlois Europoort. Met nog twee terugtrekkingen kwam de hoogste klasse zo uit op zeven teams, net als beide eerste klassen. Twee ronden minder dan normaal dus (wat op zich wel goed uitkomt) en er degradeert één team per klasse in plaats van twee teams per klasse.

Ten tweede moet het spelen volgens de geldende coronaregels (die nog al eens willen wijzigen) gecoördineerd worden. Anderhalf meter tussen twee tegenstanders is niet makkelijk te regelen. Verder hebben niet alle clubs een speellocatie die geschikt is om hun verschillende teams op voldoende afstand tegelijk te laten spelen. En dan zijn er ook nog clubs die in een horecagelegenheid spelen en dus mogelijk met extra regels te maken hebben. Daar komt dus ook de afgelaste ronde van vandaag en waarschijnlijk die van november bij. Het is vooralsnog afwachten of en wanneer er dit seizoen competitie gespeeld kan worden. Voor de partij van deze rubriek daarom maar terug naar vorig seizoen. Op 1 februari van dit jaar speelde ik met Caissa tegen Apeldoorn met griepsymptomen (achteraf verdacht) een partij uit één stuk.

Reinderman – Kuipers

1.c4 c5 2.Pf3 Pc6 3.Pc3 g6 4.e3 Lg7?! Al onnauwkeurig. Zwart dient 4…Pf6 5.d4 cxd4 6.exd4 d5 te spelen. 5.d4 d6 6.Le2 Pf6 7.d5 Pe5?! 8.Pxe5 dxe5 9.e4

Partij in de viewer:

Rini Kuijf

Voor beginners A8388

Voor gevorderden B8388

Henk Prins

Dat probleemcomponist Jaap Haring graag schakers voor de gek houdt, bleek twee weken geleden al in de deze rubriek. Hij maakte een tweezet voor een groot schaaktoernooi en verborg in dit probleem een finesse die door veel schakers niet werd ontdekt. Die finesse was de rokade. Als er in het diagram van deze tweezet tussen de witte koning en de witte toren op a1 niet dat zwarte paard op b1 had gestaan, waardoor de witte toren onzichtbaar werd, dan hadden meer oplossers de finesse wel gevonden.
Vergelijkbare tweezet is tweezet 972.

De en-passant-slag is een speciaal afwijkende spelregel in het schaakspel zoals ook de rokade en de promotie. Probleemcomponisten maken graag schaakproblemen met een afwijkende spelregel. Wat de enpassantslag betreft zijn er bijzondere problemen met dit thema gemaakt. De driezet 973 heeft als hoofdthema de enpassantslag.

Wekelijks publiceren of verwijzen wij naar diverse schaakrubrieken. Wij streven naar publicatie op de woensdag na het voorgaande weekend. Wij proberen de besproken partijen in een viewer te tonen.

Hans Ree

Denk niet na

Alireza Firouzja eindigde als tweede bij Norway Chess, achter Magnus Carlsen, maar boven Levon Aronian en Fabiano Caruana. Een prachtig resultaat voor een jongen van 17. Dat vond hij zelf ook wel, maar gewoontegetrouw had hij vooral oog voor hoe het nog beter had kunnen gaan. „Ik was er dichtbij om de hele zaak te winnen”, zei hij, en hij twitterde: „Als die blunder in de laatste minuut er maar niet geweest was.” Dat sloeg op zijn laatste zet in de voorlaatste ronde tegen Carlsen. Carlsen had een pion meer, maar het was snel remise geworden als Firouzja blindelings het advies van de eindspelboeken had gevolgd: neem de verre oppositie. Maar met tien seconden bedenktijd voor zijn volgende zet ging Firouzja rekenen. Hij maakte vervolgens een opzichtige blunder en moest meteen opgeven. Ik dacht aan een vriend die het voorrecht heeft genoten om les te krijgen van de vermaarde tenniscoach Felix Kaplan. Kaplan zei: „Jan, jouw fout is dat je de bal over het net wil slaan.” Hij moet bedoeld hebben dat je dat niet bewust moet willen, want dan kan het mis gaan, maar dat het een automatisme moet zijn.

Een les voor Firouzja: niet denken, maar automatisch doen, tenminste als je nog maar een paar seconden hebt. Hij kan het heel goed, want hij is een tovenaar in bullet, schaken met een minuut bedenktijd voor de hele partij. De oud-kampioen van Nederland Ivan Sokolov werkte als coach van de jonge Iraanse schakers van 2016 tot 2019, toen Firouzja nog in Iran woonde. Eind 2019 verhuisde die met zijn vader naar Frankrijk om dichter bij de Europese toernooien te zijn. Dat was de officiële reden, maar niet minder belangrijk was dat hij als vertegenwoordiger van Iran niet kon spelen in toernooien waar ook Israëlische schakers waren. Sokolov twitterde tijdens Norway Chess: „Toen ik met hem werkte in de periode 2016-2019 was de overvloed aan talent, dat spoot als een geiser, overduidelijk.” En over de verhouding tussen Carlsen en Firouzja: „Over 3-4 jaar kan er een zeer interessante match om het wereldkampioenschap zijn.”

Aryan Tari – Alireza Firouzja, Norway Chess Stavanger 2020

1. e4 c6 2. d4 d5 3. exd5 cxd5 4. Ld3 Pf6 5. c3 Lg4 6. Db3 Dc7 7. h3 Ld7 8. Pf3 Pc6 9. 0-0 e6 10. Te1 Ld6 11. Lg5 0-0 12. Pbd2 Ph5 13. Dd1 f6 14. Le3 Pf4 15. Lf1 g5 16. c4 Kh8 17. Tc1 Tg8 18. Lxf4 Dit ziet er niet goed uit, maar wat wit wel had moeten doen tegen de aanval die zwart met g5-g4 op gaat zetten, is niet duidelijk. 18…Lxf4 19. b4 Dd6 20. b5 Pe7 21. c5 Firouzja zei na afloop dat hij blij was met deze zet, omdat hij daarna in alle rust kon aanvallen. 21…Dc7 22. g3

Partij in de viewer:

Gert Ligterink

Geen suffe remises, maar schaak-spektakel in Stavanger

De door Magnus Carlsen gewonnen Norway Chess zeskamp bewees het ongelijk van de pessimisten die voorspellen dat het klassieke, langzame schaken door een overvloed aan remises ten onder zal gaan. De dertig in Stavanger gespeelde partijen leverden achttien winstpartijen en slechts twaalf fel betwiste remises op. Zo hartverwarmend was het vertoonde spel dat commentator Vladimir Kramnik tijdens de laatste ronde verzuchtte dat het naderende afscheid van het toernooi hem zwaar viel.

De matige vorm van twee deelnemers droeg bij aan het lage remisepercentage. De Pool Duda heeft bewezen dat hij een gevaarlijke tegenstander is voor de elitespelers, maar nu bleef hij met een score van 3,5 uit 10 ver onder de maat. Voor de Noor Aryan Tari (21) was het eerste optreden op topniveau (1,5 uit 10) geen onverdeeld genoegen. Hij hoeft niet te wanhopen. Nigel Short scoorde bij zijn debuut 2 uit 13 in een elitetoernooi in 1980 in Londen. Met zijn carrière is het dik in orde gekomen.

Na Stavanger wacht de terugkeer naar de online rapid- en blitztoernooien. Om voor de hand liggende redenen zijn tot het eind van het jaar alle topevenementen geschrapt, inclusief de voortzetting van het kandidatentoernooi, dat is uitgesteld tot het voorjaar. Een jaar na de abrupte onderbreking zal de strijd om het recht van uitdaging van Carlsen in Jekaterinenburg worden hervat. ‘In zekere zin door andere spelers’, merkte Judit Polgar terecht op.

Tari – Firouzja, Stavanger 2020

1.e4 c6 2. d4 d5 3. exd5 cxd5 4. Ld3 Pf6 5. c3 Lg4 6. Db3 Dc7 7. h3 Ld7 8. Pf3 Pc6 9. 0-0 e6 10. Te1 Ld6 Nu wits ideale zet Pf3-e5 is verhinderd, kan zwart het middenspel met vertrouwen tegemoetzien. 11. Lg5 0-0 12. Pbd2 Wit heeft niets te verwachten van 12. Lxf6 gxf6 13. Pbd2 Kh8, waarna de halfopen g-lijn zwart aanvalskansen biedt. 11 … Ph5 13. Dd1 f6 14. Le3 Pf4 15. Lf1 g5 16. c4 Kh8 17. Tc1 Tg8 18. Lxf4 Het opgeven van het loperpaar lost niets op. Omdat het paard op d2 niets presteert, komt de manoeuvre Pd2-b1-c3 in aanmerking. 18 … Lxf4 19. b4 Dd6 20. b5 Pe7 21. c5 Niet goed volgens Firouzja. Na de sluiting van het centrum loopt zwarts aanval op rolletjes. 21 … Dc7 22. g3 g4! In aanmerking komt 22 … Lxg3, maar stukoffers zijn (nog) niet nodig 23. hxg4 Txg4 24. Lh3 Tg7 25. Kh1

Partij in de viewer:

Hans Böhm

Geen rubriek dit weekend.

Bab Wilders

Het blijven natuurlijk duistere tijden waarbij het clubschaken deels stil ligt. Maar er zijn ook lichtpunten zoals de autobiografie van Erika Sziva, Betoverd. (€ 19.95) Zij is bekend bij heel schakend Nederland door haar schaakwinkel De Beste Zet waarmee ze op alle belangrijke toernooien te vinden is. Geboren in 1967 in Boedapest in Hongarije, een land met een veelbewogen geschiedenis, toen nog Oostblok land. Even veelbewogen was het leven van Erika en zij geeft daarvan zeer gedetailleerd verslag. Het is een ontroerend boek en naast de vierenvijftig vaak leuke partijen die er in voorkomen is het voor mij en ongetwijfeld ook voor de vele lezers die ik dit boek toewens bovenal leerzaam en troostrijk in deze barre tijd. Dan denk ik aan het hoofdstuk over haar partner Johan van Mill (1959 -2008) die ondanks zijn zware ziekte met Erika niet alleen een enorm interessant schaakleven had maar ook nog een bloeiende schaak-boekhandel opbouwde.

De titel Betoverd kan dus zowel op het schaken als op Johan slaan. Typerend voor zijn leven vond ik de zin uit een Engelse krant: “Barefooted Dutch chess-player returns from Intensive Care and wins the game“. Leerzaam dus voor ons allen in deze tijd: Zeur niet over wat niet kan maar geniet van wat nog wel kan. Erika Sziva vertelt boeiend over haar (schaak)leven dat ook vaak moeilijke beslissingen bracht. Zoals haar vertrek vanwege de liefde voor Johan uit Boedapest naar Eindhoven, van een bloeiende damesschaak cultuur in Hongarije (waar zij 4x landskampioen werd) naar een land waar dit (rond 1990) niet veel aandacht kreeg. Wat zij hierbij over de Nederlanders schrijft geldt overigens niet voor echte Amsterdammers. Erika onderschat zichzelf als schrijfster want haar verslagen over het interzonal toernooi in Maleisië en de Olympiade in Kalmukkië zijn werkelijk hilarisch. Zij werd ook 5x Nederlands kampioen waarbij en passant zoon Alex (de andere heet Nico) ook deze titel veroverde. En is nu gelukkig met haar kinderen en nieuwe partner Robert Klomp. Ik heb het boek in één adem uitgelezen en ook vele interessante foto ‘s bekeken. Van harte aanbevolen is te zwak uitgedrukt. Erika leerde schaken van haar moeder maar ook haar vader was een gerenommeerd schaker. Haar grote leermeester was echter Dely, de grootmeester (1934-2012) voor wie zij zelfs als 15 jarige Nagykanisza verliet om in Boedapest les te krijgen. Van hem een mooie partij:

Dely-Donner 1961

1.e4 c5 2.Pf3 e6 3.d4 cxd 4.Pxd4 a6 5.Pc3 Dc7 6.g3 b5 7.Lg2 Lb7 8.0-0 d6 9.Te1 Pd7 10.a4 bxa 11.Txa4 Pgf6 12.Pd5 een bekend offer, weigeren heeft weinig zin. 12..exd 13.exd Pe5 14.f4 0-0-0 15 fxe dxe 16.Txe5 Ld6 (16..Dxe6 17.Lf4 Dh5 18.Tc4+) 17.Te3 Kb8 18.Tc3 Dd7 19.Pc6+ Lxc6 20.Txa6 Lxd5 21.Tb6+ Lb7 22.Dxd6+ Dxd6 23.Txb7+ Ka8 24.Tb4+ Ka7 25.Ta3+ Da6 26.Tb7+ Ka8 27.Txa6 mat.

Maar we kunnen deze recensie natuurlijk niet afsluiten zonder een partij van Erika zelf. Er staan heel wat mooie partijen van haar in en het is dus moeilijk kiezen maar het werd de partij die duidelijk laat zien dat ze goed heeft opgelet bij de lessen van Dely en dus ook overeenkomsten met diens partij al vindt de aanval aan de andere kant plaats.

Sziva – Kovacs 1985:

1.e4 c5 2.Pf3 e6 3.d4 cxd 4.Pxd4 Pf6 5.Pc3 d6 6.Le2 (later speelde Erika hier g4, de zgn Keres aanval) Le7 7.0-0 0-0 8.f4 Pc6 9.Pf3 a6 10.a4 Ld7 11.Kh1 Dc7 12.De1 Pb4 13.Ld3 Lc6 14.Le3 b6 (beter 14..d5 15.e5 Pe4) 15.Dg3 Pd7 16. Pd4 Lf6 17.f5! de aanval gaat beginnen 17..e5 (17..Lxd4 18.Lxd4 e5 was beter) Na deze tweede onnauwkeurigheid van zwart breekt de witte storm los. 18.Pxc6 Dxc6 19.Df3 Pc5 20.g4 h6 21 .Tg1 Pcxd3 22.cxd3 b5 23.g5 hxg 24.Lxg5 Lxg5 wit rondt het nu mooi af met 25.f6! Lh6 (25..g6 26.Txg5 en daarna Dh5) 26.Txg7 en zwart geeft op. Zo werd zij voor de eerste keer als 18-jarige landskampioen.

Partijen in de viewer:

Dimitri Reinderman

Betoverd van Erika Sziva vol met drama en verpozing

In 1990 ondernamen Johan van Mil, Mark Huizer, Paul Motwani en ik een roadtrip naar Györ in Hongarije om daar een toernooi te spelen. Twee Hongaarse vrienden van Johan deden mee en na afloop logeerden we bij hen in Boedapest. We deden spelletjes, kregen we een sightseeing en ik aaide de kat. Gewoon gezellig allemaal, dacht ik, maar er bleek meer aan de hand: Johan was verliefd op de dame des huizes, viervoudig Hongaars kampioen Erika Sziva. Het was wederzijds.

Intussen woont Erika al heel lang in Nederland. Ze was al heel lang van plan een schaakboek te schrijven en nu met de coronacrisis is het er eindelijk van gekomen: Betoverd, verkrijgbaar bij haar eigen schaakboekenverzendhuis, De Beste Zet. Ongeveer de helft van het boek gaat over haar eigen (schaak-)leven: hoogte- en dieptepunten, maar ook moeilijke keuzes die ze moest maken. Zo betekende haar keuze om te trouwen met Johan en bij hem in Eindhoven te gaan wonen niet alleen dat ze vrienden en familie moest achterlaten, maar ook dat ze flink in status was gedaald. In Hongarije ben je iemand als profschaakster. In Nederland vinden ze het maar raar. Een andere moeilijke keuze was dat ze in 2003 stopte met schaken. Hoe moest ze verder? Daar kwam in 2008 nog een groot drama bij met het overlijden van Johan dat ze maar moeilijk wist te verwerken. Gelukkig kwamen er daarna weer mooie dingen in haar leven.

Ondanks deze dramatische elementen is het boek toch ook luchtig en verpozend bedoeld. Het boek staat vol met leuke anekdotes uit haar schaakleven, bijvoorbeeld over de keer dat de Engelse grootmeester Tony Miles bleef logeren en maar niet weg wilde gaan. Veel aandacht is er ook voor twee belangrijke mannen in haar leven: naast Johan ook haar eerste trainer, Péter Dely. En het blijft een schaakboek: er staan veel schaakpartijen in van beide mannen en van haarzelf. Vooral aanvalspartijen, zonder al te veel varianten in het commentaar. Een mooie vlotte aanvalspartij speelde Erika op de Olympiade van 1992, waarbij ze in het boek ook ingaat op de psychologische oorlogsvoering tussen beide dames. De monoloog over huidkanker voor de partij werd door de roodverbrande Lalic niet gewaardeerd.

Lalic – Sziva

1.e4 c5 2.Pc3 Pc6 3.f4 g6 4.Pf3 Lg7 5.Lb5 Pd4 6.0–0 a6 7.Ld3 e6 8.e5?! f5! Reageert sterk op de voorbarige witte opstoot. Het is belangrijk om veld e4 af te pakken. 9.b3 d6 10.exd6 b5!? Typisch naar haar stijl wil zwart zo snel mogelijk aanvallen. 11.Lb2 Dxd6 12.Pxd4?! Nu krijgt zwart twee dominante lopers. Na 12.Pe5 is de stelling niet zo duidelijk. 12…Lxd4+ 13.Kh1 Lb7 14.De2 Kf7 15.Tae1

Partij in de viewer:

Rini Kuijf

Voor beginners A8382

Voor gevorderden B8382

Henk Prins

Grootmeester Jan Timman heeft onlangs weer een boek op de schaakmarkt laten uitbrengen. Met “Timman’s Triumphs. My 100 Best Games” wordt de boekenkast van de schaakliefhebber aangevuld met een prachtig boek. Jan Timman, in zijn goede jaren, “the best of the west” genoemd, heeft nooit de titel wereldkampioen gewonnen. Een aantal jaren was hij wel de nummer twee van de wereld. Fans van Timman betreuren het nog steeds dat het de Nederlandse topschaker Jan Timman niet gelukt is de wereldtitel in Nederland te halen. Max Euwe lukte dit wel in 1935.

Jan Timman is ook een zeer goede schrijver van schaakboeken. Hij heeft veel titels op zijn naam staan. In het nieuwe boek heeft Timman een selectie gemaakt van zijn honderd best gespeelde partijen. Dit zal niet gemakkelijk zijn geweest en ongetwijfeld heeft hij zijn persoonlijke voorkeur als leidraad genomen. De partijen illustreren het hoge niveau van Timmans schaakcarrière. De zes hoofdstukken zijn opeenvolgende tijdperken, zoals bijvoorbeeld het eerste hoofdstuk: “De weg naar de top (1967-1977)” en het vierde hoofdstuk: “De strijd om de wereldtitel (1986-1993)”. Het boek telt 349 bladzijden. Omdat Timman ook een groot kenner is van het eindspel heb ik in het boek naar een schitterend eindspel gezocht. Geniet van het mooie slot van de partij Beliavski-Timman, Belfort 1988.

Beliavsky – Timman

De partij is 32 zetten aan de gang, zie diagram.

Partij in de viewer:

Wekelijks publiceren of verwijzen wij naar diverse schaakrubrieken. Wij streven naar publicatie op de woensdag na het voorgaande weekend. Wij proberen de besproken partijen in een viewer te tonen.

Hans Ree

Carlsens licht

Aan het begin van de vierde ronde van Norway Chess begroette Magnus Carlsen zijn tegenstander Fabiano Caruana met het gebaar dat in spirituele kringen namasté wordt genoemd. De handpalmen voor de borst tegen elkaar met de vingers omhoog. Het schijnt respect uit te drukken en te zeggen: het licht in mij begroet het licht in jou. Op een onheilspellend donker gesauste foto van de groet leek Carlsen door gelaat, ringbaard en haardracht sprekend op de boosaardige plantagehouder die in de film Django Unchained door Leonardo DiCaprio wordt gespeeld.

Met alle respect dat Carlsen wilde uitdrukken, scheen zijn licht toch helderder dan dat van Caruana. Er werd een ban gebroken. In hun laatste negentien klassieke partijen had Carlsen niet van Caruana kunnen winnen, maar nu wel. Na die overwinning straalde hij en er was niets boosaardigs meer te zien.

Een ronde later kwam er een eind aan een veel verbluffender serie. In meer dan twee jaar had Carlsen in 125 klassieke partijen niet verloren. Nu werd hij eindelijk verslagen, en je zal het altijd zien, hij verloor niet van een naaste concurrent, maar van de Pool Jan-Krzysztof Duda, die was uitgenodigd als vervanger van Anish Giri en in de eerste vier rondes alleen maar één remise had behaald. Carlsen offerde er lustig op los en ging ten onder aan een gebrek aan materiaal. Misschien dacht hij dat hij onsterfelijk was, wat geen wonder zou zijn.

Het was een feest, dit toptoernooi met min of meer klassieke bedenktijd waar de spelers eindelijk weer in levende lijve tegenover elkaar zaten. Ze leken te genieten van hun herwonnen vrijheid en vochten als Noorse Berserkers. Donderdag was de voorlaatste ronde. Carlsen versloeg de nieuwe Iraanse ster Alireza Firouzja (17), die op de tweede plaats stond en doodzenuwachtig leek. Zo werd Carlsen een dag voor het eind toernooiwinnaar, alweer.

Levon Aronian – Fabiano Caruana, Norway Chess Stavanger 2020

1. e4 c5 2. Pf3 e6 3. c3 d5 4. exd5 Dxd5 5. d4 Pf6 6. Pa3 Pc6 7. Le3 cxd4 8. Pb5 Dd7 9. Pbxd4 a6 10. Ld3 Ld6 11. 0-0 Pe7 12. Dc2 0-0 13. Lg5 Pg6 14. Tad1 Dc7 15. Tfe1 Ld7 16. g3 Tfe8 17. Lxf6 gxf6 18. h4 Kh8 19. Dd2 Lf8 20. h5 Pe7 21. Lc2 Ted8 22. Dd3 f5 23. g4 Wit kon de aanval veel sterker voortzetten met 23. Pg5 Le8 24. De2 en de dreiging 25. Pdxe6 is niet goed af te wenden. 23…f6 24. g5 Na 24. gxf5 e5 25. Txe5 fxe5 26. Pg5 ontstaat een heksenketel waaruit zwart waarschijnlijk heelhuids ontsnapt. 24…Df4 25. gxf6 Dg4+ 26. Kf1 Dh3+ 27. Ke2 Dapper het veld in. Hij wil geen zetherhaling. 27…Pd5 28. Dd2 Lb5+ 29. Pxb5 Dg4 30. Dg5 Pf4+ 31. Ke3 Pg2+ 32. Ke2 Dc4+ Nu wil zwart geen zetherhaling. Wit had nog maar 45 seconden voor de volgende acht zetten. 33. Ld3 Txd3

Partij in de viewer:

Gert Ligterink

Geheel onverwacht incasseert Carlsen na ruim twee jaar een nederlaag

Het lag voor de hand dat Magnus Carlsen na ruim twee jaar ongeslagen te zijn gebleven eindelijk weer eens zou verliezen. Maar het was een verrassing dat aan zijn recordreeks van 83 remises en 42 winstpartijen een eind kwam in een toernooi waarin hij uitstekend op dreef was. Carlsen heerste als vanouds in de Norway Chess zeskamp in Stavanger. Na negen van de tien ronden had hij zich al verzekerd van de eindzege. De Noorse wereldkampioen versloeg zichzelf in een riskant opgezette partij tegen de Pool Duda, die het toernooi was begonnen met drie nederlagen op rij. Na lichtzinnig openingsspel bereikte Carlsen een stelling, waarin grote nauwkeurigheid vereist was om voldoende compensatie te houden voor eerder geofferd materiaal. Toen het hem in lichte tijdnood niet lukte de druk te handhaven, profiteerde Duda.

Carlsen reageerde nuchter: Een nederlaag is vervelend, maar ik treur niet om het einde van mijn ongeslagen reeks. Eerst hoopte ik 100 partijen niet te verliezen en daarna wilde ik Sergei Tiviakovs record van 110 partijen zonder nederlaag breken. Nadat dat was gelukt, was ik tevreden.’ Alsof een last van zijn rug was gevallen, speelde Carlsen de volgende vier partijen in topvorm. Hij won driemaal en tegen Caruana leverde hij een indrukwekkende defensieve prestatie door in een zeer kritieke stand steeds de enige zet te vinden.

Duda – Carlsen, Norway Chess Stavanger 2020

1.e4 c6 2. d4 d5 3. Pc3 dxe4 4. Pxe4 Pf6 5. Pxf6+ exf6 6. c3 Ld6 7. Ld3 0-0 8. Dc2 Te8+ 9. Pe2 h5 10. Le3 Pd7 11. 0-0-0 b5 12. d5 c5 Een gedwongen pionoffer. Na 12 … cxd5? 13. Lh7+ Kf8 14. Txd5 heeft wit groot voordeel. 13. Lxb5 Tb8 14. c4 a6 Duda rekende op 14 … Txe3 15. fxe3 Pe5, waarna zwart goed spel heeft voor de geofferde kwaliteit. 15. La4 Te7 16. Pg3 Pe5 17. Pe4 Teb7 18. b3 Tb4 19. Ld2 Txa4 Carlsen had een ander kwaliteitsoffer op het oog. Zwart heeft voldoende -compensatie, maar niet meer dan dat. 20. bxa4 Lf5 21. Tde1

Partij in de viewer:

Hans Böhm

Verlies en winst voor de wereldkampioen.

Twee opmerkelijke zaken die verbonden zijn met wereldkampioen Magnus Carlsen: hij verloor een partij en zijn bedrijf Play Magnus gaat naar de beurs. Alle wereldkampioenen hebben op hun eigen wijze meegeholpen aan het populariseren van de schaaksport maar zo ver als Carlsen gaat, is uniek. De Play Magnus Group gaat een notering krijgen aan de beurs van Oslo. In dat bedrijf zitten de app Play Magnus en een reeks van schaakplatforms, zoals Chess24 en Chessable. De omzet was vorig jaar ongeveer 7 miljoen euro en de verwachtingen voor de nabije toekomst liggen fors hoger, volgens het prospectus. Er wordt voor zo’n 40 miljoen euro aan aandelen geplaatst. Magnus, 29 jaar, is zijn eigen vlag op dit fonds: hij is de onbetwiste kampioen sinds 2013 en heeft de hoogste Elo-rating behaald in de geschiedenis (2882 in 2014). Hij is wereldkampioen in alle disciplines (klassiek tempo, rapid en snelschaak). De partijen met versneld tempo lenen zich goed voor internet en daarin ligt de snelle groei aan populariteit.

Ook uniek is zijn recordreeks van 125 partijen zonder nederlaag. De bestaande records liggen rond de 100 serieuze partijen (Tal 95, Ding 100, Tiviakov 110) maar die vergelijkingen gaan niet op. Carlsen speelde bijna uitsluitend tegen wereldtop. Het laatste verlies dateerde van juli 2018. Een verliespartij van Carlsen, die moet in de krant.

J.K. Duda – M. Carlsen, Norway Chess Stavanger 2020

Deze partij werd gespeeld in het lopende Noorse Schaak festival waar Carlsen op dat moment leidde en Duda onderaan bungelde. Jan Krystof Duda is een Poolse grootmeester, nummer 15 op de wereldranglijst. 1.e4 c6 2.d4 d5 3.Pc3 dxe4 4.Pxe4 Pf6 Staat te boek als zwakker dan de gebruikelijke reacties Lf5 en Pd7 in deze Caro-Kann verdediging. Maar Carlsen wijkt wel vaker bewust af van de gebaande paden. 5.Pxf6+ exf6 6.c3 Ld6 7.Ld3 0-0 8.Dc2 Te8+ 9.Pe2 h5 Zwart kan zich wat permitteren op de koningsvleugel want daar heeft hij de dubbelpion en dus een sterke verdediging voor de koning. 10.Le3 Pd7 11.0-0-0 b5 De stelling ziet er interessant uit met kansen voor beide partijen, precies wat Carlsen wil. In de praktijk ging zwart hier vaak verder met 11…Pf8 maar 11…b5 is scherper en dwingt wit tot actie. 12.d5! Dat lijkt de juiste aanpak want na bijvoorbeeld het voorzichtige 12.Kb1 Pb6 13.Lc1 Le6 heeft zwart al goede vorderingen gemaakt tegen Kb1 en moet wit nog beginnen tegen Kg8. De tekstzet kwam ook voor in de partij V. Ivic – T. Hansen 2018, en laat Torbjorn Hansen (geboren 1979) nou een Noorse ex-jeugdkampioen zijn die met Carlsen heeft samengewerkt. Hansen ging verder met 12…Pb6? 13.dxc6 en verloor kansloos maar Carlsen verbetert dat met een interessant pionoffer: 12…c5! 13.Lxb5 Tb8 14.c4 a6 15.La4 Te7 Dat kan en Carlsen heeft verder gekeken en krijgt zijn kansen. Herman Grooten geeft op schaaksite.nl een interessant alternatief: 15…g6 16.The1 Txe3 17.fxe3 Pb6 18.Lc6 De7 ‘en met een mooi loperpaar en mooie velden in het centrum moet zwart hier de nodige compensatie hebben’. Kortom, we zullen deze moderne speelwijze in een oude opening die al in de 16e eeuw werd gespeeld, vaker gaan zien want zwart heeft hoe dan ook vechtkansen. 16.Pg3 Pe5 Ook mogelijk is 16…Pb6 17.Lc6 Txe3 18.fxe3 h4 en wit wordt teruggedrongen. 17.Pe4 Teb7 18.b3 Tb4 19.Ld2 Txa4! Dit was zijn idee, ook een kwaliteitsoffer maar voor de andere loper. Zwart krijgt positionele compensatie.20.bxa4 Lf5 21.Tde1

Partij in de viewer:

Bab Wilders

Ook het schaken, of het nou valt onder sport, kunst of wetenschap krijgt te maken met soms niet zo heldere corona-regels,bv je moet alleen je eigen stukken opzetten maar slaat vervolgens wel die van de tegenstander tijdens de partij… Dan zijn er nog de bijzondere speelgelegenheden die sommige clubs, van Sas van Gent tot Uithuizermeeden, gebruiken, variërend van horeca tot inrichtingen voor bejaarden, en die ook weer geboden uit Den Haag en eigen varianten volgen. Ook merken de meeste clubs dat personen uit de risicogroepen de clubavonden mijden. Kortom, ook hier kommer en kwel. Maar wel gelegenheid om, zelfs tijdens een eventuele lockdown, de eigen speelsterkte te verbeteren met een leerzaam schaakboek zoals het bij New In Chess verschenen boek van Alex Dunne How to Become a Candidate Master (en welke club- speler wil dat nou niet?) A practical guide to take your chess to a higher level ( en dat voor slechts € 22.95).

Aan de hand van een groot aantal partijen tussen sterke en zwakke spelers, waarbij de persoon met de lagere ELO aan het langste eind trekt wil Alex Dunne (American Fide Master en eveneens Correspondence Chess Master) laten zien dat dit dus wel degelijk mogelijk is. Maar belangrijker dan een incidentele zege op een sterkere speler is natuurlijk dat de student zijn spelpeil opvoert. De partijen en opgaven bestrijken alle drie de bekende fases van een schaakpartij. Aangeraden wordt bij het naspelen eerst te overwegen welke zet de lezer zelf zou spelen in een beslissende stelling. Dunne raadt zelfs aan om een tikkende schaakklok daarbij te gebruiken.

Ook aantekeningen daarbij maken kan helpen om de zaak beter te onthouden, iets wat ik vroeger de leerlingen op school ook altijd voorhield, o.a. via dictaten. Belangrijk is ook de eigen partijen op deze manier te analyseren, vooral de partijen die men heeft verloren, iets wat veel schakers liever vervangen door hun winstpartijen te laten zien. Maar men moet zich niet laten ontmoedigen door teleurstelling over een mooie stelling die in een ruïne verandert door een gruwelijke blunder en soms wil het gewoon niet lukken door “ buiten-schaakse “ omstandigheden maar de volgende keer begint men weer gewoon met de beginstand en is alles weer mogelijk. Bij het overwegen van een zet is het ook belangrijk om te kijken of de tegenstander niet een blunder heeft gemaakt. Een boek vol goede tips, voor de zelfstudie. Een bijzondere partij speelde auteur van het boek tegen een collega, Andrew Karkins, auteur van een mooi boek over wereldkampioen Tal. Deze partij vond plaats tijdens de 32e World Open, Philadelphia 2004.

Karkins – Dunne

1.e4 Pc6 de zgn Nimzowitsch verdediging,genoemd naar de legendarisch Letse grootmeester uit de dertiger jaren van de vorige eeuw. 2.d4 d5 3.Lb5 dxe 4.Pc3 Ld7 5.d5 Pe5 6.Lf4 Pg6 het mag dan wel de Nimzowitsch heten maar die zou ervan opkijken. 7.Lg3 f5 om van deze zet maar te zwijgen 8.Ph3 Pf6 9.De2 c6 10.dxc bxc 11.Lc4 e6 12.f3 Lb4 13.0-0-0 een wel heel moedige of roekeloze zet gezien uiteraard 13…Lxc3 14.bxc3 en de open b-lijn. 14..Da5 15.Txd7 heeft wit ook een gevaarlijke aanval? neen het geenszins al lijkt het heel wat 15..Pxd7 16.Lxe6 Da3+ 17.Kb1 Pc5 18. Ld6 Tb8+! een torenoffer dat wit gretig accepteert 19.Lxb8 (maar 19.Lb3 had wellicht nog tot remise kunnen leiden) 19..Pa3 20.Lf7+ een wanhopig valletje (20..Kxf7 21.Dc4+) maar zwart trapt daar natuurlijk niet in en speelt 20..Ke7 21. Ld6 Kxd6 zwart neemt de juiste loper 22.Dd2+ Kc7 23.Dc1 Tb8+ 24.Lb3 deze zet helpt niet meer (zie zet 19) 24..Pxc3+ 25.Ka1 Txb3 26.Dxa3 het enige 26..Txa3 27. Kb2 Pb5 28.c4 exf 29.Pg5 fxg 30.Pg5 fxg 31.Tg1 Te3 wit geeft op. Zwart heeft te veel pionnen.

Partij in de viewer:

Dimitri Reinderman

Na 802 dagen verliest Magnus Carlsen weer eens een partij

Op 31 juli 2018 verloor Magnus Carlsen een klassieke partij van Shak Mamedyarov. De volgende dag begon de wereldkampioen aan wat uiteindelijk een wereldrecord zou worden: 125 partijen op rij ongeslagen. Pas vorige weekend stopte die serie, nog wel in zijn eigen Noorwegen: de 22-jarige Pool Jan-Krysztof Duda bleek te sterk.

Norway Chess was het eerste ‘echte’ toernooi waaraan Carlsen meedeed sinds Wijk aan Zee in januari. De buitenlandse deelnemers hadden een licht nadeel: ze moesten voor het toernooi tien dagen in quarantaine. In Noorwegen is dat echter een soort van vakantie, want je mag gewoon naar buiten. Toch had Anish Giri mede hierom afgezegd en hij werd vervangen door Duda. Die stond na vier ronden kansloos onderaan, terwijl Carlsen ‘gewoon’ bovenaan stond.

De Noor had eerder met zwart tegen landgenoot Tari voor een zeer riskante opzet gekozen en een slechte maar gecompliceerde stelling toch gewonnen. Ook tegen Duda deed Carlsen zeer zijn best om remise te vermijden, wat op zich lukte, maar niet met het gewenste resultaat. Natuurlijk was de thuisfavoriet na afloop heel teleurgesteld over zijn eerste nederlaag in ruim twee jaar en twee maanden, maar hij relativeerde het ook: “Het moest toch een keer gebeuren.”

Duda – Carlsen

1.e4 c6 2.d4 d5 3.Pc3 dxe4 4.Pxe4 Pf6 5.Pxf6+ exf6 6.c3 Ld6 7.Ld3 0–0 8.Dc2 Te8+ 9.Pe2 h5 10.Le3 Pd7 11.0–0–0 Wit heeft een duurzaam voordeel vanwege de betere pionnenstructuur, maar recent heeft men ontdekt dat de zwarte stelling toch praktische kansen biedt. 11…b5 12.d5 c5 13.Lxb5 Tb8 14.c4 a6 Commentator Kramnik was erg gecharmeerd van 14…Txe3!? 15.fxe3 Pe5 Net als in de partij staat wit dan objectief beter, maar is het praktisch niet makkelijk. 15.La4 Te7 16.Pg3 Pe5 17.Pe4 Teb7 18.b3 Tb4 Zwart gaat een kwaliteit offeren om toegang te krijgen tot de witte koning. 19.Ld2 Txa4 20.bxa4 Lf5 21.Tde1

Partij in de viewer:

Rini Kuijf

Voor beginners A8376

Voor gevorderden B8376

Henk Prins

Het timmeren aan de weg van Jaap Haring, om de schaakproblemen te promoten onder de schakers, slaagde heel goed met tweezet 970.

Degenen die proberen het schaakprobleem logisch op te lossen, pakken algauw de verstopte toren op a1. Hun vraag: “Hoe kan die toren een rol in het probleem hebben, anders dan als sleutelzet? Deze oplossers trappen dan ook in de mooie verleiding van de componist. Niet goed is 1. Txa2? als sleiutelzet. Zwart is in tempodwang, wat betekent dat op iedere zet een matzet van wit moet moet komen. Op 1. … Pxa3 komt 2. Txc3 mat en op 1. … Pxd2 2. Txd2 mat. Op zetten van het andere paard komt 2. Pf4 mat. Verder komt er op 1. … Lf2+ 2. Pxf2 mat, op 1. … Le3 2. Dxe3 mat en op 1. … Lxd4 2. Dxf5 mat. Echter op 1. … Le2! lukt het niet om de zwarte koning mat te zetten. Er moet dus een andere sleutelzet zijn.

Gelukkig waren er nog genoeg schakers die het probleemidee vonden. De sleutelzet is 1. Lxc3! Weer is zwart in tempodwang, wit dreigt namelijk nog niets. Op 1. … Pd2 komt 2. Lxd2 mat en op 1. … Pxc3 komt 2. Txc3 mat. Dit zijn twee mooie matveranderingen ten opzichte van de verleiding. Ook de zwarte loper van g1 zorgt voor matverandering. Op 1. … Le3 komt 2. Dxf5 mat en op 1. … Lxd4 2. Dxd4 mat. Op 1. … Lf2+ komt weer 2. Pxf2 mat. Zetten van paard h5 geven ongewijzigd 2. Pf4 mat. Op één zet van zwart, 1. … Pxa3, werd door veel oplossers de witte matzet overzien. Na 1. … Pxa3 heeft wit 2. 0-0-0 mat als verrassing. Wit moet veld c2 ook dekken, zodat 2. Td1 geen mat is. Toen Haring het probleem in Tilburg mocht presenteren gingen de ogen open van die oplossers die dit gemist hadden. Het gevoel van gefopt te zijn veranderde in een applaus. Een mooie uiting van waardering voor het schaakprobleem.

Tweezet 972 van Jaap Haring kan worden opgelost.

Wekelijks publiceren of verwijzen wij naar diverse schaakrubrieken. Wij streven naar publicatie op de woensdag na het voorgaande weekend. Wij proberen de besproken partijen in een viewer te tonen.

Hans Ree

In quarantaine

Norway Chess, het jaarlijkse toernooi in Stavanger, is dit jaar het eerste toptoernooi in de wereld sinds het begin van de epidemie. Noorwegen wordt coronaluw genoemd en wil dat zo houden, dus de maatregelen bij het toernooi zijn gedegen. Spelers, verslaggevers en wedstrijdleiders moesten tien dagen in quarantaine en worden regelmatig getest. In het hotel waar het toernooi wordt gehouden en waar de spelers verblijven zijn permanent een arts en een gezondheidswerker aanwezig. Er zijn maar zes deelnemers, die twee keer tegen elkaar spelen. De speeltafels zijn verbreed tot één meter en behalve vertegenwoordigers van de sponsors en de media is er geen publiek. Een van die sponsors is een bedrijf dat in luchtverversing doet, dus dat zit goed.

De televisieploeg van het Noorse TV2, dat er altijd bij is als Magnus Carlsen schaakt, werkt in een aparte ruimte en wordt ook getest. Iemand van de organisatie zei dat hij vooral bezorgd is voor verkoudheden, want die zouden ook tot quarantaine kunnen leiden. Kortom, zo gaat het tegenwoordig toe in een schaaktoernooi met houten stukken.

Levon Aronian zei dat de Noren Carlsen en Aryan Tari in het voordeel waren, omdat ze niet in quarantaine hoefden, maar dat begrijp ik niet goed. Tien dagen opsluiting in een luxe hotel, met Zoom en Skype en Teams om contact te houden met de secondanten die elders in de wereld de nieuwste openingssnufjes uitzoeken; kan er een betere voorbereiding zijn op een schaaktoernooi?

Er is bij Norway Chess al jaren het geintje dat de spelers tijdens de partij in de ‘biechtkamer’ aan het internetpubliek kunnen vertellen wat er door hen heengaat. Na de vijftiende zet van de volgende partij zei Carlsen in de biechtkamer dat hij alles verkeerd had gedaan: zijn pionnenstelling verzwakt en zijn koning in gevaar gebracht, in de vage hoop dat zijn twee lopers actief konden worden. Dat was ook een geintje, met een kern van waarheid.

Aryan Tari – Magnus Carlsen, Norway Chess Stavanger 2020

1. e4 c5 2. Pf3 Pc6 3. d4 cxd4 4. Pxd4 Pf6 5. Pc3 d6 6. Lg5 Ld7 7. Dd2 a6 8. 0-0-0 e6 9. f4 Le7 10. Pf3 b5 11. Lxf6 gxf6 12. Kb1 Db6 13. f5 0-0-0 14. Ld3 Kb8 15. Pe2 Lc8 Een standaardpositie. Hier zei Carlsen dat hij alles verkeerd had gedaan. 16. Pf4 Pe5 17. Le2 d5 Een riskante manier om de stelling te openen. 18. exd5 exf5 Het beruchte ‘Ierse pionnencentrum’. 19. Pd4 Lc5 20. Thf1 The8 21. a3 Ka8 Zwarts koning voelt zich nergens gemakkelijk. 22. h3 Wit staat goed, maar dit is een nutteloze zet. Commentator Vladimir Kramnik vond 22. b4 erg sterk. 22…Ld7 23. Ph5 Wit is de draad kwijt. Sterk was 23. Dc3 of ook het pionoffer 23. d6 Dxd6 24. Dc3, om veld d5 vrij te maken voor zijn paard. 23…Pc4 24. Lxc4 bxc4 25. Dc3 Tb8 De kansen zijn plotseling gekeerd. Wit is in grote problemen. 26. Tf3

Partij in de viewer:

Gert Ligterink

Tien dagen in riante afzondering voor de eerste schaakzet

Je moet er als topgrootmeester wat voor overhebben om na een half jaar gedwongen onthouding weer collega’s te treffen in een ouderwets toernooi. Voor de eerste zet was gespeeld in de dubbelrondige Norway Chess zeskamp in Stavanger, hadden de deelnemers al tien quarantainedagen achter de rug. Medelijden was volgens hen niet nodig, de organisatoren hadden hun uiterste best gedaan om het hun gasten naar de zin te maken. In een van de buitenwereld afgesloten hotel is niets aan het toeval overgelaten. Medisch personeel staat paraat en alle toernooimedewerkers worden regelmatig getest. Alleen aan de internetcommentatoren zijn geen beperkende maatregelen opgelegd. Judit Polgar en ¬Vladimir Kramnik bespreken de partijen vanuit hun woonplaatsen Boedapest en Genève.

In het toernooi geldt dezelfde curieuze puntentelling als vorig jaar. Als een klassieke partij in remise eindigt, krijgen beide spelers één punt, waarna een armageddonvluggertje volgt (wit tien, zwart zeven minuten; bij remise wint zwart) dat de winnaar een extra half punt oplevert. Een klassieke winstpartij is goed voor drie punten. Na vier ronden gaat Magnus Carlsen aan kop met 9 punten na twee overwinningen, twee remises en twee gewonnen armageddonvluggertjes. Tegen Aryan Tari profiteerde hij van een ernstige fout van de voormalige Noorse jeugdwereldkampioen.

Tari – Carlsen Stavanger 2020

1.e4 c5 2. Pf3 Pc6 3. d4 cxd4 4. Pxd4 Pf6 5. Pc3 d6 6. Lg5 Ld7 7. Dd2 a6 8. 0-0-0 e6 9. f4 Le7 10. Pf3 b5 11. Lxf6 gxf6 12. Kb1 Db6 13. f5 0-0-0 14. Ld3 Kb8 15. Pe2 Lc8 In het biechtkamertje zei Carlsen na deze zet dat het voelde alsof hij alles verkeerd had gedaan: ‘Ik kan alleen maar hopen dat mijn loperpaar in een lange partij een rol zal spelen.’ 16. Pf4 Pe5 17. Le2 d5 18. exd5 exf5 19. Pd4 Lc5 20. Thf1 The8 21. a3 Ka8 22. h3 Ld7 23. Ph5? Een goed geposteerd stuk verhuist naar een zijspoor en kijkt in het vervolg toe. In aanmerking komt 23. Dc3 en nog sterker is het pionoffer 23. d6! Dxd6 24. Dc3. 23 … Pc4 24. Lxc4 bxc4 25. Dc3 Sterker is 25. Ka1 Tb8 26. c3. 25 … Tb8 26. Tf3 Verhindert 26 … Te3, maar nu volgt een veel mooiere torenzet.

Partij in de viewer:

Hans Böhm

Geen rubriek dit weekend.

Bab Wilders

Er zijn schakers die zich ook voor de geschiedenis van het schaken interesseren en daar zelfs veel tijd in investeren door studie en dan ook de resultaten publiceren in periodieken. En natuurlijk ook mooie en gezellige bijeenkomsten in zonovergoten plaatsen. Dit laatste ligt nu helaas stil en dat hoeven we niet nader toe te lichten. In die kringen wordt altijd reikhalzend uitgekeken naar de schitterende boeken in prachtband van McFarland Publishers. En ook nu weer kwam er een voltreffer uit Jefferson North Carolina: Tim Harding, gerenommeerd schaak-schrijver, excelleert met Steinitz in London, a chess biography with 623 games. Meer dan 400 pagina ‘s met behalve wat in de titel wordt beloofd een uitvoerig register en een bibliografie waardoor een wetenschappelijk meesterwerk is ontstaan.

Behalve over Steinitz gaat het en passant ook over het schaakleven in het Victoriaanse Londen met aandacht voor de beroemde Simpson Divan, het schaakcafé waar alle grootheden op schaak-gebied uit de 19e eeuw hun opwachting maakten. Vanuit zijn geboortestad Praag ging de 22-jarige Steinitz naar Wenen, voor de studie en voor het schaken en in 1862 naar Londen. In 1860 had de tot dan toe als de sterkste schaker van de wereld beschouwde Amerikaan Morphy,nog altijd de schaaklegende uit New Orleans, zich teruggetrokken en dus was de titel van officieuze wereldkampioen open. De Duitser Anderssen en de Engelsman Staunton, bekend van de nu overal gebruikte stukken, kwamen in aanmerking maar zeker ook Steinitz. Uiteindelijk werd het een match tussen Anderssen en Steinitz. De laatste werd de eerste officieuze wereldkampioen en later door Zukertort te verslaan (1886) de eerste officiële. (Overigens had eigenlijk Zukertort deze match moeten winnen. Hij kreeg door zijn verlies een zenuwinzinking en overleed twee jaar later) Steinitz werd in 1894 onttroond door de geniale Duitser Lasker.

Omdat hij in Engeland nogal werd bespot en gediscrimineerd, waarbij zijn jood-zijn een rol speelde,had hij zich intussen gevestigd in de Verenigde Staten, al kwam hij voor drie toernooien weer terug naar Londen. Harding heeft het allemaal grondig onderzocht en uitvoerig beschreven in dit boek. Alle partijen van Steinitz in die periode heeft hij boven water weten te krijgen.Een indrukwekkend boekwerk in de traditie van McFarland. De tweekamp tussen Anderssen en Steinitz was een waar gevecht, geen partij eindigde in remise, kom daar nu eens om met al die remises. Volgens de kenners was de 14e partij de mooiste en die duurde 85 zetten,met mat als einde. De 13e partij begon met de stand 6-6:

Andersen-Steinitz, Westminster Chess Club 1866:

1.e4 e5 2.Pf3 Pc6 3.Lb5 Pf6 4.d3 d6 5.Lxc6 bxc6 6.h3 g6 7.Pc3 Lg7 8.0-0 0-0 9.Lg5 h6 10.Le3 c5 het is duidelijk dat wit geen voordeel heeft behaald maar 11.Tb1 desondanks begint hij met een offensief op de damevleugel 11..Pe8 12.b4 cxb 13.Txb4 c5 14.Ta4 Ld7 15.Ta3 f5 de witte toren heeft niet veel bereikt terwijl zwart zich verbeterde 16.Db1 Kh8? tegen Db3+ 17.Db7 a5 18.Tb1 a4 19.Dd5 Dc8 volgens vriendje Stockfish staat zwart al beter 20.Tb6 Ta7 21.Kh2 f4 22.Ld2 g5 23.Dc4 Dd8 24.Tb1? Pf6 25.Kg1 Ph7 terwijl wit, geheel tegen zijn normale stijl, te passief speelt zwelt de aanval van zwart 26.Kf1 h5 27.Pg1 volgens Kasparov staat wit nu echt verloren maar Andersen laat het zich aantonen: 27..g4 28.hxg hxg 29.f3? Nu is het helemaal hopeloos en de rest is eigenlijk pijnlijk voor het topschaak uit de 19e eeuw. 29. …Dh4 30.Pd1 Pg5 31.Le1 Dh2 32.d4 gxf 33.gxf Ph3 34.Lf2 Pxg1 35.dxc? Dh3+ 36.Kc1 Pxf3+ 37.Txf3 Dxf3 38.Pc3 dxc 39.Lxc5 Tc7 40.Pd5 Txc5 41.Dxc5 Dxe4+ 42.Kf2 Tc8 43.Pc7 De3+ en eindelijk 0-1.

Partij in de viewer:

Dimitri Reinderman

Armeense grootmeester Petrosian: valsspeler of onschuldig veroordeeld?

Ophef in de schaakwereld: een goede grootmeester zou online van o.a. Fabiona Caruana gewonnen hebben met vals spel. In de finale van een belangrijk teamsnelschaaktoernooi, gespeeld op de server van chess.com, wonnen de Armeense Eagles verrassend van de grote favoriet, Saint Louis Arch Bishops, vooral dankzij het sterke spel van Tigran Petrosian. Tegen op papier veel sterkere tegenstanders haalde de als vluggerspecialist bekend staande nummer 260 van de wereld 3.5 uit 4. Een van die tegenstanders, Wesley So, suggereerde met een posting op chess.com dat Petrosian vals gespeeld zou hebben (ondanks dat publieke beschuldigingen als not done gelden in de schaakwereld). Wat So en anderen vooral verdacht vonden was dat op de webcam te zien was dat hij steeds naar beneden keek tijdens de partijen. Petrosian schold So vervolgens de huid vol en vond dat de beschuldigingen nergens op sloegen. Het team van chess.com dacht daar anders over, bande de Armeniër levenslang van hun server wegens “overtreding van de regels voor eerlijk spel” en gaf de overwinning van het teamtoernooi aan Saint Louis.

Terecht of niet? De meningen zijn verdeeld. De Nederlandse grootmeester Ivan Sokolov schrijft op Facebook dat hij de partijen niet verdacht vindt, “Zijn zetten waren erg menselijk.” Een andere grootmeester, Ivan Cheparinov, is daarentegen op basis van de video overtuigd dat er sprake is van vals spel. Petrosian zelf verklaarde in een persconferentie dat hij steeds naar beneden keek omdat hij met een touchpad speelde. Hij voelt zich in zijn goede eer aangetast en overweegt juridische stappen. Van de kant van chess.com blijft het stil: zij willen geen details geven om potentiële valsspelers niet wijzer te maken. Op basis van Petrosians overwinning op de nummer twee van de wereld kunt u proberen uw eigen inschatting te maken. Zijn het allemaal menselijke zetten, ook voor een snelschaakpartij, of speelt zwart (op één zet na) verdacht sterk?

Caruana – Petrosian

1.e4 c6 2.d4 d5 3.e5 Lf5 4.h4 h5 5.Ld3 Lxd3 6.Dxd3 e6 7.Lg5 Db6 8.Pd2 Da6 9.c4 Lb4 10.b3 Pe7 11.Pgf3 Pf5 12.0–0 Pd7 13.a3 Lxd2 14.Lxd2 c5 15.Tac1 0–0 Er is een stelling ontstaan waarbij de kansen ongeveer gelijk zijn, maar een onnauwkeurige zet meteen tot groot nadeel kan leiden. 16.dxc5 Pxc5 17.Db1 Tfd8 18.Lg5 Td7 19.b4 Pe4 20.cxd5 Pxg5 21.hxg5 Txd5 Nu kan wit met het rustige 22.Tfd1 de stelling ontscherpen maar hij gaat voor de aanval. En zwart ook! 22.g6!? fxg6 23.Tc7 Tad8 24.Tfc1 De2 25.Tc8 h4!? 26.Db3 Txc8 27.Txc8+

Partij in de viewer:

Rini Kuijf

Voor beginners A8370

Voor gevorderden B8370

Henk Prins

“Zeg het met letters en cijfers” stond er als motto bij een schaakprobleem, uitgevoerd met witte en zwarte tulpen, op een Floriade al vele jaren geleden. Probleemcomponist Jaap Haring liet de bezoekers genieten van een tweezet met bloemen.

Haring heeft in tweezet 971 een valstrik opgezet. Als wit met 1. Ta4? het probleem wil oplossen, dan dreigt er 2. Pd6 mat, door dubbelschaak. Zwart speelt echter 1. … Pxc4! en wit heeft geen matzet. Wel goed is de sleutelzet 1. Tb4! De andere toren vormt een batterij met paard c4. Weer dreigt er 2. Pd6 mat. Na 1. … Kd5 is 2. Pxe5 mat, een mooi batterijmat met de loper a2. Na 1. … Kf4 is 2. Pxe3 mat. Het paard van e5 kan niet tussenplaatsen door penning en wit moet veld f5 dekken. De dreiging 2. Pd6 gaat hier niet, omdat dan het zwarte paard van e5 ontpend is en op c4 de matzet ontkracht. Na 1. … Kf5 zet wit mat met 2. Dxe5. Tenslotte komt er na 1. … Pxc4 2. Dd3 mat. Een probleem met een mooie inhoud.

Zoals drie weken geleden geschreven werd ter gelegenheid van het huwelijk van onze dochter Herwina tweezet 969 geplaatst ter oplossing.

Wekelijks publiceren of verwijzen wij naar diverse schaakrubrieken. Wij streven naar publicatie op de woensdag na het voorgaande weekend. Wij proberen de besproken partijen in een viewer te tonen.

Hans Ree

Timmans klassieken

In het laatste hoofdstuk van Timman’s Triumphs stelt Jan Timman de vraag wanneer een schaker moet stoppen. Anatoli Karpov, die net als hij in 1951 is geboren, ging in de politiek. Yasser Seirawan en Artur Joesoepov, tien jaar jonger, werden commentator of schaakleraar. Voor Timman was stoppen nooit een optie. De ambitie om wereldkampioen te worden is voorbij, maar niet de ambitie om toernooien te winnen. Bovendien heeft hij er aardigheid in gekregen om met de computer openingsvarianten veel dieper te doorgronden dan vroeger kon.

Hij speelt, hij maakt eindspelstudies en hij schrijft boeken. Nu schaken door corona en internet een amusementsindustrie is geworden, houdt Timman zich bij de klassieke traditie. Hij neemt geen rapidpartijen op in zijn beste honderd partijen, uit principe. Zijn Timman’s Titans werd het boek van het jaar 2017 van de Engelse schaakbond en een jaar later kon The Longest Game, over de vijf matches tussen Karpov en Kasparov, ook voor die onderscheiding in aanmerking komen, maar je krijgt de Nobelprijs voor de schaakliteratuur niet twee keer achter elkaar.

Timman’s Triumphs beschrijft zijn schaakloopbaan aan de hand van honderd partijen tussen 1967 en 2019. Over de eerste tegen de Hongaar Laszlo Vadasz in Groningen, schreef Hein Donner in Elsevier: „Het valt op dat hij heel verstandige dingen zegt als hij over schaken praat.” En even verder: „Hij is vijftien. Er is potentieel.” Behalve een verzameling van honderd mooi geanalyseerde partijen is het boek ook een ode aan de vrijheid, de vrijheid van de tijd toen hij schaakprofessional werd. De wijn stroomt rijkelijk in dit boek, misschien al te rijkelijk, en als de rode wijn in Bakoe niet deugt, weet Jan daar wel een winkeltje te vinden met prima Zuid-Afrikaanse wijnen.

De volgende partij markeert misschien het begin van Timmans samenwerking met de computer. Hij onderzocht tijdens het Corustoernooi de wilde opening met het eigen brein, maar daarna keek hij op de computer van Judit Polgar of zijn analyses klopten.

Jan Timman – Loek van Wely, Corus Wijk aan Zee 2000

1. e4 c5 2. Pf3 d6 3. d4 cxd4 4. Pxd4 Pf6 5. Pc3 a6 6. Le3 e6 7. f3 b5 8. g4 h6 9. Dd2 Pbd7 10. 0-0-0 Lb7 11. Ld3 Pe5 12. The1 Tc8 13. Kb1 Pfd7 14. f4 Pc4 15. De2 Pxe3 16. Dxe3 Db6 17. Pd5 In een eerdere ronde had Anand tegen Van Wely met 17. f5 niets bereikt. 17…exd5 18. exd5+ Kd8 19. Lxb5 Timman offert nog een loper om zijn paard dekking te geven. 19…axb5 20. De8+ Kc7 21. Dxf7

Partij in de viewer:

Gert Ligterink

In Tsjechië hervindt Lucas van Foreest zijn draai

Een paar maanden geleden rijmde Jorden van Foreest dat het niet kunnen spelen van klassiek schaak leidde tot frustratie en gebrek aan Twitter-inspiratie. De in een gedichtje verpakte boodschap was vrolijk bedoeld, maar had een serieuze ondertoon. Van Foreest was begin dit jaar in topvorm. In januari eindigde hij in Wijk aan Zee op de gedeelde vierde plaats en in februari won hij de hoofdprijs in een tienkamp in Praag. Met een paar mooie invitaties voor buitenlandse toernooien op zak lonkte de doorbraak naar de internationale top, totdat de coronacrisis alles veranderde. Zeven maanden lang behielp Van Foreest zich met onlineschaak, zij het minder frequent en intensief dan sommige van zijn collega’s. De terugkeer naar zijn oude metier in september liet te wensen over. Een lichte minscore in de finale van de Duitse clubcompetitie en 50 procent in het Spaanse teamkampioenschap, beide malen tegen oppositie van hoog niveau.

Jordens broer Lucas van Foreest liet het onlinespel aan zich voorbijgaan en wachtte geduldig tot de klassieke strijd met bord en stukken werd heropend. Hij had wisselend succes in toernooien in Griekenland en Italië, maar eind vorige maand was het raak in het Tsjechische Open in Pardubice. Met een score van 7,5 uit 9 won de Nederlandse kampioen van 2019 de eerste prijs.

L. van Foreest – Küppers (Pardubice 2020)

1.e4 c5 2. c3 Pf6 3. e5 Pd5 4. Pf3 e6 5. d4 cxd4 6. cxd4 d6 7. Lc4 Le7 8. 0-0 0-0 9. De2 b6 10. Pbd2 Lb7 11. Pe4 Pc6 12. Td1 Tc8 13. h4 Dc7 14. exd6 Deze ruil levert niets op. Sterker is 14. Lxd5 exd5 15. Pc3, waarna zwart met het pionoffer 15 … Dd7 16. Pxd5 De6 17. Pxe7+ Pxe7 voldoende tegenspel houdt. 14 … Lxd6 15. Pxd6 Dxd6 16. Ld3 h6 17. a3 Pf4 18. Lxf4 Dxf4 19. g3 Met 19. De4 Dxe4 20. Lxe4 kan wit op zoek gaan naar de nooduitgang, maar met remises tegen niet bijster indrukwekkende tegenstanders win je geen open toernooien. 19 … Dg4 20. De3 Pe7 21. Pe5 Dh3 22. Le4 Lxe4 23. Dxe4

Partij in de viewer:

Hans Böhm

De jeugd en de toekomst

Dat het coronavirus sporen achterlaat in hart, lever, nieren en longen is voor de denksporter niet alarmerend. Uit de indrukwekkende staaltjes toernooioverwinningen met lichamelijke gebreken zit ex-wereldkampioen Micha Tal (1936-1992) in de kopgroep; hij had vanaf zijn jeugd een algehele zwakke gezondheid en wist ondanks vele operaties toch tot het eind goed te presteren. Een maand voor zijn dood verliet hij het ziekenhuis om mee te doen aan een snelschaaktoernooi waar hij onder andere Kasparov versloeg. Maar gebreken aan de hersenen zijn voor denksporters wel alarmerend. Uit een recent onderzoek door de afdeling pathologie van het Amsterdam UMC op 21 overledenen aan corona, bleek dat er bij allen ook omvangrijke ontstekingsschade in de hersenen geconstateerd werd. Dat zou het verlies aan smaak en reuk kunnen verklaren tijdens de ziekte.

Maar het bloed kruipt waar het niet gaan kan en dus togen drie van onze grote jeugdtalenten naar het Open Tsjechisch Kampioenschap verspeeld in de Middeleeuwse stad Pardubice, met tegenwoordig belangrijke industrie en een eigen universiteit. Er worden jaarlijks ook Rubiks-kubus-kampioenschappen georganiseerd en go-toernooien. Het werd een regelrecht succes voor ons dappere trio, zoals de eindstand na 9 ronden goed illustreert: 1.Lucas van Foreest 7,5 2.Robby Kevlishvili, L Jarmula (Pol) 7 en 9.Liam Vrolijk 6. Het toernooi had 123 deelnemers, met 49 titelhouders waaronder 9 grootmeesters. De paring in de slotronde geeft de dominantie van de Nederlandse afvaardiging goed weer.

L. Vrolijk – L. van Foreest

1.c4 f5 Het aardige van alle telgen van Van Foreest is dat zij vrijuit experimenteren in de openingsfase. Dat geeft natuurlijk meer plezier en spanning dan de geijkte paden alhoewel je die hoe hoger je komt toch moet gaan bewandelen. Wit kan overgaan naar Hollandse structuren met 2.d4 maar dat hoeft niet.
2.d4 Pf6 3.g3 d6 Weer kiest zwart voor iets anders dan de bekende pionnenstructuur na 2…e6 of 2…g6. 4.Pf3 e6 5.Lg2 Le7 6.Pc3 0-0 7.b3 Pe4 8.Lb2 b6 9.Pd2 d5 Waarna we met zetwisseling en een tempo minder toch in het Hollands terecht zijn gekomen. Wit heeft gezonde zetten gedaan en heeft het voordeel van de beginzet behouden. 10.cxd5 exd5 11.0-0 Lb7 12.Pf3 Pd7 13.e3 a5 14.Tc1 Pxc3 15.Lxc3 c6 16.Dc2 Ld6 17.Pe1 De7 18.Pd3 Tae8
De openingsfase is voorbij en men moet zich gaan opmaken voor het middenspel. Wit moet niet spelen op koningsvleugel of centrum, dat zou zwart in de kaart spelen dus 19.Tb1 Tf6 20.b4 axb4 21.Lxb4 Ta8 22.Tfc1 Lxb4 23.Pxb4 Dd6 24.a4 Ta5 25.Db3 Tf8 Wit heeft aanknopingspunten en druk op de damevleugel. Zwart is voorlopig in de verdediging gedwongen maar staat stevig. Alle uitslagen zijn nog mogelijk. Wit kan op vele manieren verdergaan en daar zit het probleem. Wellicht dat een opstelling met Pd3 en f4 en Pe5 meer succes biedt dan 26.Tc3 Kh8 27.Tbc1 c5 28.dxc5 Pxc5 29.Dc2 Pxa4

R. Vogel – R. Kevlishvili

1.Pf3 d5 2.e3 Pf6 3.c4 e6 4.d4 b6 5.Pc3 Lb7 6.cxd5 exd5 7.Lb5+ c6 8.Ld3 Le7 9.Pe5 0-0 10.0-0 c5 11.Df3 Pc6 12.Dh3 Pxe5 13.dxe5 Pe4 14.Td1 Dc8 15.Dxc8 Tfxc8 16.Pxe4 dxe4 17.Lc4 Td8 Waarmee zwart alle openingsproblemen heeft opgelost en kan gaan werken met zijn meerderheid op de damevleugel. 18.Ld2 Lc6 19.La6 Kf8 20.Lc3 Txd1+ 21.Txd1 Td8 22.Txd8+ Lxd8 23.Lc8 a5 24.Lg4 b5 25.f4 b4 26.Ld2 Ld5 27.a3 f6 28.Le1 fxe5 29.fxe5 Lc7 30.Lg3 c4 31.axb4 axb4 32.Le1 c3 33.bxc3 b3 34.Ld1 Lc4 en wit gaf op, hij zal een loper moeten offeren voor de vrijpion. Het is interessant te zien hoe deze jonge lichting zich verhoudt tot de gevestigde orde. Maar helaas gaat het komende NK niet door en dus kan Lucas (!) zijn titel behouden tot 2021.

Partijen in de viewer:

Bab Wilders

Een bekende vraag: Wat is het mooiste boek dat je ooit gelezen hebt? Voor mij geen probleem: Nachttrein naar Lissabon van Pascal Mercier al zit “De geschiedenis van de liefde” van Nicole Krauss er heel dicht achter. Ook bij schaakboeken wordt deze vraag gesteld, er worden zelfs jaarlijks meerdere prijzen voor uitgereikt waarbij ook een nominatie al zeer eervol is. Overigens heb ik daarbij ook altijd mijn antwoord klaar: Alik Gershon en Igor Nor : San Luis 2005. Maar dan gaat het over technische schaakboeken, onuitputtelijk is ook de hoeveelheid schaak-romans zoals De Verdediging (Nabokov), Het Paneel van Vlaanderen (Perez-Reverte) en Amphitryon (Padilla) om drie favorieten uit mijn verzameling te noemen.

En dan is er een soort die tussen technisch en roman in zit en zich richt op wat schaken met mensen doet. Al in de gedichten van de Perzische dichter Omar Khayyam (rond 1100) komen we de vergelijking tussen schaken en het leven van de mens tegen. En nu is er voor iedere schaker een voltreffer in deze categorie nl Jonathan Rowson De Juiste Zet Wat schaken je leert over het leven ( Atlas Contact, € 24.99) De auteur is grootmeester maar ook schrijver en filosoof en heeft het beroep van schaker verwisseld met dat van wetenschapper. Dat blijkt ook wel uit de vele noten bij de tekst, een geluk voor een ieder die graag partijen wil naspelen want die komen in de tekst niet voor. Na een inleiding volgen 64 hoofdstukken, opgedeeld in 8 stukjes met een bepaald thema bv Macht en Liefde of Leven en Dood. Ooit schreef Kasparov een dergelijk boek maar ik geef verre de voorkeur aan het prachtig geschreven boek van Rowson waarin je blijft doorlezen vanwege de losheid van stijl ,onderkoelde humor van de auteur en de anekdotes.

Typerend is ook dat Rowson zich afvraagt wat het schaken hem geleerd heeft over het leven terwijl de Kasparov benadrukt dat schaken je leert om je voor te bereiden op competitieve situaties om dan als winnaar uit de strijd te komen. De Juiste Zet is natuurlijk eigenlijk ook verplichte kost voor de partners van het schaak-volk en zeer geschikt voor de leek die eens wat over schaken wil weten. Het is logisch dat het hart van Jonathan nog altijd bij het schaken is ondanks wetenschap en gezinsleven. En uit het boek blijkt duidelijk hoezeer hij heeft genoten van het bestaan als grootmeester, rond de wereld reizend en de vele contacten die dat bracht, niet in het minst met het andere geslacht. Zijn top ELO was 2599 en hij was drie keer kampioen van het Verenigd Koninkrijk. Bij het roeren in de huishoudelijke soep denkt hij zeker nog wel terug aan zijn triomfen zoals deze, die hij één van zijn beste partijen vindt en die hem ook de titel opleverde:

Parker – Rowson (Swansea 2006)

1.d4 Pf6 2.c4 e6 3.Pc3 Lb4 4.Pf3 b6 5.Lg5 h6 6.Lh4 Lb7 7.e3 Lxc3 8.bxc d6 9.Pd2 Pbd7 10.f3 De7 toch wel wat eigenaardige opening van weerskanten, wellicht om uit theorie en voorbereiding te komen 11.e4 g5 12. Lf2 c5 13.Da4 Ph5 14.h4 wil de h-lijn openen en dus moet zwart eigenlijk lang rokeren maar dan valt pion a7 0-0-0 dus toch!! 15.Dxa7 wit zwart heeft verder gekeken: 15..Kc7! 16.Da4 gauw wegwezen want Ta8 dreigt 16..f5 17.Dc2 g4 18.fxg Phf6! over deze zet was Rowson heel tevreden en terecht 19.Ld3 misschien niet de beste oplossing 19..Pxg4 20.Lg1 f4 zwart beheerst het slagveld 21.Pf3 e5 22.h5 Df7 23.Ph4 Dxh5 24.Th3 The8 25.Pf5 Dg5 26.d5 probeert de zaak op slot te gooien 26..h5 27.Db2 Ta8 28.Le2 Ta6 29.Lf3 Tea8 30.Db3 Ta3 31.Db2 T8a4 32.Ld1 Ta8 33.Lf3 34.Th1 T8a6 35.Th3 Lc8 36.Th1 Pf8 37.Ph4 Ph7 38.Dd2 Ld7 39.Kf1 Phf6 40.Ke2 Ta4 de tijdcontrole is gehaald 0-1.

Partij in de viewer:

Dimitri Reinderman

Nederlandse jeugd domineert bij open toernooi in Pardubice

In 1993 deed ik samen met een teamgenoot van Het Witte Paard Zaanstad mee aan het open toernooi van Pardubice (Tsjechië). Het schaken ging niet bijzonder goed, maar drank en eten was goedkoop. Beter nog: er werkten diverse mooie jongedames voor de organisatie waar we leuke gesprekken mee hadden in een combinatie van Engels en (via een toeristentaalboekje) Tsjechisch. Het beviel zo dat we bij terugkomst besloten Tsjechisch als tweede studie te gaan doen. Helaas was onze motivatie minder groot dan ons gebrek aan aanleg; ik hield het drie weken vol, hij nog een week langer. Mijn teamgenoot ging nog een keer in zijn eentje naar Praag om zijn vakantieliefde te ontmoeten, maar dat was ook al geen succes. Beter ging het met het toernooi van Pardubice: dat ontwikkelde zich tot een groot denksportfestival met veel zij-evenementen zoals snelschaken, teamtoernooien, Baskisch schaak, probleem oplossen en ook diverse andere denksporten.

Dit jaar werd begrijpelijkerwijs voor een sobere opzet gekozen. Het open toernooi was door vele late afzeggingen relatief zwak bezet, al deden er nog steeds negen grootmeesters mee. Het waren echter drie jonge Nederlandse spelers die om de toernooiwinst streden. Robby Kevlishvili (19 ), een student aan de universiteit van Saint Louis die tijdelijk weer thuis in Zoetermeer woont omdat de colleges online worden gegeven, kwam een halfje te kort voor toernooiwinst. Toch kon hij erg tevreden zijn: niet alleen werd hij gedeeld tweede, hij scoorde ook zijn tweede grootmeesternorm!

Een andere 19-jarige, Nederlands kampioen Lucas van Foreest (die een jaar extra van deze titel kan genieten omdat het NK dit jaar is afgelast) stond het hele toernooi aan de leiding, maar had in de laatste ronde nog wel minstens een remise nodig tegen OHK-winnaar Liam Vrolijk (18). Die moest juist winnen en had daar even zicht op, maar uiteindelijk bleek Van Foreest de koelste.

Vrolijk – Van Foreest

1.c4 f5 2.d4 Pf6 3.g3 d6 4.Pf3 e6 5.Lg2 Le7 6.Pc3 0–0 7.b3 Pe4 8.Lb2 b6 9.Pd2 d5 Via het Klassieke Hollands is een soort Stonewall ontstaan. 10.cxd5 exd5 11.0–0 Lb7 12.Pf3 Pd7 13.e3 a5 14.Tc1 Pxc3 15.Lxc3 c6 16.Dc2 Ld6 17.Pe1 Veld d3 is vaak een goed veld voor het paard in deze structuur. 17…De7 18.Pd3 Tae8 19.Tb1 Tf6? De toren staat hier niet goed. Met 19…La6 voorkomt zwart 20.b4 en dan staat het ongeveer gelijk. 20.b4 axb4 21.Lxb4 Nu heeft wit druk op pionnen b6 en c6 en staat hij beter. 21…Ta8 22.Tfc1 Lxb4 23.Pxb4 Dd6 24.a4 Ta5 25.Db3 Tf8

28.dxc5 Pxc5 29.Dc2 Pxa4

Partij in de viewer:

Rini Kuijf

Voor beginners A8364

Voor gevorderden B8364

Henk Prins

Probleemcomponist Jaap Haring (1913-1989) voerde campagne campagne om zo veel mogelijk partijschakers de ogen te openen voor de schoonheid van het schaakprobleem. Van Harings gelegenheidscomposities zijn vooral de problemen bekend geworden die hij voor grote toernooien vervaardigde. Bij deze toernooien zijn er over het algemeen veel schakers aanwezig, en het ter oplossing aanbieden van een mooi schaakprobleem is dan een geschikte manier om de schaakliefhebbers warm te maken voor het genre. Doordat Haring prijzen uitdeelde voor het goed oplossen van het schaakprobleem pakten de schakers het oplossen van het probleem serieus op. Vaak gaf Haring bij de prijsuitreiking uitleg over het schaakprobleem, zodat de schakers van de schoonheid van het schaakprobleem konden meegenieten.

Een tweede groep gelegenheidsproblemen vormen de composities in letters, cijfers of zelfs hele monogrammen die ter ere van iets of iemand zijn samengesteld. Het zijn meestal niet de fraaiste bloempjes van de problematiek, omdat componeren ook zonder beperkingen al moeilijk genoeg is. Er staan bijna altijd overtollige stukken op het bord. Maar het genre spreekt de doorsneeschaker aan en dan wint het wervend effect het bij Haring, ook al halen andere componisten misschien hun neus ervoor op.

Tweezet 971 is een tweezet van Haring die hij maakte voor zijn vrouw Jo.

Wekelijks publiceren of verwijzen wij naar diverse schaakrubrieken. Wij streven naar publicatie op de woensdag na het voorgaande weekend. Wij proberen de besproken partijen in een viewer te tonen.

Hans Ree

Schaakexplosie

Sinds 1970 is de schaakwereld dramatisch veranderd, want toen was ik kampioen van Nederland en nu niet. Schaakcomputers bestonden al, maar er kon nog om hun gestuntel gelachen worden. De digitale schaakrevolutie was ver weg. In 1995, het jaar dat NRC met een website begon, bestond op internet een behoorlijke schaakverslaggeving. Je kon partijen bekijken, kletsen met andere schakers en spelen tegen mensen uit alle werelddelen, iets wat ik toen dagelijks deed, tot in de nacht. Het was een verslaving die later plotseling verdween.

Er was toen tijdens een economische topconferentie in Halifax een online landentoernooi waarvan de Russische president Boris Jeltsin de prijswinnaars bekendmaakte. In de beslissende partij tussen Rusland en Duitsland stond de Duitser gewonnen, maar toen werd zijn zet niet door het computernet opgepikt, waardoor Rusland het toernooi won. Ik beschouwde zo’n technisch ongelukje als een kinderziekte die snel overwonnen zou worden, maar daarin vergiste ik me deerlijk.

Online schaken werd steeds belangrijker, maar de grote explosie kwam pas door corona. Doordat gewoon schaken niet meer kon, kwam er het ene online toptoernooi na het andere, met de beste spelers en de beste commentatoren. Snelschaak, zodat niemand zich verveelde. Iedereen kon meekijken en meepraten. Schaken leek gemaakt voor internet. Vele tienduizenden vonden de schaakliefde terug of vonden die voor het eerst, vooral in India en China. Op de internetplatforms stroomde het geld breed en onstuimig en The New York Times schreef over de schaakexplosie onder de kop ‘Schaken (ja, schaken) is nu een streaming obsessie’. Alsof ze het moeilijk konden geloven. Het is mooi dat het bestaat, maar toch, een oververhitte jongere kan niet heviger verlangen naar een illegale rave party dan veel schakers verlangen naar een ouderwetse partij met houten stukken op een houten bord. Zo werd er vorige week voorzichtig in Karlsruhe gespeeld voor de Bundesliga, met mondkapjes, plexiglas schermen, grote afstanden tussen de tafels en zonder toeschouwers. Erwin L’Ami won een prachtpartij tegen de nummer twee van de wereld.

Erwin L’Ami – Fabiano Caruana, Bundesliga Karlsruhe 2020
1. d4 Pf6 2. c4 e6 3. Pf3 d5 4. Pc3 h6 5. Lf4 Lb4 6. cxd5 Pxd5 7. Ld2 0-0 8. g3 Pxc3 9. bxc3 La5 10. g4 De moderne schaker is een wildeman. 10…c5 11. Tg1 Pc6 12. dxc5 e5 13. Dc2 Te8 14. g5 g6 15. gxh6 e4 16. Pg5 Lf5 17. 0-0-0 Df6 18. Lh3 Haarscherp berekend. 18…e3 19. Lxf5 exd2+ 20. Txd2

Partij in de viewer:

Gert Ligterink

L’Ami tovert prachtzege op bord tegen Caruana

Alsof ze een oude liefde hadden teruggevonden, zo geïnspireerd speelden de deelnemers aan het teamkampioenschap van Duitsland. Na maandenlang in onlinetoernooien alleen onzichtbare tegenstanders te hebben ontmoet, konden ze zich eindelijk weer laven aan echte man-tegen-mangevechten in een zaal met zielsverwanten. De bordhonger werd gestild in vele prachtige partijen. De strijd om de toernooiwinst was spannender dan verwacht. Het lag voor de hand dat het door Caruana, Vachier-Lagrave en Aronian aangevoerde team van Baden-Baden opnieuw kampioen zou worden, maar de veertiende titel in vijftien jaar kon pas worden gevierd na een benauwde 4,5-3,5 zege op concurrent Viernheim in de laatste ronde. Solingen, de kampioen van het seizoen 2015-2016, speelde ditmaal geen rol in de strijd om de hoofdprijs en moest genoegen nemen met enkele individuele successen. Zo lukte het de Nederlander Erwin l’Ami in de wedstrijd tegen Baden-Baden een prachtpartij te winnen van Fabiano Caruana, de nummer twee van de wereldranglijst.

L’Ami – Caruana (Karlsruhe 2020)

1.d4 Pf6 2. c4 e6 3. Pf3 d5 4. Pc3 h6 Geen zet voor klassiek geschoolde schakers. Zwart wil na … Lf8-b4 niet worden gestoord door Lc1-g5. 5. Lf4 Lb4 6. cxd5 Pxd5 7. Ld2 0-0 8. g3 Pxc3 9. bxc3 La5 10. g4 Nu zijn centrum is versterkt door de ruil op c3 trekt wit ten aanval. 10 … c5 11. Tg1 Pc6 12. dxc5 e5 13. Dc2 Te8 14. g5 g6? Ook na 14 … h5 15. g6 is wits aanval sterk, maar een betere verdediging is 14 … hxg5 15. Pxg5 e4 16. 0-0-0 Dd5. 15. gxh6 e4 16. Pg5 Lf5 17. 0-0-0 Df6 18. Lh3! Het lijkt alsof zwart nu zonder bezwaar een stuk kan winnen, maar de schijn bedriegt. 18 … e3 19. Lxf5 exd2+ 20. Txd2

Partij in de viewer:

Hans Böhm

Geen rubriek dit weekend.

Bab Wilders

Het is niet waarschijnlijk – hoewel ook weer niet helemaal onmogelijk – dat tijdens het kandidatentoernooi, dat per 1 november weer zou moeten starten, één van de grootmeesters begint met 1.b3. Maar dat wil niet zeggen dat er duidelijke bezwaren zijn tegen het openen van de schaakpartij op deze manier. Spelers van hoog niveau, zelfs wereldkampioenen als Spassky en Kramnik, wel degelijk spelers die van aanvallen hielden, zijn de partij met deze zet begonnen. Maar er is natuurlijk geen enkele openingszet die volgens de wetten van de logica tot winst leidt. Dat bedoelde Ilya Odessky natuurlijk ook niet toen hij zijn boek “ Winning with b3/b6“ noemde. Verschenen bij New In Chess ,€ 27.95). De auteur mag zich met recht een specialist noemen gezien het grote aantal partijen dat hij zowel met wit als met zwart met deze openingen heeft gespeeld. Het boek begint met 12 diagrammen van stellingen waarin duidelijk wit of zwart dan wel beiden de b-pion (of voor een dubbel fianchetto ook de g-pion) hebben op gespeeld. De lezer mag bij iedere stelling een plan bedenken maar gelukkig is in het boek ook de goede oplossing te vinden. Het is een kalme en simpele opzet van de strijd maar die kan wel degelijk tot een scherpe stelling leiden zoals vele van de ongeveer 80 partijen aantonen. Ook omdat op deze beginzetten vele antwoorden mogelijk zijn was Odessky nog niet zo snel klaar met zijn boek: meer dan 450 bladzijden. Het is dus een uitgesproken studieboek en vooral de clubspelers die eens wat anders willen dan de traditionele openingszetten van de middelste pionnen kunnen er voorlopig mee aan de slag. En zoals bij alle goede openingsboeken leert men en passant ook het een en ander over andere aspecten van het spel.

Bij de grootheden die boven werden genoemd omdat ze ook 1.b3 speelden hoorde ook zeker Larsen die in de zestiger/zeventiger jaren van de vorige eeuw de titel kreeg The Best of the West, dus na het geweldige contingent grootmeesters uit de USSR. Hoewel hij nooit een match om de wereldtitel mocht spelen, dat was toen (tot Spassky-Fischer) een interne Russische aangelegenheid (hoewel Petrosian Armeniër was), heeft hij menige grootmeester uit de USSR verslagen. Hier een mooie partij tegen een Tsjech: Larsen-Kavalek, Lugano 1970 (Deze partij staat ook in de nieuwste New In Chess maar toen was deze rubriek al klaar): 1.b3 c5 2.Lb2 Pc6 3.c4 e5 Engelse zetten 4.g3 dus een dubbel fianchetto 4..d6 5.Lg2 Pge7 6.e3 g6 zwart begint ook 7.Pe2 geen Pf3,de loper moet vrij baan houden 7..Lg7 8.Pbc3 0-0 9.d3 stelt de rokade nog even uit 9..Le6 10.Pd5 anders speelt zwart d5 10..Dd7 11.h4 f5 12. Dd2 wit gaat dus lang rokeren Tac8 13.h5 b5 tegenactie op de damevleugel 14.hxg hxg 15.Pec3 bxc 16.dxc e4 17.0-0-0 Pe5 18.Pf4 Td8 19.Kb1 Lf7 voorzichtig, het zou meer spektakel hebben opgeleverd als zwart hier Lxc4 had gespeeld, een offer met ingewikkelde consequenties. 20.g4 een pionoffer om de dame naar h2 te krijgen met daverende aanval langs de h-lijn. 20..Pxg4 21.f3 exf 22.Lxf3 Pe5 23.Dh2 het doel is bereikt 23..Lxc4 Nu brengt zwart het offer wel om via de b-lijn tegenspel te krijgen maar wit heeft goed doorgerekend: 24.bxc4 Pxf3 25.Dxh7+ Kf7 26.Pcd5 Tg8 27.Pxe7 Tb8 pent de loper maar simpel 28.Ka1 Dxe7 zwart heeft meer pionnen maar kan de koning nog ontsnappen? 29.Dxg6+ Kf8 30.Pe6+ Dxe6 31.Lxg7+ ( 31. Dxe6 leidt tot nog mogelijkheden voor zwart om met 31..Lxb2+ verwarring te scheppen ) 31.Ke7 32.Lf8!! een prachtige zet 32..Tbxf8 33.Th7+ 1-0 het mat wordt onvermijdelijk.

Partij in de viewer:

Dimitri Reinderman

Zilver voor Casper Schoppen bij Europees jeugdkampioenschap

Nederland heeft aan de online gehouden Europese jeugdkampioenschappen drie medailles overgehouden. Eline Roebers (talent van het jaar 2019) werd derde in de categorie meisjes t/m 14 jaar, Casper Schoppen (talent van het jaar 2018) tweede in de open categorie t/m 18 jaar en in het teamklassement bij de meisjes werd Nederland derde. In totaal deden 23 spelers namens Nederland mee, die speelden vanaf locaties in Amsterdam, Eindhoven en Groningen. Gediplomeerde arbiters hielden toezicht om vals spel tegen te gaan.

De tweede plaats van Casper Schoppen was enerzijds in de lijn der verwachting, anderzijds bijzonder. De speler van LSG Leiden werd vorig jaar open Nederlands kampioen in Dieren en Nederlands kampioen snelschaken in Amstelveen, won begin dit jaar in Leiden het Noteboomtoernooi en werd daarna grootmeester door een toernooi in Hamburg te winnen. Mede daarom was hij één van de favorieten bij het EK, maar voorheen had hij al heel vaak aan internationale jeugdkampioenschappen meegedaan zonder ooit hoog geëindigd te zijn. Ook Nederlandse jeugdkampioenschappen gingen moeizaam: Schoppen had wel eens een titel gehaald, maar dat was in 2014, daarna ging het steeds mis. Afgelopen weekend ging het dan eindelijk goed in een jeugdkampioenschap, al was het online. Een start van vier uit vier, waarna een remise tegen de Rus Esipenko (de latere kampioen) werd gevolgd door anderhalf uit drie. Toen moest er de laatste ronde gewonnen worden tegen een IM uit Rusland voor een podiumplek. Een soepele overwinning leverde de 18-jarige Utrechter zilver op.

Schoppen – Remizov

1.e4 c6 2.Pf3 d5 3.d3 Deze zet is vorig jaar door Jorden van Foreest populair gemaakt. Het eindspel is iets beter voor wit. 3…dxe4 4.dxe4 Dxd1+ 5.Kxd1 g6 6.Lc4 Lg7 7.Pg5 Ph6 8.f3 b5 9.Lb3 Pa6 10.h4 Pc5 11.Pc3 0–0 12.Le3 Td8+ 12…Pxb3 13.axb3 a5 is beter. Met de toren op d8 kan dit niet meer wegens Lb6. 13.Ke2 Pxb3 14.axb3 f6 15.Ph3 Wit heeft de positionele dreiging 16.g4 en dreigt ook pion a7 te slaan. Dit lokt zwart uit zijn stelling verder te verzwakken. 15…b4 16.Pa4 La6+ 17.Kf2 f5 Zo heeft zwart zijn beide lopers geactiveerd, maar dat is slechts tijdelijk. 18.Pc5 Lc8 19.Thd1 Tf8

Partij in de viewer:

Rini Kuijf

Voor beginners A8358

Voor gevorderden B8358

Henk Prins

Vorige maand overleed op 85-jarige leeftijd de Duitse grootmeester Wolfgang Uhlmann, vele jaren de beste schaker van de DDR of Oost-Duitsland. De Dresdenaar leerde schaken op zijn elfde en werd op zijn zestiende al jeugdkampioen van heel Duitsland. Hij werd grootmeester toen hij 24 jaar was. Elfmaal werd hij landskampioen. In olympiaden speelde hij vaak op het eerste bord. In zijn beste jaren hoorde hij geruime tijd tot de top twintig van beste schakers. Op latere leeftijd deed hij veel mee met kampioenschappen veteranenschaak. Van Wolfgang Uhlmann een partij die hij in 1974 in het Belgische Halle speelde tegen de Duitse grootmeester Thomas Pähtz.

Wolfgang Uhlmann – Thomas Pähtz

1. c4 f5 2 .Pc3 Pf6 3. d4 g6 4. g3 Lg7 5. Lg2 0–0 De Leningrader variant van het Hollands komt niet zo vaak voor bij de grootmeesters. 6 .Ph3 Een bekende zet die de bedoeling heeft om met d5 en Pf4 zwart een zwakte te bezorgen op e6. 6. … d6 7. d5 c5 8. 0–0 Pa6 9. Pf4 Pc7 10. Tb1 Tb8 11. a4 a6 12. b4 cxb4 13. Txb4 Pd7 14. Ld2 a5 15. Tb1 Pe5 16. Db3 Pa6 17. Pd3 Ld7 18. Pb5 b6 19. Dc2 Dc8 20. Pxe5 Lxe5 21. Pa7 Dc5 22. Pc6 Lxc6 23. dxc6 Pb4 24. Db3 Pxc6 25. Le3

Partij in de viewer:

Wekelijks publiceren of verwijzen wij naar diverse schaakrubrieken. Wij streven naar publicatie op de woensdag na het voorgaande weekend. Wij proberen de besproken partijen in een viewer te tonen.

Hans Ree

Gepaste afstand

Mijn boekhandel had een tijd een plankje ingericht met verhalen die zich afspelen tijdens epidemieën. Camus en Boccaccio over de pest, García Márquez over cholera, Saramago over blinden en nog het een en ander. Ons sinistere hoekje, noemde de verkoopster het. Er was veel vraag naar. Ik kocht zelf iets vrolijkers en vroeg me af of het smaakvol was om goede zaken te doen met de ellende die we doormaken. Nou ja, ik gunde hun die goede zaken graag. Een carnavalsoptocht met het virus als thema zou me tegen de borst stuiten en het Corona Kompositionsturnier dat het Duitse maandblad Schach uitschreef zit er een beetje tussenin. Schach laat sinds het meinummer rode bolletjes met stekels op de voorkaft zweven en in juni schreef het blad dat compositietoernooi uit.

Er waren speciale coronaregels. Er moest afstand worden gehouden, wat inhield dat er in de uitgangsstelling niet twee stukken op aangrenzende velden mochten staan. Tijdens het oplossingsverloop gold die eis ook, met een paar uitzonderingen. In een nevenvariant mocht er wel nauw contact zijn, slaan mocht altijd en ook mocht er met de laatste zet van de oplossing wel contact worden gemaakt. Het toernooi werd gewonnen door de Rus Oleg Pervakov, een van de grootste componisten van eindspelstudies; een man met een geweldige reputatie in een kleine wereld van grote denkers.

Pervakov werd geboren in 1960 en had in 1995 een baan als natuurkundige op een wetenschappelijke instituut toen hem werd gevraagd om voor het schaaktijdschrift 64 te werken. Hij aarzelde, maar niet lang, want bij 64 zou hij mensen als Smyslov, Karpov, Kasparov en Kramnik ontmoeten, mensen die hij bewonderde en die, zoals later zou blijken, ook hem bewonderden als studiecomponist.

Er is een mooi boek over de studies van Pervakov met een rare titel: Oleg Pervakov’s Industrial Strength Endgame Studies. Die industriële kracht doet denken aan helden van de arbeid uit de Sovjet-Unie, maar het boek is van 2018. Ik moest ook denken aan wat Vladimir Nabokov in zijn memoires Speak, Memory schreef over „het mechanische Sovjet-probleem van het zogenoemde task-type, dat artistieke strategie vervangt door het log bewerken van thema’s tot hun maximale capaciteit.” Daar overspeelde het genie Nabokov zijn hand. Zoals hij onrecht deed aan de problemisten van de Sovjet-Unie, zo doet die vreemde boektitel onrecht aan Pervakov’s constructies.

1. Tb8 Het verleidelijke 1. Lc3+ werkt niet na 1…Kb1 2. Tb8+ Kc1 3. Ld2+ Kc2 4.Tc8+ Kb2 5. Tc1 Ld5 met remise. Bovendien houden de stukken in deze variant niet de gepaste afstand, zodat het niet de hoofdvariant zou kunnen zijn. 1…Ka2 Na 1…h1D 2. Lc3+ Ka2 3. Tb2+ Ka1 4. Th2+ wint wit de dame. 2. Lc3 Le8+ De enige manier om nog tegenstand te bieden. 3. Txe8 h1D 4. Te2+ Kb1 5. Te1+ Ka2 6. Pf3 Na 6. Txh1 zou zwart pat staan. 6…Dh4+ Of 6…Dxf3 7. Ta1 mat of 6. …Dg1 7. Te2+ Kb1 8. Pxg1 of 6…Df1 7. Kb4 Dh1 8. Kc4 en nu het pat is opgeheven, moet zwart zijn dame geven. 7. Ld4 Na 7. Pxh4 zou het weer pat zijn, maar nu wint wit, want na 7…Dh1 8. Kb4 Df1 9. Lc3 (of een andere loperzet op die diagonaal) Dh1 10. Kc4 is het pat opgeheven en verliest zwart zijn dame.

Gert Ligterink

Caruana – Gumularz: radicale zet kan zwart niet redden

Met enig voorbehoud heeft de wereldschaakbond Fide aangekondigd dat het halverwege afgebroken kandidatentoernooi op 1 november zal worden hervat. De acht deelnemers zullen terugkeren naar Jekaterinenburg, de Russische stad die zij op 26 maart halsoverkop moesten verlaten nadat Rusland had aangekondigd het luchtverkeer met het buitenland stil te leggen. Een tijdige thuisreis van de buitenlandse spelers en officials kon anders niet langer worden gegarandeerd. Mocht een heftige uitbraak van het coronavirus Jekaterinenburg in de komende weken treffen, dan staat de Georgische hoofdstad Tbilisi klaar om de organisatie van het toernooi over te nemen. Waarschijnlijk is dit scenario niet: Jekaterinenburg telt zo weinig besmettingen dat Daniël Doebov, een van de commentatoren tijdens de eerste zeven ronden, besloot in de stad te blijven en niet terug te keren naar zijn woonplaats Moskou.

De stand na de eerste helft is overzichtelijk. De Rus Ian Nepomniatsjtsji en de Fransman Maxime Vachier-Lagrave gaan aan kop met 4,5 uit 7. Vier spelers, onder wie Anish Giri en de Amerikaan Fabiano Caruana, kunnen met een score van 3,5 uit 7 slechts hopen dat zij in de tweede helft in topvorm zullen zijn. Om het toernooi te winnen zal een eindscore van minimaal 8,5 uit 14 nodig zijn.

Na zeven maanden min of meer onafgebroken rapid- en blitzschaak benutten Vachier-Lagrave en Caruana deze week de kans om weer te wennen aan het klassieke spel met langere bedenktijd. In de finale van de Duitse clubcompetitie in Karlsruhe leveren zij aan het eerste en tweede bord een belangrijke bijdrage aan een nieuwe landstitel voor het sterrenteam van Baden-Baden.

Caruana – Gumularz, Karlsruhe 2020

1.e4 g6 2. d4 Lg7 3. Pc3 d6 4. Le3 a6 5. g4 Een agressieve, maar verantwoorde ¬reactie op zwarts trage openingsspel. 5 … b5 6. Lg2 Lb7 7. h4 h5 Een radicale maatregel die de openingsproblemen niet oplost. Ook na 7 … h6 8. Dd2, gevolgd door Pg1-e2-g3 heeft zwart het moeilijk. 8. gxh5 Txh5 9. Lf3 Th8 10. h5 e5 Na 10 … gxh5 moet zwart rekenen met ¬11. e5 Pc6 12. Txh5 (12 … Txh5 13. Lxc6+ Lxc6 14. Dxh5). 11. dxe5 Lxe5 12. hxg6 fxg6 13. Txh8 Lxh8

Partij in de viewer:

Hans Böhm

Houd afstand! Maar hoe?

De schaaksport moet zich ook aanpassen aan het nieuwe normaal volgens de richtlijnen van het RIVM. Maar hoe doe je dat? Het vertrouwde beeld van 2 spelers aan 1 tafel, met het hoofd tussen de handen op de ellebogen, kan niet meer. Het zit allemaal te dicht op elkaar en wil je een beetje richting anderhalve meter afstand gaan, dan moet die hele setting op de schop. Er werd de afgelopen tijd inventief meegedacht vanuit het verenigingsleven.

Er werden prototype schaakborden gemaakt met een scherm in het midden en ruimte aan de onderkant. Het bord staat op wieltjes en wordt per zet naar de tegenstander gerold. Om chaos in de tijdnoodfase te voorkomen zouden de stukken in gaatjes in de speelvelden gestoken worden. Die borden en aangepaste stukken worden al gebruikt bij het blindenschaak. Er werden ingenieuze looplijnen in de speelzaal bedacht, zodat spelers elkaar niet hoeven te passeren.

Er waren meer opties en ludieke oplossingen maar uiteindelijk beslist de KNSB en die kwam op 9 september met een ‘protocol verantwoord schaken’ (op advies van VWS), dat moest ook wel want de competitie begint weer en de verenigingen willen weten waar ze aan toe zijn. Alle standaardacties betreffende hygiëne zijn natuurlijk van kracht en dan pakken we nog een paar belangrijke punten uit dat protocol:
• Iedere vereniging stelt corona-verantwoordelijken aan.
• De 1,5 meter moet zoveel mogelijk worden aangehouden, alleen in de tijdnoodfase mag daarvan worden afgeweken.
• Per bord wordt 10 vierkante meter speelruimte aangehouden.
• Spelers mogen niet over het bord hangen tijdens de partij, men dient achterover te leunen als men niet aan zet is (met uitzondering van de tijdnoodfase dus).

De praktijk zal uitwijzen of dit soepel werkt en waar de schoenen wringen. De KNSB doet zijn best maar is ook afhankelijk van overheidsstandpunten en die wisselen nogal eens. Verenigingen hebben hun speelzaal vaak in culturele gebouwen of achterzalen in de horeca.

Om extra speelruimte bij te huren zal niet altijd even makkelijk zijn. Maar grote evenementen komen echt in de logistieke problemen, zoals bij Hoogeveen en Dieren en Hogeschool Zeeland en Limburg Open en Groningen en helemaal bij het TataSteeltoernooi waar zo’n 400 schakers spelen in sporthal De Moriaan van 20 bij 40 meter, daar kunnen onder de huidige regels slechts 160 spelers in. Dat wordt dus een enorm gepuzzel voor dit evenement in januari 2021 en er zullen ingrijpende aanpassingen moeten worden gedaan. Bij het live-verslag in een belendend gebouw zitten de toeschouwers schouder aan schouder, kan niet meer. Ook al komt er op de korte termijn een vaccin, dat is te laat voor alle evenementen die gepland staan tot minstens maart 2021.

Om alle betrokkenen een hart onder de riem te steken presenteren wij twee problemen met de bijbehorende oplossingen.

Bab Wilders

De Roemeense grootmeester Mihail Marin is ongeveer net zo oud als de Chess Informant die wordt uitgegeven door de gelijknamige uitgeverij uit Belgrado. Hij is meermalen kampioen van Roemenië geweest en kan bogen op goede resultaten bij toernooien en Olympiades. Meer dan indrukwekkend is zijn lijst van publicaties over talrijke openingen en andere aspecten van het schaakspel. Bij het zojuist genoemde Chess Informant verscheen nu het zoveelste boek van Marin Old Wine in New Bottles (www.sahovski.com € 32.95). Het prachtige boek, met veel mooie illustraties van prenten en tekeningen uit heden en verleden, is aanvankelijk bedacht als een verzameling van gelijknamige artikelen. Maar de auteur dacht: Het moet meer worden. Hij heeft het boek ingedeeld aan de hand van thema’s met korte introducties. De titel wijst ook op een ander uitgangspunt van Marin nl. dat de grote schakers uit de dagen van ouds ook talrijke partijen hebben gespeeld waarvan de schakers van dit moment kunnen leren.

Het heeft geen enkele zin de vraag aan de orde te stellen of Capablanca, het Cubaanse genie, wereldkampioen van 1921 -1927, een groter schaker was dan de huidige wereldkampioen Carlsen maar beiden spelen volgens dezelfde basisprincipes. Marin heeft vanuit deze uitgangspunten nog interessante artikelen toegevoegd in 25 hoofdstukken over onderwerpen als: een sterke koning in het centrum, de sterkte en zwakte van dubbele pionnen, zijn alle toreneindspelen nu werkelijk remise ook als ze verloren zijn (zoals een onder schakers gebruikelijk gezegde luidt), dameruil tijdens een offer-aanval en zo kunnen we nog wel even doorgaan met opsommen maar er kan geconcludeerd worden dat de hele partij wordt bestreken. Gezien ook de prachtige illustraties kunnen we eigenlijk niet om het afgezaagde cliché heen: Dit boek mag niet ontbreken in een collectie schaakboeken.

Uit het hoofdstuk Fire on the board de partij Dragoljub Velimirovic – Mihai Suba 1.e4 c5 2.Pf3 d6 3.d4 Pf6 4.Pc3 cxd 5.Pxd4 e6 de Scheveningse variant, zo genoemd vanwege een partij Maroczy – Euwe Scheveningen 1923, een partij die Euwe toch duidelijk verloor met deze variant. (Misschien is het wel leuk deze partij zonder commentaar te geven, dan mag men zelf uitzoeken waar het nu fout ging voor zwart: 1.e4 c5 2.Pf3 Pc6 3.d4 cxd 4.Pxd Pf6 5.Pc3 d6 6.Le2 e6 7.0-0 Le7 8.Kh1 0-0 9.f4 Dc7 10.Pb3 a6 11.a4 b6 12.Lf3 Lb7 13.Le3 Pb4 14.De2 d5 15.e5 Pe4 16.Lxe dxe 17,Df2 b5 18.axb axb 19.Pd4 Lc6 20.Dg3 Txa1 21.Txa1 Tb8 22.f5 exf 23.Pxf5Lf8 24.Lf4 Ta8 25.Tc1 g6 26.e6 Db7 27.e7 Lg7 28.Pxg Kxg 29.Dh4 f6 30.Dh6+ Kg8 31.Ld6 1-0) Het was ook een zege voor de routine: Maroczy, 2e van de wereld rond 1900 was 53, Euwe 22 en nog lang geen wereldkampioen. Men kan het dus opmerkelijk noemen dat juist deze partij heeft geleid tot de naam van deze opening voor zwart gezien het feit dat de zwartspeler er mee verloor. Dan nu verder met Velimirovic: 6.Le3 a6 7.Lc4 b5 8.Lb3 Lb7 9.f4 Pbd7 10.0-0 b4 tot nu toe geen echt verrassende zetten 11.Pa4 Lxe4 een nieuwtje, dit soort pion-winst in de opening is vaak link. 12.f5 e5 13.Pe6!! een fantastisch offer dat wit moet gaan bewijzen 13..fxe6 (13..Db8 14.Pg5) 14.fxe6 Pb8 Ineens ziet de ontwikkeling van zwart er droevig uit. 15.Pb6 Le7 dan maar een kwaliteit teruggeven 16.Lc4+ Lc6? (Zwart zit natuurlijk so wie so in de problemen, ook na zetten als 16..Pc6 17.Txf6 Lxf6 18.Dg4 of 16..Kf8 17.Pxa8 Lxa8 18.Dh5 g6 19.Lh6+ maar nu is het slechter) 17.Pxa8 Lxa4 18.Lb6 Dc8 19.Txf6 nog een offer 19..Lxc2 20.Tc1 simpel maar dodelijk Lxf6 21.Txc2 Db7 het is hopeloos 22.Dxd6 Le7 23.Pc7+ Kf8 24.Tf2+ 1-0.

Partijen in de viewer:

Dimitri Reinderman

Gepensioneerde Kasparov weerstaat wereldkampioen Carlsen in Chess960

Op 18 maart 2004 speelde de dertienjarige Magnus Carlsen verrassend remise in een rapidpartij tegen de toenmalige nummer één van de wereld, Garry Kasparov. Een jaar later stopte de laatste met (serieus) toernooischaak. Hij werd criticus van Poetin, werd in Rusland bedreigd en aangevallen en verhuisde mede daarom naar Amerika. Vanaf 2016 werd “The Boss” vaste deelnemer bij het toernooi van Saint Louis, maar alleen bij het rapid en snelschaken. Carlsen had hij daar nog niet ontmoet, tot afgelopen weekend. Al was dat op een iets andere manier: een online Chess960-toernooi!

Bij Chess960 (ook wel Fischer Random genoemd) staan de stukken willekeurig op de eerste rij. Lopers niet op dezelfde kleur, koning tussen de torens, wit en zwart gespiegeld en zo zijn er 960 mogelijke beginstellingen. Zie diagram 1 (de beginstelling van Kasparov-Carlsen) als voorbeeld.

Kasparov-Carlsen

1.d4 d5 2.e3 Pf6 3.Pf3 e6 4.c4 a6 5.Pc3?! Bij Chess960 kun je de opening niet op de automaat spelen. Kasparov was boos op zichzelf dat hij niet 5.Dc2! met wit voordeel gedaan had om c5 te voorkomen. 5…dxc4 6.Lxc4 c5! 7.dxc5 Lxc5 8.Dxd8+ Kxd8 Gunstig voor Carlsen, die zich zonder dames veel meer in zijn element voelt dan Kasparov. 9.Ld3 Ke7 10.0–0–0 Lang rokeren werkt net zoals normaal schaak: koning naar c1, toren naar d1. 10…Pc6 11.Pg5 Td8 12.Pge4 Pxe4 13.Pxe4 Lb6 14.Lc3 f6 15.g4? Wit wil g5 doen, maar na ruil van de zwartveldige lopers blijkt de pionopstoot voornamelijk verzwakkend te zijn. 15…La5! 16.Lxa5 Pxa5 17.Lc2 Lc6 18.Thg1 Pc4 19.Txd8 Txd8 20.g5 f5 21.Pc3 Pe5 22.f4 Pf3 23.Tg2 g6 24.Tf2 e5 25.e4? Kasparov houdt van complicaties, maar dit helpt zwart alleen maar. 25…fxe4 26.Pxe4 Pd4 27.Pg3 Pxc2 28.Kxc2 Tf8 29.Pe2 Ke6 30.Kd2 Lb5 31.Tf3

Partij in de viewer:

Rini Kuijf

Voor beginners A8352

Voor gevorderden B8352

Henk Prins

Een schaakwonderkind die zich specialiseert in het schrijven van schaakboeken, dat is niet alledaags.De Amerikaan Daniël Naroditsky (1995) behaalde in 2007 de jeugdwereldtitel onder de 12 jaar. In 2010 werd hij op 15-jarige leeftijd internationaal meester en speelde hij mee in het Amerikaans kampioenschap. Hij was de jongste schaakschrijver toen hij in 2010 zijn boek publiceerde Mastering Positional Chess. In 2012 kwam zijn tweede – en tot op heden laatste – boek op de schaakmarkt: “Mastering Complex Endgames”.

Ongelofelijk hoe deze zeer jonge meester als een oude ervaren grootmeester over eindspelen schrijft. Het boek telt ruim 300 bladzijden. Het boek is een samenstelling van praktische eindspelen en biedt toegevoegde waarde aan de standaard eindspeltheorie. In zijn frisse, maar toch verrassend volwassen stijl presenteert Naroditsky een boek met levendige en onderhoudende lessen. Hij geeft een glasheldere uitleg van ideeën en plannen. Vooral de leerzame oefeningen aan het eind van elk hoofdstuk, uiteraard met een vakkundige uitleg, vormen prima materiaal om het eindspel beter te gaan begrijpen. Naroditsky verzorgt vanaf 2010 de eindspelcolumn in het Amerikaanse tijdschrift ChessLife. Twee voorbeelden uit het boek, één van de jonge meester en één uit de grootmeesterspraktijk.

Naroditsky – Gutman 2008

Sahovic-Kortchnoi 1979

Mastering Complex Endgames, auteur: Daniël Naroditsky, uitgever: New in Chess, Alkmaar, ISBN 978-90-5691-405-9; € 28,95.

De bekercompetitie wordt volgens het knock-outsysteem gespeeld. Hieraan doen de verenigingen in de KNSB-competitie en de regionale bekerkampioenen mee. Het gaat om ongeveer honderd teams van vier spelers. Op de finaledag spelen de beste vier teams om de beker.

Kijk voor meer informatie bij:

• persoonlijke resultaten (Netstand)
• mailings
• deelnemende teams
• doorgeven wedstrijdformulier
• teamleiders
• downloaden van wedstrijdformulier voor viertallen
• bekerreglement.