Vrijdag 23 juli beginnen we met het Uitloopschaak. Schakers van elk niveau kunnen dan gratis en vrijblijvend twee rapidpartijen (25 minuten per speler + 5 seconden per zet) spelen in de buitenlucht. Eenieder die zich meldt voor 13.45 en/of 15.00 uur in het Spoorpark (gelegen naast het centrale station van Tilburg) kan meteen beginnen.

Op zaterdag 24 juli staat er een Rapidtoernooi gepland. Op het programma staan zeven rapidpartijen van 15 minuten per speler + 5 seconden extra per zet. Voor de winnaar ligt een envelop klaar met € 150, en daarnaast zijn er er nog vele andere (rating)prijzen te verdelen. De eerste grootmeester heeft zich al aangemeld. Wil je ook meedoen? Meld je dan vooraf aan via jordy@sgking.nl of maak gebruik van het inschrijfformulier.

We sluiten op zondag 25 juli af met een Omnisimultaan en een “gewone” simultaan. Bij een omnisimultaan speel je in feite een vijfkamp, waarbij alle vier de partijen op hetzelfde moment plaatsvinden. De vijf spelers lopen door elkaar heen om met een half uur op de klok zoveel mogelijk punten te verzamelen uit vier partijen. Wil je meedoen? Meld je dan vooraf aan via jordy@sgking.nl of maak gebruik van het inschrijfformulier. Klinkt dit wat ingewikkeld? Dan is er deze zondag ook een “gewone” simultaan, waarbij iedere voorbijganger welkom is om het op te nemen tegen viervoudig Nederlands Dameskampioene Anne Haast en/of Internationaal Meester Mark Haast.

Het volledige tijdschema kun je vinden door op deze link te klikken. Ga voor meer informatie en deelnemerslijsten naar www.sgking.nl.

Hing Ting Lai tijdens het NK Lightning 2019 (foto van Frans Peeters)

Na een onwijs spannende finale is Hing Ting Lai (Yottabyte97) erin geslaagd Jorden van Foreest (CakeinSpace) pootje te lichten in de barrage van het NK Slow Bullet. Lange tijd leek het erop dat beide spelers genoegen moesten nemen met een bijrol. Nico Zwirs (FirstKnight) schoot namelijk uit de startblokken. Halverwege het toernooi nam Nico brutaal de leiding, met maar liefst 7 uit 8. Hij werd op de voet gevolgd door Max Warmerdam (xamax2000) en Hugo ten Hertog (Federtiu). Beide grootmeesters moesten genoegen nemen met een half punt minder. Hing Ting (5,5 punten) en Jorden (4,5 punten) volgden op gepaste afstand.

Na de pauze ging de inhaalrace van start. Hing Ting haalde 5 punten uit de 6 daaropvolgende partijen, terwijl Jorden zelfs 6 uit 6 wist te scoren. Een ronde voor het einde was de opgelopen schade gerepareerd. Na 14 rondes waren er vier koplopers: Hing Ting, Jorden, Nico en Max. Het beloofde een bloedstollende slotronde te worden. Onder andere omdat Jorden en Max het onderling moesten uitvechten! Verder had Hing Ting zwart tegen Siem van Dael (Simba7) en Nico mocht een robbertje uitvechten met Twan Burg (JohanDerksen).

Jorden en Max waren als eerste klaar. De kersverse Tata-winnaar wist zijn secondant het al vroeg lastig te maken, met een punt als gevolg. Nico koos in het middenspel voor een zetherhaling tegen Twan, waarna de partij in remise eindigde. Hing Ting wist zijn partij tegen Siem wel te winnen. Kortom: een gedeelde eerste plek voor Hing Ting en Jorden met 11,5 uit 16! Oud-koploper en smaakmaker van het eerste uur, Nico, moest zich tevredenstellen met een derde plaats (11 uit 16). De hoop in bange dagen van SG KiNG, Max Warmerdam, eindigde op plek vier met 10,5 uit 16.

Een gelijke stand, dat betekent barrage! Zowel de eer (Nederlands Kampioen Slow Bullet) als de knikkers (de geldprijzen werden niet gedeeld) stonden op het spel. En Hing Ting had nog een appeltje te schillen met Jorden. Vorig jaar, tijdens het NK Bullet, werd hij namelijk in de tie break verslagen door Jorden. Dit keer liep het anders. In een mini-match over twee partijen was Hing Ting namelijk de sterkste! De eerste partij eindigde nog in remise, maar in de tweede partij sloeg Hing Ting genadeloos toe met de zwarte stukken. Oftewel, Hing Ting Lai is de nieuwe Nederlands Kampioen Slow Bullet!

Zie voor meer informatie onderstaande links.

Volledige eindstand van de finale: https://sgking.nl/eindstand/

Eindstanden van de Qualifiers: https://lichess.org/team/nederlands-kampioenschap-slow-bullet

Videoverslag van de organisatie: https://www.twitch.tv/sgkingtv

Videoverslag van Max Warmerdam: https://www.twitch.tv/xamax2000

Hendriks is al meer dan 25 jaar actief als trainer, al legt hij zich de laatste jaren voornamelijk toe op het schrijven over schaken. Op dit moment is hij als speler en trainer verbonden aan de Arnhemse schaakacademie. Als filosoof van beroep kijkt Hendriks graag naar het grotere plaatje. Zijn voornaamste interessegebieden? Cognitieve psychologie, wetenschapsfilosofie en de geschiedenis van het schaakspel. Het was dus slechts een kwestie van tijd voordat On the Origin of Good Moves het levenslicht zou zien. Maar wat kun je nou eigenlijk verwachten?

Van Greco tot Tarrasch

In On the Origin of Good Moves staat de geschiedenis van het schaakspel centraal. Hendriks begint bij het begin. De eerste figurant in het boek is de Italiaan Gioacchino Greco, die van (circa) 1600 tot (circa) 1634 heeft geleefd. Geen willekeurige keus, aangezien hij de eerste speler is waarvan partijen bewaard gebleven zijn. Vervolgens wordt er een sprongetje gemaakt naar de Fransman François-André Danican Philidor en via onder anderen de (voor mij onbekende) Brit Elijah Williams en de Amerikaan Paul Morphy komt Hendriks aan bij een van de hoofdpersonen van het boek, de Oostenrijks-Amerikaanse schaker William Steinitz.

Dan zitten we halverwege het boek, bij hoofdstuk 18 van de in totaal 36 hoofdstukken. Een compleet overzicht van alle hoofdstukken zal ik u besparen, die is via deze link te vinden. Uit de inhoudsopgave blijkt dat Hendriks er opnieuw voor heeft gekozen om (bijna) elk hoofdstuk te beginnen met een aantal opgaven. In totaal zijn er 166 opgaven te vinden in het boek, verdeeld over de 36 hoofdstukken. Dat is iets wat ik graag zie. Op die manier kun je alvast je hersens pijnigen over de stellingen die vervolgens terloops worden besproken in het desbetreffende hoofdstuk. Zie bijvoorbeeld onderstaand voorbeeld, uit de partij Elijah Williams – Howard Staunton, London 1851.

De zwarte pionnenformatie in het centrum (met dubbele c-pion, pion op d5 en pion op e6) noemt Hendriks de Wyvill formatie. Deze formatie is vernoemd naar de Engelse schaker en politicus Marmaduke Wyvill, tijdgenoot van Williams en Staunton. Dit soort structuren komen heden ten dage geregeld voor in openingen als het Nimzo-Indisch en Lb5(xc6) Sicilianen. Het idee van Williams in de diagramstelling, 15.La3!, is een positioneel wapen dat de meeste schakers van nu in hun arsenaal hebben.

Het Romantische tijdperk

De kans dat Carlsen een uitroeptreken krijgt voor een zet als La3 is klein. Maar je moet niet vergeten dat het in 1851 geen algemene kennis is dat je de zwakke pion op c5 onder druk kunt zetten met zetten als La3, Pa4 en Df2. Iemand moet het als eerst gespeeld hebben. Daarnaast is deze partij gespeeld in het ‘Romantische tijdperk’. Spelers in dat tijdperk (dat in ieder geval een groot deel van de 19^de eeuw besloeg, tot het positionele tijdperk van Steinitz aanbrak rond 1880) worden vaak neergezet alsof ze alleen maar kunnen aanvallen. Hendriks quote bijvoorbeeld Max Euwe op pagina 184:

‘Around 1850 playing for the attack was taken as axiomatic. One didn’t wonder anymore why to play for the attack because this was, according to the ideas of those days, a consequence of the nature of the game.’

Naast Max Euwe, worden ook Robert Byrne, David Hooper en Irving Chernev aangehaald om een beeld te geven van de Romantische tijd. Spelers uit die tijd worden vaak neergezet als briljante aanvallers en zwakke verdedigers. Pas vanaf Steinitz zouden de positionele facetten van het schaakspel aan bod komen. Hendriks vindt dit wat te makkelijk en spreekt zelfs van een karikatuur. Op overtuigende wijze weet hij, met voorbeelden en argumenten, duidelijk te maken dat het allemaal niet zo zwart wit in elkaar steekt.

Een van de voorbeelden is de bovenstaande partij tussen Williams en Staunton. Wit is niet vanaf het begin van de partij bezig zijn tegenstander ten koste van alles mat te zetten. Met positionele middelen (15.La3!) wordt zwart weggespeeld. Een aantal zetten later, na 15…Tfd8 16.Lxc5 Lf8 17.Lf2 Da5 18.Tac1 Td7 19.g4 Pg7 20.Pd1 h5 21.h3, wordt het opnieuw duidelijk dat Williams het positiespel aardig in de smiezen heeft.

Hendriks op pagina 111:

‘Apart from the Wyvill theme, this game shows another sophisticated piece of positional knowledge. I would like to draw your attention to the pawn on g4 versus the knight on g7 contraposition. A pawn at this distance restrains a knight to a considerable extent, and this is a basic pattern of positional play with very wide application.’

Dit is slechts een enkel voorbeeld, het boek staat er vol mee. Hendriks kan eigenlijk geen kantelpunt ontdekken in de geschiedenis vanaf welk moment schakers het positiespel “opeens” begrijpen. Vaak wordt hiervoor naar (de elementen van) Steinitz gewezen. Of naar Emanuel Lasker, die de theorie van Steinitz min of meer heeft uitgewerkt. Maar Hendriks ziet geen duidelijke verandering plaatsvinden in het positiespel vanaf het moment dat Steinitz ten tonele verschijnt. Het werd langzaam beter, maar het is niet zo dat schakers er voor die tijd geen kaas van hadden gegeten.

Darwin

Dat is eigenlijk wat Hendriks wil laten zien in On the Origin of Good Moves. Er heeft helemaal geen plotselinge verandering plaatsgevonden. De ontwikkeling van het schaakspel is stapje voor stapje gegaan. Geen revolutie, maar een evolutie. De chimpansee op de cover van het boek geeft al het een en ander weg, en tegen het eind van het boek komt ook Darwin aan bod. Aan de vergelijking van het schaakspel met de evolutieleer zal ik verder mijn handen niet branden, dat laat ik aan Hendriks over. Ik moet er wel eerlijk bijzeggen dat ik deze originele invalshoek niet eerder ben tegengekomen.

Is On the Origin of Good Moves een geschiedenisboek? Voor een (groot) deel wel. Hendriks begint zijn avontuur door het verleden bij Greco en eindigt bij de Duitser Siegbert Tarrasch (1862 – 1934). Tussendoor passeren een hoop bekende en mindere bekende schakers de revue. Centraal staan hun partijen en de ontwikkeling van het schaakspel, maar aan achtergrondinformatie is geen gebrek. Hendriks weet als geen ander de oude meesters een gezicht te geven en een goed beeld te schetsen van de manier waarop schaken werd gespeeld van de 17^de tot en met de 19^de eeuw. Dat doet hij met een scherpe pen en regelmatig een vleugje humor.

Maar het is niet alleen een geschiedenisboek. Een centrale vraag is bijvoorbeeld of de ontwikkeling van een individu gelijkenissen vertoont met de ontwikkeling van het schaakspel an sich. Nadat eerst uitgebreid de ontwikkeling van het schaakspel wordt besproken, wordt er een link gelegd naar het nu. Verder geeft Hendriks in het laatste kwart van het boek praktische tips om een betere schaker te worden. Bijvoorbeeld in de hoofdstukken 30 tot en met 34 (‘Accumulating tactical ideas’, ‘The best plan is the absence of it’,  ‘Study openings’ en ‘A few bits of endgame knowledge’).

Conclusie

Willy Hendriks levert opnieuw een intrigerend boek af met On the Origin of Good Moves. Hij geeft op verfrissende wijze geschiedenisles over de ontwikkeling van het schaakspel, waarbij de nodige dogma’s het moeten ontgelden. Als gevolg van de humoristische schrijfstijl en scherpe pen van Hendriks blijft het boek boeien tot de laatste pagina. Zowel ambitieuze spelers als liefhebbers van verhalen uit de oude doos vallen met hun neus in de boter als ze beslag weten te leggen op een exemplaar van On the Origin of Good Moves.

Boek: On the Origin of Good Moves (A Skeptic’s Guide to Getting Better at Chess)
Auteur: Willy Hendriks
Uitgeverij: New in Chess
ISBN-nummer: 978-90-5691-879-8
Pagina’s: 432
Gepubliceerd: 10 april 2020
Link naar onze recensenten met hun recensies

Christof Sielecki is een Duitse meester, met een rating boven de 2400. Hij heeft drie schaakboeken geschreven. Naast de twee ‘KIS’-boeken, komt ook Opening Repertoire: Nimzo and Bogo Indian van zijn hand. Dat boek is gepubliceerd in 2015, en in de loop der jaren heb ik er het nodige plezier aan beleefd. Verder moet gezegd worden dat Sielecki vooral online actief is. Zijn YouTube kanaal ChessExplained wordt veelvuldig bezocht, en ook op Chess24 en LiChess kun je moeilijk om hem heen. Het meest actief is hij echter op Chessable.

Chessable

In 2018 verscheen er al een artikel van Han Schut op Schaaksite waarin Chessable besproken wordt, en niet zo lang geleden volgde een update. Zoals Schut aangeeft, is de kerngedachte achter Chessable het concept van spaced repetition. Steeds meer schakers maken gebruik van de website, wat ongetwijfeld samenhangt met het feit dat uitgeverijen steeds meer boeken beschikbaar stellen. De zaken gaan zo goed, dat wereldkampioen Magnus Carlsen besloten heeft de site over te nemen. Daarmee gaat een flinke investering (van £500.000) gepaard.

Chessable is dus hard aan het groeien, en dat is voor een deel te danken aan Sielecki. De meeste boeken die te vinden zijn op Chessable worden eerst op papier uitgebracht en vervolgens online aangeboden. In het geval van de Keep It Simple boeken is het andersom gegaan. Het openingsrepertoire van Sielecki was in beginsel alleen op Chessable te vinden, in combinatie met 17 uur aan bijbehorende video’s. Pas later is het materiaal aangepast om in boekvorm te verschijnen. Aan de inhoud is verder weinig veranderd, al zijn de (papieren) boeken op enkele punten verbeterd.

Hoe hou je het makkelijk?

Wat is de gedachte achter de Keep It Simple boeken? Sielecki schrijft dat een hoop openingsboeken veel te ingewikkeld zijn voor de gemiddelde schaker. Als voorbeeld noemt hij de boeken van Boris Avrukh. Zijn vierdelige serie over 1.d4 bevat maar liefst 1768 pagina’s in totaal! En hoewel het kwalitatief uitstekende boeken zijn, is het repertoire veel te ingewikkeld en uitgebreid voor de meeste schakers. Dat doet Sielecki anders in zijn Keep It Simple boeken. Hij hanteert onderstaande richtlijnen:

• De gekozen varianten zijn simpel te leren
• Het moet mogelijk zijn om zelf een goede zet te verzinnen als je out of book bent
• De varianten zijn niet per se kritiek, maar wel oncomfortabel voor de tegenstander

Keep It Simple 1.e4

Hoe pakt dat in de praktijk uit? Voor welke varianten heeft Sielecki gekozen? Laten we eerst Keep It Simple 1.e4 erbij pakken. Het boek is verdeeld in vijf delen. Deel I behandelt 1.e4 e5. In dat geval wordt gekozen voor het Schots Vierpaardenspel (1.e4 e5 2.Pf3 Pc6 3.Pc3 Pf6 4.d4). Geen gekke keuze, gezien de richtlijnen. De opening is makkelijker te leren dan bijvoorbeeld het Spaans of het Italiaans, en je krijgt gezonde stellingen waarin je zonder al te veel problemen goede zetten kunt verzinnen. Of het oncomfortabel is voor de tegenstander durf ik niet te zeggen, op hoog niveau eindigen partijen in deze opening vaak in remise.

Maar dat is eigenlijk niet zo belangrijk. De Keep It Simple boeken zijn niet bedoeld voor schakers op hoog niveau, en in de praktijk speelt wit in principe op twee resultaten. Dat is iets waar Sielecki vaker naar op zoek is in zijn ‘KIS’-boeken: stellingen waarin je eigenlijk weinig fout kunt doen. En ook al staan deze ‘gezonde’ stellingen objectief gelijk, in de praktijk is het vooral de zwartspeler die moet oppassen. Als hem dat lukt dan heeft hij het halve punt meer dan verdiend. Zo niet? Dan ga je er alsnog met het punt vandoor. Verliezen is (bij normaal spel) vrijwel uitgesloten.

Wat is er nog meer te vinden in het boek? Tegen het Siciliaans (deel II) kiest Sielecki voor de Rossolimo variant met 3.Lb5. Een solide variant, waarin wit weinig risico loopt. Toch een variant die de meeste Siciliaans spelers niet als prettig ervaren (ikzelf niet althans). De Caro-Kann (deel II) wordt met 2.Pc3 bestreden en het Frans (deel IV) met 3.exd5. De ruilvariant! “Really?” vraagt Sielecki zich hardop af in de inleidende tekst. Eerlijk gezegd had ik zo mijn twijfels, maar ik moet toegeven dat Sielecki me heeft overtuigd van zijn keuze. Vaak is De2+ een irritante zet, en zelfs de wereldkampioen heeft het een aantal keer geprobeerd. In deel V komen de overige zetten (onder andere 1…d6, 1…g6, 1…d5 en 1…Pf6) aan bod.

Keep It Simple 1.d4

Hoe zit het met Keep It Simple 1.d4? In principe is het 1.d4 repertoire meer samenhangend dan het 1.e4 repertoire. Sielecki raadt een opzet aan met 1.d4, 2.Pf3, 3.g3, 4.Lg2, 5.0-0 en in de meeste gevallen 6.c4. Makkelijk te leren dus! In beginsel wel, omdat zwart eigenlijk niet kan voorkomen dat wit deze opzet inneemt. Maar om voordeel te bereiken (of eigenlijk: om een prettige stelling te bereiken!) moet wit goed op de hoogte zijn van de verschillende nuances.

In dat opzicht lijkt het 1.d4 repertoire toch iets minder “simpel” dan het 1.e4 repertoire. Dat blijkt ook uit het aantal bladzijdes (432 voor het 1.d4 boek en 375 voor het 1.e4 boek). Op de kaft van beide boeken is de volgende tekst te vinden: “Ambitious players rated 1500 or higher will get great value out of studying this extremely accessible book.” Dat is zeker waar voor het 1.e4 repertoire. Het 1.d4 repertoire is toch iets moeilijker te begrijpen voor mijn gevoel.

Keep It Simple 1.d4 is opgedeeld in vier delen. Deel I gaat over 1.d4 d5. Openingen als de Tarrasch, de Omgekeerde Grünfeld (1.d4 d5 2.Pf3 Pf6 3.g3 c5 4.Lg2 cxd4) en de Catalaan passeren de revue. In deel II staan de openingen met …g6 centraal. Denk aan het Koning’s Indisch, de Grünfeld en de Benoni. Vervolgens worden in deel III de “flexible set-ups” besproken, waaronder het Dame Indisch. Het laatste deel (deel IV) gaat over scherpe en onconventionele openingen, zoals bijvoorbeeld de Benko, de Schmid Benoni en het Hollands.

Sielecki schenkt veel aandacht aan de varianten waarin zwart gebruik probeert te maken van het uitstellen van c4. Dat kan door zelf …c5 te spelen (zoals in de Omgekeerde Grünfeld), maar ook door de zet te voorkomen met …b5. Hoofdstuk 10 gaat bijvoorbeeld over 1.d4 d5 2.Pf3 Pf6 3.g3 e6 4.Lg2 b5, een variant die door zowel Avrukh (in Beating 1.d4 sidelines) als Ntirlis (in Playing 1.d4 d5) wordt aangeraden. De lezer wordt gewaarschuwd dat deze variant waarschijnlijk vaker dan verwacht op het bord zal komen. Sielecki lijkt overigens niet onder de indruk te zijn van deze opzet, en zijn analyses bevestigen dit vermoeden.

Iets waar ik persoonlijk nieuwsgierig naar was, is wat Sielecki aan zou raden tegen 1.d4 Pf6 2.Pf3 e6 3.g3 b5. Deze variant speel ik regelmatig met zwart. Voor mijn gevoel is het principieel. Wit wordt “gestraft” voor het uitstellen van c4, al moet ik toegeven dat de pion op b5 ook zwaktes achterlaat. In hoofdstuk 24 is te vinden dat wit “gewoon” verder gaat met 4.Lg2 en 5.0-0, al is 4.Lg5 een interessant alternatief (maar te ingewikkeld naar de smaak van Sielecki). De conclusie is dat 3…b5 prima speelbaar is voor zwart, maar dat hij nauwkeurig moet blijven spelen. En zelfs als hij dat doet, kan wit het blijven proberen in een “low-risk position”.

Conclusie

Christof Sielecki (www.chessexplained.com)

Christof Sielecki heeft uitstekend werk afgeleverd met Keep it Simple 1.e4 en Keep it Simple 1.d4. De boeken zijn erg toegankelijk. Geen onnodig ingewikkelde varianten of pagina’s met eindeloze analyses van varianten die toch nooit op het bord komen. Nee, alleen de belangrijkste varianten worden behandeld. Sielecki zorgt ervoor dat je met een gezonde stelling uit de opening komt. Beide boeken zijn meer dan geschikt om een solide en praktisch witrepertoire op te bouwen.

Boek: Keep it Simple: 1.e4: A Solid and Straightforward Chess Opening Repertoire for White
Auteurs: Christof Sielecki
Uitgeverij:  New in Chess
ISBN-nummer: 9789056918057
Pagina’s: 375
Gepubliceerd: 16 november 2018

Boek: Keep It Simple 1.d4: A Solid and Straightforward Chess Opening Repertoire for White
Auteurs: Christof Sielecki
Uitgeverij:  New in Chess
ISBN-nummer:  9789056918675
Pagina’s: 432
Gepubliceerd: 23 november 2019

Link naar onze recensenten met hun recensies.

Een opvallende combinatie, Gerard Welling en Steve Giddins. Welling is een bekend gezicht in de Nederlandse schaakwereld, en in Engeland geldt waarschijnlijk hetzelfde voor Giddins. Laatstgenoemde heeft meer dan een dozijn schaakboeken uitgebracht, voornamelijk gericht op de fanatieke clubschaker. Daarnaast is hij een verdienstelijke speler met de FM-titel, die (volgens ratings.fide.com) de laatste jaren nauwelijks meer achter het schaakbord te vinden is.

Hoe de twee op het idee zijn gekomen de handen ineen te slaan, wordt nergens duidelijk. Na enig Google werk kwam ik op de blog van Giddins terecht, waarin hij in een interessant artikel (Opening theory – who needs it?) schrijft dat Welling een vriend van hem is. De connectie tussen de auteurs is dus duidelijk. In het geval van Welling is er ook een duidelijke connectie met de aangeraden openingen. Met enige regelmaat wordt er een partij van hem aangehaald. Dat vind ik als lezer altijd prettig om te zien, er zit vaak toch een gat tussen theorie en praktijk.

Voor wie is het boek bedoeld?

In de introductie is te lezen dat de gemiddelde clubschaker (veel) te veel tijd besteedt aan openingstheorie. Daardoor blijft er weinig tijd over om belangrijke zaken te bestuderen, zoals tactiek, positiespel en eindspeltheorie. De oplossing? Een openingsboek! Dat klinkt ironisch, maar er zit een idee achter. In ongeveer 200 pagina’s behandelen de auteurs een systeem dat tegen elke opening gespeeld kan worden, en met beide kleuren. In een mum van tijd heb je een solide openingsrepertoire opgebouwd, bijna onderhoudsvrij, waarbij begrip belangrijker is dan concrete kennis. Voor de visueel ingestelde mensen, dat ziet er als volgt uit:

Zwart kiest tegen zowel 1.e4 als 1.d4 voor bovenstaande opstelling. Ook in het geval van flankopeningen (zoals 1.c4 en 1.Pf3) wordt er niet afgeweken. Opvallend genoeg kan hij daar nog mee wegkomen ook. Zowel de Philidor als het Oud-Indisch (de naam van de opstelling tegen 1.e4 dan wel 1.d4/1.c4) zijn alles behalve weerlegd, al staan ze misschien te boek als wat saai. Daar wordt de lezer overigens voor gewaarschuwd in de introductie. Het repertoire is niet geschikt voor aanvallend ingestelde spelers.

Hoe is het boek opgebouwd?

Het boek bestaat uit een zestal hoofdstukken.

1. The keys to successful opening play
2. The Old Indian against 1.d4
3. The Old Indian against Flank Openings
4. The Philidor against 1.e4
5. The system as White
6. Tables of the main variation

De belangrijkste hoofdstukken zijn 2 tot en met 5, waarin het repertoire uit de doeken wordt gedaan (dit betreft de 200 pagina’s waar ik het eerder over had). Hoofdstuk 1 is een kort hoofdstuk waarin beschreven staat wat je wel en niet moet doen in de opening (denk aan de drie gouden regels), de superioriteit van het leren van typische plannen ten opzichte van het onthouden van zetten, en tenslotte het belang van zetvolgordes. Hoofdstuk 6 is een leuke (en nuttige!) toevoeging, waarin een overzicht te vinden is van de hoofdvarianten in “Eco-style”. Dat roept herinneringen op aan BCO 2 (Batsford Chess Openings 2), dat bij ons thuis “het groene boek” werd genoemd. Later volgde er natuurlijk ook MCO (Modern Chess Openings) en NCO (Nunn’s Chess Openings).

De hoofdstukken 2 tot en met 5 zijn vrijwel identiek opgebouwd. Dat ziet er als volgt uit:

• Introduction
• Strategy and Ideas
• Tactical motifs (alleen in hoofdstuk 4!)
• Move-orders
• Illustrative games
• Odds and ends
• Odds and ends – Illustrative games

Hoe het bovenstaande wordt vormgegeven, is goed te zien op de voorbeeldpagina’s. Een korte introductie wordt gevolgd door een overzicht met de typische plannen en ideeën. Deze korte fragmenten zijn een selectie van de partijen die later worden besproken in de Illustrative games. In principe krijg je dus twee keer hetzelfde voorgeschoteld, waarbij het commentaar soms letterlijk wordt overgenomen. Overigens hoeft dat niet erg te zijn, want herhalen helpt bij het memoriseren van de ideeën.

Een mooi voorbeeld van een terugkerend idee is de Pickett Shuffle, dat zowel in het Oud-Indisch als in de Philidor (zie voorbeeldpagina 111) voorkomt. Na 1.d4 Pf6 2.c4 d6 3.Pc3 Pbd7 4.e4 e5 5.Pf3 Le7 6.Le2 0-0 7.0-0 c6 8.Te1

kan zwart verdergaan met 8… De8!?. Het idee is om de zwartveldige loper om te spelen via d8 naar c7, b6 of zelfs a5. Dat kost wat tijd, maar in een gesloten stelling hoeft dat niet problematisch te zijn.

Het bespreken van move-orders is wat mij betreft een belangrijk onderdeel van de hoofdstukken. De auteurs leggen op heldere (maar bondige) wijze de voor- en nadelen uit van de mogelijke zetvolgordes. Er wordt een voorkeur uitgesproken voor een bepaalde zetvolgorde, maar de lezer wordt vrijgelaten zijn eigen pad te bewandelen. Vooral met wit is het interessant om te zien hoe de beoogde opstelling bereikt wordt. De eerste zet is 1.e4, maar het vervolg is afhankelijk van de zwarte reactie. Op 1… e5 volgt 2.Pf3, op 1… e6 komt 2.d3 en na 1… c5 gaat wit verder met 2.c3!

Tot slot een kleine waarschuwing van de auteurs: mocht je van plan zijn het Oud-Indisch te gaan spelen, kijk dan niet te veel naar de computerbeoordeling. Wit heeft veel ruimtevoordeel, waardoor engines de stelling al snel als (erg) goed voor wit waarderen. Net als in het Konings-Indisch is het niet gek als de beoordeling richting +1.00 gaat. Overigens kun je hier ook in doorslaan.

Over de diagramstelling (uit de partij Jansa-Martin, Gausdal 1991) schrijven de auteurs “Black was able to generate interesting counterplay with 18…g5!? 19.Lg3 f5”. Hier houdt de analyse op, maar als je het mij vraagt ziet de stelling er verdacht uit. De computer komt tot dezelfde conclusie, en na 20.e5! (20… f4 21.exd6 Lxd6 22.Lf2) gaat de beoordeling richting +2.00, omdat de druk op c5 erg groot is zonder d-pion. Het is natuurlijk niet zo dat de aanbevelingen van de auteurs continu afwijken van wat de computer zou spelen, maar het is wel goed om zelf na te blijven denken.

Conclusie

Het concept van Side-Stepping Mainline Theory spreekt tot de verbeelding. Wie kent er niet een clubgenoot die continu bezig is met het bestuderen van openingsvarianten, terwijl hij nog zoveel belangrijke facetten van het schaakspel (tactiek, strategie, eindspel) niet onder de knie heeft? Welling en Giddins hebben een solide repertoire opgebouwd, waar menig clubspeler jarenlang mee uit de voeten kan. De belangrijkste strategische ideeën worden onder een vergrootglas gelegd, en je hoeft je geen zorgen te maken over verwarrende zetvolgordes.

Een kleine kanttekening is uiteraard wel op zijn plaats. Voor aanvallende spelers is het geen geschikt repertoire. Zowel met zwart als met wit wordt een veilige opstelling ingenomen, waarbij de stukken in eerste instantie niet voorbij de tweede rij komen. Dit betekent dat er weinig fout kan gaan, maar het nadeel is dat het even kan duren voordat er iets gebeurt op het bord. In de nodige varianten gaan de dames vroegtijdig van het bord, en dat is niet iedereen zijn cup of tea. Ook kan ik me voorstellen dat er witspelers zijn die voor een ambitieuzere opzet willen gaan. Desalniettemin een boeiend boek, al is het maar om je zwart repertoire vorm te geven!

Boek: Side-Stepping Mainline Theory
Auteurs: Gerard Welling, Steve Giddins
Uitgeverij: New in Chess
ISBN-nummer: 9789056918699
Pagina’s: 269
Gepubliceerd: 22 augustus 2019
Link naar onze recensenten met hun recensies.

Volgende week zaterdag is het zover: het vijfde NK Lightning. Niemand minder dan Anish Giri speelt mee! Heb jij altijd al eens tegen de nummer vier van de wereld willen spelen? Zijn twee minuten partijen echt jouw ding? Of wil je graag het Willem II Stadion van dichtbij zien? Meld je dan snel aan via de site van SG KiNG!

Dit keer niet één, maar twee recensies. In de afgelopen weken heeft New in Chess een tweetal (werk)boeken gepubliceerd: 1001 Chess Exercises for Club Players van Frank Erwich en The 100 Endgames You Must Know Workbook van Jesus de la Villa. Geen tijd om rustig achterover geleund in je stoel een boek door te lezen. Je wordt aan het werk gezet! Maar wat kun je eigenlijk verwachten? Herman bespreek het boek van Frank Erwich, waaraan de Stappenmethode een steentje heeft bijgedragen. Daaronder is de recensie van Mark te vinden, waarbij het 300 opgaven tellende werkboek van Jesus de la Villa centraal staat.

1001 Chess Exercises for Club Players (Frank Erwich)

De auteur van 1001 Chess Exercises for Club Players: Frank Erwich

Onlangs rolde het boek ‘1001 Chess Exercises’ van de Nederlandse Fidemeester Frank Erwich bij mij in de bus. Omdat ik Frank ken als een gepassioneerd schaker die als trainer zijn sporen inmiddels ook aardig verdiend heeft, heb ik met grote interesse dit boek doorgenomen. Voordat ik het nodige over de inhoud van het boek laat zien, wilde ik graag iets meer kwijt over de persoon Frank Erwich. Zoals hij in zijn voorwoord zelf al aangeeft, heeft hij “altijd een grote liefde gehad voor ons koninklijke spel”. Sinds 2012 is de afgestudeerde psycholoog werkzaam als professioneel schaaktrainer en daar hoort natuurlijk een eigen website bij, getiteld ‘schaakeducatie.nl’.

Het is misschien wel leuk om te vertellen dat ik als kaderdocent bij de KNSB Frank ooit in een groep van aankomende trainers heb gehad en hem daarbij ook een beetje begeleid heb in zijn streven om schaaktrainer te worden. Vanaf het begin vond ik Frank op een prettige manier lesgeven en ook toonde hij veel empathie bij de jonge spelertjes die hij schaaktraining gaf. Zijn lessen waren altijd goed verzorgd en vooral ook didactisch op de juiste wijze opgebouwd. Het blijft altijd een kunst apart om op de juiste wijze invulling te geven aan een les die rondom een onderwerp is opgebouwd. Frank had daarbij het grote voordeel dat hij als jeugdspeler jarenlang training heeft gehad van de bekende jeugdtrainers Rob Brunia en IM Cor van Wijgerden, die hun fameuze Stappenmethode hebben samengesteld.

Frank geeft in zijn inleiding aan dat hij opgegroeid is met deze twee beroemde trainers en dat hij veel materiaal in dit boek heeft gegroepeerd volgens hun didactisch verantwoorde indeling uit de Stappenmethode. Hij schrijft er niet bij dat hij zo’n zes jaar heeft deelgenomen aan het zogenaamde ‘Lost Boys-project’. Dat ging om vier talentvolle jeugdspelers die voornamelijk door IM Cor van Wijgerden werden getraind en gecoacht. Lost Boys was een bedrijf dat bereid was om een smak geld in het schaken te stoppen en een belangrijk onderdeel was de coaching van dit groepje van vier/vijf jeugdtalenten. Naast Frank Erwich, zat daar zijn jongere broer Marc Erwich in (die ooit Europees jeugdkampioen t/m 14 jaar werd en nu IM is), Daniël Stellwagen (sterke grootmeester geworden en Nederland vertegenwoordigd in diverse landenwedstrijden), Jan Smeets (sterke grootmeester en o.a. tweemaal kampioen van Nederland geweest). Later werd ook Erwin l’Ami toegevoegd (nu ook sterke grootmeester, professional geworden, winnaar van vele toernooien en o.a. secondant van Anish Giri, de huidige nummer vier van de wereld).

Dat Erwich aangeeft de structuur van de Stappenmethode te gebruiken voor dit boek komt dus niet geheel uit de lucht vallen. In zijn relatief korte bestaan als trainer heeft hij een database aangelegd met trainingsstellingen die hij keurig heeft gerangschikt op thema én niveau. Dat komt van pas als je pupillen traint. Zoals Frank ook zegt, worden 99% van alle partijen tactisch beslist en dus kun je als speler nooit genoeg oefenen. Dit boek heeft als doelgroep ratings 1500 – 2000. Zoals een goed trainer betaamt heeft hij elk thema ondergebracht in een hoofdstuk waarbij hij eerst met een stukje instructie begint, opgehangen aan een paar voorbeelden die hij met zorg heeft geselecteerd. Ik zie veel terminologie uit de Stappenmethode terug evenals de didactische opbouw van makkelijk naar moeilijk. De tactische thema’s die Erwich aan bod laat komen in dit boek zijn in de volgende hoofdstukken ondergebracht:

1. Elimineren van de verdediging (Uitschakelen van de verdediging)
2. Dubbele aanval
3. Aftrekaanval
4. Röntgenaanval
5. Penning
6. Insluiten van een stuk
7. Promotie
8. Remise
9. Mat
10. Verdedigen
11. Mix

Een kleine kanttekening is hier op zijn plaats. Hoofdstuk 3, de aftrekaanval mag ook gezien worden als een dubbele aanval en die behandelt hij ook al in hoofdstuk 2. De auteur heeft zich dit kennelijk ook gerealiseerd want hij maakt dat in de eerste regels duidelijk. Hij maakt kennelijk onderscheid tussen de traditionele dubbele aanvallen (zoals de dubbele aanval met de dame en de paard- en de pionvork) en de meer geavanceerde (zoals de aftrekaanval en het aftrekschaak).

Laten we eens naar een paar voorbeelden kijken dat ik uit dit boek heb gehaald. Mijn aandacht werd getrokken door het thema penning omdat ik uit ervaring weet dat clubschakers daar moeite mee hebben in hun partijen. Kennelijk Caruana ook in zijn jonge jaren!

Caruana, Fabiano – Bacrot, Etienne

Deze diagramstelling wordt in het boek afgedrukt. Caruana speelde hier
30. Ld3?!
En daarna ging het later bergafwaarts en verloor hij deze rapidpartij zelfs nog. Maar met 30. Tf4! had wit door gebruik te maken van een dubbele penning materiaal kunnen winnen. Want na 30…h5 31. h3 gaat Lg4 verloren en staat wit op winst.
0-1

Het grappige is dat exact de volgende stelling (van mijn oud-pupil Stefan Beukema) ook in mijn trainingsarchief zit!

Godart, Francois – Beukema, Stefan

Zwart speelde hier
19…Tad8!
En daarbij maakt hij gebruik van een kruispenning.
20. Lxf7+
Wit probeert verwarring te zaaien, maar daar komt hij niet mee weg. 20. Txe7 verliest op straffe van mat in één: 20…Td1#. 20. Txd8 verliest de dame 20…Dxc7.
20…Kh8!
20…Txf7? is een slecht idee omdat wit een toren op d8 met schaak van het bord neemt.
21. Le6 Txd7

In hoofdstuk 10 wordt de lezer uitgedaagd om zich te verdedigen tegen alle mogelijke tactische wendingen. Dat is een leuke toevoeging omdat veel spelers zich in de praktijk met deze situatie geconfronteerd zien. Want het hoofd koel houden terwijl je denkt dat je verloren staat, is een belangrijke vaardigheid om te trainen. Frank geeft een leuk instructievoorbeeld:

Van Mechelen, Jan – Ris, Robert

Frank schrijft: “Beide partijen hebben zojuist een dame gehaald en wit (nu aan zet) lijkt in de problemen.” “Ineens lijkt zwart in groot gevaar!” 
De meest duidelijke dreiging is …Dg2+ waarmee hij met een röntgenschaak de vijandelijke dame verovert. Maar er hangen ook een paar mataanvallen in de lucht. Het wegspelen van de dame of het dekken ervan met de toren helpt tegen het röntgenschaak maar niet tegen een aanval van de zwarte stukken. Bijvoorbeeld: 89. Df7 Th3+ 90. Kg4 Dg2+ 91. Kf5 Tf3+ 89. Dd5 Tg6+ 90. Kh4 Df4+ en mat op de volgende zet. Of 89. Te8 Df2+ 90. Kg4 Th4+ 91. Kg5 Df4+ 92. Kg6 Th6+ 93. Kg7 Df6#. Maar wanneer we zoeken naar tactiek het is belangrijk om vast te stellen dat niet alleen de witte koning en dame op dezelfde lijn staan!”
89. Te1!

De zwarte dame is gepend en na 89…Dxe1+ kan wit met zijn koning spelen en met een aftrekschaak tegelijkertijd veld f2 onder controle houden: 90. Kf3+ Kf1 91. Dg2#.

89…Th3+!

Dit tussenschaak redt de partij voor zwart.
90. Kg4 Dxe1
Een andere, opmerkelijk slinkse, verdediging was 90…Kg2 91. Da2+ [91. Txf1 Tg3+] [91. Da8+ Df3+] 91…Df2 92. Te2 Tg3+ 93. Kh5 Th3+ 94. Kg5 Tg3+ met remise door een herhaling van zetten.
91. Kxh3+ Kf2 92. Dg3+ Ke2 93. Dxe1+ ½ – ½

Achterin het boek staan alle uitwerkingen van de 1001 stellingen en didactisch gezien nog belangrijker: Frank heeft de moeite genomen om alle geïntroduceerde begrippen in alfabetische volgorde te zetten en daar een beknopte uitleg bij te geven. Tenslotte een klein aandachtspuntje. Achterin het boek worden alle oplossingen van de opgaven van 1 t/m 1001 achter elkaar gezet. Persoonlijk had ik het prettig gevonden als de hoofdstukindeling aangehouden was, zodat het makkelijker zoeken is, als je met een thema bent bezig geweest.

Een zeer waardevol oefenboek waar veel clubschakers baat bij zullen hebben.

Boek: 1001 Chess Exercises (for Club Players)
Auteur: Frank Erwich
Uitgeverij: New in Chess
ISBN-nummer: 978-90-5691-819-4
Pagina’s: 187
Gepubliceerd: 2019
Link naar onze recensenten met hun recensies.

The 100 Endgames You Must Know Workbook (Jesus de la Villa)

Een van de best verkopende eindspelboeken in de afgelopen jaren is 100 Endgames You Must Know, van de Spaanse grootmeester Jesus de la Villa. Het origineel is meer dan tien jaar oud, maar in 2015 rolde er nog een vierde vernieuwde druk van de pers. Wat maakt het nou zo’n goed boek? Wat mij betreft de praktische invalshoek van de schrijver. Alleen de belangrijkste (lees: meest voorkomende) eindspelen komen aan bod, en daarnaast heeft De la Villa weinig ruimte nodig om alle 100 eindspelen van helder commentaar te voorzien (zo’n 250 pagina’s).

Het enige probleem? Het gat tussen theorie en praktijk. Het uitvoerig bestuderen van de 100 theoretische eindspelen leidt ongetwijfeld tot betere resultaten, maar het geleerde in praktijk brengen is niet altijd eenvoudig. Zeker wanneer het al een tijdje geleden is dat je de materie bestudeerd hebt. De oplossing? Een werkboek! De la Villa heeft de hoofdstukindeling van 100 Endgames You Must Know aangehouden, en voor elk hoofdstuk opgaven geselecteerd. De indeling ziet er als volgt uit (met tussen haakjes het aantal opgaven per hoofdstuk):

• Chapter 1: Basic endings (24)
• Chapter 2: Knight vs. pawn (12)
• Chapter 3: Queen vs. pawn (12)
• Chapter 4: Rook vs. pawn (32)
• Chapter 5: Rook vs. two pawns (13)
• Chapter 6: Same-coloured bishops: bishop + pawn vs. bishop (12)
• Chapter 7: Bishop vs knight: one pawn on the board (12)
• Chapter 8: Opposite-coloured bishops: bishop + two pawns vs. bishop (24)
• Chapter 9: Rook + pawn vs. rook (50)
• Chapter 10: Rook + two pawns vs. rook (15)
• Chapter 11: Pawn endings (56)
• Chapter 12: Other material relations (18)
• Chapter 13: Appendix (20)
• Chapter 14: Solutions to exercises

De oplettende lezer/rekenaar heeft het vast al door: er zijn totaal 300 opgaven.  Niet geheel toevallig zijn hoofdstuk 9 (toren + pion tegen toren) en hoofdstuk 11 (pioneindspelen) ook de grootste hoofdstukken in het instructieboek. Elk hoofdstuk begint met een korte inleidende tekst, aangevuld met een aantal belangrijke theoretische stellingen (een soort van geheugensteun). Vervolgens volgen de opgaven, die elk voorzien zijn van een vraag. Zie bijvoorbeeld opgave 19, uit het eerste hoofdstuk (basiseindspelen).

Can White draw the game by exchanging on c4?

Wat valt er onder basiseindspelen? In dit geval gaat het om koning en pion tegen koning (het vierkant en sleutelvelden), toren tegen loper (goede en verkeerde hoek) en toren tegen paard. In principe is dit het makkelijkste hoofdstuk, maar De la Villa plaatst toch een kleine kanttekening. Zelfs sterke grootmeesters doen het weleens fout! Bovenstaand fragment komt uit de partij Aleksey Goganov (2609) – Dmitry Gordievsky (2471), Khanty-Mansiysk 2014 (3). Is slaan op c4 genoeg voor remise?

In eerste instantie dacht ik van wel: 1.Lxc4 Kxc4 2.Kd2 Kd4 3.Kc2 Ke4 4.Kb3 Kf3 5.Kxb4 Kxf2 6.h4! Kg3 7.h5 Kh4 8.Kc3 Kxh5 9.Kd2 Kg4 10.Ke1 Kg3 11.Kf1 met remise. Zodra de witte koning f1 of f2 bereikt, is het niet meer mogelijk voor zwart om zijn pion aan de overkant te krijgen. Opgelost! Dacht ik… Na 1.Lxc4? Kxc4 2.Kd2

speelt zwart echter geen 2…Kd4?, maar 2…Kb3!!. Na 3.f4 (anders volgt …Ka2 gevolgd door …b3-b2-b1D) 3…Kc4! 4.f5 Kd5 5.Kd3 Ke5 6.Kc4 Kxf5 7.Kxb4 Kg5 8.Kc3 Kh4 9.Kd3 Kxh3 10.Ke3 Kg3 kan de witte koning niet de remisevelden f1 en f2 bereiken. Een verraderlijke opgave. Zo zijn er in elk hoofdstuk wel een aantal te vinden. Theoretische kennis van de eindspelen helpt je een aardig eindje op weg, maar dan ben je er nog niet. Er moet ook gerekend worden.

In principe roept de hoofdstukindeling weinig vragen op. Alleen bij hoofdstuk 13 (Appendix) is het misschien niet meteen duidelijk wat je kunt verwachten. Het gaat hier om vestingen! In het gelijknamige hoofdstuk van 100 Endgames You Must Know heeft De la Villa een kleine twintig vestingen opgenomen waarmee je bekend zou moeten zijn. In het werkboek volgen een aantal praktijkvoorbeelden. Uiteraard kan Anish Giri – Sam Shankland, Wijk aan Zee 2019 (11) niet ontbreken. Een ander voorbeeld komt uit de partij Vladimir Fedoseev – Magnus Carlsen, Riyadh Wch rapid 2017 (12).

The black pawns look extremely dangerous. Many live spectators, however, saw that White could save the game. How?

Als je bekend bent met de partij Giri – Shankland is de oplossing niet moeilijk te vinden. Dat was Fedoseev niet (wat overigens niet gek is, want zijn partij tegen Carlsen is twee jaar eerder gespeeld). Na 1.Ke2? a3! bleek de stelling niet meer te redden. Correct is 1.Pb3!!. Na 1…axb3 2.Kd2 is de witte vesting niet te doorbreken.

De antwoorden van alle hoofdstukken zijn achterin het boek te vinden. In principe is daar niks mis mee, al was het ook niet gek geweest als de antwoorden aan het eind van ieder hoofdstuk te vinden zouden zijn. Tevens staat onder elke opgave een verwijzing naar het paginanummer dat de oplossing bevat. Dat was wat mij betreft niet nodig geweest, maar het is in ieder geval duidelijk. Verder is er bij het antwoord van elke opgave (indien mogelijk) een verwijzing te vinden naar het corresponderende eindspel in het instructieboek. Dat is van grote toegevoegde waarde. Op die manier weet je meteen welke van de 100 eindspelen je nog eens moet bestuderen!

Conclusie

The 100 Endgames You Must Know Workbook is de perfecte aanvulling op het instructieboek van De la Villa. Om voldoende kennis van theoretische eindspelen op te doen, heb je maar twee boeken nodig. Je begint met het bestuderen van The 100 Endgames You Must Know. Vervolgens test je de opgedane kennis met behulp van The 100 Endgames You Must Know Workbook. Heb je een fout gemaakt? Dan staat per opgave aangegeven welk specifieke eindspel je nog eens door moet nemen. Kortom, een echte aanrader!

Boek: The 100 Endgames You Must Know Workbook
Auteur: Jesus de la Villa
Uitgeverij: New in Chess
ISBN-nummer: 9789056918170
Pagina’s: 288
Gepubliceerd: 2019
Link naar onze recensenten met hun recensies.

Op zaterdag 15 juni is de 5e editie van het LBV Nederlands Kampioenschap Lightning Chess in het Koning Willem II Stadion in Tilburg. Bij de lustrumeditie van het snelste schaaktoernooi van Europa pakken we groots uit. De beste schaker van Nederland doet namelijk mee. Daag jij Anish Giri (2770!) uit?

Bij het officiële Nederlands Kampioenschap Lightning Chess spelen maximaal 160 schakers 43 partijen van twee minuten per persoon. Eerst vier achtkampen en op basis van die 28 partijen worden finalegroepen ingedeeld waarin iedereen nog eens 15 partijen speelt. De winnaar van de kroongroep mag zich officieel Nederlands Kampioen Lightning Chess noemen en ontvangt 500 euro aan prijzengeld.

Deelname kost slechts €15 en daar krijg je een hoop voor terug. Buiten de deelname krijg je namelijk ook een geheel verzorgde luxe lunch door Bonheur Horeca. GM’s hoeven geen inschrijfgeld te betalen.

Uiteraard zijn er ook flinke prijzen te verdienen. Kijk op de website wat er allemaal te verdienen valt! Tot op heden zijn er 77 inschrijvingen. Het maximum is dit jaar gesteld op 160 deelnemers. Voorkom teleurstelling en wees er snel bij!

Datum: 15 juni 2019
Locatie: Koning Willem II stadion, Tilburg
Tempo: 2 minuten p.p.p.p.
Partijen: 43
Inschrijfgeld: €15

Marin is bij mij vooral bekend als schrijver. Zijn zojuist genoemde boeken over het Engels zijn de grondlegger geweest voor mijn witrepertoire. Andere boeken van zijn hand zijn onder meer Learn from the Legends (ChessCafe-boek van het jaar in 2005), Secrets of Attacking Chess en Secrets of Chess Defence. De meervoudig Roemeens kampioen heeft echter meer dvd’s dan boeken op zijn naam staan. Hij heeft al meer dan tien dvd’s uitgebracht, voornamelijk over openingen zoals de Benoni, het Klassieke Siciliaans en het Konings-Indisch.

Flexibele opening

Waarom zou je na een trilogie van totaal 1200 bladzijdes nog een tweetal dvd’s over dezelfde opening uitbrengen? Ten eerste omdat de boeken dateren uit 2009 (Vol. 1) en 2010 (Vol. 2 en 3). In het afgelopen decennium heeft de openingstheorie niet stilgestaan. Toch zijn de dvd’s meer dan een geüpdatete versie van de boeken. Marin heeft namelijk in driekwart van de gevallen ervoor gekozen het zwarte systeem met een andere variant te bestrijden. Neem bijvoorbeeld het systeem met een vroegtijdig …c6. Na 1.c4 e5 2.g3 c6

koos Marin in zijn eerste boek voor de variant met 3.d4. Op de dvd heeft hij er bewust voor gekozen andere lijnen te bestuderen. Nu gaat hij bijvoorbeeld verder met 3.Pf3. Dit doet hij om aan te tonen dat het Engels een flexibele opening is en op meerdere manieren gespeeld kan worden. Overigens zijn de eerste twee zetten in elke variant wél hetzelfde, namelijk 1.c4 en 2.g3. In dat opzicht is er weinig veranderd. Pas vanaf de derde zet wordt er afgeweken van de boeken. Zo kiest Marin na 1.c4 e5 2.g3 Pc6 3.Lg2 g6 4.Pc3 Lg7

niet meer voor de Botvinnik opstelling met 5.e4. Hoewel hier weinig mis mee is, wil hij de lezer (of, in dit geval, luisteraar) iets nieuws bieden. Dus wordt er gekozen voor een opstelling met 5.e3 en later d4. Dit heeft uiteraard gevolgen voor de rest van het repertoire. De Botvinnik opstelling was namelijk ook de keuze tegen het Konings-Indisch. In de boeken gaat wit na 1.c4 Pf6 2.g3 g6 3.Lg2 Lg7 4.Pc3 0-0 verder met 5.e4. Na 5…d6 6.Pge2 e5 ontstaat er een vergelijkbare stelling als in bovenstaande diagram. Op de dvd’s kan niet voor deze oplossing gekozen worden, omdat de Botvinnik opstelling vermeden wordt. Na 1.c4 Pf6 2.g3 g6

kiest Marin dus voor iets anders, namelijk een dubbele fianchetto met 3.b3.

Compleet repertoire?

Samen zouden de twee dvd’s de witspeler van een compleet repertoire moeten voorzien. De eerste dvd gaat over 1…e5, het Hollands en Indische opstellingen. De dvd is als volgt ingedeeld:

• Early c6
• 2…Nc6 – Reversed Closed Sicilian
• 2…d6 – Reversed Closed Sicilian without Nc6
• 2…Nc6/d6 – Black plays f5 without g6
• 2…Nf6 – Reversed Dragon
• 2…Nf6 – Black plays Bc5
• 2…Nf6 3.Bg2 h6 and 2…h5 – Odds and Ends
• 1…f5/Nf6 – Dutch and Indian Setups

De tweede dvd gaat over 1…c5, 1…c6 en 1…e6:

• Queen’s Gambit Accepted
• Queen’s Gambit Declined
• Slav Setup
• Symmetrical English

In principe komen alle belangrijke varianten aan bod. Dvd 1 behandelt, net als boek 1, voornamelijk 1.c4 e5. De Queen’s Gambit Accepted, Queen’s Gambit Declined en Slav Setup zijn terug te vinden op dvd 2, en tevens in boek 2. De Symmetrical English staat eveneens op dvd 2, al heeft Marin daar voorheen een heel boek aan gewijd (boek 3).

Het is lastig om een compleet Engels repertoire op twee dvd’s uit de doeken te doen, vooral als je dat voorheen in 1200 bladzijdes hebt gedaan. Toch is het Marin gelukt om op een heldere manier de belangrijkste ideeën en zetvolgordes binnen de Engelse opening te illustreren. Ik zou zonder twijfel het grootste gedeelte van de besproken varianten op het bord brengen. Alleen bij het Symmetrische Engels heb ik het idee dat er een aantal varianten ontbreken.

Na 1.c4 c5 2.g3 Pc6 3.Lg2 g6 4.Pc3 Lg7 5.Pf3 d6 6.0-0

wordt er op de dvd alleen 6…e6 besproken. In boek 3 is deze zet niet terug te vinden, maar wel 6…a6, 6…Dd7!?, 6…Ph6 en 6…Pf6. Zo zijn er nog een aantal andere varianten die ontbreken, zoals 1.c4 c5 2.g3 Pf6 3.Lg2 e6 en de omgekeerde Maroczy met …g6. Natuurlijk moeten er keuzes gemaakt worden, maar in het derde boek hadden deze varianten toch een prominente plaats. Met het overslaan van een zijvariant als 1.c4 b6 (Anti-Owen) heb ik minder problemen.

Boek of dvd?

Hoewel er in een boek veel meer informatie staat, heeft het dvd-formaat zo zijn voordelen. Het is prettig om naar verbale uitleg te luisteren, zeker in het geval van Marin. Zijn uitleg maakt het een stuk makkelijker om de varianten te begrijpen. Op dvd 1 haalt hij regelmatig wit en zwart door elkaar, maar dat “probleem” is op dvd 2 verholpen. Een ander voordeel van dvd’s is dat er gebruik gemaakt kan worden van verschillende kleuren pijlen op het schaakbord, als visuele ondersteuning bij de uitleg. Marin maakt hier sporadisch gebruik van, en dat mag hij van mij wel wat vaker doen.

Conclusie

Wil je het Engels gaan spelen? Of speel je al een tijdje het Engels, maar ben je op zoek naar nieuwe inspiratie? Dan is Marin’s English Love – A complete repertoire for White after 1.c4 zeker een aanrader! Ook, of juist, als je al in het bezit bent van zijn Grandmaster Repertoire boeken over het Engels. Op de dvd’s wordt namelijk grotendeels voor andere varianten gekozen dan in de trilogie. In een kleine 14 uur leert Marin je de belangrijkste ins en outs van zijn favoriete opening.

Dvd: Marin’s English Love – A complete repertoire for White after 1.c4
Auteur: Mihail Marin
Uiteverij: Chessbase
ISBN-nummers: 978-3-86681-702-9 / 978-3-86681-703-6
Duur: 7 uur en 13 minuten / 6 uur en 37 minuten
Gepubliceerd: 2019
Link naar onze recensenten met hun recensies.

Timman was in eerste instantie sceptisch, maar zag uiteindelijk genoeg redenen om decennia later de matches nogmaals onder de loep te nemen. Er zijn in de loop der jaren de nodige boeken verschenen over de gevechten tussen de Russische grootheden, maar nog nooit zijn alle vijf de matches in één werk verzameld. Kasparov heeft uitgebreid over zijn ervaringen geschreven, maar hij is uiteraard niet helemaal objectief. Daarnaast zijn de analyses van zijn hand soms moeilijk te doorgronden. Timman kiest voor een lichtere vorm van analyse, waarbij Stockfish helpt om tot nieuwe inzichten te komen.

De auteur van het boek behoeft eigenlijk geen introductie. Timman is negenvoudig Nederlands Kampioen. In het laatste kwart van de vorige eeuw behoorde hij, samen met de hoofdrolspelers in dit boek, tot de sterkste spelers ter wereld. Zijn status als schrijver doet hier niet veel voor onder. Ik kan me nog goed herinneren dat we thuis twee versies hadden liggen van ‘Het groot analyseboek’. Vele boeken volgden, met als meest recente hoogtepunt ‘Timman’s Titans’, dat door de Engelse Schaakfederatie uitgeroepen is tot boek van het jaar in 2017.

Opbouw

Hoe zit het boek in elkaar? Naar mijn idee is voor de meest logische indeling gekozen. Elke match heeft zijn eigen hoofdstuk gekregen, waarin een chronologische volgorde wordt aangehouden.

Hoofdstuk 1: Moscow 1984/85
Hoofdstuk 2: Moscow 1985
Hoofdstuk 3: London/Leningrad 1986
Hoofdstuk 4: Seville 1987
Hoofdstuk 5: New York/Lyon 1990

De hoofdstukken beslaan 60 tot 80 pagina’s en bestaan voor ongeveer driekwart uit analyses. Dat betekent dat niet alle 144 partijen aan bod komen. Timman heeft een selectie gemaakt van 50 partijen en 17 partijfragmenten. Onderstaand voorbeeld is afkomstig uit het eerste hoofdstuk.

Karpov – Kasparov, Moscow 1984 (9)

Kasparov heeft zojuist 46…gxh4? gespeeld. Karpov antwoordde met 47.Pg2!! en won de partij. ‘One of the most brilliant moves in the entire chess history’, aldus Timman.

‘Backgrounds, politics, and personal peculiarities’

Zoals opgemerkt in de inleiding, moest ‘The Longest Game’ niet alleen over de partijen gaan. Elke hoofdstuk wordt ingeleid met de nodige achtergrondinformatie. Wat is de speellocatie? Wie zijn de secondanten van de spelers? Wie is de scheidsrechter? Is er een favoriet? En ga zo maar door. Uit het boek komt duidelijk naar voren dat schaken hoog aangeschreven stond in die tijd. Er werd gespeeld op illustere locaties, met honderden zitplaatsen voor toeschouwers. Daarnaast was het prijzengeld relatief hoog, vooral in de laatste match: 3 miljoen dollar! Dat is drie keer meer dan in de matches die Carlsen tegenwoordig speelt.

Ook wordt er gesproken over complottheorieën. Neem bijvoorbeeld onderstaande stelling, uit het laatste hoofdstuk.

Karpov – Kasparov, New York/Lyon 1990 (19)

Timman betoogt dat Kasparov duidelijk beter staat. Bijna al zijn stukken staan optimaal en hij heeft een betere pionnenstructuur. Dat wit een pion meer heeft, doet er eigenlijk niet toe. Kasparov speelde 39…Tc1 en bood remise aan, wat tot grote verbijstering in de persruimte leidde. Uit analyse blijkt dat zwart zo goed als gewonnen staat na 40.Db2 Da7! 41.Da2 Da4!. Daarnaast hoefde Kasparov nog maar één zet te doen voor de partij afgebroken kon worden, waarna hij en zijn secondanten in alle rust op zoek konden gaan naar de winst. Had de KGB bepaalt dat deze partij in remise zou eindigen?

Meerdere malen in het boek laat Timman andere (groot)meesters aan het woord komen. In dit geval passeren bijvoorbeeld de meningen van Speelman, Spassky (de commentator tijdens de partij), Seirawan, Fischer en Hort de revue. Tevens is de schrijver niet bang zijn eigen mening te ventileren. Kasparov heeft uitgebreid over de matches geschreven, maar dat blijkt niet altijd een waarheidsgetrouwe weergave van de werkelijkheid te zijn. Timman heeft er geen problemen mee de soms paranoïde uitspraken van Kasparov te ontkrachten.

Bijrol van Timman in het verhaal

Kasparov, Karpov en Timman in Amsterdam op 28 april 1987 (Foto: Bart Molendijk, Nationaal Archief / Anefo, CC0)

De hoofdrolspelers in het verhaal zijn logischerwijs Kasparov en Karpov, maar de persoonlijke ervaringen van Timman geven het boek iets extra’s. Zo is bijvoorbeeld te lezen dat Timman samen met Bessel Kok op bezoek gaat bij de villa van Karpov, tijdens de match in Londen. Kok kende Karpov vanwege zijn rol als organisator van het SWIFT toernooi. De spelers waren tijdens de WK matches hermetisch afgesloten van de buitenwereld, dus het was niet makkelijk om het (geheime) telefoonnummer van Karpov te bemachtigen. Toen dat uiteindelijk gelukt was, vertrokken Kok en Timman met een limousine naar het verblijf van Karpov. Hij deed zelf de voordeur open, in trainingspak!

Dit is slecht één van de anekdotes uit het boek. Andere onderwerpen zijn de rol van Klara (de moeder van Kasparov), parapsychologen, Campomanes, de GMA (Grandmaster Association), time-outs en (het verdwijnen van) de vlaggetjes naast het bord. Dit is een mooie toevoeging op het schaaktechnische gedeelte van het boek. Dat gedeelte blijft namelijk centraal staan. De analyses van de partijen nemen gemiddeld zo’n vier pagina’s in beslag (uiteenlopend van één tot negen pagina’s), en zo nu en dan kan Timman het niet laten om een technisch eindspel uit te pluizen.

Karpov – Kasparov, Seville 1987 (7)

Bovenstaand voorbeeld komt uit hoofdstuk 4. Karpov speelde a tempo 58.Ke3, terwijl Kasparov deze zet veroordeelt in zijn boek. Volgens hem wint 58.Ke2. Timmans analyse van deze variant beslaat vervolgens meer dan een pagina, met als conclusie dat wit niks heeft weggeven met de partijzet.

Conclusie

‘The Longest Game’ is een welkome toevoeging aan de schaakliteratuur. Alle hoogtepunten uit de vijf WK matches tussen Kasparov en Karpov worden samengebracht in één boek. Op schaaktechnisch gebied zorgt Timman voor uitstekende analyses, waarbij met grote regelmaat verbeteringen worden gevonden op eerdere bevindingen. Daarnaast is het boek aangekleed met verscheidene boeiende anekdotes, wat de leesbaarheid alleen maar ten goede komt. Kortom, een aanrader!

Boek: The Longest Game
Auteur: Jan Timman
Uitgeverij: New In Chess
ISBN-nummer: 9789056918118
Aantal pagina’s: 365
Gepubliceerd: 19 december 2018
Link naar onze recensenten met hun recensies.