Alexander Bagrationi. Bron: Wikimedia commons

Stichting Amsterdam Chess Open, organisator van het grootste weekendschaaktoernooi van Europa, gaat de toernooiregels aanpassen. Spelers die uitkomen voor schaakclubs die gevestigd zijn in gebieden die volgens het Internationaal Gerechtshof onrechtmatig bezet zijn, kunnen daardoor voortaan niet meer deelnemen. De maatregel volgt op de controverse rond de Israëlische grootmeester Alexander Bagrationi, nadat de organisatie werd geconfronteerd met informatie over zijn betrokkenheid bij schaakclubs in Israëlische nederzettingen op de Westelijke Jordaanoever.

Het Amsterdam Chess Open vindt dit jaar plaats van 23 t/m 25 oktober in de Apollohal in Amsterdam-Zuid. Tot voor kort werd deelnemerslijst aangevoerd door de grootmeesters Loek van Wely, Max Warmerdam en Alexander (Aaron) Bagrationi. Over die laatste speler is discussie ontstaan.

Controverse rond Bagrationi

Bagrationi is geen onbekende in het Nederlandse schaakcircuit. Eerder speelde hij onder andere op het Noteboomtoernooi, het Amsterdam Chess Open, het HSG Open en het HWP InHolland Weekendtoernooi.

Alexander Bagrationi, geboren in Ternopil in Oekraïne, raakte in zijn twintiger jaren sterker betrokken bij het Joodse geloof. In 2011 nam hij deel aan een zomerschool op een jesjiva in de buurt van Moskou, waar hij in contact kwam met Mikhail Nedobora, een eveneens Joods-Oekraïense schaker. Nedobora was al eerder naar Israël geëmigreerd en zou Bagrationi hebben geïnspireerd om eveneens naar Israël te gaan.

Niet lang daarna kwam Bagrationi via de Masa Israel Journey op uitwisseling in Israël terecht. De Masa Israel Journey is een door Israël ondersteund programma voor Joodse jongeren uit de diaspora. Tijdens zijn verblijf studeerde Bagrationi onder meer aan een jesjiva van Machon Meir, een religieus-zionistische organisatie. Machon Meir beschouwt Joodse vestiging in het Land Israël als een belangrijke religieuze opdracht en rekent ook Judea en Samaria, de Hebreeuwse benaming voor de Westelijke Jordaanoever, tot het Bijbelse Land Israël. De organisatie heeft zich uitgesproken tegen territoriale deling van het land en tegen overdracht van delen daarvan aan een Palestijnse staat.

Kampioenschap met Elitzur Elkana

Tijdens zijn verblijf in Israël stonden de schaakactiviteiten van Bagrationi niet stil. Hij ging spelen voor Elitzur Elkana, een club uit Elkana, een Israëlische nederzetting op de Westelijke Jordaanoever. De toevoeging van Bagrationi aan het eerste team leverde een krachtige kwaliteitsimpuls, want mede dankzij zijn inspanningen promoveerde Elkana als eerste team van de Westelijke Jordaanoever naar de Liga Leumit, de hoogste schaakdivisie van Israël.

Inreisverbod

Nissan Slomiansky, het Knessetlid dat Bagrationi aan een legale verblijfsstatus hielp. Bron: Wikimedia commons

Later dat jaar besloot Bagrationi definitief naar Israël te verhuizen. Bij zijn aanvraag verstrekte hij echter vervalste documenten waardoor hij een inreisverbod kreeg. Volgens Bagrationi zelf waren de documenten door zijn vader en broer ingediend en heeft hij deze documenten nooit ingezien.

Een aantal jaar mocht hij het land niet in. Dankzij de bemiddeling van Haggai Frank, voorzitter van de schaakclub in Elkana, en het Knessetlid Nissan Slomiansky werd zijn inreisverbod uiteindelijk opgeheven en kon hij in 2017/2018 naar Israël komen. Slomiansky was een prominente voorstander van de Israëlische nederzettingen op de Westelijke Jordaanoever. Hij was medeoprichter van de religieus-zionistische beweging Gush Emunim en stond van 1981 tot 1998 aan het hoofd van de lokale raad van Elkana.

Vanaf 2018 speelde Bagrationi opnieuw in Israël, waar hij onder meer het Open Kampioenschap van de stad Jeruzalem 2018 won.

In 2019 besloten hij en zijn familie naar Duitsland te verhuizen. Toch bleef hij betrokken bij het Israëlische schaakleven. In 2020 veranderde hij zijn federatie naar Israël.

Elitzur Shomron

Ook in 2026 speelde Bagrationi nog partijen voor Elitzur Shomron, een schaakclub die gevestigd is in Sha’arei Tikva, een Israëlische nederzetting op de Westelijke Jordaanoever. Op de site van de gemeente Shomron werd in 2024 nog verslag gedaan van de goede prestaties van het eerste team en de jeugdteams. Het schaakteam wordt in de (Google Translate)-vertaling “The team representing the Shaar Shomron local council” genoemd.

En dat is niet oncontroversieel. Het Internationaal Gerechtshof oordeelde in 2024 dat de Israëlische nederzettingen in de Westelijke Jordaanoever en Oost-Jeruzalem en het daarmee samenhangende regime in strijd zijn met het internationaal recht. Het Hof oordeelde daarnaast dat Israëls voortdurende aanwezigheid in het bezette Palestijnse gebied onrechtmatig is en dat Israël nieuwe nederzettingsactiviteiten onmiddellijk moet beëindigen. Het Hof stelde bovendien dat andere staten de illegale bezetting niet als rechtmatig mogen erkennen en geen hulp of bijstand mogen verlenen bij het in stand houden van de door Israël gecreëerde situatie. Ook moeten staten onderscheid maken tussen Israël en het sinds 1967 bezette Palestijnse gebied.

Ligging Sha’arei Tikva en Elkana, bron: Wikimapia

Kolonisten voortaan verboden

Tegen deze achtergrond hebben schakers hun zorgen geuit bij de organisatie van het Amsterdam Chess Open. Nadat de organisatie met concrete informatie over Bagrationi werd geconfronteerd, pakte bestuurslid Marjolein Aarten pakte de kwestie op. De stichting deed vervolgens navraag bij The Rights Forum, een mensenrechtenorganisatie. Volgens het ACO bevestigde The Rights Forum dat de aangeleverde informatie over de betrokkenheid van Bagrationi bij de betreffende clubs klopte. Ook had The Rights Forum geadviseerd Bagrationi niet toe te laten tot het toernooi. Zo ver kwam het overigens niet, Bagrationi heeft zich vrijwillig uit het toernooi teruggetrokken.

De kwestie heeft Stichting Amsterdam Chess Open ertoe gebracht haar beleid voor toekomstige toernooien aan te scherpen. Hierbij wordt het toernooireglement zo aangepast dat spelers die uitkomen voor een club die gevestigd is in een gebied dat volgens het Internationaal Gerechtshof onrechtmatig bezet is, niet aan het toernooi kunnen deelnemen. De maatregel geldt dus niet enkel voor de Westelijke Jordaanoever, maar wereldwijd.

Daarmee wil de organisatie voorkomen dat bij toekomstige inschrijvingen opnieuw onduidelijkheid ontstaat over de vraag hoe moet worden omgegaan met spelers die uitkomen voor clubs in dergelijke gebieden. De nieuwe bepaling zal juridisch worden getoetst en per 1 januari 2027 ingaan. Volgens het ACO sluit het beleid aan bij het advies van het Internationaal Gerechtshof van 19 juli 2024 en bij het Nederlandse beleid ten aanzien van activiteiten in de bezette gebieden. De organisatie benadrukt dat het hierbij niet gaat om een oordeel over individuele spelers, maar om een algemene regel voor deelname.

Reactie Alexander Bagrationi

In een reactie op het artikel benadrukt Bagrationi dat zijn betrokkenheid bij de Israëlische schaakclubs volgens hem uitsluitend voortkwam uit zijn liefde voor het schaken en niet bedoeld was als politieke boodschap. Hij benadrukt dat onderscheid moet worden gemaakt tussen zijn sportieve activiteiten en zijn persoonlijke overtuigingen en juridische vragen over de status van gebieden. Het spelen voor een schaakclub betekent volgens hem niet dat hij een gemeente vertegenwoordigt of de politieke standpunten of besluiten van een lokale overheid onderschrijft. Hij vindt daarom dat politieke standpunten niet aan hem moeten worden toegeschreven op basis van het enkele feit dat hij voor een bepaalde club heeft gespeeld.

Bagrationi wijst er daarnaast op dat de clubs waarvoor hij in Israël speelde officieel door FIDE zijn erkend. Eventuele vragen over de legitimiteit van die erkenning zouden volgens hem aan de FIDE moeten worden gesteld en niet aan hem persoonlijk.

Over zijn deelname aan het Amsterdam Chess Open stelt Bagrationi dat hij al begin september wist dat hij vanwege familieverplichtingen niet aan het toernooi zou kunnen deelnemen, maar dat hij was vergeten dit aan de organisatie door te geven. Hij zegt dat hij daarom dit jaar niet van plan was om in Amsterdam te spelen en dat de discussie over zijn deelname volgens hem voorkomen had kunnen worden. Over een eventuele deelname aan een volgende editie schrijft hij dat hij hoopt daar volgend jaar wel tijd voor te kunnen maken.

English summary
The Amsterdam Chess Open, one of Europe’s largest weekend chess tournaments, will amend its regulations following controversy surrounding Israeli grandmaster Alexander Bagrationi. The tournament organization plans to exclude players who represent chess clubs based in territories that the International Court of Justice has determined to be unlawfully occupied. The decision follows concerns raised about Bagrationi’s involvement with Elitzur Elkana and Elitzur Shomron, chess clubs based in Israeli settlements in the West Bank. After reviewing the information and consulting human-rights organization The Rights Forum, the organizers concluded that the information was accurate. The Rights Forum also advised against allowing Bagrationi to participate. Bagrationi subsequently withdrew from the 2026 tournament himself.

The new policy will apply not only to the West Bank but to any territory whose occupation has been determined to be unlawful by an international court, and will take effect from 1 January 2027 following legal review. The organizers emphasize that the measure is a general participation rule rather than a judgment about individual players. Bagrationi, in his response, rejects the suggestion that his involvement with the Israeli clubs was political, saying that he played for them because of his love of chess and that playing for a club does not mean endorsing the political positions of the municipality where it is based. He also points out that the clubs are officially recognized by FIDE and says that questions about their recognition should be addressed to FIDE.

Journalistieke verantwoording

• Dit artikel is volledig tot stand gekomen door vrijwilligerswerk. Er is geen vergoeding betaald.
• De biografische informatie over Bagrationi is ontleend uit openbare bronnen, waaronder een artikel in het Hebreeuwse tijdschrift Matzav HaRuach.
• Aan alle betrokken personen is in het kader van hoor- en wederhoor een reactie gevraagd. Deze reacties zijn verwerkt in het artikel.

Reacties onder het artikel dienen inhoudelijk te blijven. Racisme, antisemitisme of discriminatie worden niet getolereerd en kunnen tot sancties leiden, waaronder verwijdering van comments of verdere maatregelen.

Edit redactie: Reageren onder het artikel is uitgezet. Discussies kunnen op andere plekken worden gevoerd, bijvoorbeeld op X. Schaaksite is niet het goede medium hiervoor.

Tweede edit redactie: Het is een storm in een glas water, zie https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/amsterdam-chess-open-says-it-hasnt-banned-israeli-settler-players-from-tournament/ 

Richards schrijft dat zij hiermee deelneemt aan een sportboycot van Israël. Zij stelt onder meer dat Israël vanwege de oorlog in Gaza van deelname aan internationale sportevenementen zou moeten worden uitgesloten. Ook verwijst zij naar de standpunten van de Verenigde Naties en het Internationaal Gerechtshof over de oorlog en genocide in de Palestijnse gebieden.

Het besluit van Richards betekende geen leeg bord. Haar vervanger wist haar partij te winnen waarmee de wedstrijd in een 2-2 gelijkspel eindigde.

De Amsterdamse Schaakvereniging Caïssa sluit zich aan als Golden Partner van het Amsterdam Chess Open, dat dit jaar van 1 t/m 3 november 2024 wordt gehouden. De schaakvereniging uit Amsterdam-Zuid steunt het weekendtoernooi met een jaarlijkse financiële bijdrage en door zich open te stellen voor nieuwe leden. Het Amsterdam Chess Open is inmiddels uitverkocht. Wie nog wil deelnemen zal snel moeten zijn, er zijn nog maar enkele plekken op de wachtlijst.

De afgelopen maanden werden Amsterdamse schaakverenigingen benaderd met een voorstel om zich aan te sluiten als partner van het Amsterdam Chess Open. Caïssa is de eerste club die de samenwerking met het ambitieuze weekendtoernooi aangaat. Deze stap is historisch gezien een hele logische: het Amsterdam Chess Open is voortgekomen uit het Eijgenbroodtoernooi, dat door Caïssa tot en met 2019 liefst 33 keer is georganiseerd.

Albert Riemens, foto Frans Peeters

Albert Riemens, bestuursvoorzitter van Caïssa: “Het Eijgenbroodtoernooi was een zeer succesvol weekendtoernooi dat helaas een stille dood is gestorven. Daarom zijn wij heel blij dat Stichting Amsterdam Chess Open onze stad weer op de kaart heeft gezet qua weekendtoernooien, en in het verlengde daarvan vinden wij dat Caïssa als partner een steentje moet bijdragen. Wij ondersteunen dit van harte.”

Wat houdt de samenwerking in?

Jan Timmerman, voorzitter van de Stichting Amsterdam Chess Open: “Een van de doelstellingen van het Amsterdam Chess Open is om nieuwe schakers te enthousiasmeren voor onze sport. Bij het vorige toernooi kwamen veel thuis- en online schakers die voor de eerste keer meededen aan een schaaktoernooi. Deelnemers werden geënthousiasmeerd voor het fysieke schaken en vroegen ons: “Bij welke club zou ik een keer kunnen meespelen?” Met die vraag hebben wij de clubs een samenwerkingsvoorstel gedaan.”

Caïssa is een club die open staat voor nieuwe leden. Caïssa biedt ook een soort proeflidmaatschap aan aspirant-leden. Iedereen mag drie keer kosteloos meespelen alvorens te besluiten om lid te worden.

Tijdens het Amsterdam Chess Open zullen leden van Caïssa worden uitgelicht in de verslaggeving, en er zal een digitaal bord zijn waar elke ronde een lid van Caïssa aan zal spelen. Daarnaast mag de clubkampioen (Gertjan van der Hoeven) gratis deelnemen in de hoogste groep van het weekendtoernooi.

Over Caïssa

De vereniging Caïssa bestaat sinds 1951 en is een gerenommeerde naam in de schaakwereld. In 2008 werd de KNSB-verenigingsprijs binnengehaald door de grootste ledenwinst van Nederland te realiseren. Netto kwamen er dat jaar 29 leden bij. Een jaar later besloot de Schaakvereniging Max Euwe Amsterdam (ook kortweg bekend als Euwe) zichzelf op te heffen. De veertig Euwe-leden sloten zich en bloc aan bij Caïssa, dat toen in één klap de grootste vereniging van Nederland werd. De fusie met Euwe, een topclub in Nederland, zorgde ook voor kwaliteitsimpuls bij Caïssa. Het hoogste team is al jaren een stabiele factor in de Eerste Klasse van de KNSB-competitie en speelde in het verleden drie seizoenen in de Meesterklasse.

“We spelen wellicht op een redelijk hoog niveau, maar zo goed mogelijk schaken is niet onze grootste ambitie.” vertelt Riemens, “Het is bij ons een combinatie van serieus schaken en gezelligheid. Na afloop van het schaken blijven leden nog gezellig hangen aan de bar voor een drankje terwijl ze hun partij analyseren.”

Anno 2024 is Caïssa met ongeveer 200 leden nog steeds een van de grotere verenigingen van Nederland. De club heeft bovendien een levendige jeugdafdeling. De interne competitie, die op dinsdagavond wordt gespeeld, wordt gemiddeld door zo’n vijftig leden bezocht.

De club biedt daarnaast ook schaaktraining aan. Grootmeester Paul van der Sterren verzorgt elke maand een masterclass aan een groep enthousiaste schakers.

Waarom lid worden van Caïssa?

Godard Strengers (rechts), foto eigen collectie

Riemens: “Wat Caïssa uniek maakt is dat wij een vereniging zijn met een gemoedelijke sfeer en een grote sociale cohesie. Leden blijven vaak heel lang lid, soms tientallen jaren. De basis van de club wordt gevormd door een groep ervaren schakers, maar de laatste jaren hebben we ook een grote instroom gehad van jonge leden. Daardoor hebben we een divers ledenbestand met schakers van alle niveaus.”

Godard Strengers heeft in zijn jeugd een blauwe maandag geschaakt, en is vorig jaar lid geworden van Caïssa: “Tijdens corona heb ik het schaken weer opgepakt. Ik wilde toen ook weer lid worden van een club. Samen met een vriend zijn we de Amsterdamse clubs afgegaan.” Uiteindelijk is de keuze gevallen op Caïssa. De diversiteit bij Caïssa was voor Godard Strenger een belangrijke reden om lid te worden: “Bij de ene club is de gemiddelde leeftijd erg hoog, bij een andere club vond ik de sfeer te studentikoos. Bij Caïssa had ik het beste gevoel. Ik vind het juist leuk om in contact te komen met schakers van andere leeftijden en speelniveaus.”

Speellocatie

Ook met de speellocatie onderscheidt Caïssa zich van andere Amsterdamse schaakverenigingen. De speelzaal van Caïssa is Buurthuis Lydia aan het Roelof Hartplein, centraal gelegen in de stad. Een ruime speellocatie met eigen horecafaciliteit. “Een prachtig, sfeervol art deco-gebouw.” aldus Riemens.

Strengers: “Ik vind het heel gezellig dat het in een buurthuis is, de sfeer is sympathiek. Je betaalt hier een euro voor een koffie of een theetje en twee euro voor een biertje. Ik mis dat soms wel in het snelle leven van Amsterdam.”

Meer informatie over Caïssa is te vinden op de website.

Huize Lydia, foto Wikimedia Commons

Op donderdag 31 oktober 2024 organiseert de Stichting Amsterdam Chess Open het Stadsdelentoernooi

Amsterdam 750

Op 27 oktober 2025 bestaat Amsterdam 750 jaar. En dat viert de stad liefst een jaar lang, van 27 oktober 2024 tot en met de daadwerkelijke verjaardag een jaar later. Gedurende het jubileumjaar worden tal van evenementen en activiteiten georganiseerd. 

Stichting Amsterdam 750 riep Amsterdammers en Weespers op een cadeau voor de stad te bedenken om zo invulling te geven aan deze bijzondere verjaardag. Maatschappelijke organisaties en initiatieven konden hun plannen bij de Stichting Amsterdam 750 indienen. Dat deed ook de Stichting Amsterdam Chess Open met een vernieuwend idee voor een schaaktoernooi in aanloop op het grootschalige weekendtoernooi, dat een dag later begint. De plannen werden goedgekeurd en er werd een subsidie toegekend.

De teams

Bij het Stadsdelentoernooi zal ieder stadsdeel (Centrum, Nieuw-West, Noord, Oost, West, Zuid en Zuidoost) en stadsgebied Weesp worden vertegenwoordigd door een team van 30 personen onder leiding van een teamcaptain. De teams worden samengesteld uit schakers uit verschillende categorieën. De vier categorieën zijn:

1. volwassenen (18+)
2. studenten (MBO/HBO/WO)
3. scholieren voortgezet onderwijs, 
4. scholieren basisonderwijs (vanaf 6 jr / groep 5)

De teamcaptains zullen de teams zo samenstellen dat deze een goede afspiegeling vormen van de bevolking.

Het toernooi

Het toernooi zal beginnen met twee poules van vier teams, waarin alle teams een keer tegen elkaar spelen. Vervolgens worden er kruisfinales gespeeld. De kruisfinales worden ingedeeld op basis van resultaten uit de voorrondes, waarbij de nummer 1 van Poule A tegen de nummer 2 van poule B zal spelen, en de nummer 2 van poule A tegen de nummer 1 van poule B. Op dezelfde manier zal de nummer 3 uit poule A tegen de nummer 4 uit poule B spelen, en de nummer 4 uit poule A tegen de nummer 3 uit poule B. 

Het speeltempo per ronde is 15 minuten + 10 seconden per zet. In totaal worden vijf rondes gespeeld.

De hoofdprijs is een openbare schaaktafel ter waarde van EUR 3.500, te plaatsen op een plek naar keuze in het betreffende stadsdeel (in afstemming met het stadsdeelbestuur). Op of naast deze schaaktafel zullen de namen van de winnende teamleden worden gegraveerd.

De locatie

Het Corry Tendeloohuis, de locatie van het Stadsdelentoernooi

Het Stadsdelentoernooi wordt georganiseerd op de business campus van de Hogeschool van Amsterdam, vlakbij station Bijlmer-ArenA.

​Corry Tendeloohuis
Fraijlemaborg 133
1102 CV Amsterdam

Aanmelden

​Woon je stadsdeel Centrum, Noord, Oost, Zuid, West, Nieuw West, Zuid-Oost of stadsgebied Weesp en wil je graag jouw stadsdeel vertegenwoordigen op dit spannende schaaktoernooi? Meld je dan aan bij de teamcaptain van jouw stadsdeel onder vermelding van je naam, categorie, leeftijd en telefoonnummer! (Bij categorie onderbouw basisonderwijs (t/m 7 jaar/groep 4) graag ook de naam van de ouder/begeleider vermelden.)

De stadsdeelcaptain neemt vervolgens contact met je op.

Meer informatie

Meer informatie over het toernooi is te vinden op de toernooiwebsite.

Op vrijdag 2 augustus 2024 werd de eerste editie van het Sport Pride Amsterdam Chess Open gehouden, een snelschaak­toernooi tijdens de Amsterdam Pride Week. Het toernooi had een grote opkomst en trok een diverse groep schakers aan met verschillende achtergronden. Over één ding zijn de deelnemers het allemaal eens: dit toernooi moet vaker georganiseerd worden. FM Zyon Kollen won het toernooi.

The Social Hub Amsterdam City was afgelopen vrijdag het decor van het eerste Sport Pride Amsterdam Chess Open. In een zaal op de begane grond van het hotel stonden twintig schaakborden opgesteld. Over de aankleding van de locatie was duidelijk nagedacht. Op sommige borden stonden geen witte en zwarte stukken opgesteld, maar roze of blauwe. Op de tafels en op de loungebanken daaromheen was Pride-promotiemateriaal te vinden. Real time-tussenstanden werden getoond op een grote beamer. Bij de ingang van de zaal stond een tafel waarop de deelnemers water konden tappen en fruit konden pakken. Er hing een relaxte sfeer.

De toernooizaal van het Sport Pride Amsterdam Chess Open

Marjolein Aarten

Het Pride schaaktoernooi is het geesteskind van Marjolein Aarten, bestuurslid van de Stichting Amsterdam Chess Open. Zij was in november 2023 aanwezig op het Spui toen daar een Chessmob werd gehouden als protest tegen de FIDE, die transvrouwen uitsluit van de vrouwencategorieën. Daar werden de eerste contacten gelegd: “Tijdens de Chessmob sprak ik met de voorzitter van Stichting Pride Amsterdam (Suzanne van de Laar). Zij stelde mij de vraag: ‘Zou jij niet een schaaktoernooi willen organiseren voor Stichting Pride Amsterdam?’ Aanvankelijk twijfelde ik omdat ons bestuur het al behoorlijk druk heeft met de organisatie van het weekendtoernooi Amsterdam Chess Open, maar toen mijn mede-bestuursleden enthousiast reageerden, dacht ik ‘let’s go!”

Aarten vond de samenwerking met De Queer Schaakclub, die vandaag met een grote delegatie aanwezig is. Oprichter Rens Mors deed zelf ook mee: “Wij hebben gemerkt dat veel mensen het spannend vinden om naar een formele schaakclub te gaan. Ze denken dat ze niet goed genoeg zijn en daarbij speelt ook het imago van schaken in een zaaltje met voornamelijk oudere, cis, hetero mannen. De Queer Schaakclub is een inclusieve en laagdrempelige club, waar iedereen welkom is. Wij proberen een comfortabele plek te creëren waar je vrijblijvende potjes kan spelen, er is geen echte interne competitie.”

Merel Schalkers

De Queer Schaakclub komt gemiddeld één keer per maand samen, telkens op een andere locatie. “Er is altijd een DJ bij, en er worden drankjes en hapjes geserveerd, we proberen er een gezellige omgeving van te maken. Gemiddeld komen er 40 personen naar de evenementen.” De Queer Schaakclub onderzoekt momenteel de mogelijkheid om binnenkort ook deel te nemen aan de SGA- en/of KNSB-competitie.

Merel Schalkers, huisschaker: “Ik ben tijdens coronapandemie begonnen met schaken. Tijdens het Milkschake festival ben ik in aanraking gekomen met De Queer Schaakclub. Sindsdien ga ik naar hun middagen. Het is laagdrempelig schaken tegen mensen van je eigen niveau. Dat is heel gezellig.”

Het Pride schaaktoernooi is voor herhaling vatbaar

Rens Mors

Onder de deelnemers hangt een gemoedelijke en positieve stemming. Over één ding lijken zij het allemaal eens, dit toernooi smaakt naar meer en moet vaker georganiseerd worden.

Mors: “Ik vind het super geslaagd, vooral omdat verschillende bubbels bij elkaar komen. De spelers van de traditionele schaakclubs mengen goed met de mensen van De Queer Schaakclub. Je merkt ook dat dit evenement laagdrempelig genoeg is voor mensen die de stap naar traditionele schaaktoernooien normaal gesproken te groot vinden.”

Ook Aarten ziet op dit toernooi een andere dan gebruikelijke doelgroep: “Wat ook bijzonder is dat we nieuwe schakers aantrekken (thuis- en online schakers) voor wie de drempel te hoog is om direct een schaakclub binnen te stappen. Ik sprak met verschillende deelnemers die het schaken serieuzer willen gaan oppakken. Misschien door les te nemen, misschien door aan te sluiten bij een club of deel te nemen aan een competitie. Ook zien we veel oud-schakers die via dit toernooi de weg naar het schaakbord terug hebben gevonden.”

René Pijlman

René Pijlman, voorzitter van de Schaakbond Groot-Amsterdam, is eveneens enthousiast en ziet kansen voor de traditionele schaakwereld: “Wat we als schaakwereld te weinig doen is het organiseren van losse, vrijblijvende activiteiten. Schaakclubs beginnen vaak direct over lid worden, contributie betalen en elke week meespelen. Dat schrikt af. Vandaag zie je ook veel mensen die niet bekend zijn met de traditionele schaakwereld.”

Is de schaakwereld inclusief?

Is de schaakwereld wel inclusief genoeg? Dat is een discussie die de laatste tijd regelmatig oplaait onder schakers. Ook de deelnemers van het Pride schaaktoernooi hebben hierover een duidelijke mening.

Pijlman:“Ik ben zelf geneigd te zeggen dat we altijd open staan voor iedereen, en dat we geen blokkades opwerpen. Toch voelen bepaalde groepen zich minder thuis. Dit Pride toernooi en De Queer Schaakclub weten weer andere doelgroepen aan het schaken te krijgen.”

Aarten: “Het spel schaken is an sich een inclusieve sport, maar ik denk dat we er nog te weinig aan doen om andere schakers aan te trekken zodat de schaakverenigingen ook echt divers zijn. Want laten we wel wezen: De schaaksport wordt gedomineerd door mannen. Met dit toernooi geven we een ander signaal af. Wij dragen actief uit dat de schaaksport open staat voor iedereen.”

Luc Schiebroek

Luc Schiebroek, een bekende in het Amsterdamse schaakcircuit, doet ook een duit in het zakje: “Nee, de schaakwereld is nog niet inclusief genoeg. Het is een kleine verbetering dat de toptoernooien nu zijn gegaan van vrouwen- en mannensecties naar vrouwensecties en open groepen, maar eigenlijk moeten ook de vrouwensecties worden afgeschaft. Daarmee worden de verschillen alleen maar benadrukt, en ten onrechte. Ik geloof niet dat er verschil is tussen man en vrouw. Het is een denksport.”

Schiebroek geeft zelf schaakles aan de jeugd van VAS en ziet dat het probleem al in de jeugd ontstaat: In de schaaklessen die ik geef merk ik dat als je één meisje met allemaal jongens in de klas zet, dat het meisje dan afhaakt, terwijl als je een groepje meisjes hebt, dat zij elkaar stimuleren om door te gaan.”

Ava Drenthen (13 jaar) is een van de jongste deelnemers van het toernooi. Zij is vandaag speciaal gekleed in de kleuren van de regenboogvlag. “Mijn vader had dit toernooi gevonden op internet en had het mij aangeraden. Ik vind het een heel leuk toernooi, en ik heb hele leuke mensen ontmoet.”

Ava Drenthen

Drenthen speelde zelf mee in het Nederlands kampioenschap voor meisjes in haar leeftijds­categorie, maar ook daar zijn de verschillende groepen voor mannen en vrouwen een doorn in het oog: “Ik snap niet waarom jongens en meisjes in gescheiden groepen spelen. Het is niet alsof jongens slimmer zijn.”

Wat vinden jullie: Is de schaakwereld inclusief genoeg? Laat je mening achter in de reacties.

Zyon Kollen wint het toernooi

Zyon Kollen

Enfin, er werd ook nog geschaakt. Ongeveer 40 schakers deden mee. Na een voorronde bestaande uit vijf partijen werden twee groepen gevormd: een A-groep en een B-groep, ingedeeld volgens het Zwitserse systeem met opnieuw vijf partijen. De enige deelnemer met een schaaktitel, FM Zyon Kollen won het toernooi met een score van 10 uit 10. De tweede en derde plaats gingen naar Roger Mehra en Yke Smit. In de B-groep won Ronald Marcelis, de tweede plaats ging naar Isa (DQS), derde werd Tejo Hagen.

Het toernooi wordt dit jaar voor de eerste keer georganiseerd in het kader van de Sport Pride, een serie sportevenementen tijdens de Pride Amsterdam die dit jaar wordt gehouden van 27 juli t/m 4 augustus 2024. Naast het schaaktoernooi organiseert Sport Pride ook bijvoorbeeld een fitness-evenement, een watersport-evenement en een conferentie.

De Stichting Amsterdam Chess Open is een van de organisatoren. Namens het bestuur is Marjolein Aarten kartrekker: “De Stichting Amsterdam Chess Open heeft als doel om bij te dragen aan diversiteit binnen de schaakwereld. Wij zouden graag zien dat schaakliefhebbers van alle genders, leeftijden en culturele achtergronden de weg naar het schaakbord weten te vinden. Daarom zijn wij enthousiast om hieraan mee te doen.”

De Queer Schaakclub heeft zich bij het initiatief aangesloten. Deze schaakvereniging bestaat sinds 2022 en richt zich op queers, oftewel iedereen die niet in de ‘standaard’ hokjes valt wat betreft geslacht en/of seksuele voorkeur. In 2022 verscheen een interview in de Westkrant met oprichters Rens Mors en Erik Kerssen.

Het speeltempo van de partijen bedraag 5+5 (5 minuten + 5 seconden per zet). Er wordt gespeeld in twee rondes: een voorronde en een finaleronde. In de voorrondes worden de deelnemers willekeurig ingedeeld in poules. Op basis van de resultaten uit de voorrondes worden vervolgens finalepoules samengesteld.

De locatie van het toernooi is The Social Hub Amsterdam City (Wibautstraat 129). Je kunt je aanmelden via amsterdamchessopen@gmail.com. Deelname is gratis, de top-3 van de finalepoule ontvangt een beker. Er is plaats voor maximaal 50 deelnemers.

Het toernooi

De opzet van het toernooi blijft grofweg hetzelfde: zes rondes, ingedeeld volgens het Zwitserse systeem. Het speeltempo bedraagt per speler 90 minuten + 30 seconden per zet. Per dag worden twee partijen gespeeld. Het is mogelijk om twee byes op te nemen tijdens de eerste vier rondes.

Resultaten van het Amsterdam Chess Open tellen mee voor zowel KNSB- als FIDE-rating.

Op de website is alle relevante informatie te vinden.

Wil Haggenburg-trofee

Net als vorig jaar zal tijdens het toernooi ook gestreden worden om de Wil Haggenburg-trofee voor het persoonlijk kampioenschap van de Schaakbond Groot-Amsterdam. Alle schakers die zijn aangesloten bij een schaakvereniging van de SGA dingen mee naar deze prijs. In elke ratinggroep is een prijs te winnen.

Nieuw partnerschap met de Hogeschool van Amsterdam

Het toernooi werd vorig jaar gehouden op het Cygnus Gymnasium. Vanwege het grotere aantal deelnemers moet het evenement uitwijken naar een ruimere locatie. Daarom gaat de organisatie van het Amsterdam Chess Open voor de tweede editie een samenwerking aan met Hogeschool van Amsterdam (HvA).

Vanwege de positie van de HvA als kennisinstituut en haar verbondenheid met de stad Amsterdam zal de HvA op verschillende manieren bijdragen aan het Amsterdam Chess Open. Als onderdeel van het partnerschap is de HvA rechtstreeks betrokken bij de organisatie van het evenement. “Een van onze speerpunten is dat wij onszelf zien als een belangrijke pion in Amsterdam. Wij willen partner in de stad zijn. Het lijkt ons daarom een goede zet om voor het Amsterdam Chess Open onze deuren op de Business Campus te openen. Zo logisch als e2-e4,” zegt Jeroen Visser, directeur Bedrijfsvoering van de Faculteit Business & Economie aan de HvA. In een apart artikel zal later dieper worden ingegaan op deze samenwerking.

De HvA stelt ook een van haar gebouwen ter beschikking als speellocatie. Het toernooi zal worden gehouden in het Corry Tendeloohuis aan de Fraijlemaborg 133.  Deze locatie, gelegen op steenworp afstand van het station Amsterdam Bijlmer ArenA, is zowel per auto als met het OV uitstekend te bereiken, ook voor deelnemers die van buiten Amsterdam komen.

Amsterdam 750

Ook nieuw in 2024 is dat het Amsterdam Chess Open deel uitmaakt van de viering van het 750-jarig jubileum van de stad Amsterdam. Daarom heet het toernooi dit jaar officieel ‘Amsterdam Chess Open 750’. Naast het Main Event (het weekendtoernooi) zal er dit jaar ook een eendaags Side Event ter ere van het 750-jarig jubileum plaats vinden. We maken daarover later meer bekend.

Media & streamers

Vorig jaar zond de bekende schaakstreamer The Chess Nerd zijn partijen live uit via zijn Twitch-kanaal. Dit jaar zullen er meerdere streamers van de partij zijn, ook streamers uit Nederland. Meer nieuws hierover volgt.

Inschrijven

Anders dan vorig jaar werkt het Amsterdam Chess Open dit jaar met verschillende inschrijfmogelijkheden:

• De Early Bird-prijs (50 euro) geldt vanaf 15 juni 2024 t/m 31 augustus 2024.
• De Regular Bird-prijs (55 euro) geldt vanaf 1 september 2024 tot het toernooi vol zit.
• Deelnemers onder de 18 jaar betalen t/m 31 augustus 30 euro, en vanaf 1 september 35 euro.
• Deelnemers met een Stadspas betalen 15 euro.
• GM’s en IM’s betalen geen inschrijfgeld, FM’s krijgen 50% korting.

Alle prijzen zijn inclusief btw.

Via deze link kom je bij het inschrijfformulier. Er is plek voor maximaal 400 deelnemers. Wanneer dat aantal is bereikt, word je op de wachtlijst geplaatst.

Groep B (1700-2050)

In Groep B eindigden drie spelers bovenaan met 5 punten. Op basis van tie-break werd de volgorde als volgt bepaald: 1. Kart Laan (front foto) 2. Theo Gosman en 3. David Madularea. De trofee voor de ratingprijs ging naar Nirvan Raymond.

Theo Gosman (Oosten-Toren) was de beste SGA-schaker en won de Wil Haggenburg-prijs in deze groep.

David Madularea, Kart Laan en Theo Gosman, winnaars in Groep B.

Top 10 Groep B:

Groep C (1400-1750)

Groep C kende een ongedeelde winnaar in de persoon van Joris de Groot. Met een score van 5½ uit 6 en met een TPR van 1955 kan hij terugkijken op een zeer geslaagd Amsterdam Chess Open. Bijzonder is dat ook hij lid is van Oosten-Toren en daarom aan de haal gaat met de Wil Haggenburg-prijs in zijn ratingklasse.

Hein Schut en Pau Cartanya Caro eindigden op de tweede en derde plek, terwijl de ratingprijs naar Freek Bax ging.

Freek Bax, Pau Cartanya Caro, Hein Schut en Joris de Groot, prijswinnaars in Groep C

Top 10 Groep C:

Groep D (<1450)

In Groep D werd de eerste t/m de derde prijs gedeeld door drie spelers. Op basis van tie-break kwam Arjan de Joode eerste, Alisa Nalivaeva tweede en Tymen van der Meer derde. De trofee voor de ratingprijs ging naar Alisa Nalivaeva.

Alisa Nalivaeva, Tymen van der Meer en Arjan de Joode, prijswinnaars in groep D.

De Wil Haggenburg-prijs in deze groep werd verdeeld onder Jaap de Knegt (SV Amsterdam West) en David Langkamp (Oosten-Toren) die beiden op een zeer nette 4½ uit 6 kwamen.

Top 10 Groep D:

De uitslagen en eindstanden van alle groepen zijn te vinden op onze Tornelo-pagina.

Heel erg bedankt!

Bijzondere dank voor dit toernooi gaat uit naar Stichting Blije Buren, met wie de Stichting Amsterdam Chess Open een samenwerking is aangegaan. Stichting Blije Buren helpt en activeert stadsgenoten die het wat minder makkelijk hebben. Tevens gaan ze voedselverspilling te lijf door samenwerking met verschillende supermarkten en andere winkels. Blije Buren verzorgde de catering van het toernooi en de aankleding met bloemen. Alle overgebleven artikelen van de catering zijn gedoneerd aan Blije Buren.

Peter Gualterus (Blije Buren) en Jan Timmerman (voorzitter Stichting Amsterdam Chess Open)

Het Amsterdam Chess Open had ook nooit kunnen plaatsvinden zonder de bijdragen van onze sponsoren:

• De Schaakbond Groot-Amsterdam, die de eerste drie edities van het Amsterdam Chess Open een financiële bijdrage zal leveren aan de organisatie;
• Printerette, die print- en drukwerk heeft geleverd;
• Het Cygnus Gymnasium, dat zijn locatie ter beschikking heeft gesteld;
• Schaak & Gowinkel Het Paard, die vijf prijzen heeft gesponsord;
• Schaakopening Essenties, die vier prijzen heeft gesponsord;
• KNSB 150 jaar, die de pennen ter beschikking heeft gesteld.

Tevens gaat dank uit naar het scheidsrechtersteam: Theo Weijers, Gerie Opgenhaffen, Sernin van de Krol, Rinus van de Krol en Ewout Kanger, die liefst vier ratinggroepen met in totaal 250 schakers onder hun hoede hadden en daarnaast de techniek van de DGT-borden aanstuurden.

Het scheidsrechtersteam bij het Amsterdam Chess Open: Van rechts naar links: Gerie Opgenhaffen, Sernin van de Krol, Theo Weijers en staand Ewout Kanger. Niet op de foto: Rinus van de Krol.

Dank gaat ook uit naar de SGA en VAS voor het ter beschikking stellen van speelmateriaal.

De organisatie dankt voorts alle vrijwilligers die hielpen met de bar en met andere taken tijdens het toernooi, zoals de opbouw, de afbouw en de schoonmaak.

En natuurlijk gaat dank uit naar alle deelnemers! Wij hopen jullie allemaal te zien tijdens het Amsterdam Chess Open 2024.

De foto’s staan online

De foto’s van het Amsterdam Chess Open 2023 staan online. De foto’s worden aangeboden onder de Creative Commons BY-licentie. Dat betekent dat verspreiding is toegestaan, mits de maker (Martin Blom, Amsterdam Chess Open) vermeld wordt.

AT5 zendt het item niet uit

Op onze Instagram hebben jullie kunnen lezen dat AT5 op bezoek was met een cameraploeg om een rapportage te maken over het Amsterdam Chess Open. Helaas heeft de redactie besloten het item niet uit te zenden. Er is teveel ander nieuws dat voorrang heeft.

 

View this post on Instagram

 

A post shared by Amsterdam Chess Open (@amsterdam.chess.open)

Wat vonden jullie?

Het Amsterdam Chess Open zal in 2024 een vervolgeditie krijgen. De ambitie van de organisatie is om volgend jaar nog meer deelnemers te laten meedoen en een nog beter toernooi neer te zetten. Daarom zijn wij benieuwd naar jullie mening.  Wat vonden jullie goed gaan? Welke onderdelen kunnen beter? Binnenkort krijgen alle deelnemers een feedbackformulier.

Lees alle eerdere verslagen:

• Deel I – We zijn begonnen!
• Deel II – De eerste uitslagen zijn binnen
• Deel III – Twee verrassende koplopers
• Deel IV – Het schaakfeestje in de hoofdstad (fotoverslag)
• Deel V – Het is dringen geblazen aan de top
• Deel VI – Favorieten maken hun status waar
• Deel VII – Wat vinden de deelnemers ervan?
• Deel VIII – Rick Lahaye wint kraker tegen Arthur Pijpers in de vijfde ronde
• Deel IX – Rick Lahaye triomfeert; salonremise volstaat

De 39-jarige Lahaye is de laatste jaren aan een opmars bezig. Vorig jaar werd hij Open Nederlands kampioen schaken en eerder dit jaar won hij het Goirles Weekend Kampioenschap. Nu mag hij zich ook de eerste kampioen van het Amsterdam Chess Open noemen. Om die titel te veroveren versloeg hij afgelopen weekend Floris Golbach, Anna Warakomska, Laurens Schilstra en Arthur Pijpers. Tegen Artur Margaryan en Murad Abdulla speelde hij remise.

De achtervolgers (Rogier van Arkel, Barry Brink, Christopher Brookes en Maurice Schippers) hadden door de salonremise van Lahaye in de laatste ronde kansen om op gelijke hoogte te komen. Maar ook Christopher Brookes en Maurice Schippers hielden het snel voor gezien. Hun partij kwam tot remise door herhaling van zetten. Brookes en Schippers begaven zich snel naar de kantine van het Cygnus Gymnasium waar zij door Stichting Blije Buren werden getrakteerd op kip uit de oven.

Christopher Brookes en Maurice Schippers tijdens de prijsuitreiking

Wie wel loon naar werken kreeg was Arthur Pijpers. Nadat hij in de vijfde ronde had verloren tegen Rick Lahaye had hij iets goed te maken. In de laatste ronde speelde hij tegen de Belgische WIM Hanna Goossens. Pijpers offerde een kwaliteit in het middenspel voor gevaarlijke aanvalsmogelijkheden en die strategie wierp zijn vruchten af. Pijpers werd daarmee op punten gedeeld tweede, en in de einduitslag derde op tie-break:

Rogier van Arkel en Barry Brink besloten ook nog hun best te doen in de laatste ronde. Ook hun partij leverde echter geen winnaar op. Daarmee werden ook zij gedeeld tweede:

Midas Ratsma schoof in de laatste ronde Colin Stolwijk opzij en nestelde zich eveneens op de gedeelde tweede plek.

De einduitslag

De prijswinnaar in Groep A. V.l.n.r.: Rogier van Arkel, Yari Coucke (ratingprijs), Christopher Brookes, Midas Ratsma, Rick Lahaye, Maurice Schippers, Barry Brink en Arthur Pijpers. Niet op de foto: Murad Abdulla

Murad Abdulla. Hij was niet bij de prijsuitreiking want hij moest zijn vlucht naar Schotland halen.

Wil Haggenburg-trofee

Tijdens het Amsterdam Chess Open werd ook gestreden om de Wil Haggenburg-trofee, oftewel het persoonlijk kampioenschap van de Schaakbond Groot-Amsterdam. In Groep A eindigden vier SGA-schakers op gelijke hoogte: Barry Brink (De Volewijckers), Maurice Schippers (Paard d4), Rogier van Arkel (Caïssa) en Christopher Brookes (Paard d4) en deelden het prijzengeld. Op tie-break (SB-punten) was Brink een fractie beter dan Schippers. Daarmee verzekerde hij zich van de Wil Haggenburg-trofee en een plekje in de voorrondes van het Nederlands kampioenschap schaken. Voor Brink is het de derde keer dat zijn naam op de trofee gegraveerd wordt. Eerder won hij deze prijs in 2015 en 2018.

Barry Brink, winnaar van de Wil Haggenburg-trofee voor het persoonlijk kampioenschap van de SGA

Later vandaag verschijnt ook nog een verslagje met Groepen B, C en D.

Lees eerdere verslagen:

• Deel I – We zijn begonnen!
• Deel II – De eerste uitslagen zijn binnen
• Deel III – Twee verrassende koplopers
• Deel IV – Het schaakfeestje in de hoofdstad (fotoverslag)
• Deel V – Het is dringen geblazen aan de top
• Deel VI – Favorieten maken hun status waar
• Deel VII – Wat vinden de deelnemers ervan?
• Deel VIII – Rick Lahaye wint kraker tegen Arthur Pijpers in de vijfde ronde

De overwinning van Rick Lahaye werd ingeleid door een rekenfout van Arthur Pijpers. In de 28^e zet dacht Pijpers een pion te winnen door met het paard de doorgebroken pion op c6 te slaan en vervolgens na 29. Bxf6 schaak te geven met 29… Bxe3+. Zou Pijpers inderdaad hebben doorgeslagen op d2, dan was de partij met 30… Qxh3 met matdreiging een formaliteit geworden voor Lahaye. Pijpers moest dus wel de a1-h8 diagonaal verdedigen, waardoor hij noodgedwongen een kwaliteitsverlies moest toestaan. Niet veel later gaf Pijpers op.

Ook Khoi Pham ging opzichtig in de fout in zijn partij tegen Barry Brink en is nu kansloos voor de titel:

Paul Hummel

Het blunderen bleek aanstekelijk te zijn in Groep A, want het overkwam ook Paul Hummel, die in clubverband uitkomt voor Caïssa 1 in de Eerste Klasse KNSB en in deze ronde zijn debuut mocht maken op een van de featured tables. Hij nam het op tegen de Schotse FM Murad Abdulla. De partij ging gelijk op, totdat Hummel met een iets te snel gezette zet lelijk in de fout ging. Een eenvoudige tactiek werd hem fataal. In onderstaande stelling speelde hij 23. Qxe4?? Lezersvraag: Met welke zet kan zwart vervolgens een toren winnen?Bekijk het antwoord onderaan!

Hummel mag het in de volgende ronde opnemen tegen TheChessNerd, die zijn partij tegen Floris Golbach won. Zijn partij is nu live te volgen via Chess.com TV en het Twitch-kanaal.

Groep B

In Groep B won Nirvan Raymond van Ashley Krishnasing en gaat nu zelfstandig aan de leiding. De Amerikaan speelt een verrassend goed toernooi, want met een rating van 1736 behoorde hij nou niet bepaald tot de top dogs van deze groep. Met een mooie tactische combinatie wist hij ook Krishnasing aan zijn zegekar te binden.

Nirvan Raymond

Kart Laan, Theo Gosman, Stein de Witte, Jasper Dekker en Luc Schiebroek en David Madularea volgen op slechts een half puntje.

Groep C

In Groep C speelde koploper Joris de Groot remise tegen Agrawal Shivan. Omdat Reijn Zuidema en Freek Bax wel wisten te winnen kent Groep C nu drie koplopers. Vier spelers volgen op 4 punten.

Agrawal Shivam

Groep D

In Groep D ging het bovenste bord tussen Alisa Nalivaeva en Arjan de Joode. De Oekraïnse eiste in deze partij de overwinning op, waarmee ze alleen aan kop gaat in Groep D. Zij neemt het in de laatste ronde op tegen Jaap de Knegt, die een puik toernooi speelt en als schaker van SV Amsterdam West tevens kans maakt op de Wil Haggenburg-prijs in deze groep.

Jaap de Knegt

Antwoord lezersvraag: Qxb5! De pion staat in de penning. Hummel gaf direct op.

Lees eerdere verslagen:

• Deel I – We zijn begonnen!
• Deel II – De eerste uitslagen zijn binnen
• Deel III – Twee verrassende koplopers
• Deel IV – Het schaakfeestje in de hoofdstad (fotoverslag
• Deel V – Het is dringen geblazen aan de top
• Deel VI – Favorieten maken hun status waar
• Deel VII – Wat vinden de deelnemers ervan?