Opbouw

Dit boek is dus voor beginners. Wel voor volwassenen vind ik, die ook nog eens goed zijn in wiskunde. Dit boek is voor hen een feest. Ikzelf ben zeer onkundig in de wiskunde. Mijn hele leven hoor ik al mensen zeggen: “als je kunt schaken ben je toch ook goed in wiskunde?” Nou nee, ik niet. Goniometrie zegt mij helemaal niets. De hypotenusa, de stelling van Pythagoras, zelfs breuken gaan aan mij voorbij. Mijn goede schaakvriend Ton Goris is wiskundige en heeft mij een document doen toekomen enkel en alleen over breuken. Ik durf er niet eens naar te kijken, bang om het niet te snappen. Waarom kan ik dan toch een beetje schaken? Nou, ik zie de stelling in mijn verbeelding veranderen. Ik ga vier zetten diep en dan houd ik die nieuwe stelling weer vast en ga weer wat dieper, zover als ik kan. Het is verwonderlijk hoe diep je in bepaalde stellingen kunt zien. Tegelijk zijn er lastige stellingen waar je echt niet ver kunt komen, dat ook. Ook bij schaakstudie probeer ik de analyses zoveel mogelijk in mijn verbeelding te zien. Je snapt wel dat het zijn grenzen heeft, maar bij combinaties is het fijn om net even wat verder te kijken dan je tegenstander. Andersom gebeurt het ook! Ik heb eens een partij van Joey Grochal verloren omdat hij net iets verder had gekeken dan ik.

Dit boek begint met schaakgeschiedenis, de lezer leert gaandeweg de regels en alles wat daar bij komt kijken. Ondertussen wordt het stiekem zoveel meer, dat zelfs de gevorderde  schaker zich niet verveeld! Dat is knap in een boek voor beginners!  De loop van de stukken, de notatie en het berekenen van ratings, past natuurlijk perfect in een wiskunde-schaakboek! Opening, middenspel en eindspel komen aan bod. Verschillende alternatieve schaakvormen zoals weggeefschaak en Fischer-randomschaak. Ook tablebases komen aan bod en de ultieme uitspraak van Dr. Melvin Chen dat het schaken niet oneindig is maar dat er een getal is dat precies weergeeft hoe groot het schaken is. Dat getal houd ik echter graag voor u verborgen, koopt u daarvoor toch dit prachtige boek!

Schaaktechnisch fragment

Dit boek bevat geen hele partijen. Wel worden er diagrammen getoond. Op bladzijden 41-43 behandelt Melvin de stelling van Levitsky tegen Marshall (Breslau 1912); precies op het moment dat Dg3 speelbaar is. Deze zet wordt wel vaker in schaakboeken getoond. ik denk zelfs dat de meeste van onze lezers weten welke stelling ik bedoel. In het laatste hoofdstuk (11), zien we de onsterfelijke partij tussen Anderssen en Kieseritsky (Londen 1851). Die is zelfs nog bekender dan de partij uit 1912 van zojuist. Ook leuk is de eindstelling van een partij tussen de kosmonauten van de Soyuz 9 en de tegenstanders op aarde. Niet alleen de partij is zwaar werk, maar de kosmonauten hebben ook rekening te houden met het ontbreken van de zwaartekracht. De stukken kwamen nog wel eens  los tijdens de partij en die gaan dan zweven. Ook schaken tegen buitenaards leven komt aan bod (!) en ook hier zeg ik over: “koopt u toch dit prachtige boek.” Zelf even die interessante hoofdstukken tot je nemen en daarna meteen cadeau doen aan een wiskundig vriend of vriendin die het schaken nog moet leren!

Dr. Melvin Chen (foto privécollectie)

Conclusie

De wiskunde staat als collega naast het schaakspel in dit toch wel bijzondere boek. Daarom denk ik dat het boek ideaal is voor volwassenen die van wiskunde houden. Als ook bijvoorbeeld leerlingen van het middelbaar onderwijs. Thinkers Publishing House heeft het dus weer voor elkaar met deze titel. Laatst vroeg iemand mij waarom ik wel eens Thinkers Publishing House schrijf in plaats van gewoon Thinkers Publishing? Nou, ik heb het Georg Mohr voor het eerst zien doen en ik nam het gaarne over. Dit komt omdat ik groot fan ben van de Brits-Amerikaanse  schrijver  James Clavell (1921-1994). Van zijn zes werken vind ik “Noble House” het allerbeste. Gaat over het zakenimperium Nouble House met zijn vele vijanden. Anderen zijn van mening dat “Shogun” zijn beste werk is. Dit boek was in 1980 van de vorige eeuw op televisie te zien met onder andere de dit jaar overleden Richard Chamberlain in de hoofdrol. De lezer van nu zal “Shogun” vast beter kennen door Disney+, die de remake voor zijn rekening heeft genomen. Prachtige verfilming met naast de hoofdrolspeler de prachtig mooie Mariko. Ik houd erg veel van lezen en de zes boeken van Clavell, bestaande uit 5476 bladzijden zijn dan ook een aanrader van mij naar u; als u eens tijd teveel heeft. Deze boeken zijn voor een habbekrats te vinden de vele kringloopwinkels; alle zes zelfs! Volgens mij worden ze niet meer herdrukt, of misschien wel het boek “Shogun” dankzij Disney+?

Dan nog even één ding. Ben je nu toevallig op zoek naar een leuk schaakboek voor kinderen die met schaken willen beginnen? Dan adviseer ik het boek van mijn goede schaakvriend en Brabantse collega-schaker Rick van Loy. Het heet: “Mijn schaakmethode deel 1” en is zeer zeker een aanrader om cadeau te doen aan kinderen. Deel 2 gaat binnenkort verschijnen en het boek kunt ook zonder mijn hulp vast op het net vinden.

 
Titel: The Thinkers’s game – Decoding the Chess Universe
Auteurs: Melvin Chen
Aantal bladzijden : 168
Uitgeverij : Thinkers Publishing
Gepubliceerd : 2025
Prijs: € 38,95
ISBN: 9789083488226
Voorproefje: teaser
Type: hardcover

Opbouw

Dit boek gaat enkel en alleen over de stille zet. Het zou voor de eerste keer zijn dat dit gebeurt. In de teaser krijgen we maar liefst 26 bladzijden cadeau. Het gaat inderdaad alleen maar over de stille zet en iedere schaker weet wat een stille zet is. Doch vind ik het lastig om er precies de vinger op te leggen. Vroeger leerde ik, een stille zet is geen slagzet, geen schaak en zeker geen offer. Dat is wild en luid en zeer opvallend. Oké, maar is 1.e4 dan ook een stille zet? Ik bedoel, het is geen schaak noch slag of offer. Het valt af als stille zet omdat het de openingszet is? Je zou het stil kunnen noemen omdat het diagonalen opent voor Lf1 en Dd1. Maar dan in de Ponziani opening: 1.e4 e5 2.Pf3 Pc6 3.c3. Is 3.c3 dan een stille zet? In ieder geval lijkt het me duidelijk wat mijn verwarring betreft. Zo ook in het Siciliaans, waar vaak de zet Kh1 wordt gespeeld. Dat is een profylaxe, deze zet maakt veld g1 vrij voor de witte dameloper wanneer deze wordt aangevallen op e3 door het paard op g4. Ook haalt deze zet het dameschaak op b6 uit de stelling. Enfin, Siciliaans-spelers weten wat ik bedoel. Maar, nu komt het mooie: de profylaxe is wel degelijk een stille zet! Laat ons eens kijken naar de inhoud van dit prachtige, unieke boek! Ik heb er echt van genoten! Oei, en ik vergeet nu bijna de gewetensvraag! Nee, ik heb het boek niet van kaft tot kaft kunnen lezen. Het gedeelte met de stof wel; dat zijn 71 bladzijden waarover zo meteen meer. Ik had deze keer ook veel minder tijd en komt nog bij dat de hoofdstukken 3 en 4 alleen maar opgaven bevatten. Deel 3 (bladzijden 73 tot 170 zijn opgaven voor spelers met een rating van 1800 tot 2100, terwijl deel 4 (171 tot 298) voor mij verboden toegang zijn; is alleen bedoeld voor spelers met een rating van 2100 tot 2600. Vandaar dat ik me alleen maar heb beziggehouden met de stof van hoofdstukken 1 en 2. Hoe die eruit zien?

Hoofdstuk 1 is volledig na te lezen, te bestuderen, in de teaser, vandaar dat ik er niet veel over ga zeggen; er passeren heel wat mooie stille zetten de revue. Hoofdstuk 2 is wat meer gericht op de verschillende soorten stille zetten. Profylaxe komt om de hoek kijken, stille zetten gebruikmakend van zetdwang, het afpakken van velden van het paard of andere stukken, verbetering van de stelling door verplaatsen van het slechtst staande stuk. Al deze onderwerpen en meer staan te lezen (te leren) in de 70-tal bladzijden. En over Tal gesproken: mijn schaaktechnisch fragment gaat over een van zijn partijen!

Schaaktechnisch fragment

Het partijfragment dat ik wil tonen komt uit de finale van het Sovjet kampioenschap van 1957. Tal had zich er maar ternauwernood voor geplaatst. Ten tijde van deze partij had Tal een rating van 2669 en stond hij 20^e op de wereldranglijst.

Als je de stelling bekijkt, zou je denken dat wit veel beter staat. Zijn lopers op d4 en d5 zien er imponerend uit. Wel staat de witte koning ietwat op de tocht, maar de toren op a1 verdedigt de monarch. Een van de onderwerpen over de stille zet behelst het ontnemen van activiteit van vijandelijke stukken. Dit is precies wat Tal gaat doen:

Lev Aronson – Michail Tal    

Moskou 1957

26…Lb1!! [op deze geniale wijze snijdt zwart de witte toren af. De zwarte torens kunnen nu aan de aanval beginnen] 27.Le5 Pe6 28.Dd6 Df5 29.Lf4 Pg5 [zwart kon ook 29…g5!? spelen maar Tal doet het niet slechter] 30.Db4 Le4 31.Lxe4 Txe4 32.Tf1 Te2 [dat is alvast één zwarte toren in de witte stelling] 33.Dd6 Txa2 34.Dd5 [uiteraard biedt wit dameruil aan] 34…Dc2 [en net zo duidelijk weigert zwart dit] 35.c5 Td8! [op 35…Te8? zou volgen 36.Txh6+ gxh6 37.Dd7+ Kg6 38.Dxe8+ Kh7 39.De7+ Kg6 40.Ld2 en het is wit die wint] 36.Ld6 [de dame kon de zwarte toren niet slaan wegens mat op g2!] 36…Te8! [nu is deze zet wel goed. Aronson gaat nu door de vlag maar Tal staat gewonnen. Bijvoorbeeld 37.Kh1 De2 38.Df5+ g6 39.Dd7+ Kg8 40.Dxe8+ Dxe8 41.Tf8+ Dxf8 42.Lxf8 Kxf8 43.c6 bxc6 44.bxc6 Tc2 45.Ta4 Kg8 46.c7 Txc7 en dit is niet moeilijk meer] 0-1

Boguslaw Boder (foto privécollectie)

Jacek Bielczyk (foto privécollectie)

Conclusie

De schrijvers zeggen het zelf: dit boek is volgens hen het allereerste dat volledig gaat over de stille zet. Dus heeft Thinkers Publishing House heeft het weer voor elkaar! Weer een uniek boek dat onder de loep van de lezer wordt gebracht. Ikzelf, als eeuwige student ben deze uitgeverij dan ook erg dankbaar. Ik mag overigens niet vergeten te vermelden dat kunstenaar Indigenius heeft bijgedragen met twaalftal fraaie cartoons.

Even nog over de opgaven van hoofdstuk 3 en 4. De schrijvers adviseren om hierbij de woodpecker-methode te gebruiken. De 710 opgaven dienen dan in cycli opgelost te worden. Eerst 710 in vier weken, dan in twee weken, dan in acht dagen, vier dagen, in twee dagen en uiteindelijk in één dag alle 710. Deze methode zou de speelsterkte van een schaker enorm doen toenemen. Het is doenbaar omdat je telkens werkt met dezelfde stellingen en veel van die zitten al snel in het geheugen. Ik heb het zelf overigens niet geprobeerd, maar koopt u toch dit prachtige boek en doet u het vooral zelf.

Titel: The Magic and Beauty of Quiet Chess Moves

Teaser: Een kijkje in het boek

Auteurs: Boguslaw Boder & Jacek Bielczyk

Aantal bladzijden : 304

Uitgeverij : Thinkers Publishing

Gepubliceerd : 2025

Prijs: €41,95

ISBN: 9789083488288

Type: Hardcover

Mijn 21^e recensie gaat over het boek “FIDE President Folke Rogard” van Henrik Malm Lindberg (1973). De volledige titel gaat: “FIDE President Folke Rogard. The lawyer who organized modern chess in the shadow of the cold war.” Zo, nu mag jij weer! Henrik Malm Lindberg is professor en werkt bij de universiteit van Uppsala in Zweden. Een boek van een Zweed over een Zweed. Zelf is Lindberg een zeer degelijk schaker. Zijn toprating is 2287 en stamt uit 2008, dus bijna FIDE meester. Hij heeft ook een blitzrating van 2303 gehad. Ook bijzonder: hij speelde in een klassieke partij remise tegen Gligoric en won van een jonge Magnus Carlsen. Nou, dan kun je in mijn boekje wel schaken.

Opbouw

Het onderwerp is Folke Rogard. Eerst even de gewetensvraag uit de weg hebben: ja, ik heb dit boek van kaft tot kaft gelezen, ook de 1190 voetnoten en de vele referenties en de index met vele tientallen namen. Nu een ander soort gewetensvraag: wat wist je van Folke Rogard voor dit boek? Nou, ik wist dat hij FIDE-president is geweest en dat hij uit Zweden kwam, ik gokte dat hij er was vlak voor Euwe en dat bleek te kloppen. Inmiddels voelt het aan alsof ik alles van hem weet! Een apart gevoel en als ik de schrijver mag geloven is dit het eerste boek ooit over Folke Rogard. Folke was overigens van plan om zijn memoires te schrijven, maar dat kwam er niet meer van.

Folke is geboren op 6 juli 1899 in Stockholm, Zweden. Op dat precieze moment leefde Wilhelm Steinitz nog en was Emanuel Lasker de regerend wereldkampioen. Bij zijn overlijden op 11 juni 1973 was Fischer de regerend wereldkampioen. Wat er zoal tussenin gebeurde kom je als lezer te weten in dit (echt) prachtige boek. Maar ik moet zeggen dat schrijver Lindberg zelden gokt naar wat er is gebeurd en zich strikt aan de feiten houdt. Hij heeft honderden brieven uit het FIDE-archief mogen lezen en bij elk feitje is er een voetnoot naar de bron. Het is helaas maar al te waar dat er bij de schaakgeschiedenis er nogal op los wordt gefantaseerd. Neem als voorbeeld de verschillen in de berichtgeving naar hoe het is gegaan met de vondst van Saavedra. In dit boek houdt Lindberg zich dus aan de feiten en heel af en toe gunt hij zichzelf een acceptabel gokje als iets vrijelijk verondersteld wordt. Maar goed, dat terzijde.

Het boek wordt opgesierd door een 20-tal tekeningen, afbeeldingen, schetsen en een 70-tal foto’s, ook één van onze eigen Tim Krabbé! Deze staat op bladzijde 224 en toont hem spelend in het studentenwereldkampioenschap in Orebro in 1966. Ik heb Tim zojuist gegoocheld en las dat hij op 13 april 82 wordt. Ik heb intens genoten van Schaakkuriosa uit 1974 en ook Nieuwe schaakkuriosa uit 1977. Ik heb decennia lang gewacht op een derde deel dat in mijn fantasie dan Nieuwste schaakkuriosa zou heten. Ik hoorde dat Tim zich later in zijn leven meer met wielrennen heeft beziggehouden en minder met schaken, maar ik dacht dat hij vanzelf wel weer naar het schaakbord gedreven zou worden. Het schaakspel blijft immers altijd roepen. Op de KNSB-site vind ik geen rating als ik naar Tim zoek op de FIDE-site vind ik alleen een rating van 2274 die al een hele poos stil staat.

Folke is de opvolger van de Nederlandse advocaat en diplomaat Alexander Rueb, die de eerste FIDE-president was; van 1924 tot 1949 en voorganger van Max Euwe. Folke was president van 1949 tot 1970 en is inderdaad een soort jongleur geweest in de koude oorlog. Hij wilde echter zeer duidelijk het schaken en politiek los van elkaar houden. Tijdens zijn ambtstermijn heeft hij de FIDE enorm doen groeien. Ik ben even de exacte cijfers kwijt maar hij heeft tientallen landen zich laten aansluiten bij de FIDE. De koude oorlog is genoemd, die was in het schaken danig te voelen, maar geld, of gebrek daaraan is zeker een rode lijn in het verhaal. In de VS was schaken geen grote sport. Daar zag men veel liever baseball, basketbal en American football; daar gingen de miljoenen in rond, schaken was echt klein de VS. Neem nu de toppers van de jaren 50; die kwamen met het schaken alleen niet rond. Alles veranderde later dankzij Fischer. Hetzelfde verhaal in Argentinië, Zuid-Afrika en veel Europese landen. Voorts lees je in dit boek veel over visaproblemen. Dat is uiteraard een stukje koude oorlog. Maar Uhlmann van de DDR (Duitse Democratische Republiek) die Nederland niet in mocht. Geopperd werd om vanuit een boot in de Noordzee de zetten per telex door te geven aan het vasteland. Precies zoals Fischer participeerde in het Capablanca Memorial in Havana, Cuba in 1965, omdat hij geen visum kreeg. Daar ging het wel door, bij Uhlmann niet. Heel veel toernooien en matches zijn niet doorgegaan door de koude oorlog, vergis je niet!

Folke was advocaat, dat had ik nog niet verteld. Hij was zeker niet arm maar ook weer niet zo rijk als een Van Oosterom of een Piatigorsky dat was, maar toch heeft hij duizenden Zweedse kronen in het schaken gepompt. Een schoonheidsprijs hier, nieuwe kleding voor een arme GM daar. Een man met een hart voor schaken, maar goed, je bent geen FIDE president voor 21 jaar zonder hart voor schaken. Veel interessante feitjes dus in dit boek en een ode aan Folke Rogard. Ook Olof Palme komt in dit boek voor! Hoe precies, verklap ik niet, koopt u daarvoor toch dit prachtige boek!

Schaaktechnisch fragment

Dit boek bevat geen partijen. Wat nog het meest dichtbij komt, is een foto van een notatiebiljet van een simultaanpartij van Folke tegen Rubinstein. Maar zonder een loep kan ik daar niets van maken. Dus deze keer geen schaaktechnisch fragment.

Henrik Malm Lindberg (foto privécollectie)

Conclusie

Thinkers Publishing House heeft het weer voor elkaar, een absolute must have voor de student schaakgeschiedenis en stiekem zijn we dit toch ook allemaal? Er is een goudmijn aan informatie over Folke Rogard, niet alleen als FIDE president, maar alle facetten van zijn leven passeren de revue. Prachtig boek dus, en als ik zeggen mag, de hardcover staat bij Erika Sziva in haar online winkel “De Beste Zet” te koop voor een kleine 50 euro. U krijgt er geen spijt van!

Titel: FIDE President Folke Rogard
Teaser: Een kijkje in het boek
Auteur: Henrik Malm Lindberg
Aantal bladzijden : 336
Uitgeverij : Thinkers Publishing
Gepubliceerd : 2024
Prijs: € 49,95
ISBN: 9789083429038
Type: hardcover

Mijn twintigste recensie gaat over het boek “Unveiling the Victory” van Henri Serruys (1948). Ik ken Henri al vanaf 1999, toen speelde mijn Hoboken 3 tegen Oude God 2 van Henri in de vierde reeks van de Belgische Interclubs. Nu, 25 jaar later, mag ik met veel genoegen een boek van hem recenseren dat de historie van het jeugd WK van 1955 behelst. Dit toernooi vond plaats in Antwerpen, de stad waar ik in 1970 ben geboren.

Opbouw

In 1955 is het meneer Hendrik Baelen gelukt om het jeugd WK schaken naar Antwerpen te halen. Dit is uiteraard een prestatie van wereldformaat en terecht wordt dit feit nu eens uitgebreid besproken in een boek. Ook de kampioen van dit toernooi, niemand minder van Boris Spasski, spreekt tot de verbeelding. Vaak hebben we in jeugd WK’s kampioenen gehad die redelijk snel daarna in de vergetelheid zijn geraakt. Spasski uiteraard niet. Hij speelde maar liefst drie WK matches. Hij werd wereldkampioen in 1969 naar een eerdere match tegen Petrosjan verloren te hebben (1966) en verloor zijn titel aan Fischer in de match van de eeuw (1972). Overigens heeft iemand mij verteld dat we in het Nederlands “Spasski” schrijven terwijl de Engelsen graag “Spassky” noteren; maar goed, dat terzijde. Nog iets anders over Spasski. Hij wordt op 30 januari 2025 namelijk 88 jaar. Als hij er nog een jaar bijdoet in 2026 om dan 89 te worden, is hij onze oudste wereldkampioen ooit. Wel geteld vier dagen na zijn 89e verjaardag. Smyslov werd namelijk 89 jaar en drie dagen. Dat is toch een leuk feitje wat daar straks in 2026 werkelijkheid kan worden? Overigens is de geboortedatum van Spasski niet 30-6-1937 zoals in dit boek staat. Dit moet een typo zijn, want elke schaakhistoricus weet dat Spasski in januari zijn verjaardag viert, net als prinses Beatrix, maar dan een dagje na Boris, op 31 januari.

Meneer Baelen verdient ons respect. Deze belangrijke figuur van het Belgische schaak heeft zijn sporen nagelaten. In het boek lezen we ook over de vele andere activiteiten die hij heeft georganiseerd. Veelal omtrent jeugdschaak. Als je leest over de Vlaamse legende Bernard De Bruycker als jeugdschaker doet dat wel iets. Hij is altijd erg attent als ik in Gent Interclubs mag komen spelen. Hij komt altijd kijken bij mijn partij en dan ben ik zo fier als ne gieter. Ook andere namen als die van de gebroeders Van Herck passeren de revue. Marcel is al jaren vaste kracht in ons eerste team van Bergen op Zoom! Van broer Paul heb ik nog eens verloren en met Robert De Hert, mijn naamgenoot en vast verre familie, heb ik bij Hoboken gespeeld. Dit is dus een boek dat zich dicht bij het vuur afspeelt, om het zo maar eens te zeggen.

Het boek is overigens prachtig. Weer een topprestatie van Thinkers Publishing House! Hardcover en met een mooi blauw leeslint. Veel foto’s en een appendix met documenten omtrent het WK van 1955. Alle partijen van het toernooi zijn bewaard gebleven en opgenomen in dit boek. Tussen de partijen door een 32-tal foto’s van de spelers tijdens hun partij. Op bladzijde 123 begint hoofdstuk 13 waar we 192 partijen terug kunnen vinden. Dit is dan het gedeelte voor de eeuwige schaakstudent. Vergeet niet dat Fischer toentertijd alle jeugdpartijen naspeelde die hij maar kon vinden. “Er kan een goed idee bij zitten” aldus de elfde wereldkampioen.

Voor de rest is het een puik stukje historie waar de student schaakgeschiedenis zijn gading niet zal missen. Triestig vond ik wel dat je leest een kijkt (foto’s) hoe deze jonge mensen zo genoten van alles wat het toernooi zo speciaal maakte en dan te realiseren dat bijna alle deelnemers nu overleden zijn.

Buiten Spasski is Portisch de meest bekende deelnemer. Verder ken ik ook nog de Amerikaan Mednis en natuurlijk Joop van Oosterom. Daar staat u misschien van te kijken, maar hij speelde mee. Het schaaktechnisch fragment is dan ook een partij van Boris tegen Joop!

Schaaktechnisch fragment

Voor het schaaktechnisch fragment heb ik gekozen voor partij nummer 101. Toen was het nog niet te bevroeden, maar zoals menigeen weet, werd Van Oosterom een heuse mecenas, ook in de wereld van het biljartspel. Hij was de grote man achter Volmac Rotterdam. Zo neem ik nu even “Schaakjaarboek 1984” van Cor van Wijgerden en Coen Stehouwer erbij. Kijken we eens op bladzijde 70 bij de KNSB-competitie van 1982-83 en ja hoor: kampioen hoofdklasse (toen heette het nog niet meesterklasse) met 18 matchpunten (alles gewonnen) Volmac Rotterdam! En laat ik zeggen dat dit niet eenmalig was. Verder organiseerde hij de welbekende Melody Amber-toernooien, genoemd naar zijn dochter, waar ook mooie toernooiboeken van gemaakt zijn. Boris en Joop troffen elkaar tweemaal in Antwerpen. Eenmaal in de voorronden en eenmaal in de finale. De partij die ik laat zien kreeg tevens het aardige bedrag van 500 Belgische franken als een van de mooiste partijen.

Boris Spasski – Joop van Oosterom (Antwerpen 1955)

1.d4 Pf6 2.c4 g6 3.Pc3 Lg7 4.e4 d6 5.f3 [de Sämisch-variant. Voor het eerst door Sämisch gespeeld tegen Yates in 1925. Een  populaire variant, die vaak door Spasski werd gehanteerd. Ook Karpov, Timman, Portisch en Gheorghiu gebruikten deze variant vaak] 5…0–0 6.Le3 e5 7.Pge2 Pc6 8.Dd2 [een theorieboek van mij adviseert 8.d5 Pe7 en dit zou een voor zwart inferieure Mar del Plata variant moeten zijn geworden] 8…Pd7 9.0–0–0 [de lange rochade is een thema in de Sämisch. Plan is een koningsaanval middels g4, h4, h5 enz.] 9…a6 10.d5 Pa7 [deze zet is zeker speelbaar, het plan is ook een koningsaanval te lanceren middels b5] 11.g4 b5 12.Pg3 bxc4 13.h4 [Spasski offert een pion om snel te kunnen aanvallen. Velimirovic zou het erg vast mee eens zijn geweest!] 13…f6?! [mijn computer ziet liever dat zwart 13…Pb6 14.h5 De7 15.Dh2 Lf6 speelt] 14.h5 De7 15.hxg6 hxg6 16.Dh2 [de witte aanval begint serieuze vormen aan te nemen]

16…Kf7 17.Pf5!! [ik vermoed dat Joop deze krachtzet gemist heeft] 17…gxf5 [zwart moet wel] 18.Dh5+! [en dan nog eens deze precieze zet erachter aan. De zwarte koning wordt naar g8 gedwongen] 18…Kg8 19.gxf5 Tf7 [ook 19…De8 20.Dh7+ Kf7 21.Tg1 Tg8 22.Lh6 wint voor wit] 20.Le2 Pc5? [20…Kf8 21.Tdg1 De8 22.Dh7 Lb7 23.Tg6 Lh8 24.Dxh8+ is ook geen feest. De computer geeft na Pc5 aan dat het mat in 8 is] 21.Tdg1 Dd7 22.Dh8# [maar Spasski doet het vlugger] 1-0

Henri Serruys (foto privécollectie)

Conclusie

Dit boek is in eerste instantie een geschiedenisboek. Daar kunnen we niet onder uit. Een boek over de vele varianten van het Spaans kan ik ook geen eindspelboek noemen. Toch vind ik dat het niet zal misstaan in uw boekenkast of uw persoonlijke bibliotheek. Dit boek van Henri verdient het om gekocht te worden. Het zal u niet teleurstellen. Er is nog veel meer te zien en te lezen wat ik u nog niet verteld heb. Koopt u daarvoor toch dit prachtige boek. Het zal een aangenaam begin van 2025 worden om deze mooie hardcover aan te schaffen. Lezers van mijn recensies hebben het wellicht vaker gezien: ik kan bijna niet kwaadspreken over schaakboeken. Ik houd zoveel van ons schaakspel en dat probeer ik ook uit te stralen, over te brengen op anderen. Vergeeft u mij?

Titel: Unveiling the Victory
Teaser: Een kijkje in het boek
Auteur: Henri Serruys
Aantal bladzijden: 248
Uitgeverij: Thinkers Publishing
Gepubliceerd: 2024
Prijs: € 44,95
ISBN: 9789464201833
Type: Hardcover

Mijn negentiende recensie gaat over het boek “Moves 3 to 10” van Nery Strasman. Nery, geboren in 1962, schaakte veel als tiener, maar is toen wegens studie en werk gestopt. Hij begon weer met schaken vlak voordat de corona­pandemie ons leven veranderde. Hij is ook erg actief in het probleem­schaak. Hij werkt in de hightech en heeft meer dan 60 patenten op zijn naam staan. Ook is hij, buiten schaken, groot liefhebber van geschiedenis, muziek en beoefent hij Tai-chi.

Opbouw

Dit boek behandelt de openingsfase met 150 stellingen tussen de zetten 3 en 10; vandaar de titel. In dit openingsboek ligt de nadruk op het begrijpen van de stellingen en niet het pluggen van de vele varianten. Elke stelling wordt behandeld vanuit het oogpunt van de gangbare theoretische hoofdzaken. Zaken als het centrum, ontwikkeling van de (liefst lichte) stukken, rokeren, open lijnen, zwakke velden geïsoleerde pion en zo meer. Elke stelling wordt onder de loep genomen en uit elkaar gehaald tot er een begrijpelijk verhaal van is gemaakt. Ideaal voor de beginner, de huisschaker, de beginnende clubspeler. Maar ook voor mij, de eeuwige student. Er zaten voldoende verrassingen bij. Stellingen die ik verkeerd in mijn brein had zitten, jawel! Ook expert schakers (2000+) zullen beter worden van dit boek. Ooit wilde een goede schaker eens de eerste Stappenmethodeboeken doornemen. Ik zei tegen hem dat hij die stof toch allemaal onder de knie had, maar nee, er zou een goed idee tussen kunnen zitten. Net als Fischer, toen hem werd gevraagd waarom hij partijen van veel zwakkere schakers doornam. Dat ene idee. Die ene zet. Die zet die bestaat, maar nog niet is ontdekt. Bestaat die dan wel?

Een boek voor iedereen dus. Over FM, IM en GM’s kan ik niets zeggen, geen idee wat goed is voor hen. Dit boek is overigens stelling na stelling doorgenomen door GM Vitali Golod en ook door enkele sterke engines. We leven in een tijd waarin het niet per se GM’s moeten zijn om goede boeken te schrijven.

Tijd voor mij om het even te hebben over Indigenius. De maker van de tekeningen, die in meerdere boeken van Thinkers Publishing staan. Ook in dit boek vinden wij ze weer. Twaalf stuks in totaal. Zo hebben we in het verleden ook wel vaker schaakkunst gezien, bijvoorbeeld in de bladen Schakend Nederland en Schaaknieuws, ook karikaturen en zo meer. Mooie kunst en nu dus eens benoemd!

Dan nu de gewetensvraag. Ja, ik heb dit boek van kaft tot kaft gelezen en het was een genot. Dit is trouwens het eerste boek dat ik heb kunnen bestuderen zonder ook maar één keer bord en stukken nodig te hebben gehad. Eerst zie je de 150 stellingen achter elkaar staan; dit is op bladzijden 24 t/m 48. Daarna volgen de voortzettingen. Ik vind het fijn dat Nery het zo heeft omschreven. Dus geen opgaven en oplossingen. Ook respect voor de vrouw. De witte opstelling wordt benoemd als “haar” en de zwarte als “hem”. Leuk, dit had ik nog niet eerder ergens gezien. Mag ook wel, vrouwen in deze wereld hebben het zwaar. John Lennon heeft er een lied over geschreven met een titel die je tegenwoordig niet meer mag opschrijven, maar hij bedoelde het goed.

Hoe te lezen? Ik vond het prettig om eerst achterin te kijken om welke opening de uitwerking betrof. Fijn ook dat Nery eerst begint met het centrum en wat daar wel of niet in staat. Vervolgens alle andere kenmerken, maar dat heb ik zojuist ook al gezegd. Ik zat er verbazend vaak naast, dus voor mij een goede leerschool!

De meeste voorbeelden gaan over het Siciliaans (37 van de 150). Dan komt het Schots op de tweede plaats (22 keer) en het brons is voor het Loperspel (12 keer). Wel apart, want het Loperspel komt niet zo vaak voor, en verdwijnt nog eens via zettenverwisseling in een andere opening. Wel fijn want het gambiet: 1.e4 e5 2.Lc4 Pf6 3.d4 wordt behandeld. Dit betekent niet er voor 1.d4- of 1.c4-spelers niets te halen valt. Ik heb even snel geteld en daar zijn er zo’n 32 stellingen van. Iemand vroeg me laatst waarom de beginzetten niet in dit boek staan? Nou ja, het boek heet “Moves 3 to 10” dus die eerdere zetten “mogen” er dan natuurlijk niet bij. En wat ook leuk is, is de extra opdracht voor de lezer om bij elke stelling die eerdere zetten te bedenken. Zo kun je nog wat langer van dit prachtige boek genieten!

Schaaktechnisch fragment

Voor het schaaktechnisch fragment heb ik gekozen voor stelling nummer 128. Deze behoort bij de Tweepaarden verdediging. Het gaat om de stelling na de zevende zet van wit, die speelde zojuist: 7.Pbd2 (zie diagram).

NN – NN (plaats en jaar onbekend)

1.e4 e5 2.Pf3 Pc6 3.Lc4 Pf6 4.d3 d5 5.exd5 Pxd5 6.c3 Lg4 7.Pbd2

[hier begint Nery met de evaluatie. Wit heeft geen aanwezigheid in het centrum. Zij heeft wel twee pionnen en drie lichte stukken die het centrum bestrijken. De loper op c1 staat voorlopig vast. De rokade kan snel gebeuren. Dan zwart: hij heeft een paard en een pion in het centrum. De witveldige loper pent het f3 paard. De dame heeft controle over de half-open d-lijn. Rokeren duurt nog minstens twee zetten. Zwart dacht hier vast dat hij maar best snel kon rokeren. Vandaar zijn volgende zet] 7…Le7 [maar dit is een fout. Ten eerste is de lange rokade veel beter voor zwart. Hij staat daar veel veiliger. Zijn twee paarden staan daar al en op de koningsvleugel zijn bijna geen zwarte stukken. Ook moet de zwarte dame het d5–paard dekken en is de e-pion nu niet heel erg sterk. Wit speelt] 8.Db3 [deze zet valt het paard op d5 aan als ook de pion op b7. Tevens is de penning op het f3–paard weg] 8…Pa5 [vermoedelijk dacht zwart dat hij zich met deze zet kon redden. Maar na] 9.Da4+ c6 10.Lxd5 Dxd5 11.Dxg4 [heeft wit een stuk gewonnen. Nery bespreekt nu dat zwart veel beter de zet 7…Dd7 had kunnen doen. Deze zet dekt de loper op g4 en na de lange rokade is er extra dekking voor het d5–paard als ook voor de b7–pion] 1-0

Nery Strasman (foto privécollectie)

Conclusie

Fijn weer eens een openingsboek te hebben waarin het begrijpen van de opening in het voetlicht staat. Daar zijn er wat mij betreft te weinig van. Bekend is wel dat het ideale studieboek beide vormen tegelijkertijd gebruikt. Een wet omtrent de studie van openingen bepaalt: leer al die zetten, maar leer vooral waarom deze gespeeld worden. Lees en leer van de uitwerkingen van Nery, zou ik eraan toe willen voegen. Ik heb overigens een idee voor Nery en Thinkers Publishing House. Misschien een tweede boek genaamd “Moves 11 to 30” met het middenspel als onderwerp. Of wat te denken van het boek: “Moves 31 to 100” over het eindspel? Met dezelfde techniek en uitwerking van stof over midden- en eindspel? Thinkers Publishing heeft het met dit boek weer geflikt! Dit boek heeft alles in huis om een bestseller te worden.

Titel: Moves 3 to 10
Teaser: Een kijkje in het boek
Auteur: Nery Strasman
Aantal bladzijden: 256
Uitgeverij: Thinkers Publishing
Gepubliceerd: 2024
Prijs: € 41,95
ISBN: 9789083429014
Type: Hardcover
 

Mijn achttiende recensie gaat over het tweede en laatste deel over Drasko Velimirovic: “Forgotten Genius: Dragoljub Velimirovic – Volume 2.” De schrijvers zijn, net als in volume 1, GM Georg Mohr (zie voor meer informatie over Georg Mohr mijn 14^e recensie) en Drasko’s dochter Ana Velimirovic-Zorica. Zie voor de introductie omtrent Ana mijn vorige recensie.
 

Opbouw
Drasko Velimirovic, de Joegoslavische Tal. Dankzij Georg Mohr en dochter Ana, zien we in dit tweede en laatste deel weerom prachtige partijen en verhalen de revue passeren. Het meest treffend vond ik dat tijdens de bombardementen van de NAVO in 1999 er tijdens een toernooi naar de schuilkelders werd gevlucht. Alleen Drasko bleef zitten! Hij had een goede stelling en wilde verder spelen, zijn tegenstander wilde nog niet opgeven en bleef derhalve ook maar zitten. Het toernooi werd uiteraard niet meer uitgespeeld. Ook werd Drasko ontslagen bij de match Fischer-Spasski (Sveti Stefan 1992) omdat hij bij een van de partijen zei dat het niet hetzelfde niveau was als in 1972, iets wat John van der Wiel ook al zei in Schaaknieuws. Overigens werd Drasko niet ontslagen door toedoen van Fischer. De man achter Drasko’s ontslag was de grote baas van achter de match: Vasiljevic. Nee, met Fischer en Drasko zat het wel goed. Zij hadden door de jaren heen een goede band; alleen was het wel een probleem dat Drasko geen Engels sprak. Later werd het ook een probleem dat Drasko’s gehoor steeds verder achteruit ging. Hoe dat begonnen is, valt te lezen in volume 1. Hij kon daardoor niet meer alleen reizen. Naar toernooien moest er altijd iemand mee.

Eerst even weer de bekende gewetensvraag beantwoorden: van volume 2 heb ik 277 van de 380 bladzijden bestudeerd. Dus alles gelezen en nagespeeld en geen analyses overgeslagen. Ik ben gestrand vlak na het eindspel Polugajevski – Velimirovic (Palma de Mallorca 1989). De rest van het boek heb ik enkel gelezen, zonder de partijen na te spelen. Mijn belofte in mijn vorige recensie, om het restant van 30 bladzijden van volume 1 volledig door te nemen, heb ik voldaan. En dat was geen straf.

Overigens ben ik ervan overtuigd dat Drasko’s ster veel hoger had kunnen schijnen zonder al dat gedoe met de Joegoslavische bond. Categorisch tegengewerkt worden, feitelijk al vanaf zijn jeugd, door de vele incompetente officials van die schaakbond. Ook had Drasko zijn trots net zoals Gligoric, die overigens vaak om de hoek komt kijken in dit prachtige tweeluik.

Zoals het eerste boek begint met de jonge jaren van Drasko, zo neemt dit tweede boek ons mee naar het einde, maar wel vanaf 1976; Drasko is dan 34 jaar oud. We lezen niet alleen over zijn prestaties, maar bijvoorbeeld ook over hoe een lieve, fijne man Drasko was. Iedereen was welkom in zijn huis. Zijn vrouw Mirjana was ook een verwoed schaakster en liefhebber van het spel. Ik las ook ooit zoiets over Max Euwe. Je was in Amsterdam altijd welkom om wat ideeën te tonen en met een lekker hapje erbij, gemaakt door mevrouw Euwe, wat wil een schaker nog meer? Maar ik wijk af.

Ook nu weer trakteert Thinkers Publishing House ons met acht bladen (16 pagina’s) peperduur fotopapier. Die bevinden zich tussen de bladzijden 192 en 193. De mooiste foto vind ik die van Smyslov (1921-2010) die met zijn 89 jaar en drie dagen de oudste wereldkampion schaken is. Het record kan gebroken gaan worden door Boris Spasski. Spasski wordt 88 op 30 januari 2025.

Verder ook mooie foto’s door het hele boek heen: 41 stuks maar liefst. Niet alleen van Drasko hoor. Verder telt het boek zes karikaturen en zestien tekeningen, ik weet niet wie de artiest daarvan is, maar dezelfde stijl zag ik al eerder in TP House-boeken.

Even een vraag aan de lezer. Thinkers Publishing House heeft nu in de reeks: “Forgotten Genius” aandacht besteed aan Albin Planinc en Drasko, maar weet u van een vergeten schaker die hier prima bij past? Welke schaker heeft nooit (een gevaarlijk woord, maar neemt u mij niet kwalijk) een biografie gekregen en deze wel verdient? Zelf denk ik aan schaakgigant en veel te vroeg gestorven Leonid Stein. Ergens dom van mij, want daar moet al een biografie van zijn. Maar wie denkt u?

Anekdotes ook in dit volume! Drasko die moet rennen voor zijn leven door een wild zwijn dat zijn richting op komt stormen. Of de bus waarmee ze naar een toernooi zijn die gestolen wordt. De politie vindt de bus, maar blijkt corrupt en wil er (veel) geld voor. Maar de allermooiste anekdote vind ik toch die over Adorjan. Die zou volgens Drasko telkens gebruik maken van psychologische oorlogsvoering, onsportief gedrag beter te verstaan. Hij speelde tegen Drasko en elke keer weer ging zijn colbertje uit en aan. En dan weer over de stoel enz. Te weinig reden voor de arbiter om in te grijpen maar Drasko werd er helemaal niet goed van. Hoe loste Drasko dat op? Nu zou ik flauw kunnen doen en u pesten met mijn veelgebruikte frase: “Koopt u daarvoor toch dit prachtige boek”, maar nee, ik kan dit niet voor me houden! Drasko wachtte op het juiste moment, Adorjan liep weg richting de hal en Drasko pakte snel dat colbertje van Adorjan en mietert het zo uit het raam naar beneden, toevallig ook nog eens in een hoge boom; ze speelden op de tweede verdieping. Wat denkt u daar van? Prachtig toch, Adorjan komt terug en is zijn jas natuurlijk kwijt.

Wat ik ook als prettig heb ervaren aan deze reeks is te vinden bij de spelersindex. Daar staan alle tegenstanders. Maar de paginanummering gaat niet alleen over de partijen, ook als er gesproken wordt over een speler, dan staat daar ook een paginanummer van. Stel, je wilt snel alles lezen over bijvoorbeeld Jan Timman, dan hoef je maar te kijken bij de index. Ik vermoed dat het alleen gaat over de tegenstanders van Drasko. Zo worden Kasparov en Karpov ook genoemd, maar die vind ik niet terug (ik heb nu even over volume 2). Dit is natuurlijk een peulenschil voor de uitgever dankzij de computer. Als je zoiets in de jaren 70 moest doen, had je meerdere mensen nodig die het goed lezend bij moesten houden. En dan gaat het toch weer een keer fout. Dat is ook weer zoiets: fouten in schaakboeken! Die staan er bijna altijd in. Mijn ervaring is dat ik in elk boek wel foutjes vind. Dat komt natuurlijk omdat de schaakboeken vaak maar één druk kennen. Neem nou de literatuur, een boek van Simon Vestdijk. Druk nummer 30, ik zeg maar iets, in de loop der jaren zijn de fouten opgespoord en verwijderd. Ik heb zelf ook ooit wel eens naar Everyman Chess een e-mail gestuurd omdat ik iets gevonden had in My Great Predecessors. Gelukkig zijn de meeste fouten niet echt storend en weet je vaak wel wat er bedoeld wordt. Schaakboeken zijn toch net als kleine pareltjes? Al die uren schaakgenot die je ondervindt. Lekker ’s avonds laat alleen in huis, de wereld is stil en op het bord ontvouwt zich de prachtige schaakpartij van Velimirovic tegen Maynard.

Schaaktechnisch fragment
U raadt het al: voor het schaaktechnisch fragment heb ik gekozen voor de partij van Drasko tegen Francis Maynard (1962). Deze schaker uit Costa Rica speelde tijdens de Olympiade van Thessaloniki 1988 tegen hem. Dankzij mijn collectie Informators, vind ik in nummer 44 terug dat hij, ongeveer in die tijd, een rating had van 2205. Geen titel, maar ik wil best ruilen hoor!

Velimirovic – Maynard (Thessaloniki 1988)

1.e4 e5 2.Pf3 Pc6 3.Lb5 a6 4.La4 d6 [ik heb niet veel boeken over het Spaans in mijn collectie. Ik heb wel de drie deeltjes van Euwe en Samarian uit 1983. De opening 11A, 11B en 11C. Daarin wordt deze variant de Neo-Steinitz genoemd] 5.d4 b5 6.Lb3 Pxd4 7.Pxd4 exd4 8.c3 [een bekende val is 8.Dxd4? c5! 9.Dd5 de dreiging was 9…c4 met insluiting van de loper, nu dreigt wit mat op f7, ook staat Ta8 aangevallen. 9…Le6 verdedigt beide dreigingen 10.Dc6+ maar na 10…Ld7 11.Dd5 c4 staat zwart alsnog gewonnen] 8…Lb7 9.0–0 Pf6 10.cxd4 Pxe4 [het aannemen van dit pionoffer kan de zwarte stelling niet aan, beter was 10…Le7 11.Pc3 0–0 12.e5 met een plusje voor wit] 11.Te1 Le7 12.Df3! [goed gezien van Drasko, de diagonalen a2–g8 en h1–a8 gaan beslissen] 12…d5 13.Txe4! [fraai, zonder meer. Natuurlijk komt de dame op f7, maar het moet wel uit zijn. Drasko kon dit soort varianten helemaal berekenen] 13…dxe4 14.Dxf7+ Kd7 15.Df5+! Kc6 [15…Ke8 redt de boel niet 16.Lf7+ Kf8 en nu geeft mijn metalen monster de variant 17.Ld5+ Lf6 18.Lxb7 Dxd4 19.Pc3 Td8 20.Le3 met een gewonnen stelling. De partij is veel leuker] 16.De6+ Dd6 17.d5+ Kb6 18.Le3+ c5 [op 18…Ka5 volgt 19.Dg4 Lxd5 20.Lxd5 Dxd5 21.Pc3 Dc4 22.a4 Kb4 23.Pxe4 Tad8 24.Tc1 en het is op allerlei manieren uit] 19.dxc6+ Kxc6 20.Ld5+ Kc7

21.Lf4! [Drasko Style! Leuk afleidingsoffer op f4] 21…Dxf4 22.Dxe7+ Kb6 23.Dxb7+ Ka5 24.Pc3 [matnet maken] 24…e3 25.a3 exf2+ [het schaak der wrake voor de tegenstander] 26.Kf1 [en zwart geeft op] 1–0

Georg Mohr (foto privécollectie)

Conclusie
Dit boek, of beter gezegd deze serie over Drasko, zou ik een feelgood willen noemen. Er komen werkelijk de meest mooie partijen in voor met spectaculaire offers. Velden als b5, e6, d5 en vooral f5, daar werd door Drasko op geofferd. Een pion minder is ook geen enkel probleem. Drasko zei graag: “hoezo een pion weg, ik heb er toch acht van?” Grootmeesters die tegen Drasko bewust het Siciliaans hebben vermeden, zoals Hort die liever greep naar de Caro Kann. Feelgood, ook omdat het een combinatie is van lezen over Drasko en zijn vele anekdotes en daarnaast partijen die Georg Mohr, en daar ben ik hem dankbaar voor, niet verpest met taaie, uitgebreide analyses. Heel veel van zijn analyse is lekker uit het hoofd te visualiseren. Kortom fraaie verhalen en mooie partijen. Mijn conclusie is dan ook dat deze reeks een ideale vulling kan gaan zijn voor uw zomervakantie. En goed nieuws: bij Thinkers Publishing staan beide hardcover boeken samen te koop voor maar € 80,-!

Titel: Forgotten Genius: Dragoljub Velimirovic – Volume 2

Auteurs: Georg Mohr & Ana Velimirovic-Zorica

Aantal bladzijden: 380

Uitgeverij: Thinkers Publishing House

Gepubliceerd:2024

Prijs: € 44,95

ISBN: 9789464787573

Type: Hardcover

Teaser

Mijn zeventiende recensie behandelt het boek: “Forgotten Genius: Dragoljub Velimirovic – Volume 1 van de ons reeds bekende GM Georg Mohr (zie mijn 14^e recensie) en de dochter van Velimirovic, Ana Velimirovic-Zorica (geboren in 1973). Over Georg weten we al voldoende, zie daarvoor recensie 14. Wat weten we van Ana? Ze is geboren in Belgrado in 1973 en is enig kind van Dragoljub en zijn vrouw Mirjana. Al heel jong heeft ze een voorliefde voor getallen. Ze heeft een studie wiskunde met goed gevolg gevolgd, maar werkt bij de belastingdienst. Ze helpt wel studenten aan de universiteit met hun wiskunde. Ze houdt van kunst, sport en de natuur en is getrouwd. Ze woont in Belgrado.

Het is in een boek met twee auteurs moeilijk, zelfs onmogelijk bijna, om te achterhalen wie wat geschreven heeft. Mijn eerdere ervaring met Georg Mohr is het uitmuntende boek over het kwaliteitsoffer. Maar dat is een studieboek en toen viel het me niet op dat hij lekker vlot schrijven kan; ik was meer bezig met alle stof tot me te nemen. Dit boek is ook in de Georg Mohr-notatie, als ik het zo noemen mag. Daarmee bedoel ik een notatie zonder slag- en schaaktekens. Een goede schaakvriend van mij noteert ook net zo, en het is niet echt vervelend. Engelse notatie, dat is pas vervelend!

Opbouw

Om te beginnen leren we dat de voornaam Dragoljub meteen het venster uit kan! Het is nu een overal niet Dragoljub, maar Drasko! Dan de titel van het boek: “Forgotten Genius”, zelden is een titel zo goed gekozen. Ooit was ik verbolgen over het feit dat een medeschaker nog nooit gehoord had van Victor Kortsjnoi. Toegegeven, deze jongeman was nog niet zo heel erg oud, maar Kortsjnoi niet kennen, is toch onvergeeflijk? Nu heb ik dan eindelijk eerlijk in de spiegel kunnen kijken, want ik kende Velimirovic alleen maar van dat eindspel tegen Jan Timman (K,T en randpion vs K,L en randpion) van Rio de Janeiro 1979. Dat hij ten alle tijden Drasko werd genoemd wist ik evenmin en nog erger is dat hij als bijnaam had: de Joegoslavische Tal. Deze naam is na het lezen van dit boek voor mij volkomen duidelijk. Drasko offerde graag en goed. Zuiverder zelfs dan Tal! Georg heeft om dit boek te schrijven (uiteraard) alles door de computer gehaald en niet vaak las ik dat een analyse van Drasko niet juist was. Eerst even de bekende gewetensvraag beantwoorden: ik heb van de 307 bladzijden stof er 274 bestudeerd. Dus alles gelezen en nagespeeld en geen analyses overgeslagen. Wat uit het hoofd kon, hoefde natuurlijk niet op het bord. Ik baal nog een beetje van de ruim 30 bladzijden die ik net niet uit kon lezen, maar ik ga deze toch zo snel mogelijk nog even doen.

Het boek begint uiteraard zoals alle goede biografieën bij de geboorte van Drasko. Zijn jeugd, zijn gezinssituatie. Ook zeg maar zijn “rebellie’’ tegen het regime, waardoor hij en zijn moeder al snel in het verdomboekje van de autoriteiten komen. Dit gegeven loopt als een rode draad door Drasko’s leven. Hij is keer op keer tegengewerkt door de Joegoslavische schaakbond, waar mensen zaten die niet eens capabel hun werk verrichtten, maar uiteraard een verlengstuk waren van het regime van het voormalig Joegoslavië. Veel eerder zou hij bijvoorbeeld grootmeester hebben kunnen zijn. Veel verder zou hij succesvol zijn geweest als hij gestimuleerd zou zijn geweest in plaats van tegengewerkt. Kwaliteit had hij genoeg. Meerdere malen (viermaal geloof ik uit het hoofd) heeft hij in Informator de eerste prijs gewonnen voor het beste nieuwtje. Dat is niet niks, op die lijst staan ook de namen van o.a. Anand, Kasparov en Karpov. En dan de mysterieuze zet van Fischer! Ik neem u even mee: Spasski-Fischer 1972. De eerste partij lijkt af te stevenen op een bloedeloze remise; dan slaat Fischer met 29…Lxh2 een pion en hij verliest op zet 56. Een dag later komt hij niet opdagen en staat Spasski met 2-0 voor. De match is voorbij. Dat moet menigeen gedacht hebben. Maar dan de derde partij (Fischer heeft zwart) hij kiest voor de Ben-Oni. Met de zet 11…Ph5 lokt hij Spasski uit zijn tent. Spasski neemt de uitdaging aan met 12.Lxh5 en later won Fischer; 2-1 en de match gaat door. Die zet 11…Ph5 was van Velimirovic!!! Geloof het of niet, maar Drasko en Bobby hebben een avond samen allerlei analyses bekeken. Drasko sprak geen Engels maar met een tolk en wat woordjes die door Fischer geleerd waren, kwam het in orde. Drasko speelde met zwart graag Ben-Oni, Konings-Indisch en in het Siciliaans graag de Draak. Verder kwam ik enkele fraaie anekdotes tegen. Zo was er een haan die een afwijking had en telkens midden in de nacht iedereen uit de slaap hield. De organisatie erkende het probleem maar zei niets te kunnen doen. Er zijn toen midden in de nacht enkele schakers op afgegaan en hebben dat arme beest met een luchtdrukgeweer een kopje kleiner gemaakt. Dit werd een dag later nog als terrorisme gezien maar iedereen sliep daarna wel beter. Of een café vol schakers waar opeens Jan Timman met een gezicht onder het bloed in de problemen zit. Een man dreigend met een pistool schiet een paar keer en duikt uit het raam zodra de politie arriveert. Wie zegt mij dat schakers saai zijn? Alleen hierdoor zou ik zeggen: koopt u toch dit prachtige boek! Dan mag ik de foto’s niet vergeten! Overal in het boek staan mooie foto’s, maar ik doel meer op de prachtige foto’s in het midden van het boek; op echt (waarschijnlijk erg duur) fotopapier! We zien een piepjonge Ana die bij vader op schoot zit en kijkt naar de trofee die papa gewonnen heeft. Overigens mag ik niet vergeten te vermelden dat de moeder van Drasko een sterke schaakster was. Zijn liefde voor het spel kwam door haar. Ook prettig vond ik de extra informatie over de tegenstanders van Drasko. Voornaam, geboortejaar en meer interessante feiten.

Schaaktechnisch fragment

Voor het schaaktechnisch fragment heb ik gekozen voor een partij van Drasko tegen William Martz (1945-1983). Martz (USA) is een nu onbekende speler, op de FIDE site kon ik hem niet vinden, maar gelukkig heb ik een ruime collectie van Informators en in nummer 22 vind ik terug dat hij IM is geweest. Hij sterft vrij jong (37) aan kanker in 1983, in dezelfde periode dat ook de Amerikaanse auteur Walter Tevis overlijdt aan dezelfde ziekte. Tevis’ naam is nu bekend in verband met de verfilming van zijn roman “The Queens Gambit” door Netflix met in de hoofdrol Anya Taylor-Joy.

Velimirovic – Martz (Vrnjačka Banja 1973)

1.e4 Pf6 2.e5 Pd5 3.c4 Pb6 4.d4 d6 5.f4 [zo speelde Drasko graag tegen de Aljechin-verdediging. Hij zegt dat in de jaren 70 deze zet zwart behoorlijk wat kopzorgen opleverde] 5…Lf5 6.Pc3 dxe5 7.fxe5 e6 8.Pf3 Lb4 9.Ld3 [wit wil graag de witveldige lopers ruilen] 9…Lg4 [zwart gaat daar niet in mee] 10.0–0! [een pionoffer! Een welbekende uitspraak van Drasko was: “een pionnetje meer of minder, ik heb er toch acht van?”] 10…Pc6 [zwart weigert het kleinood, terecht gezien de volgende variant: 10…Lxf3 11.Dxf3 Dxd4+ 12.Le3 Dd7 13.Tad1 De7 14.Lg5 Dc5+ 15.Kh1 0–0 16.Lf6! gxf6 17.Lxh7+ Kxh7 18.Dh5+ Kg8 19.Dg4+ Kh8 20.Tf3+–] 11.c5 Lxc3 12.bxc3 Pd5 13.De1! [een multifunctionele zet: de dame verdedigt pion c3, stapt uit de penning en staat nu aanvallend geplaatst] 13…Pde7 14.Tb1 Tb8 15.Pg5! [met een aanval op f7, maar ook op h7] 15…Lf5 16.Lxf5 Pxf5 [16…exf5 17.e6 fxe6 18.Pxe6] 17.De4 Dd7

18.d5! [wat volgt is een ware lawine aan pionnen. Drasko heeft er toch acht van??] 18…Pce7 19.c4 c6 [19…h6 20.c6! Dd8 21.Pxf7! Kxf7 22.cxb7 en zwart is zowat verlamd] 20.d6 Pg6 21.g4 Ph6 22.Tb3! [deze toren wil ook graag meedoen] 22…0–0 [22…b6 23.Tbf3 bxc5 24.Pxh7! Txh7 25.Dxg6!! fxg6 26.Tf8#] 23.Tbf3 b6 24.h4 Tfe8 25.Pxh7 Pxh4 26.Th3 [en zwart geeft op. Op 26…Pg6 volgt 27.Txh6 gxh6 28.Pf6+] 1–0

Foto: Georg Mohr

Conclusie

Dit boek is in de eerste plaats voor de liefhebber. Voor zij die houden van het schaakspel, de offers vliegen om je oren en voor je het weet zijn er twee uur voorbij. Het leest als een roman en de analyses zijn vriendelijk. Maar ook de eeuwige student kan ermee uit de voeten. Persoonlijk heb ik weer wat meer opgestoken over de Draak. Het is natuurlijk niet een honderd procent studieboek, dat snapt u ook wel, dit is in eerste plaats een biografie met veel leerzame partijen. Thinkers Publishing House zet zichzelf weer op de kaart en kan m.i. concurreren met uitgeverijen als Everyman chess, Russell Enterprises, NiC, Quality chess kortom, ze staan op de kaart en met recht. Ik ben trots op deze Belgische uitgeverij en we kunnen vast nog veel meer van hen verwachten in de toekomst! Dan meer goed nieuws. Dit boek is Volume 1, dus een tweede volume is in de maak. Als het mij gevraagd werd, zou ik bij Volume 2 de voorkant hetzelfde houden als Volume 1. De foto van Drasko kan best nog eens gebruikt worden, maar nu wel met een andere kleur, lichtgroen of lichtblauw. Maar goed dat is aan de schrijver en de uitgever. Dit boek is een mooi eerbetoon aan Drasko Velimirovic. En God weet hoe ver hij gekomen zou zijn in een hem vriendelijker milieu. We zullen het nooit weten. Voorts meen ik begrepen te hebben dat dit boek alleen als hardcover te koop is? Maakt niet uit, het geld is het helemaal waard en ik kijk reikhalzend uit naar Volume 2!

➔ Teaser

Titel: Forgotten Genius: Dragoljub Velimirovic – Volume 1
Auteurs: Georg Mohr & Ana Velimirovic-Zorica
Aantal bladzijden: 317
Uitgeverij: Thinkers Publishing
Gepubliceerd: 2024
Prijs: € 44,95
ISBN: 9789464201994
Type: Hardcover

Mijn zestiende recensie behandelt het boek: “Sharpen Up Your Chess” van de Hongaarse IM en FIDE-trainer Armin Juhasz (1998). In 2014 werd Armin FM en in 2017 verkreeg hij de IM-titel. Zijn hoogste rating is 2424, behaald in juni 2016. Zijn FIDE-profiel laat zien dat hij de laatste tijd weinig toernooien speelt. Hij is nu vast meer bezig is met lesgeven. Zo leidt hij de Center Chess School in Boedapest en schrijft hij. “Sharpen Up Your Chess” is zijn tweede boek. Zijn eerste boek: “1.d4! The Chess Bible” werd goed onthaald en was derhalve een succesvol debuut. We gaan nog veel kunnen leren van Armin Juhasz en ik kijk nu al reikhalzend uit naar zijn derde boek!

Opbouw
“Sharpen Up Your Chess” is in de eerste plaats een studieboek. Het scherp spel staat echter centraal. We zien scherpe openingen, scherpe middenspelen en scherpe eindspelen. Voor mij is het de eerste keer dat ik een lesboek bestudeer met het thema puur op scherp spel. Door het boek heen worden tips gegeven. Wat is bijvoorbeeld een erg goede zet na: 1.d4 c5 2.d5 e5 3.e4 d6 en waarom wordt in deze variant veld c4 niet meteen door de c-pion bezet? Deze en vele andere openingen krijgen de aandacht. Veel nieuwe zetten voor mij, en wellicht ook voor u? Dus alleen hierdoor al is dit boek een must have, maar er is meer. Laten we het boek hoofdstuk na hoofdstuk bekijken. Hoofdstuk 1 behandelt partijen die snel klaar zijn. Kijk vooral ook naar de ratings; niet de minste spelers glijden uit. Bijzonder is dat Armin van je verlangt deze korte partijen uit het hoofd te leren! Ik moest onwillekeurig denken aan de korte partij tussen Petrosian en Ree (Wijk aan Zee 1971) die ik op elk moment van de dag kan reciteren. (1.c4 e5 2.Pc3 Pf6 3.Pf3 Pc6 4.g3 Lb4 5.Pd5 Pxd5 6.cxd5 e4 7.dxc6 exf3 8.Db3 1-0). Aan het eind van het hoofdstuk staan drie opgaven, tijd om de opgedane kennis te testen, uiteraard volgt daarop de uitwerking. Hoofdstuk 2 is een uitbreiding van hoofdstuk 1 alleen dan met GM’s, die snel de fout ingaan. GM’s maken ook fouten en vooral in scherpe stellingen. Simon Webb adviseert in zijn voortreffelijke boek: “Chess for tigers” niet voor niets dat je juist tegen sterke tegenstanders de stelling ingewikkeld moet maken!
Hoofdstuk 3 dan. Dit telt 129 bladzijden en is dan ook het grootste. Hier vindt u de meest spectaculaire partijen, die ook nog eens recentelijk zijn gespeeld: 2014-2021. Ik zou eigenlijk een van deze partijen in het schaaktechnisch fragment moeten plaatsen, maar in hoofdstuk 5 zag ik een eindspel dat ik niet kon negeren! Maar koopt u toch dit prachtige boek, dan kunt u grenzeloos genieten van deze middenspelpareltjes. Er zit geen enkele saaie partij bij, dat beloof ik! Hoofdstuk 4 beslaat een 60-tal bladzijden met opgaven. Wegens tijdgebrek heb ik de vrijheid genomen om die over te slaan, maar ik raad de lezer aan om dit niet achterna te doen! Juist hier valt veel te leren.
Hoofstuk 5, hier was ik van tevoren erg benieuwd naar, immers gaat dit hoofdstuk over mijn favoriete gedeelte: het eindspel. Scherpe en recente eindspelen (2014-2021) met Adorjan-Orso (Boedapest 1977) als uitzondering. Ook hier weer een van de vele tips van Armin: speel vanuit de beginstelling, maar dan zonder de zware stukken. En daarna partijen met alleen met de zware stukken. Aan het eind van hoofdstuk 5 krijgt u een zestal scherpe eindspelopgaven.
Hoofdstuk 6 gaat over de toepassing van stof in eigen partijen. Armin laat hier partijen van zijn leerlingen zien. Zij hebben hun partij zelf geanalyseerd, iets waar Armin op blijft hameren: analyseer je partijen! En eerst en vooral zonder een computer, die komt later om de hoek kijken, wanneer je je analyses gaat controleren, niet iedereen kan zich een sterke coach veroorloven en een computer is dan een oplossing.
Hoofdstuk 7 is me er eentje! Het heet “huiswerk.” Hier krijgt u twaalf partijen. Zes klassiekers (o.a. Kasparov-Topalov [Wijk aan Zee 1999]) en zes meer recente partijen. Maar, er zijn alleen maar zetten te zien! U moet deze twaalf partijen zelf analyseren zonder computer! U mag daarna uw bevindingen aan Armin persoonlijk mailen, ja het echte e-mailadres van Armin staat te lezen. U mailt en hij mailt u zijn analyses toe; om te vergelijken. Wat een service, wat een goede trainer moet Armin zijn. Ten slotte in het laatste deel van het boek, de conclusie, weer tips waar u echt iets aan heeft. Bijvoorbeeld: speel tegen sterke tegenstanders, ontloop ze vooral niet, er valt zoveel van ze te leren. Dit doet me denken aan een anekdote over Kortsjnoi. Hij speelde een simultaan met erg veel tegenstanders. Op een gegeven moment bood een van de uitdagers na vijftien zetten theorie remise aan wat Kortsjnoi aannam. Zijn tegenstander was helemaal in de wolken met de remise, maar Victor deelde hem koeltjes mede, zoals alleen hij dat kon, dat de gelukkige helemaal niets te vieren had en een kans om te leren aan zich voorbij heeft laten gaan.
 
Schaaktechnisch fragment
Voor het schaaktechnisch fragment heb ik gekozen voor het favoriete pioneindspel van Armin Juhasz. Hij noemt pioneindspelen de moeilijkste van alle eindspelen. Eén veld verkeerd en het kan het einde betekenen. Er is ons geleerd dat één pion meer vaak genoeg is. Trouwens, in de encyclopedie van de eindspelen (ECE) staan talloze voorbeelden met gelijk materiaal die toch gewonnen zijn! Voor wie het nog niet gehoord heeft: de ECE wordt in een nieuw jasje gegoten. Drie van de vijf delen zijn al klaar: delen I, II en V. Een aanrader voor de serieuze schaakstudent. De boeken zien er gelikt uit, hardcover en met leeslint. Alle voorbeelden van het oude ECE zijn met de computer nagekeken en aangepast. Ook zijn er veel nieuwe eindspelen bij gekomen. In ons voorbeeld heeft wit drie pionnen meer, zonder dubbelpion en wit is ook nog eens aan zet! Hoe kan dit nou nog steeds remise zijn? Zwart moet wel nauwkeurig spelen, één foute zet en hij verliest.
 

Armins keuze

Componist en jaartal is mij onbekend

 
1.Kb2 [wits beste kans, na 1.a4 Kxb6 2.Ka2 Kc5 3.a5 Kxd5 4.a6 Kc6 is zwart op tijd om de a-pion te veroveren] 1…Kxb6 2.Kb3 [nu mag zwart niet verzaken, hij heeft maar één juiste zet] 2…Kb5! [de juiste zet. 2…Kc5?? 3.Ka4 Kxd5 4.Kb5 Kd6 5.Kb6 Kd7 6.Kb7 Kd6 7.a4 Kc5 8.a5 Kb5 9.a6 of ook 2…Ka5?? 3.Kc4 Kb6 4.a4 Ka5 5.d6 Kb6 6.a5+ Kc6 7.a6] 3.Kc3 [niet goed is 3.a4+ Kc5 4.a5 Kxd5 5.a6 Kc6=] 3…Kc5 4.a4 Kxd5 5.a5 Kc5= [met remise, zwart heeft zich succesvol verdedigd tegen een achterstand van drie pionnen.] ½–½

Armin Juhasz (foto privécollectie)

Conclusie
Dit boek is werkelijk prachtig! We weten van Thinkers Publishing dat ze graag met drie kleuren werken: wit, zwart en grijs. Grijs is voor de sub-varianten. Foutloze diagrammen in dit boek en kleinere diagrammen voor de analyse. In dit boek zijn bijna alle symbolen van bladzijde 4 gebruikt. Maar het meest viel mij op de er bijna geen schoonheidsfoutjes in staan. U gaat dat zelf ook kunnen zien. Chapeau voor Armin en ook uitgever TP natuurlijk! Het is jammer dat mijn recensie nu pas uitkomt, want zo wordt het kort dag om dit boek nog onder de kerstboom te krijgen, maar geeft u dit boek anders cadeau aan vrienden om 2024 goed mee te beginnen. Voor uzelf zou ik de hardcover willen adviseren. Voor die zes euro meer blijft het boek veel langer goed. Vijf sterren voor “Sharpen Up Your Chess.” Maximale score!

Auteur: Armin Juhasz
Aantal bladzijden: 378
Uitgeverij: Thinkers Publishing
Gepubliceerd: 2023
Prijs: € 38,95
ISBN: 9789464787504
Type: Paperback (€ 38,95) & Hardcover (€ 44,95)
Teaser: https://thinkerspublishing.com/wp-content/uploads/2023/09/SHARPEN-UP-YOUR-CHESS.pdf

Inleiding:

Mijn vijftiende recensie behandelt het boek: “365 Endgame Lessons for Novices.” Dit boek maakt deel uit van de Thinkers’ Chess Academy van GM Thomas Luther. Dit deel is Volume 4 uit die serie. Naast Thomas Luther heeft Heinz Brunthaler het co schrijverschap. Thomas Luther kennen we nu wel, zie daarvoor mijn boekrecensies 4 en 12. Wat weten we van Heinz Brunthaler? Hij is Duitser en geboren in 1949. Hij heeft geen FIDE-rating(s). Dit boek laat ons verder in het ongewisse. Meestal staat op de achterflap de nodige informatie over de schrijver en vaak ook met een foto. Niets van dit nu. Wat ik wel op internet kon vinden is dat Heinz vaker een schaakboek heeft geschreven. In mijn Chessbase17 wel enkele partijen van hem gevonden, daar had hij een rating van rond de 2000. Een foto vinden met de zekerheid dat deze gebruikt mag worden op Schaaksite.nl, is mij niet gelukt. In plaats daarvan geef ik graag weer de foto van Thomas. Ik vond overigens wel dat Heinz FIDE-trainer en -arbiter is. Ook staat op de FIDE-site dat hij Internationaal Organisator is sinds 2005.

Opbouw:

Het getal 365 staat voor alle dagen van het jaar. Er is zelfs rekening gehouden met het schrikkeljaar! Totaal zijn er derhalve 366 opgaven. De schrijvers willen dat u elke dag slechts één opgave maakt! Zo wordt er per dag iets van vijf tot tien minuten van u verwacht. Als u echt een beginner bent, dan best beginnen bij opgave 1. Het idee om een opgave per dag te maken is om te voorkomen dat er stof niet goed opgenomen wordt. Dit kan gebeuren als er per dag meerdere opgaven gemaakt worden. Dit advies las ik al eerder in het boek: “1000 checkmate combinations” van Victor Henkin, waar aanbevolen wordt om maar drie combinaties per dag te maken.

Het boek bestaat uit twaalf hoofdstukken, elk hoofdstuk geeft u werk voor één maand. Is dit dan een boek puur voor beginners? Nee hoor, al snel wordt het een pak moeilijker. Spelers van allerlei speelsterkte kunnen uit de voeten met dit boek. Je zou het zelfs aan een GM kunnen geven met de opdracht om alles juist op te lossen; elke fout is dan een half punt aftrek, en dan kijken wat het cijfer is geworden. Maar dan ga ik voorbij aan wat de schrijvers willen. Nogmaals, het advies voor de lezer is om elke dag één opgave te doen. Die luxe had ik uiteraard niet. Ik moet er een recensie van maken. Dat was echter geen straf. Ik heb vooral genoten van maand 7 en ook erg fijn is het om vaak weer bekende stellingen tegen te komen!

De maanden 11 en 12 (de laatste twee van het jaar) zijn m.i. al voor de 2000+ ratinghouders.

Schaaktechnisch fragment:

Voor het schaaktechnisch fragment heb ik gekozen voor een stelling die me erg bekend voorkwam. Ik meende me te herinneren dat het uit het boek “Praktische schaaklessen 4” van Max Euwe kwam. En inderdaad op bladzijde 70 van dat boek vond ik het terug. De compositie is van Behting uit 1900, het jaar dat Wilhelm Steinitz overleed. Heinz en Thomas behandelen de stelling in maand 4 op dag 108 van het studiejaar dat u toch ook gaat doen? Heinz en Thomas komen er in als er al enkele zetten gespeeld zijn, ik laat liever de gehele studie zien:

Behting

Een studie uit 1900

[het lijkt natuurlijk potremise. Beide koningen zijn verplicht om de vrijpionnen tegen te houden. Er kan niet te veel ruimte bestaan om iets te ondernemen] 1.Kf3 [een mysterieuze zet en zeker niet een waar ik op zou zijn gekomen] 1…c5 2.Ke4 [wat nu duidelijk is, is dat de zwarte koning moet zetten. En de zwarte koning heeft maar één zet] 2…Ke8 [dit is de stelling die Heinz en Thomas gekozen hebben voor maand 4 dag 108 van het jaar] 3.Kd5 Kd7 [de voor wit meest lastige zet. Heinz en Thomas behandelen alleen: 3…Kf7 4.Kd6 d3 5.Kd7 d2 6.e8D+ en 3…d3 4.Ke6 d2 5.f7#] 4.Kc4 [een zet die niets lijkt te doen. Is het dan toch gewoon remise? Ik kan me voorstellen dat wit hier remise aanbiedt] 4…Ke8 [weer de enige zet die zwart kan doen] 5.Kxc5!! [er is dan toch een actie mogelijk!] 5…d3 [verplicht, want wit dreigde deze pion te slaan] 6.Kd6 d2 [of 6…Kf7 7.Kd7 d2 8.e8D+ Kxf6 9.De2] 7.Ke6 d1D 8.f7#

Foto: Thomas Luther

Conclusie:

Dit boek is absoluut niet alleen voor beginners. Toegegeven, het begin, laten we zeggen de eerste helft, is dat wel, maar daarna is het snel voor de meer ervaren speler. Iedereen kan dus met een gerust hart dit deeltje aanschaffen. Goed voor de verkoop natuurlijk! Schaft u dus vooral dit boek aan, het is immers een deel van de Thinkers’ Chess Academy van GM Thomas Luther en in de boekenkast mag deel 4 natuurlijk niet ontbreken! Zeker niet als mijn vermoeden juist is dat er meer delen aanstaande zijn.

Titel: TCA – Volume 4 –  365 Endgame Lessons for Novices

Auteurs: Heinz Brunthaler en Thomas Luther

Aantal bladzijden : 282

Uitgeverij : Thinkers Publishing

Gepubliceerd : 2023

Prijs: €35,95

ISBN: 9789464201796

Type: Paperback

Teaser: 365 Endgames

Mijn veertiende recensie behandelt het boek “The Exchange Sacrifice Unleashed” van de in Slovenië (Maribor) geboren GM Georg Mohr (2 februari 1965). Georg is een veelzijdig schaker. Hij is buiten GM ook succesvol coach, schrijver en organisator. Hij houdt de hoogste FIDE trainerstitel en ook de hoogste titel in het organiseren. In de huidige FIDE ranglijst (juni 2023) heeft hij een rating van 2419 en is daarmee de nummer 15 van Slovenië. In 1990 werd hij IM en de grootmeestertitel volgde zeven jaar later, in 1997. Hij heeft zijn sporen meer dan verdiend, maar is nog altijd bezig om de schaakwereld een mooiere plaats te maken. Zie bijvoorbeeld dit prachtige boek over het kwaliteitsoffer!

Opbouw

Wat kunt u verwachten? Het boek gaat niet alleen over kwaliteitsoffers in het Siciliaans plus wat offers van Petrosjan en dat is het dan alweer. Nee, zeker niet. Het is een groot feest van zo’n 500 bladzijden, een genot voor de Eeuwige Student en de liefhebber van ons nobele spel. Opgebouwd uit zeven hoofdstukken, die de verschillende facetten van het schaakspel behandelen. Nieuw voor mij was de Capablanca-regel. Die gaat als volgt: in het eindspel waar men een kwaliteit voorstaat bijvoorbeeld toren tegen loper met drie tegen drie pionnen bepaalt deze regel dat je de kwaliteit teruggeeft voor extra een pion. Je gaat van twee punten voor naar een. Het resterende eindspel is dan bijna altijd gewonnen. Maar Mohr laat ook veel voorbeelden zien waar de sterke partij de kwaliteit teruggeeft met een drie tegen drie pionnen, dus van twee punten voor naar nul; maar het is nog steeds een gewonnen eindspel. Vaak is drie tegen drie gewonnen, bijvoorbeeld als je de vijandelijke koning kunt wegduwen.

Hoofdstuk 1 gaat over het kwaliteitsoffer in de aanval, hoofdstuk 2 over de verdediging. U zult het niet raar vinden om hier meteen al wat moois van Petrosjan te zien. Hoofstuk 3 is over het offer in het eindspel (zie mijn tekst over de Capablanca-regel). Hoofdstuk 4 gaat over openingen, let op: zelfs in de gesloten spelen is het kwaliteitsoffer mogelijk! Hoofdstuk 5 behandelt offeren op kritieke velden (c3, e3, h4 en f3 alsook spiegelend op c6, e6, h5 en f6. Al deze voorgaande hoofdstukken werken toe naar hoofdstuk 6 het positionele kwaliteitsoffer; het is daarom mijn aanbeveling om dit boek vanaf het begin te lezen. Over hoofdstuk 6 vertel ik expres niets! Koopt u daarvoor toch dit prachtige boek! Met hoofdstuk 7 stoppen we, dit is een eerbetoon aan de wereldkampioenen beginnende met Karpov tot en met Carlsen (let wel, bij het uitkomen van dit boek was Ding Liren nog geen wereldkampioen. Hij wordt in dit boek wel de sterkste schaker uit China ooit genoemd. Georg Mohr als helderziende?!)

Het boek heeft best veel foto’s, deze zijn scherp en van goede kwaliteit. Zo is er een foto van Bruno Parma, van wie ik nog niet eerder een foto heb gezien. Bijzonder is ook de notatie in dit boek. Er worden geen slag- en schaaktekens gebruikt! Een vriend van mij noteert precies zo, dit boek is dus ideaal voor hem! Maar niet alleen voor hem, voor iedereen die wat meer wil weten over dit onderwerp is het een must read!

Schaaktechnisch fragment

Voor het schaaktechnisch fragment heb ik gekozen voor een partij van Michael Basman. Ook hij begreep de mogelijkheden van het kwaliteitsoffer en ook hij zag dat drie soms meer is dan vijf! Voor wie het heeft gemist, Michael Basman is vorig jaar overleden. Hij werd 76 jaar. Het einde van zijn leven niet bepaald wonend in luxe en hopelijk heeft het boek van Gerard Welling (onderwerp van mijn vijfde recensie: “U Cannot Be Serious!”) nog iets kunnen bijgedragen qua royalty’s. Basman heeft zoveel veel goeds gedaan, onder andere bij de ontwikkeling van het Engelse jeugdschaak. Hij zal gemist worden.

Large – Basman (Brighton/East Sussex 1980)

1.e4 c5 2.Pf3 e6 3.d4 cxd4 4.Pxd4 Pf6 5.Pc3 Lb4 6.e5 Pd5 7.Dg4 [als ik deze stelling op het bord krijg, zal ik na niet al te lang beraad 7…Kf8 spelen en hopen dat de koning daar veilig staat. Immers is rochade toch niet mogelijk?]

7…0–0!? [maar Basman doet het wel!! Hij laat 8.Lh6 gewoon toe! Dit kost een volle kwaliteit] 8.Lh6 g6 9.Lxf8 Dxf8 10.Dg3 [na iets als 10.Pde2 Pc6 11.Dg3 Dc5 12.0–0–0 Pxc3 13.Pxc3 Dxe5 14.Dxe5 Pxe5 is zwarts compensatie al duidelijk. Hij heeft het loperpaar, een gezonde extra centrumpion en bovenal een positie zonder zwakten; na 10.a3 Pxc3 11.axb4 Dxb4 moet wit nog wel de zet 12.Ld3 vinden en wordt het een dolle boel na: 12…Pd5+ 13.c3 Dxb2 14.0–0 Pxc3 met een echte Basman-stelling] 10…Dc5 11.Pde2 Pc6 [Mohr schrijft dat dit de stelling is die Basman voor ogen had na 7… 0–0] 12.0–0–0 Pxc3 13.Pxc3 Dxe5 14.Dxe5 Pxe5 15.Le2 d5 [het aantasten van wits pionstructuur middels 15…Lxc3 16.bxc3 is ook een plan, maar kost wel het loperpaar] 16.f4 Pc6 17.g3 Kg7 18.Pb1 Ld7 19.c4 Tc8 20.a3 Lc5 21.Pc3 Pd4 22.Lf1 dxc4 23.Lxc4 b5 24.Ld3 Lxa3 [voor pionwinst geeft zwart natuurlijk graag zijn loperpaar op] 25.Kb1 [of 25.bxa3 Txc3+ 26.Kb2 Tb3+ 27.Ka2 en nu 27…e5!] 25…Lc5 [en de rest is een kwestie van techniek] 0–1

Foto: Georg Mohr

Conclusie

Dit boek is niet het enige over het kwaliteitsoffer en er komen er vast nog meer. Maar de liefde voor het schaken spat van de bladzijden af. Hier schrijft een expert maar ook een liefhebber, zorgvuldig en uitgebreid zeg hij tegen ons: “hoor eens: soms is drie meer dan vijf!” Mijn conclusie is dan ook om dit boek te bestempelen als het zomerschaakboek van 2023. Schaf het gerust aan en lees het deze zomer waar u ook bent. Weet ook dat dit boek in hardcover beschikbaar is. Voor lijvige boeken is dat een aanrader, de rug blijft immers intact. En dat voor die paar euro’s meer…

Titel: The Exchange Sacrifice Unleashed

Auteur: Georg Mohr

Aantal bladzijden : 493

Uitgeverij : Thinkers Publishing

Gepubliceerd : 2023

Prijs: €38,95 (paperback) en €44,95 (hardcover)

ISBN: 9789464201864

Type: Paperback en hardcover

PDF-excerpt

Boek bestellen…