Voor de vierde keer organiseerde het bedrijf Basamro Logistics Groep uit Rhoon het Basamro Schaaktoernooi. In de oneven jaren wordt dit in Rotterdam georganiseerd en in de even jaren in Moermansk, Rusland.  Deze editie was bijzonder omdat de stad Moermansk 100 jaar bestond. Dit was reden om in plaats van 4 teams maar liefst 6 teams uit te nodigen. Pathena Rotterdam mocht voor de 4^e keer ook een team afvaardigen. Naast dit prestigieuze jeugdtoernooi, werd er ook een schaakmatch gehouden tussen Anatoli Karpov en Jan Timman. Twee schaakgrootheden, die elkaar ook in Moermansk voor de 100^ste keer tegenkwamen in een klassieke schaakpartij.

Pathena mocht dus opnieuw een team afvaardigen en alhoewel het team van Pathena 2 jaar geleden de overwinning in Moermansk behaalde, was de verwachting niet dat dit weer zou lukken.  De tegenstand was sterk en bij het Pathena team waren een aantal talenten meegegaan, die vooral veel ervaring op konden doen. Het Pathena team werd uiteindelijk 5^e, waarbij gezegd moet worden dat er met name tegen de Engelsen er meer had ingezeten.

Voor de meeste spelers en begeleiders was het sowieso al een hele belevenis. Moermansk ligt boven de poolcirkel en vanaf Schiphol werd er gevlogen op Sint-Petersburg en daarna een binnenlandse vlucht naar Moermansk. De sponsor Basamro had dit allemaal prima voor elkaar en de reis verliep dan ook voorspoedig.

Het Pathena team bestond uit Simon Elgersma, Lola den Dunnen, Joris Kokje, Jorik Klein, Dominggus Paays, Diego Kaersenhout, Ciro Catalan en Kathleen Wiegmann. Het team stond onder leiding van Dolf Meijer en Peter Ypma.  Ook enkele ouders gingen mee en konden zo een paar hand- en spandiensten verlenen.

Het moet gezegd worden, Rusland is en blijft een bijzonder land. Eigenlijk verliep de douanecontrole heel simpel. Daarna wist een deel van de delegatie niet hoe snel ze een plaatselijke McDonald’s in moesten vliegen, terwijl een ander deel de Irish Pub verkoos. Hadden we al gezegd dat Rusland een bijzonder land is?  Zo is het bijvoorbeeld heel goed geregeld hoe er naar de vliegtuigen gegaan wordt. Op de heenweg in Sint-Petersburg was geen moeite te veel voor het luchthavenpersoneel. Bij het boarden mochten we allemaal als haringen in een ton de bus in. Vervolgens reed de bus 5 meter, bleven we 5 minuten stilstaan en gingen toen de deuren weer open. Het vliegtuig bleek op nog geen 30 meter afstand te staan.

Moermansk is de grootste stad boven de poolcirkel.  Dat schept natuurlijk verplichtingen.  Bijna alles is dan ook het grootste, mooiste, breedste, langste, oudste, modernste boven de poolcirkel. Neem bijvoorbeeld de Moermansk Mall, recht tegenover het mooie gebouw van de veiligheidsdiensten.  Wel mooi het grootste winkelcentrum boven de poolcirkel.

Moermansk is natuurlijk ook bekend om de kernonderzeeërs.  Bijvoorbeeld de Koersk, waar overigens nog een mooi monument van te vinden is.  Wij hebben geen kernonderzeeër gezien, maar mochten wel op dag 2 een kernijsbreker bezoeken.  Het was de eerste kernijsbreker die ooit gebouwd is en die is, hoe kan het ook anders, vernoemd naar Lenin. Met het hele team kregen we een uitgebreide rondleiding (inclusief propaganda voor kernenergie). Ook gingen we naar het 31 meter hoge beeld van de soldaat die over Moermansk waakt. Aan Aljosja’s voeten hadden we een prachtig uitzicht over de Sovjetbouw van Moermansk.

Na de rondleiding langs de toeristische hoogtepunten van de stad, werden we verwacht bij de speelzaal, waar de opening plaatsvond. Timman en Karpov kregen een prominente rol bij de opening en begonnen (na een persconferentie in het Russisch) ook aan hun partijen.  Elke dag speelden ze een partij en uiteindelijk wist Timman de tweekamp te winnen doordat Karpov blunderde in de 3^e partij. Deze partij is op schaaksite geanalyseerd door Dimitri Reinderman.

Het Pathena team moest nog even wachten op de eerste overwinning. Pas bij de 3^e Russische tegenstander werd er gewonnen, terwijl in de 4^e ronde nipt van Engeland werd verloren.  In de laatste ronde kon er helaas geen vuist gemaakt worden tegen de Fransen, vandaar uiteindelijk dus een 5^e plek.

Na de sluitingsceremonie, waar ongeveer iedereen die dat wilde nog even mocht speechen, ging het team onder de bezielende leiding van de schaakvaders Ivo en Marcel een stadswandeling maken.  De beide ouders hadden in de dagen voorafgaand uitgebreid Moermansk doorkruist en wisten het team op een aantal niet te missen bezienswaardigheden te trakteren.  Zo werd het grote beeld van Lenin, het Five-Corners-Square, het voetbalstadion en het monument ter nagedachtenis aan de Westerse interventie (1916-1918) bezocht.  Op de laatste avond werd ook nog een poging gedaan om het Noorderlicht te zien. Na een nachtelijke rondrit van uren was hier, dankzij een dik wolkendek, niets van te zien.

De reis was een mooie ervaring en een het was een leerzaam schaaktoernooi. Wij kunnen alleen maar de wens uitspreken dat de sponsor Basamro dit wil blijven ondersteunen. Basamro is een logistieke onderneming, waarbij zowel over de weg als over de zee veel uitdagingen worden aangegaan om ervoor te zorgen dat ze klanten overal kunnen bedienen. Voor Basamro is juist ook het contact in Moermansk belangrijk. De jeugdspelers hebben niet alleen één van de meest afgelegen steden ter wereld kunnen bezoeken, maar ook nuttige ervaring opgedaan met het spelen van een internationale wedstrijden. Juist dergelijke momenten dragen bij aan de groei van onze schakers, niet alleen door de partijen zelf, maar ook door de vele analyse- en voorbereidingsuren. Het Basamro Schaaktoernooi was weer een groot succes.  Op deze manier wordt internationaal zakendoen en internationaal schaken mooi gecombineerd.

Fragment 1: Alec Hedger – Ciro Catalan

In de partijen van de Nederlanders zijn veel bijzondere dingen gebeurd. Voor de toeschouwers was het einde van de partij Alec Hedger – Ciro Catalan waarschijnlijk het spannendst. Nadat voor het team veel tegenzat, stonden we 3-4 achter en had Ciro een stelling die hij onmogelijk kon winnen. Toen gebeurde er echter een wonder:

Toen speelde Ciro 59…Pe6: een paardvork op Koning en Paard! Ciro: `Een goede zet, omdat de paarden worden geruild en ik dan zijn pion op e5 win.’ Zijn tegenstander zag echter niet dat het paard stond aangevallen en speelde 60.Kd7 en na Pxd4 stond Ciro gewonnen. Het was echter niet gemakkelijk en even later stond het zo:

Ciro zag echter niet hoe hij dit moest winnen en na wat heen en weer spelen in tijdnood was het drie keer dezelfde stelling wat zijn tegenstander claimde. Ciro: `met remiseclaim vanwege drie keer dezelfde stelling: ik wist niet zeker of dit klopte, want ik noteerde niet. De wedstrijdleider kwam erbij en wees het af’. Waarom het afgewezen werd, is ons nog steeds niet precies duidelijk – de arbiter sprak slecht Engels – maar de discussie die de Engelsen begonnen, was uiteraard gunstig, want het gaf Ciro de tijd om alsnog de winst te vinden. Helaas bleek dit na een lange partij net te moeilijk en werd het even later alsnog remise.

Vraag 1: Hoe kan zwart winnen?

Fragment 2: Jorik Klein – Thomas Finn

Hierboven schreef ik al dat we een beetje ongelukkig 3-4 achter waren gekomen. Op veel borden was er kans op meer. Zo had Jorik in onderstaande stelling een wel hele mooie winst gemist.

Vraag 2: Hoe kan Jorik in onderstaande stelling winnen?

Fragment 3: Ciro Catalan – Elie Verhille

Een andere schitterende combinatie die uiteindelijk niet op het bord kwam, komt uit de partij tussen Ciro Catalan en Elie Verhille:

Op het eerste gezicht lijkt wit eenvoudig een kwaliteit te winnen met 23.Lb4. Toen ik live meekeek, dacht ik echter dat zwart met 23…Lc8 materiaalverlies kon voorkomen.

Vraag 3: Wat heb ik gemist?
Vraag 4: Dolf Meijer kwam in de analyse nog met de zet 24…g5 (na een goede zet van wit). Met hoeveel zetten kan wit dan een kwaliteit winnen?

Fragment 4: Diego Kaersenhout – Yuliya Morozova

Een mooie combinatie die wel op het bord kwam, werd gespeeld door Diego Kaersenhout:

Vraag 5: Hoe wint Diego hier?

Fragment 5: Zaur Gasanov – Joris Kokje

Joris Kokje heeft in Murmansk ook een aantal mooie dingen laten zien. Bijvoorbeeld in zijn derde ronde partij:

Vraag 6: Wit speelde hier 24.Le3. Wat was zijn plan?
Vraag 7: Wat deed Joris hiertegen?

Fragment 6: Amardip Ahluwalia – Dominggus Paays

Dominggus was in Murmansk een paar keer dicht bij een stunt tegen op papier betere tegenstanders. Tegen Amardip Ahluwalia (rating 1962) speelde hij een geweldige partij, maar in het pionneneindspel dacht hij net te gemakkelijk.

Vraag 8: Dominggus speelde zich van geen kwaad bewust 35…Kd6. Hoe wint wit dan?
Vraag 9: Wat had zwart wel moeten spelen?

Fragment 7: Kirill Klukin – Peter Ypma

Dominggus was niet de enige Nederlander die in het eindspel iets fout deed. In onderstaande stelling probeerde hij alleen om de witte vooruitgang te vertragen (wat niet zo’n succesvolle strategie is met 2 seconde bonus per zet, maar dat terzijde). In plaats daarvan had hij echter ook een eenvoudige remise die vrijwel alle Nederlandse jeugdspelers wel zagen.

Vraag 10: Wat had ik gemist?

Fragment 8: Kathleen Wiegmann – Yaroslav Efremov

Gelukkig waren er ook Nederlanders die wel met kansen in het eindspel wisten om te gaan. Zo speelde Kathleen een voortreffelijk pionneneindspel tegen Yaroslav Efremov. Die ging in onderstaande stelling in de fout met 41…Kg3.

Vraag 11: Hoe zette Kathleen dit eindspel om in winst?

Fragment 9: Simon Elgersma- Matvey Galchenko

Tot slot nog een echte rekenstelling.

Vraag 12: Matvey speelde hier 22…Tc3. Is het goed voor wit om die te pakken?

De tweede wedstrijd van het seizoen was meteen een hele belangrijke voor Utrecht. In de eerste wedstrijd hadden we het door kenners benoemde `degradatieduel’ verloren. Aangezien we in de tweede ronde ook tegen een van de op paper zwakkere teams speelden, moest er gewonnen worden om het degradatiespook niet te dicht in de buurt te laten komen.

De voortekenen waren in ieder gunstig: SISSA had geen grootmeesters uit de hoge hoed getoverd en reeds bij aanvang hadden we een internationaal meester geneutraliseerd en stonden we bovendien een witbord voor.

Pieter Nieuwenhuis had namelijk een week eerder al Floris van Assendelft op remise gehouden. Dat ging overigens bepaald niet eenvoudig. Om Pieter-kretologie te gebruiken: `de paal en de lat bewoog, maar het net werd niet geraakt.’ Floris bouwde een steeds grotere druk op en had waarschijnlijk op twee momenten zijn druk kunnen omzetten in een materiële voorsprong. Het tweede moment was in het volgende diagram:

Het is duidelijk dat wit veel beter staat: het zwarte paard op h5 staat buiten spel en de penning op de achtste rij is heel vervelend voor zwart. Het is dan ook niet verrassend dat wit kan toeslaan: 35.Pc4! 35…Ke7 (anders komt 36.Txc8 Txc8 37.Pd6+) 36.Th8 Ke6! (36…Pxe5 dreigde) 37.Te8+ Kd7 38.Txe5± De zwarte stukken komen wel weer tot leven, maar zwart wacht nog een zware taak.

In plaats daarvan volgde 35.Pd5 Pf6 36.Pb4 – 36.Pxf6 Kxf6 en Floris schrijft in een beknopte analyse: `en iedere zet op Td7, Txc8 en Td4 na wint.’ Naar mijn bescheiden mening is het echter nog niet zo duidelijk.

36…e4 37.Lf1 Ta8 38.Lc4+ Kg7 39.Td6 Ta1+ Nu doen de zwarte stukken ook mee. De partij werd vervolgens soepel remise gehouden.

Terug naar zaterdag. Iets te laat werd er begonnen met de wedstrijd. Op dat moment waren er van het eerste van SISSA maar liefst 10 spelers aanwezig. Hoewel er maar 9 moesten spelen, bleef er toch nog een bord leeg. Paul ten Vergert en Koen Lambrechts waren namelijk voor de gezelligheid meegekomen. Verder schreven ze ook een live-verslag. Wie ontbrak er dan? Het was de jarige Nick Maatman. Er ging iets mis bij het oppikken in Assen. Vervolgens kwam hij met het OV, maar zonder goede voorbereiding kun je in een stad als Utrecht natuurlijk verdwalen. Gelukkig wist hij de speelzaal uiteindelijk nog te vinden.

De jarige Nick Maatman die zichzelf beloonde met een overwinning (foto: Ab Scheel)

Als eerste was Jelmer Jens klaar. Het meest interessante wat ik kan melden over deze wedstrijd is dat het Jelmer opviel dat hij ondanks zijn jeugdige leeftijd (32) een van de oudste spelers in de speelzaal was. Hij moest met zwart tegen de debutant aan de zijde van SISSA: Felix Meissner. Hij was de hele wedstrijd op zoek naar voordeel, maar hij kon het niet vinden. Dat kan kloppen, want het was er ook niet. Toen na 24 zetten behoorlijk wat stukken geruild waren, werd de vrede getekend.

Deze remise werd door een paar SISSA-spelers als een overwinning gevierd, maar het zou voorlopig de laatste uitslag zijn waar ze blij mee konden wezen. Het feest aan onze kant begon met een mooie overwinning van Frank van der Put op Nikolas Lubbe. Het diagram hieronder is na 15.e4:

Nikolas Lubbe verzuchtte in de analyse na een aantal verliezende varianten – zoals 15…Dxc4 16.exf5 exf5 17.Pd5+ Kf8 18.Pb6! – `My position is so lost: white can’t even spoil it…’. Dit is duidelijk licht overdreven (Rybca geeft `slechts’ +0.9). Echter, naast het witte voordeel speelt de zwarte stelling door de slechte positie van de koning en de waardeloze witveldige loper heel lastig. Het is mooi om te zien hoe soepel Frank het vervolgens uittikt:

15…g6 16.De2 Kf7 17.Ld2 Dxb2 18.Tab1 Da3 19.Tb3 Da5 20.exf5 gxf5 21.Pe4 Dc7 22.h3 fxe4 23.Dxg4 Tg8 24.Dh5+ Kf8 25.Lh6+ Ke7 26.Lg5+ Kf8 27.Lxe4 1–0

Direct na Frank zette ondergetekende de stand op 3-1 door van Renze Rietveld te winnen. Daar zag het aanvankelijk niet naar uit. In het Slavisch ging ik voor het ietwat ongebruikelijke plan a2-a4-a5-a6. Hier bleek echter niet genoeg tijd voor te zijn en ik kwam in moeilijk vaarwater. Toen echter alsnog de damevleugel open ging, kwam er een eindspel op het bord waar ik weliswaar een pion achter stond, maar veel betere stukken had. Beide was in de eindstelling nog steeds het geval, maar de zwarte stukken stonden zeer onhandig, zoals de slotstelling toont:

De volgende die klaar was, was onze debutant Casper Schoppen. Hij is – als 12-jarige – een van de jongste debutanten in de Meesterklasse. Hij is niet de allerjongste die op het hoogste niveau debuteert. Dat is namelijk (waarschijnlijk) Thomas Beerdsen die dat al als 11-jarige deed (zie dit artikel van Johan Hut). Thomas verloor echter, dus het zou zomaar kunnen dat Casper de jongste is die de wedstrijd winnend afsluit. Die strijd moet hij onder andere uitvechten met Jeroen Piket. Volgens sommigen een van de grootste talenten die Nederland ooit gehad heeft. Of Casper net zo goed gaat worden, moet de tijd uitwijzen. In ieder geval won hij nu een mooie partij. De volgende analyse is van hemzelf:

Op ongeveer hetzelfde moment tekende ook Vincent Diepeveen een puntje bij tegen WGM Melanie Ohme. Dit was des te verwonderlijker doordat hij zich niet lekker voelde. Hij had zeker 40 minuten `benut’ met op de WC zitten en tot overmaat van ramp blunderde hij ook nog. Gelukkig voor hem had hij echter al vanaf zet 8 een eindspel en in een eindspel kun je die tijd wel missen en mag je schijnbaar ook nog wel eens een slechte zet zonder gevolgen doen.

Daarmee stond de tussenstand 5-1 op het scorebord en hadden we nog slechts een halfje nodig om de winst binnen te slepen. Dit leek geen probleem, want we hadden nog een aantal mooie stellingen, maar vanaf dat moment was het onze beurt om kansen te missen. Dit begon bij Tycho Dijkhuis. Hij moest tegen een andere jonge speler: Lucas van Foreest (13 jaar). Maar dat is wel een jonge speler met 2300! Er kwam een atypische Spaanse opening op het bord (zie het diagram).

Een paar zetten later bleek dat Tycho iets handiger was en had een goede stelling bereikt (open database voor analyse)

Vincent Diepeveen zei over deze partij en de andere partij tussen jeugdspelers – Jorden van Foreest tegen Lars Vereggen – de memorabele quote `hak, hak, hak, remise. De huidige jeugdspelers bekijken alleen slagzetten. Dat geloof je toch niet?’ Hiermee geeft Vincent de tip aan jeugdspelers om meer naar stille zetten te kijken. Voor de (jeugd)spelers die nog wat van dit verslag willen leren, heeft Vincent ook nog een andere tip: `probeer altijd naturel en eerlijk te zijn. Daar heb je uiteindelijk het meeste aan!’ Dit was een complimentje voor Jorden van Foreest die toegaf dat hij de zet …e4 gemist had in onderstaande stelling:

Mede hierdoor (en uiteraard door het nauwkeurige spel van Lars) kwam Lars uit zeer slechte stelling terug en kwam hij gewonnen te staan. Over het eenvoudig gewonnen eindspel dacht hij echter iets te eenvoudig, waardoor Jorden onnodig nog een halfje mocht meenemen:

41…Le7 Lars besluit om naar een gewonnen toreneindspel af te wikkelen. Praktisch gezien is dit minder handig, omdat er veel eenvoudigere manieren zijn om te winnen. De makkelijkste winst is 41…g5 42.hxg5 hxg5 43.a5 g4 44.a6 g3 45.a7 g2 46.a8D g1D+ en de witte koning loopt wel mat. Een alternatief is 41…Lxh4. Het is logischer om de loper pas te offeren als het 2 tegen 0 is. Bijvoorbeeld: 42.a5 h5 43.a6 Lf2 44.Tb7 h4

42.a5 Lxb4 43.Txb4 Txa5 44.Kc2 Td5 45.Tg4 Kg8 46.Tf4 g5 Het toreneindspel was waarschijnlijk nog steeds gewonnen door de verre afstand van de koning, maar nu wordt naast de witte ook de zwarte koning afgesneden: 47.hxg5 hxg5 48.Tf6 Kg7 49.Ta6 Kf7 50.Kc3 Ke7 51.Kc4 Td6 ½–½

De stand stond daarmee op 6-2. De resterende partijen waren Nick Maatman – Robert Beekman en Erik-Jan Hummel – Meindert van der Linde. Over de eerste partij zal ik kort zijn. Er kwam een Wolga-gambiet-achtige stelling op het bord. Nick speelt dit de laatste tijd ook met zwart en die ervaring zorgde ervoor dat de extra a-pion uiteindelijk op a7 belandde en beslissend werd. In de andere partij wisselde de kansen echter steeds. Ondergetekende had lang geen idee hoe het stond, maar net toen Erik-Jan Hummel de wedstrijd definitief naar zich toe leek te trekken gebeurde er een aantal zaken:

Uiteindelijk werd het dus 6-4 en hoewel we rond 16:00 op meer durfden te hopen, waren we heel blij met de matchpunten en zijn we dat met een deel van het team nog in een restaurant wezen vieren. Dat deden we samen met Paul Keres 1 die op dezelfde locatie als wij speelde. Zij hadden massaal de trekker overgehaald en met maar liefst 8-2 gewonnen!

———————

Tot slot:

* De partijen van deze ronde (momenteel nog zonder de partij Nick Maatman – Robert Beekman, omdat ik de notatie niet kan ontcijferen):

* Erik-Jan Hummel heeft op het Sissa-forum een leuk stukje over de wedstrijd geplaatst met de titel `Wat zin en lust vermogen‘ (klik op de link en dan op forum – Sissa 1).