Overzicht van aantekeningen

1. De voorgeschiedenis
2. Remise-verzoek na vlagval
3. Commentaar

https://schaaksite.nl/het-gebaar-van-sportiviteit

1. Pf3 c5 2. c4 Pc6 3. d4 cxd4 4. Pxd4 Pf6 5. g3 Db6 6. Pc2 e6 7. Lg2 d5 8. 0-0 Le7 9. cxd5 Pxd5 10. Pc3 Pxc3 11. bxc3 0-0 12. Le3 Da5 13. Pd4 Pe5 14. Lf4 Pc4 15. Dd3 Da4 16. De4 Te8 17. Tfd1 g5 18. Le5 Ld7 19. Lc7 e5 20. Pf5 Dc6 21. Tab1 Dxe4 22. Lxe4 Lxf5 23. Lxf5 b6 24. Td7 Tac8 25. Ld3 Pa5 26. Lxe5 Pc6 27. Ld4 Ted8 28. Tb7 Kf8 29. e3 h6 30. Lf5 Tb8 31. Tc7 Pxd4 32. cxd4 a5 33. Tb5 Td6 34. Ld3 Ld8 35. Tc2 Tb7 36. Kg2 Tdd7 37. Le4 Tbc7 38. Tcb2 Tc3 39. Kf3 Ke7 40. Kg4 Td6 41. Tf5 Kf8 42. Kh5 Kg7 43. Ld5 Lf6 44. Lf3 a4 45. Le4 a3 46. Te2 Te6 47. Ld5 Td6 remise.

Beide spelers zijn in tijdnood. Wit heeft enkele malen bij het doen van zijn zet per ongeluk stukken omgegooid, en daarna de klok van zwart in beweging gebracht. Dit nu hoort niet zo. Wit had in zijn eigen tijd de stukken recht moeten zetten.

Zwart had daarop kunnen reageren door de klok van wit weer in beweging te brengen en te zeggen: ‘Wil je in je eigen tijd de stukken rechtzetten die je hebt omgegooid? Dank je wel.’

Echter, dat doet zwart niet. Telkens zet hij in zijn eigen tijd die stukken recht. Daarbij liep hij het risico zelf door zijn vlag te zullen gaan. En dan komt het. Hoewel de stelling voor wit gewonnen is, was het gedrag van zwart voor wit aanleiding remise aan te bieden.

31. Lc7 (Op dit moment staat zwart op het punt om op te geven. Echter, hij ziet dat wit in vreselijke tijdnood is en daarom niet had gezien 31. Pxg7 Txd6 32. De8+ Kh7 33. Ph5 met remise)

31. … Tc8 (Met slechts vijftien seconden bedenktijd voor wit, stort zijn stelling in.)

32. Dxc8 (32. Lf4 zou voor zwart verloren zijn geweest)

32. … Dxe1+ 33. Kh2 Le5+ 34. Lxe5+ Dxe5+ 35. g3 Kh7 36. Db7+ Kg8 37. f4 De2+

38. Kg1 De1+ 39. Kg2 De2+ De vlag van wit valt. 0-1

Voordat wit zijn laatste zet voor de eerste tijdcontrole kan voltooien, valt zijn vlag. Echter, gelet op de partij in Linares 2009 vindt zwart het sportief om een gebaar terug te doen. Hij vraagt de hoofdarbiter de uitslag ‘0-1’ te wijzigen in: remise. Een remiseovereenkomst is op het toernooi verboden. En voor driemaal dezelfde stelling is het net te laat. De hoofdarbiter wijst het verzoek af omdat de vlag is gevallen. Dat nu betreurt zwart.

Mark Crowter, The Week in Chess van 24 mei 2013:

‘In de derde ronde van het FIDE Grand Prix was de meest onwaarschijnlijke winnaar Leinier Dominguez Peres. Hij stond op het punt om op te geven toen zijn tegenstander Vassily Ivanchuk zichzelf vernietigde.

Ivanchuk speelde Dominguez volledig van het bord in een Grűnfeld. 17. … Tfe8 werd beschouwd als een fout van Dominguez. 23. Lc7! kwam als een schok en de partij zou zijn afgelopen als 26. Le5! was gespeeld. Maar de partij ging verder met winstkansen voor Ivanchuk (31. Pxg7!). 31. … Tc8 was knap lastig voor wit, 32. Lf4!

Echter, nadat wit eerst zijn voordeel weggaf, blunderde hij daarna een stuk en vervolgens viel zijn vlag. (…) Het doet pijn aan de ogen om er naar te kijken. Maar, als een professional niet met zijn bedenktijd kan omgaan, wat kun je dan verwachten? Voor mij is dat een belangrijk onderdeel van het spel. Het toernooi wordt gespeeld zonder een increment voor de 60ste zet, daarna volgt 30 seconden per zet. Dat laatste wordt toegepast om afschuwelijke problemen voor bepaalde spelers te voorkomen. De regel van de bedenktijden is een keuze, maar ik denk dat het een goede manier is voor toptoernooien.’

https://schaaksite.nl/mat-en-remise-overeenkomst

In de laatste ronde van de KNSB-competitie 2012-2013 doet zich een claim voor wegens driemaal dezelfde stelling. De speler roept de tussenkomst in van de wedstrijdleider. Echter, hij vergeet daarbij eerst de zet te noteren die leidt tot driemaal dezelfde stelling. Dit verzuim is in strijd met de FIDE-regels. Echter, de vraag rijst wat de gevolgen zijn van dit verzuim.

Er zijn drie mogelijkheden:

1. De leer van de strikte toepassing van de FIDE-regels die inhoudt dat de wedstrijdleider de claim afwijst. Omdat de wedstrijdleider erop moet toezien dat zijn beslissing wordt uitgevoerd, kan de speler zijn verzuim niet herstellen. Een tweede claim is niet mogelijk.

2. De leer dat de wedstrijdleider het verzuim moet kwalificeren als een niet-ontvankelijkverklaring van de claim. De speler kan daarna zijn verzuim alsnog herstellen. Doet hij dat ontstaat een nieuwe situatie en kan de speler wel rechtsgeldig – voor de tweede maal – claimen.

3. De leer van het behoorlijk optreden van de wedstrijdleider. De wedtrijdleider stelt de claimende speler in de gelegenheid zijn verzuim te herstellen.

Overzicht van aantekeningen

1. Het indrukken van de klok
2. Wageningen VLG Advocaten – LSG
3. Het verslag van LSG
4. Het wettelijke kader
5. Strikte toepassing
6. De beslissing van de competitieleider
7. Mijn commentaar
8. Noteren van de zet
9. Het behoorlijk optreden
10. De straf
11. Het beoordelen van een claim
12. U bent aan zet

‘Dan gebeurt het, mijn tegenstander voert zijn 39e zet uit, staat die toren voor, en vergeet zijn klok in te drukken. Meestal attendeer ik mijn tegenstander hierop, nu doe ik niets. Het is al voor de tweede keer in de partij…de eerste keer zei ik overigens ook niets. NU heeft hij nog ruim vier minuten. Ik heb een paar zetten, 39… c5-c4 is wel de beste (en dan sta ik nog steeds totaal verloren), maar ik voer hem expres niet uit,’ aldus Renzo, vgl. https://schaaksite.nl/liechtenstein-over-schaken-klok-en-geknoei

Renzo wacht en de tijd verstrijkt tot de vlag van de tegenstander valt. De Herr Schiedsrichter kent Renzo de winst van de partij toe. Een verzuim van de tegenstander, maar wel met grote gevolgen. Een juiste beslissing van de Herr Schiedsrichter, zo zit het schaakrecht nu eenmaal in elkaar.

In Wageningen claimt een speler remise wegens driemaal dezelfde stelling, echter hij verzuimt zijn zet eerst te noteren, iets wat is voorgeschreven op grond van de FIDE-regels. Een duur foutje, of moet de wedstrijdleider voor dit foutje zijn hand over zijn hart strijken? Iedereen heeft zo zijn ervaringen of voorbeelden hoe naar scheidsrechterlijke gevallen te kijken.

‘En met nog ongeveer een half uur te spelen begon het tij te keren. Zwart stond inderdaad nog altijd een pion achter, maar de tegenstander had zijn paard volledig buitenspel gezet. Zwart speelde vervolgens niet direct even handig waardoor er op enig moment volgens de tegenstander drie keer de zelfde stelling op het bord kwam. Wit wilde remise, maar de claim werd afgewezen omdat deze niet conform de regels was ingediend. Er ontstond wat discussie,

waar naar mijn idee met name Afek wat last van leek te hebben. Hij vroeg in elk geval meerdere keren om stilte, misschien ook omdat Jan-Willem hem toch wel aardig in de problemen had gebracht. Met voor Afek nog bijna zes minuten en voor Jan-Willem nog ruim drie minuten op de klok koos hij er voor zijn paard te offeren en terecht te komen in het altijd lastige eindspel K+T+L – K+T. Bij correct tegenspel remise, maar het gaat wel heel erg vaak mis. En tsja het kost de partij met alleen de toren altijd meer tijd, maar bijna drie minuten verschil……

Met een grote mensenmassa, al dan niet staand op stoelen, om het bord ontspon zich een wilde snelschaakpartij. Volgens meerdere mensen zijn er minstens 70 zetten in het eindspel gedaan, werd er door een aantal omstanders achteraf gesproken over niet netjes midden op het veld plaasten van de stukken door met name Jan-Willem. Maar zowel de spelers als de wedstrijdleider zeiden niets, protesteerden niet, claimden niet, behalve………… door Jan-Willem die met precies vijf seconden op de klok Afek de tijd zag overschrijden. Toeval of niet Afek bleek op dat moment toch ook nog in de fout te zijn gegaan op het bord. Een waanzinnige thriller,

maar nog was het niet afgelopen want bij zwart had de partij zeker tien minuten stil gelegen en zwart had na het afwijzen van de claim ook nog eens twee minuten extra gekregen. En niemand had eigenlijk nog op die partij gelet.

Ik ook niet, sterker nog, na de winst van Jan-Willem was ik zelfs eerst de zaal uitgelopen en zag toen ik weer in de zaal terugkeerde een uitslag ½-½ op het scorebord staan. Voor LSG is het prettig dat dit niet correct was. Zwart was in alle ‘rust’ optimaal gebruik gaan maken van het ‘misplaatste’ paard. Hij won op die manier toch het eindspel met een pion minder. Mocht de partij alsnog remise verklaard worden dan zal de eindstand 5-5 worden en blijft LSG kampioen,’ aldus het verslag van LSG.

9.2 De partij is remise, als de aan zet zijnde speler terecht claimt dat dezelfde stelling voor minstens de derde keer (niet noodzakelijkerwijs door opeenvolgende herhaling van zetten)

a. tot stand gaat komen, als hij eerst zijn zet op zijn notatieformulier noteert en de arbiter zijn

voornemen meedeelt om deze zet spelen, of

b. zojuist tot stand is gekomen, en de speler die remise claimt aan zet is.

(…)

9.5 Als een speler remise claimt op grond van artikel 9.2 of 9.3, dan mag hij beide klokken stilzetten (zie artikel 6.12b). Hij mag zijn claim niet intrekken.

a. Als blijkt dat de claim terecht is, dan is de partij onmiddellijk remise.

b. Als blijkt dat de claim onterecht is, dan moet de arbiter drie minuten toevoegen aan de

bedenktijd van de tegenstander. Daarna moet de partij worden voortgezet. Als de claim

gebaseerd was op een voorgenomen en genoteerde zet (9.2a; 9.3a), dan moet deze zet

worden gedaan met inachtneming van artikel 4.

13.1 De arbiter moet erop toezien dat de Regels voor het Schaakspel strikt worden nageleefd.

13.3 (…) Hij moet erop toezien dat door hem genomen beslissingen worden uitgevoerd, en de spelers zonodig bestraffen.

http://pijpersh.home.xs4all.nl/index.html?page=http://pijpersh.home.xs4all.nl/nl/schaakrecht/pdg/schaakrecht_pieter_48.html

Die zaak was voor de FIDE aanleiding om op 1 juli 2009 de dwingend rechtelijke verplichting tot het stilzetten van de klokken in artikel 9.5 van de FIDE-regels te wijzigen in een facultatieve mogelijkheid. In dat artikel is ‘dan zet hij onmiddellijk beide klokken stil’ gewijzigd in: dan mag hij beide klokken stilzetten. Het mogelijke verzuim de klokken stil te zetten heeft dus geen gevolgen meer voor het behandelen van de claim.

(3) het feit dat de speler van Wageningen de zet 53. Ld7 niet eerst heeft genoteerd is in strijd met de FIDE-regels.

De vraag rijst wat het gevolg is van het overtreden van de regel. Welnu,

– indien de zet is gedaan en de klok van de tegenstander niet in beweging is gebracht, wordt de remiseclaim afgewezen

– indien de klok van de claimende speler blijft lopen (en de klokken dus niet zijn stilgezet) werd tot 1 juli 2009 de remiseclaim afgewezen

– dus, indien de zet niet eerst is genoteerd, wat dan?

Bij het indienen van een claim moet de juiste volgorde in acht worden genomen. Bijvoorbeeld eerst a, dan b, vervolgens c en tot slot pas d. Indien van die volgorde wordt afgeweken bijvoorbeeld eerst b, dan a, is dat vreemd. Want, een zet wordt genoteerd terwijl de klokken zijn stilgezet. Dat mag niet.

Echter, Gijssen is nogal verbaasd over deze gang van zaken, vgl. februari 2008, Is the arbiter always right? Gijssen meent dat het beste is de zet pas te noteren nadat de speler de tussenkomst van de wedstrijdleider heeft ingeroepen. Het vasthouden aan de volgorde in artikel 9.2 onder a vindt hij kinderachtig (‘childisch’).

De vraag rijst dan ook wat de opvatting is van de competitieleider van de KNSB.

7. Mijn commentaar” name=”tekst7″>7. Mijn commentaar

In de eerste plaats behandelt een competitieleider op grond van artikel 21.3 van het KNSB-competitiereglement geen ‘protest’, maar: een bezwaarschrift. Indien een bezwaarmaker zijn geschrift een ‘protest’ noemt, neemt een competitieleider die term niet over, maar hanteert hij de juiste term. De competitieleider kent de regels en past die toe. Bepaalde termen moet men nu eenmaal op de juiste wijze gebruiken, anders praten we langs elkaar heen. Door die begripsverwarring begrijpen we elkaar niet.

In de tweede plaats is het maar een wonderlijke werkwijze van de competitieleider. Het komt erop neer dat de wedstrijdleider de eerste claim moet afwijzen (in de term van de competitieleider: niet-ontvankelijk). Vervolgens zijn er omstanders of teamgenoten die de claimende speler voorzeggen dat hij zijn zet moet noteren. Als de speler dat vervolgens doet, claimt hij daarna voor de tweede keer remise. Die tweede claim zou dan wel kunnen worden behandeld. Allereerst staat de betrokken wedstrijdleider niet alleen in zijn hemd, maar er wordt ook nog getornd aan zijn eerste beslissing die in strijd met artikel 13.3. niet wordt uitgevoerd. Voorts als een ambtenaar bij de gemeente voor het behandelen van een aanvraag voor een vergunning zou handelen zoals de competitieleider meent te moeten doen, is dat honend voorpaginanieuws van het grootste dagblad van Nederland. Hierna leg ik dat uit.

http://www.chessgames.com/perl/chessgame?gid=1047222

1. d4 Pf6 2. c4 g6 3. Pc3 d5 4. cxd5 Pxd5 5. e4 Pxc3 6. bxc3 Lg7 7. Lc4 0-0 8. Pe2 c5 9. 0-0 Pc6 10. Le3 Dc7 11. Tc1 Td8 12. Lf4 Dd7 13. dxc5 De8 14. Ld5 Ld7 15. Lg5 Tdc8 16. Dd2 e6 17. Lb3 Pe5 18. f4 Pg4 19. f5 Txc5 20. Pd4 Tac8 21. h3 Pe5 22. fxe6 Lxe6 23. Pxe6 fxe6 24. Lf6 Pc4 25. Dd4 Lh6 26. Tce1 Pd2 27. Tf2 Pxb3 28. axb3 Txc3 29. Dxa7 Txb3 30. La1 Dd7 31. Kh1 Dd3 32. Da2 Tf8 33. Txf8+ Lxf8 34. Le5 Db5 35. Td1 h5 36. Dc2 Tb4 37. La1 Da4 38. Dd3 Tb3 39. Dd8 Dxe4 40. Kh2 Df4+

Volgens Gijssen is het verloop van de partij als volgt: 41. Kh1 De4 42. Kh2 Df4+ (tweede keer) 43. Kg1 De3+ 44. Kh2. Nu wordt de partij afgebroken. Zwart doet in een verzegelde envelop de zet 44. … Df4+. Dit is nu de derde keer dat deze stelling op het bord verschijnt.

Op het moment waarop de volgende dag de partij wordt vervolgd, claimt zwart remise wegens driemaal dezelfde stelling. De arbiter wijst deze claim af, omdat de verzegelde zet beschouwd wordt als te zijn voltooid. In dit geval had zwart moeten claimen voordat de zet in de envelop werd gedaan.

Als het waar is dat het zo is gebeurd, ben ik het eens met deze beslissing. Daar komt bij dat zwart de hele nacht gniffelend heeft kunnen slapen in de wetenschap dat zij remise claimde, terwijl wit die nacht doorploeterde op de partij. Ha ha ha. Het gedrag van zwart is onsympathiek en bovendien onsportief.

Echter, op chessgames.com gaat de partij verder waarbij zwart een andere 44ste zet doet, namelijk 44. … Df2 45. Le5 Tb5 46. Db8 Df5 47. Ld6 Td5 48. Txd5 exd5 49. Lxf8 Dxf8 50. Dxb7 Dd6+ 51. Kg1 d4 52. Kf2 Df4+ 53. Df3 Dxf3+ 54. Kxf3 Kf7 55. Ke4 ½-½.

Denk bijvoorbeeld aan het indienen van een aanvraag (doet er niet toe wat voor vergunning) bij de gemeente. De aanvraag moet volledig zijn, in geval van onvolledigheid moet het orgaan de aanvrager de mogelijkheid geven zijn verzuim aan te vullen. Als dit niet binnen een redelijk termijn gebeurt mag het orgaan de aanvraag buiten behandeling laten.

Een formalistische werkwijze is de volgende.

Stel, een burger dient een aanvraag in bij de gemeente voor een vergunning. Daarbij vergeet de burger iets te overleggen wat van belang is. De ambtenaar verklaart de aanvraag niet-ontvankelijk, of wijst deze af wegens het ontbreken van een document. Tegen die beslissing kan de burger bezwaar aantekenen, en daarna beroep bij de rechtbank en hoger beroep bij de Raad van State.

Allemaal kouwe drukte om niks. De burger kan gewoon daarna alsnog een aanvraag indienen met overhandiging van het gevraagde document. Het is dus alleen maar nodeloze bureaucratie. Dat kan efficienter.

Zo werd in de vorige eeuw de volgende behoorlijkheidsnorm geformuleerd. Het is voor een ambtenaar een behoorlijkheidsnorm de burger de gelegenheid te geven zijn verzuim aan te vullen. De ambtenaar mag het verzoek niet onmiddellijk afwijzen vanwege een bepaald verzuim. De burger kent het recht niet, en voorkomen moet worden dat hij voor het indienen van een aanvraag eerst het juridisch advies moet inwinnen van een rechtsbijstandverlener.

Ter illustratie een voorbeeld van Gijssen. Hij heeft eens een claim wegens driemaal dezelfde stelling meegemaakt van Korchnoi. De grootmeester had de tussenkomst van Gijssen ingeroepen, hem zijn voorgenomen zet meegedeeld, maar deze zet nog niet genoteerd. Daarop vroeg Gijssen Korchnoi deze zet eerst te noteren, wat Korchnoi weigerde. Dat was voor Gijssen aanleiding de claim niet in behandeling te nemen, waarop Korchnoi alsnog de zet noteert. Gijssen nam de claim in behandeling, vgl. april 2008, Draw claims.

Ik ben het eens met Gijssen. Het schaakrecht maakt deel uit van de waarden die gelden in ons land. Een arbiter is in wezen een ambtenaar die belast is met de uitvoering van de wet.

11. Het beoordelen van een claim” name=”tekst11″>11. Het beoordelen van een claim

Sommige wedstrijdleiders vrezen de beoordeling van een remiseclaim wegens driemaal dezelfde stelling. Er is daarvoor geen enkele grond. De toets is tamelijk eenvoudig.

De wedstrijdleider maakt de spelers erop attent dat een remiseclaim ook een remiseaanbod is. Hij vraagt de speler van LSG of hij het remiseaanbod aanvaardt. Als de speler van LSG dat doet, is de partij onmiddellijk door remise geëindigd.

Indien de speler van LSG het aanbod afwijst, vraagt de wedstrijdleider de speler van Wageningen de stelling na de 52ste zet van zwart op een apart bord te plaatsen. De speler is veel handiger in het opzetten daarvan dan de wedstrijdleider. Dat tweede bord staat liefst naast het wedstrijdbord van de spelers. Als de speler van Wageningen de stelling heeft opgezet vraagt de wedstrijdleider aan de speler van LSG of dit de juiste stelling is. Als deze dat beaamt, vraagt de wedstrijdleider de speler van Wageningen de zet 53. Ld7 uit te voeren. Daarna ontstaat de stelling zoals weergegeven in het diagram in aantekening 2.

Vervolgens vraagt de wedstrijdleider aan de speler van Wageningen wanneer deze stelling voor het eerst op het bord is verschenen. Deze antwoordt: ‘Na 49. Ld7.’ De wedstrijdleider signaleert dat in deze stelling zwart aan zet is. Daarop vraagt de wedstrijdleider de speler van Wageningen de partij aan de hand van zijn notatieformulier te vervolgen. Er volgt 49. … Ka5 50. Le8 Kb6 51. Ld7. De speler van Wageningen verklaart dat de stelling voor de tweede maal is verschenen. De speler van LSG en de wedstrijdleider verifiëren of dit juist is. De wedstrijdleider signaleert opnieuw dat ook in deze stelling zwart aan zet is. Nu tweemaal de stelling dezelfde is, vraagt de wedstrijdleider aan de speler van Wageningen de partij te vervolgen. Er volgt 51. … Ka5 52. Le8 Kb6. En nu zegt de speler van Wageningen dat door 53. Ld7 de stelling voor de derde maal verschijnt. De wedstrijdleider signaleert tot slot dat ook in deze stelling zwart aan zet is.

De speler van LSG en de wedstrijdleider concluderen dat driemaal dezelfde stelling op het bord is verschenen. De speler van Wageningen is in zijn bewijs geslaagd. Pas door deze constatering is de partij op grond van de FIDE-regels geëindigd in remise. Zo simpel is dat, en is het naspelen van de hele partij overbodig.

http://127.0.0.1/wordpress_1665/2013/04/30/mat-en-remise-overeenkomst/

1. Mat en remise
2. Het ingetrokken bezwaarschrift
3. De opvattingen van Gijssen
4. Wettelijke bepalingen
5. De kern van het probleem
6. Het Voorwoord op de FIDE-regels
7. De eerste fase: bijzondere omstandigheden van het geval
8. De tweede fase: redeneren naar analogie
9. Tijdsdruk is wezenlijk element van schaken
10. De afweging in de SGS-zaak

30. … Db6+ 31. c5 Dxb3 32. cxd6 Db6+ 33. Kh1 Pc6 34. d7 Pd4 35. Dd5 Tg7 36. De4 Tgxd7 37. g3 Db3 38. f4 Dd5 39. Dxd5 Txd5 40. fxe5 fxe5 41. b4 Kf7 42. h3 Te8 43. g4 Td6 44. Td3 Td7 45. T1d2 Td5 46. Th2 a6 47. a4 Kf6 48. a5 Tb5 49. Td1 Pc6 50. Tb2 Pd4 51. Tbb1 Td5 52. Td2 Tc8 53. Tb3 Tc4 54. Tdb2 Pb5 55. Tb1 Tdd4 56. T3b2 Td3 57. Kg2 Pd4 58. Th1 Zwart heeft een gewonnen stelling, echter de tijdsdruk begint mee te wegen.

58. … Tcc3 59. Kf2 Txh3

Door materiaal te winnen hoopt zwart meer grip op de partij te krijgen.

60. Txh3 Txh3 61. Kg2 Tb3 62. Tc2 Txb4 63. Tc6+

Achter de paaltjes heeft zwart moeite met de verdediging.

63. … Kf7 64. Txa6 Tb5 65. Txh6 Txa5 66. Kg3 Tc5 67. Tg6 e4 68. Te6 e3 69. Txe3 Pc6 70. Te6 Pe5 71. Tf6+ Kg7 72. Th6 Pf7 73. Tf6 Kg8 74. Kf3 Kf8 75. Ke4 Tc2 76. Kd5 Td2+ 77. Ke6

Wit heeft nog dertien minuten bedenktijd, zwart nog 32 seconden. Op dat moment ziet de stelling er als volgt uit.

Zwart doet 77. … Td6+. Hij brengt de klok van wit in beweging en biedt remise aan. Wit accepteert dat.

Daarop ziet zwart dat hij zijn tegenstander heeft mat gezet. Hij beroept zich op artikel 5.1.a van de FIDE-regels.

De wedstrijdleider beslist dat de uitslag remise is. Tegen die beslissing tekent zwart bezwaar aan bij de competitieleider van de SGS. Ook vraagt hij mijn mening.

3.De opvattingen van Gijssen” name=”tekst3″>3.De opvattingen van Gijssen

Gijssen heeft over soortgelijke gevallen wel eens zijn mening gegeven, vgl. de volgende zaken.

In Peru heeft Alenadro Mendoza een vreemd geval meegemaakt. Een speler geeft de partij op. Echter de volgende dag gaat hij naar de wedstrijdleiding en claimt dat de uitslag van zijn partij ongeldig is. Aan de hand van zijn notatieformulier laat hij zien dat hij zijn tegenstander mat had gezet. De wedstrijdleiding accepteert deze claim niet, omdat beide spelers de eerdere uitslag hebben aanvaard.

Gijssen om raad gevraagd, citeert de artikelen 5.1 a en b, 7.4a en 8.7. Hij meent dat op grond van artikel 8.7 het voor een organisator mogelijk moet zijn de uitslag te wijzigen. Hij meent dat op grond van artikel 5.1 de partij door de matzet voorbij is. ‘De matzet hoeft niet te worden geclaimd, de partij is eenvoudig voorbij, en alles wat nadien is gebeurd is domweg niet meer relevant’, aldus Gijssen, april 2005, Those cheating ways.

Daar staat tegenover dat Hans van Mulekom heeft meegemaakt dat een speler een zet heeft gedaan waardoor de koning schaak komt te staan. Vervolgens biedt de speler remise aan en brengt de klok van de tegenstander in beweging. De tegenstander aanvaardt het aanbod. Na afloop van de partij ontdekken zij dat de koning niet alleen schaak staat, maar dat het zelfs mat is. Beide spelers hadden dat niet bemerkt. Hoe moet de uitslag luiden?

Gijsen wederom om advies gevraagd, citeert de artikelen 5.1 a en b en 9.1.b. Voor Gijssen is van belang te weten of mat werd ontdekt na afloop van de partij. Zijn interpretatie van ‘na de partij’ is dat de notatieformulieren zijn getekend als bevestiging van remise. ‘Als het voorval zich voordoet bij rapid of snelschaak waar geen notatieformulieren worden gebruikt, bestaat er naar hij aanneemt geen enkele twijfel over de echte bedoeling van de spelers dat remise is overeengekomen. Men kan betogen dat na de matzet de partij voorbij is en dat de remiseovereenkomst niet heeft plaatsgevonden tijdens de partij, omdat de partij al voorbij was. Niettemin ben ik van mening dat de remiseovereenkomst in stand blijft,’ aldus Gijssen, juni 2011, Leave the tournament? Lose points!

Wat zo lastig is aan deze antwoorden, is dat zij tegenstrijdig zijn.

5.1 a. De partij is gewonnen door de speler die de koning van zijn tegenstander heeft matgezet. Dit beëindigt de partij onmiddellijk, onder voorwaarde dat de zet waarmee de matpositie werd bereikt, reglementair was.

5.2 c. De partij is remise als beide spelers dit tijdens de partij overeenkomen. Dit beëindigt de partij onmiddellijk (zie artikel 9.1).

7.4 a. Als tijdens een partij blijkt dat er een onreglementaire zet is voltooid, waaronder ook begrepen wordt het slaan van de koning van de tegenstander of het niet voldoen aan alle eisen aangaande promotie, moet de stelling teruggebracht worden naar de stelling onmiddellijk voorafgaand aan de onregelmatigheid. Als deze niet kan worden bepaald, moet de partij voortgezet worden vanuit de laatste vast te stellen stelling voor de onregelmatigheid. De klokken moeten worden bijgesteld overeenkomstig artikel 6.13. De artikelen 4.3 en 4.6 zijn van toepassing op de zet die de onreglementaire zet vervangt. De partij moet dan worden voortgezet vanuit deze herstelde stelling.

8.7 Aan het eind van de partij dienen beide spelers beide notatieformulieren te ondertekenen, waarbij de uitslag van de partij wordt aangegeven. Zelfs als deze incorrect is, blijft de uitslag gehandhaafd tenzij de arbiter anders beslist.

9.1 b. Als het toernooireglement een remiseovereenkomst toestaat dan gelden de volgende regels:

1. Een speler die remise wil aanbieden, dient dit te doen nadat hij zijn zet op het schaakbord heeft gedaan, en voordat hij zijn klok stilzet en de klok van zijn tegenstander in gang brengt. Een remiseaanbod op elk ander moment tijdens de partij is wel geldig, maar moet worden getoetst aan artikel 12.6. Aan het aanbod kunnen geen voorwaarden

worden verbonden. In beide gevallen kan het aanbod niet worden ingetrokken en blijft het van kracht totdat de tegenstander het aanneemt, het mondeling afwijst, het afwijst door een stuk aan te raken met de bedoeling er een zet mee te doen of het te slaan, of de partij op een andere wijze is beëindigd.

En tot slot luidt artikel 13.1 als volgt:

13.1 De arbiter moet erop toezien dat de FIDE-regels strikt worden nageleefd.

6. Het Voorwoord op de FIDE-regels” name=”tekst6″>6. Het Voorwoord op de FIDE-regels

Het Voorwoord van de FIDE-regels luidt in het Engels onder meer:

The Laws of Chess cannot cover all possible situations that may arise during a game, nor can they regulate all administrative questions. Where cases are not precisely regulated by an Article of the Laws, it should be possible to reach a correct decision by studying analogous situations which are discussed in the Laws. The Laws assume that arbiters have the necessary competence, sound judgement and absolute objectivity. Too detailed a rule might deprive the arbiter of his freedom of judgement and thus prevent him from finding the solution to a problem dictated by fairness, logic and special factors.

FIDE appeals to all chess players and federations to accept this view.

Omdat de vertaling van de KNSB onduidelijk is, heb ik een eigen vertaling gemaakt, die luidt als volgt.

‘De FIDE-regels kunnen niet alle gevallen regelen die mogelijk kunnen voorkomen tijdens een partij. Ook kunnen de regels geen antwoord geven op alle problemen waarmee een wedstrijdleider te maken kan krijgen. Indien gevallen niet precies zijn geregeld in een artikel van de FIDE-regels, moet de wedstrijdleider proberen een juiste beslissing te geven door naar analogie te redeneren aan de hand van situaties die wel zijn geregeld in de FIDE-regels.

De FIDE-regels gaan ervan uit dat de wedstrijdleider beschikt over de vereiste deskundigheid, over een goed beoordelingsvermogen en dat hij volstrekt objectief is.

Een te precies geformuleerde regel kan de wedstrijdleider zijn beoordelingsruimte ontnemen, waardoor hij wordt tegengehouden het probleem op te lossen

– gebaseerd op redelijkheid en billijkheid,

– op logisch redeneren en

– en om rekening te houden met de bijzondere omstandigheden van het geval.

De FIDE doet een beroep op alle schakers en schaakbonden deze opvatting te aanvaarden.’

Het Voorwoord is niet in strijd met artikel 13.1 van de FIDE-regels. Dat blijkt wel, nu in het kopje van artikel 13 uitdrukkelijk tussen haakjes wordt verwezen naar het Voorwoord, ook in de Engelse versie, vgl.

– Article 13: The role of the Arbiter (See Preface)

– Artikel 13: De taak van de arbiter (zie Voorwoord)

In wezen bestaat het beoordelen van een zaak op grond van het Voorwoord op de FIDE-regels uit twee fasen. Die overigens soms moeilijk zijn te scheiden. Bij de uitleg gaat het om het idee.

De eerste fase gaat om de vraag of een bepaald voorval tijdens een schaakpartij een bijzondere gebeurtenis is waarop geen regel in de FIDE-regels van toepassing is of niet van toepassing hoort te zijn.

De tweede fase gaat over de vervolgvraag: als er sprake is van een bijzondere gebeurtenis wat moet de arbiter dan beslissen?

In 1979 en 1981 hielp ik bij het organiseren van twee Oudemeester Grand Prix, met onder andere Korchnoi etc. We hadden geen ‘officiële’ arbiters. We hadden geen problemen. Organiseren en het zijn van arbiter is een kwestie van gezond verstand (‘common sense’) en niet van diploma’s!

http://www.chessvibes.com/reports/fide-on-player-licences-a-major-misunderstanding

Ook in het gewone leven kan soms rekening worden gehouden met de redelijkheid en billijkheid. Die redelijkheid en billijkheid (goede trouw) ziet vooral op het beoordelen van de relatie tussen de spelers onderling. Of, zoals het heet ‘de aanvullende en corrigerende werking van de redelijkheid en billijkheid’. Soms is een regel in het geval dat moet worden beslist, onvoldoende duidelijk. Dan kan de redelijkheid en billijkheid die regel aanvullen. Een andere keer is in een voorkomend geval een regel veel te hard, dan kan de redelijkheid en billijkheid die regel corrigeren.

Van belang is wat bijvoorbeeld spelers over en weer van elkaar mogen verwachten.

Het logisch redeneren waarop het Voorwoord doelt, ziet op het interpreteren van de feiten en de regel/het recht. Het heeft betrekking op de taak van de wedstrijdleider. Ambtenaren moeten bij het uitvoeren van de wet de beginselen van behoorlijk bestuur en de behoorlijkheidsnormen toepassen. En tegenwoordig komt daar nog bij: kunnen de mensen de beslissing nog wel volgen?

Denk hierbij aan het voorbeeld K+P tegen K+P. Die stelling is volgens de arbiters geen remise, maar verloren voor de speler wiens vlag valt. Er is geen enkele grootmeester ter wereld, geen enkele schaker hoger dan stap 1 die zo’n beslissing begrijpt. Welnu, als alleen arbiters zo’n beslissing kunnen begrijpen, is die beslissing dwaas. De arbiters hebben zich vervreemd van de schakers en leven in een ivoren toren.

Tot slot geeft het Voorwoord een opdracht aan de wedstrijdleider rekening te houden met de bijzondere omstandigheden van het geval.

Juist in de sportwereld – ook in de schaakwereld – moet een wedstrijdleider in het belang van het bijbrengen van de sportiviteit bij de spelers deze drie beginselen in het oog houden. Indien een wedstrijdleider als een kip zonder kop de regels toepast, is dat slecht voorbeeldgedrag voor schakers. Het is fnuikend voor het bijbrengen van sportiviteit, voor het bijbrengen van een beetje begrip hebben voor een ander.

In paragraaf 3.10 van ‘Een introductie in het schaakrecht’ heb ik de volgende formule gegeven:

FIDE-regels + strikte naleving, met verstand = een gegeven voor een wedstrijdleider

Daar gaat het om: gebruik je common sense bij het uitvoeren van de FIDE-regels.

9.Tijdsdruk is wezenlijk element van schaken” name=”tekst9″>9.Tijdsdruk is wezenlijk element van schaken

In de SGS-zaak gaat het om een speler die de spanning van het schaken niet meer aankan als hij in tijdnood zit. Hij ziet het niet meer, hij is er doorheen, hij zit stuk. Zoals een marathonloper zijn krachten moet verdelen, zo moet de schaker zijn bedenktijd verdelen. Dat is een fundamentele regel in elke sport.

Zelfbeheersing is van groot belang in het dagelijkse leven. Ook in onze samenleving moeten onder tijdsdruk (zware) beslissingen worden genomen. En ik heb de indruk dat in onze jachtige tijd in sommige beroepen die krappe tijdsdruk steeds belangrijker wordt. Voor steeds meer functies geldt als eis dat iemand stressbestendig moet zijn. In wezen geldt tijdsdruk met name voor alle opleidingen: onvermijdelijk komt er het moment van een toets, een tentamen, een examen etc. Zorgen dat de betrokkene de stof tijdig beheerst. Binnen de afgesproken tijd moet het werk zijn opgeleverd. Binnen zoveel dagen moet een bezwaar- of beroepschrift zijn ingediend.

Schaken is een denksport. Dat de SGS-schaker zijn krachten niet goed heeft verdeeld, is zijn eigen verantwoordelijkheid: het komt voor zijn eigen rekening en risico. Het kunnen beheersen van de zenuwen is een wezenlijk onderdeel van schaken. Dat betekent op verstandige wijze de bedenktijd verdelen, en rekening houden met het moeten nemen van beslissingen onder tijdsdruk. Neemt men deze elementen weg, is schaken geen sport meer te noemen. Daarom betreur ik ook de invoering van de incrementregel in de KNSB-competitie (waar arbiters uit eigen belang zo voor pleiten, omdat ze met hun zwarte-kousen-interpretaties er zelf een janboel van hebben gemaakt).

Een reactie op het Australische arbitersforum van 21 april 2013:

There are probably almost no analogue clocks in use now, no comps run on them – but really has the game progressed?

One other person and myself stated the lateness of arriving home after increment time plus long travel time – this still deters me, it stuffs up the next day (at least when you get older it does). It is okay if no responsibilities.

The arbiters can sit on their back sides and less controversy but completely changes the aspect of the game for someone who was good at time and hated losing that natural advantage. They can play without me.

Maar deze laatste reactie als hartekreet terzijde.

Op het Southend Open 2013 in Engeland doet zich tussen twee grootmeesters een voorval voor van een remiseclaim op grond van artikel 10.2. Het voorval laat zien hoe verschillend gedacht kan worden over de FIDE-regels.

Overzicht van aantekeningen

1. Southend Easter Congress
2. De klacht van Gawain Jones
3. Overig commentaar van Jones
4. Enkele commentaren
5. De elementen van de remiseclaim
6. Vier type beslissingen
7. De herhaalde claim
8. Tot slot

2. De klacht van Gawain Jones” name=”tekst2″>2. De klacht van Gawain Jones

De volgende klacht heeft Gawain Jones op 13 april 2013 gepubliceerd op zijn website.

http://gawainjones.co.uk/southend-easter-congress/

Geachte heer,

Hierbij dien ik een klacht in over de gang van zaken in mijn partij tegen Alexander Cherniaev in de laatste ronde van het Southend Open. Zoals u weet claimde Alexander Cherniaev remise en nadat zijn vlag was gevallen, kende de arbiter de claim toe. Ik heb de partij als volgt gereconstrueerd:

Wit: Gawain Jones (2653)

Zwart: Alexander Cherniaev (2447)

Southend, 1 april 2013

Southend Eastern Open

Zevende ronde

1. d4 Pf6 2. c4 d6 3. Pc3 Lf5 4. f3 e5 5. d5 e4 6. Dd4 exf3 7. gxf3 c5 8. De3 Le7 9. Ld2 a6 10. 0-0-0 b5 11. Df2 b4 12. Pb1 Da5 13. e4 Lc8 14. a3 Da4 15. axb4 Pbd7 16. Pe2 Tb8 17. Pec3 Dxb4 18. Lf4 0-0 19. Dc2 Pe8 20. Ld2 Lf6 21. f4 Ld4 22. Pa4 Db7 23. Lc3 Le3 (=) 24. Ld2 Ld4 25. Lh3 Pb6 26. Lxc8 Dxc8 27. Pxb6 Txb6 28. Lc3 Le3 29. Ld2 Ld4 30. Pc3 f5 31. The1 fxe4 32. Txe4 Dh3 33. Pa4 Tb7 34. Lc3 Pf6 35. Te6 Le3 36. Kb1 Lxf4 37. Tg1 Ph5 38. Tg2 Df5 39. Tge2 (=) 39… Dxc2 40. Kxc2 g5 41. h3 Pg3 42. Tf2 Pf5 43. Kd3 h6 44. Tfe2 Kh7 45. Te1 Ph4 46. b4 cxb4 47. Te7 Tf7 48. Txf7 Txf7 49. Lxb4 Tb7 50. Lc3 Pf3 51. Te6 Tf7 (=) 52. c5 dxc5 53. d6 Lxd6 54. Txd6 Pg1 55. Pxc5 Pxh3 56. Ld4 Pf2 57. Ke2 Pg4 58. Txa6 Tf4 59. Pe6 Tf7 60. Kd3 Pf2 61. Ke3 Pg4 62. Ke4 Pf2 63. Kd5 Pg4 64. Lc5 Pf6 65. Kd4 Kg6 66. Ld6 Kf5 67. Pc5 h5 68. Pd3 Pg4 69. Ta8 h4 70. Pc5 Pf6 71. Ta5 Kg6 72. Pe6 Ph7 73. Ke4 Pf6 74. Ke3 Ph7 75. Le5 Te7 76. Pd4

Ongeveer op dit moment van het eindspel probeerde hij remise te claimen met vijf en een halve minuut bedenktijd tegenover vier minuten van mij. Ik ontving enkele minuten extra bedenktijd.

76. … Pf6 77. Kf3 Pd7 78. Ta6 Kh5 79. Ld6 Tf7 80. Kg2 Tf6 81. Pe2 Tf5 82. Pc3 Tf6 83. Pd5 Te6 84. Pc7 Te3 85. Ta5 Pf6 86. Lf4 h3 87. Kh1 Te1

In deze stelling had Cherniaev minder dan twee minuten bedenktijd. Hij probeerde opnieuw te claimen (terwijl mijn klok liep). De arbiter vertelde hem verder te spelen.

88. Kh2 Pe4 89. Kxh3 Tf1 90. Pd5 gxf4 91. Pf6 Kg6 92. Pxe4 Tg1

Ik meen dat het in deze stelling was dat Cherniaev opnieuw probeerde te claimen terwijl hij 49 seconden bedenktijd had tegenover ongeveer 1 minuut en 50 van mij. (Opnieuw een claim in mijn bedenktijd zonder de klok stil te zetten om zodoende mij af te leiden met zijn luide verwijten.) Telkens werd ik gedwongen mijn klok stil te zetten. Mijn concentratie was verdwenen.

93. Kh2 Te1 94. Tg5 Kf7 95. Te5 Kg6 96. Kg2 Te3 97. Kf2 Ta3 98. Pc5

Het was naar ik meen in deze stelling dat de vlag van Cherniaev viel en de arbiter de partij remise verklaarde. Ik claimde dat ik met mijn koning voortgang boekte die niet langer was afgesneden op de h-lijn. Zodoende had ik een grote kans zijn f-pion te winnen, bijvoorbeeld na 98. Pc5 Kf6 99. Td5 en ik de pion win om zo verder de strijd te vervolgen. Ik geef toe dat deze stelling theoretisch remise is, maar zwart moet maar bewijzen dat hij weet hoe deze stelling te verdedigen.

Mijn toelichting over de gang van zaken tijdens de partij is als volgt:

In de laatste ronde speelde ik tegen Cherniaev. Na een chaotisch spel bereikten we een eindspel met een toren, loper en paard tegen toren, paard, h en g pionnen. Op dat moment had ik ongeveer vijftien minuten bedenktijd tegen mijn tegenstander van ongeveer 30 minuten. De laatste keer dat ik de zetten heb genoteerd had ik zeven minuten tegenover vijftien minuten bedenktijd voor hem. Op dat moment had ik hem gedwongen zijn pionnen vooruit te schuiven. Ik begon sneller te zetten.

Toen ik vier minuten bedenktijd had tegenover zijn vijf minuten en een half, probeerde hij remise te claimen. De arbiter deelde hem mee, dat om te kunnen claimen hij minder dan twee minuten bedenktijd moest hebben. Hij kende mij twee minuten extra bedenktijd toe. Ik slaagde erin een pion te veroveren. Toen Cherniaev net minder dan twee minuten bedenktijd had, claimde hij opnieuw remise. De arbiter wees zijn claim af, omdat ik duidelijke voortgang boekte. Echter, hij gaf me niet extra bedenktijd vanwege het geschreeuw van Cherniaev. Telkens als Cherniaev remise eiste deed hij dat terwijl ik aan zet was. Hij zette de klokken niet stil, zodat hij mij dwong om dat te doen. Zijn gedrag was hoogst storend.

Met ongeveer twee minuten tegen één minuut van hem slaagde hij erin om zijn paard te ruilen tegen mijn loper. Dit leidde tot een stelling waarin ik een toren en een paard had tegen een toren en zijn pion op f4, met mijn koning afgesneden aan de rand van het bord op h3 door zijn toren op g1. Met 49 seconden tegen iets minder dan twee minuten van mij claimde hij weer remise (opnieuw in mijn tijd). De arbiter deelde hem mee verder te spelen. Vervolgens lukte het mij mijn koning op f2 te krijgen, zodat deze niet langer werd geblokkeerd door zijn toren. En omdat zijn koning zijn pion niet kon verdedigen zou ik denk ik de pion in enkele zetten heb gewonnen. Ik maakte dus duidelijk vooruitgang.

Op dat moment viel de vlag van Cherniaev, en nadat ik de vlagval claimde, verklaarde de arbiter de partij remise. Ik protesteerde en gaf aan dat hoewel de stelling theoretisch remise is ik duidelijk voortgang boekte. De arbiter verklaarde dat de stelling theoretisch remise was. Daarop verklaarde ik dat voor een claim op grond van artikel 10.2 dat niet relevant is. Mijn tegenstander moet bewijzen dat hij weet hoe die stelling te verdedigen, en ik moet de kans krijgen proberen te winnen. Daarop verklaarde de arbiter dat zijn beslissing definitief is. Hij liep weg naar de ruimte voor de arbiters en printte de eindstand van de kruistabel uit.

Ik weigerde het notatieformulier te tekenen en tekende beroep aan. De organisator sprak met mij en bracht mij in contact met de secretaris van de organisatie. Deze luisterde naar mijn verhaal. Hij had het incident niet gezien. Hij ging naar de arbiter. Vervolgens besliste hij dat de beslissing van de arbiter in stand blijft.

Ik meen dat de beslissing van de arbiter onjuist is, en liet zien dat hij de juiste betekenis van artikel 10.2 niet had begrepen. Ik maakte niet alleen voortgang in het eindspel, maar bovendien claimde mijn tegenstander niet op een manier zoals de regel voorschrijft:

‘Als de aan zet zijnde speler minder dan twee minuten op zijn klok over heeft, dan mag hij remise claimen voor zijn vlag valt.’

Geen van de herhaalde claims – in mijn tijd – voor, tijdens en na de twee minutenperiode, voldeden aan de vereisten van artikel 10.2. De claims zijn derhalve ongeldig zodat de remiseuitslag niet had mogen worden toegekend.

Deze fout kostte mij £ 920 en de gedeeld eerste plaats van het toernooi. Bovendien verloor ik vijf ratingpunten. Voorts was mijn tegentander tijdens de partij zeer onaangenaam, leidde me af in de tijdnoodfase, sprak op luide toon en claimde op onjuiste wijze op grond van artikel 10.2. Ik meen dat de arbiter opnieuw eigenmachtig had moeten ingrijpen om mijn tegenstander te straffen voor zijn hinderlijk gedrag.

Met de aanwezigheid van een betrekkelijk grote prijzenpot is het vreemd dat een arbiter werd aangewezen die geen FIDE-arbiter bleek te zijn noch een nationaal arbiter. Dit droeg zeker bij aan wat ik meen een onjuiste beslissing te zijn. Daarvoor houd ik de organisatoren verantwoordelijk. Ik denk dat een rechter een dergelijke aanwijzing van een arbiter onredelijk oordeelt, en in strijd met de plicht van de organisatoren jegens de deelnemende spelers.

Het is gebruikelijk dat op een FIDE-rating toernooi een commissie van beroep wordt bijeen geroepen om dergelijke gevallen te behandelen. Dit was niet zo in Southend. Een verrassende fout. Ik wil dat mijn beroep wordt behandeld, en wil daarbij proberen juridische procedures te voorkomen. Nu er geen beroepscommissie aanwezig was op het toernooi, stel ik daarom voor de zaak te beslechten door een onafhankelijk panel, eventueel samengesteld door de FIDE of de Engelse Schaakbond. Indien u beide hiermee akkoord gaat, refereer ik mij bij voorbaat aan de beslissing van het panel.

Ik hoop dat we een minnelijke schikking in deze zaak kunnen bereiken, en zie met belangstelling uw snel antwoord tegemoet.

Hoogachtend,

Gawain Jones

4. Enkele commentaren” name=”tekst4″>4. Enkele commentaren

In een reactie op de site van Gawain Jones schrijft de Deen Jesper Norgaard, FM:

‘Er bestaan winstkansen in K + T + P tegen K + T. Bijvoorbeeld de partij Kasparov – Judit Polgar die Kasparov won! Bij de juiste computerverdediging is de stelling ‘dood remise’, echter Cherniaev is geen computer. Trouwens ik zie geen enkele reden waarom Jones de partij niet mag uitspelen. En als de vlag van de tegenstander valt, moet de partij voor Jones gewonnen worden verklaard. Dat geldt ook voor K + T + L tegen K + T of K + L + L tegen K + P: de verdediger moet sneller spelen, zodat hij niet op tijd verliest of anders zo meen ik, moet hij berusten in een overwinning van de tegenstander. Inderdaad lijkt het erop dat Cherniaev over meer bedenkttijd te beschikken. Maar die heeft hij niet gebruikt voor het doen van zetten, opdat de arbiter een indruk kon krijgen over het boeken van een mogelijke vooruitgang,’ aldus Norgaard.

Op het Australisch arbitersforum wordt deze zaak besproken. Enkele opvattingen.

Jesper Norgaard

‘In een stelling met duidelijke winstkansen, of zelfs een stelling die een computer duidelijk als remise aanmerkt, kan de verdediger niet rustig gaan zitten met vijf en een halve minuut bedenktijd, een paar zetten doen, vijf onjuiste claims indienen op grond van artikel 10.2, vervolgens laten zien dat hij de bedoeling niet heeft verder te willen spelen om dan tot slot remise te worden toegekend.

Als de reconstructie van Jones juist is, heeft Cherniaev niet echt de arbiter laten zien hoe hij deze stelling kan verdedigen. Tien zetten doen in vijf en een halve minuut en dan de vlagval, verdient geen remise als uitslag. Als we uitgaan van een gemiddelde van vijf seconden per zet zou hij in staat moeten zijn geweest 66 zetten te kunnen doen in de beschikbare tijd, in een technisch duidelijke stelling. De arbiter beheerste de situatie niet, en Jones geeft aan dat hij zelfs geen FIDE-arbiter was.

Tot slot, het beroep kan niet worden behandeld, omdat op grond van artikel 10.2 de beslissing (nog) definitief is,’ aldus Norgaard.

Reactie van dr. Kevin Bonham (lid van het bestuur van de Australische Schaakbond) op Norgaard:

‘Indien het verslag van Jones juist is, dan:

(i) was de eerste beslissing van de arbiter om de claim af te wijzen juist, omdat de eiser over te veel bedenktijd beschikte. Zijn beslissing Jones twee minuten extra bedenktijd toe kennen voor de onjuiste claim was niet verplicht, maar wel alleszins redelijk.

(ii) was de tweede beslissing van de arbiter om de partij te laten vervolgen onjuist, omdat de eisende speler niet aan zet was. Jones had extra bedenktijd moeten ontvangen voor de onjuiste claim, die hem afleidde. Zelfs als deze claim geldig was geweest is er reden deze direct af te wijzen omdat er aantoonbaar veel materiaal op het bord staat.

(iii) geldt dat ook voor de derde claim, behalve dan dat er minder materiaal aanwezig is. Nu zou ik zeker beslissen om de partij verder te spelen, dan de claim afwijzen zo deze geldig was ingediend. Als de tegenstander eerder geldig had geclaimd en de arbiter had zijn beslissing uitgesteld door te bepalen dat de speler verder moet spelen, was er geen behoefte geweest om opnieuw te claimen.

(iv) bestaat er geen geldige claim op het moment waarop de vlag valt, omdat de eisende speler nimmer heeft geclaimd op het moment waarop hij aan zet was. Derhalve is de eindstelling niet van belang.

(v) zelfs als de claim in de eindstelling geldig was, telt deze niet. Hoewel de eindstelling technisch gezien remise is, kan deze ‘op een normale manier’ worden gewonnen. Jones heeft het recht om op de winst te spelen en te winnen door de vlagval.

(vi) ben ik het ook met u eens dat als de verdediger langzaam speelt hij gelet op de situatie van zijn klok, hij niet er mee weg kan komen door te claimen voor remise. In voorkomend geval moet de verdediger veel zetten snel doen, om zo te laten zien dat hij weet hoe de partij remise te houden.

(vii) zoals ik de zaak begrijp had het beroep eigenlijk moeten slagen. Als ik lid was geweest van de commissie van beroep en de feiten waren zoals Jones heeft uiteengezet, zou ik het beroep ontvankelijk hebben verklaard en hebben beslist dat Jones de partij heeft gewonnen wegens tijdsoverschrijding van zijn tegenstander. Het huidige verbod op hoger beroek (dat gelukkig spoedig is afgelopen) is van toepassing op beslissingen van de arbiter ‘met betrekking tot (a), (b) en (c)’. Maar het is niet van toepassing op de aanhef van artikel 10.2:

‘Als de aan zet zijnde speler minder dan twee minuten op zijn klok over heeft, dan mag hij remise claimen voor zijn vlag valt. Hij moet de arbiter waarschuwen en mag de klokken

stilzetten (zie artikel 6.12b).’

Vandaar dat volgens mij een speler met succes een beroep kan doen op de huidige FIDE-regels, omdat er niet is geclaimd terwijl de speler aan zet was en de claimer minder dan twee minuten bedenktijd had. Het verschil is dat het hier gaat om feiten, terwijl de de beslissingen in (a), (b) en (c) subjectieve oordelen betreffen.

Echter, dit is allemaal hypothetisch gebaseerd op de eenzijdige weergave van het voorval van een speler. De tegenstander kan een volstrekt andere zienswijze geven. Het is mogelijk dat de andere kant van het verhaal van de tegenstander de zaak een andere kijk op het geheel oplevert.

Als de weergave van Jones in alle opzichten juist is, is de hele zaak prutswerk van een beginner,’ aldus Bonham.

Reactie van Jesper Norgard op Bonham:

‘Ik ben het met de meeste punten van u eens.

Een commissie van beroep had in ieder geval bijeengeroepen moeten worden om vast te stellen:

(1) of Cherniaev ooit een claim heeft ingediend

(2) of Jones extra bedenktijd toegekend had moeten worden voor de herhaalde schendingen van de regels die Cherniaev (volgens Jones) heeft gepleegd.

Indien wordt vastgesteld dat (1) niet heeft plaatsgevonden, is het heel duidelijk dat de vlagval bepalend is.

In het andere geval kan het voor de commissie van beroep van belang zijn vast te stellen of de arbiter – die geen FIDE-arbiter was – blijk heeft gegeven van een gebrek van kennis van de regel van artikel 10.2. In dat geval moet worden nagegaan of deze het laatste woord heeft als bedoeld in 10.2 (d). Misschien zou de commissie van beroep de hoofdarbiter kunnen vragen te willen beslissen als eindarbiter, aangenomen dat deze arbiter beschikt over voldoende kennis om te kunnen beslissen.

Er bestaat geen twijfel over dat het verhaal van Jones laat zien dat sprake is van prutswerk van een beginneling. Zoals u schrijft, hebben we niet de kant van het verhaal van Cherniaev gehoord, noch dat van de betrokken arbiter,’ aldus Norgard.

Kevin Bonham

‘De huidige FIDE-regels luiden dat de beslissing definitief is. Er bestaan geen uitzonderingen voor het geval de beslissing helder en duidelijk onjuist is, de arbiter de FIDE-regels niet begrijpt, of de arbiter onervaren is of zo iets. Dit zo zijn gezegd, is artikel 10.2d slechts een ‘zal’-bepaling, dus ben ik er mee eens dat als de commissie van beroep beslist dat de arbiter de regel niet heeft begrepen, zij nog steeds mag beslissen de beslissing op die grond te vernietigen. Dit had ik niet eerder gezien voordat ik uw reactie las, maar nadat ik dat had gedaan keek ik meer nauwgezet. Per slot van rekening gaan de regels uit van ‘noodzakelijke competentie’ en als die er niet is, is dat een andere reden waarom een beroep overwogen zou kunnen worden,’ aldus Bonham.

10.2 Als de aan zet zijnde speler minder dan twee minuten op zijn klok over heeft, dan mag hij remise claimen voor zijn vlag valt. Hij moet de arbiter waarschuwen en mag de klokken

stilzetten (zie artikel 6.12b).

a. Als de arbiter er mee instemt dat de tegenstander geen poging doet de partij op een normale

manier te winnen, of dat het niet mogelijk is om op een normale manier te winnen, dan moet

hij de partij remise verklaren. Anders moet hij zijn beslissing uitstellen of de claim afwijzen.

b. Als de arbiter zijn beslissing uitstelt, dan kan aan de tegenstander twee minuten extra

bedenktijd worden toegekend en moet de partij worden voortgezet, indien mogelijk in

aanwezigheid van een arbiter. De arbiter moet de definitieve uitslag later in de partij

meedelen of zo snel mogelijk nadat er een vlag is gevallen. Hij moet de partij remise

verklaren als hij ermee instemt dat het niet mogelijk is de slotstelling op een normale manier

te winnen, of dat de tegenstander niet voldoende geprobeerd heeft op een normale manier

te winnen.

c. Als de arbiter de claim heeft afgewezen dan moet aan de tegenstander twee minuten extra

bedenktijd toegekend worden.

d. De beslissing van de arbiter inzake de artikelen 10.2a, 10.2b en 10.2c is definitief.

Een remiseclaim bestaat uit twee bestanddelen, het is:

1. een claim en

2. een aanbod

Verder is een aanvullende taak weggelegd voor de arbiter:

3. de aanvullende taak van de arbiter

De tegenstander kan de claim in de betekenis van aanbod aanvaarden, waardoor het spel op grond van artikel 5.2 onder c onmiddellijk is beëindigd. Een remiseclaim is daardoor in de eerste plaats een aangelegenheid voor de betrokken spelers zelf. Bij aanvaarding van het aanbod is de bemoeienis van de arbiter niet meer nodig.

Pas bij een afwijzing van het aanbod krijgt de scheidsrechter een taak. Hij komt dus op de tweede plaats, hij heeft een aanvullende functie. In dat geval moet de arbiter beslissen.

De aanhef van de uitvluggerregel gaat uit van formele en feitelijke gegevens. Op die twee gegevens moet een arbiter onmiddellijk letten bij het beoordelen van een claim:

4. alleen de aan zet zijnde speler kan claimen

5. minder dan twee minuten bedenktijd

Voldoet een claim daar niet aan, wijst de arbiter de claim af en geeft de speler een straf. Die straf kan hieruit bestaan door de speler een waarschuwing te geven en of de tegenstander extra bedenktijd te geven.

Indien de claim ontvankelijk is, gelden er inhoudelijke, materiële normen. De commissie van beroep van de KNSB noemt deze ‘de twee grondslagen (omstandigheden of voorwaarden)’. Dit zijn subjectieve gegevens. Deze luiden:

6. de tegenstander doet geen poging de partij op een normale manier te winnen

7. het is niet mogelijk om op een normale manier te winnen

Nu heeft de commissie van beroep van de KNSB op 7 februari 2005 overwogen dat als een arbiter de claim honoreert hij moet aangeven welke omstandigheid (grondslag) hij heeft toegepast (‘in zijn toelichting geeft de wedstrijdleider niet aan dat hij zijn beslissing op één van deze omstandigheden heeft gebaseerd,’ aldus de commissie). Geeft een arbiter die omstandigheid niet aan, handelt hij in de ogen van de commissie van beroep onjuist.

Welnu, als de speler de grondslag van zijn claim niet noemt, hoe kan de arbiter dan raden welke grondslag wordt geclaimd? De spelers kunnen doorgaans beter schaken dan de arbiter. Ook in de KNSB-competitie zijn veel nationaal arbiters die een rating hebben die ver onder ligt van die van de schakers. Vandaar dan ook dat ik in het licht van de beslissing van de commissie van beroep meen dat de claimende speler de grondslag van zijn claim moet noemen. Bovendien is het onderbouwen van een claim normaal, het is ook een fatsoensnorm. De claim is namelijk gericht aan twee personen, te weten de arbiter en de tegenstander.

In de eerste plaats hoort de arbiter te weten wat de speler van hem verwacht (het onderbouwen van de claim). In de tweede plaats hoort de tegenstander te weten waarom de speler remise claimt.

Daarom gaat het erom dat de claimende speler uitspreekt wat de reden is waarom hij remise claimt. Door aan te geven welke omstandigheid van toepassing is ‘weten we wat we aan elkaar hebben’. In de zaak van Southend Open weten we het niet.

Een voorbeeld

Wit: Friso Nijboer (2584)

Zwart: Sergei Tiviakov (2669)

Hilversum 24 juni 2006, 7e ronde

Nederlands kampioenschap 2006

Wit heeft net 94. Ka2 gespeeld. Wit heeft nog twee seconden bedenktijd, zwart achttien seconden. Wit claimt remise op grond van artikel 10.2. De arbiter beslist dat wit moet verder spelen, wit verliest wegens tijdsoverschrijding.

We weten niet waarom wit remise heeft geclaimd. Stel nu dat wit zegt (ik noem maar wat): ‘Deze stelling is objectief remise. Op het niveau waarop deze partij wordt gespeeld is het onmogelijk om met normaal spel in 18 seconden de partij te beëindigen. Als de tegenstander wel wil doorspelen doet hij dat om mij door de vlag te stampen.’ Dan weten we waarom wit claimt.

‘De arbiter is schaaktechnisch niet zo sterk als de spelers en kan dus niet beoordelen. Of, de arbiter is zo sterk dat hij daarmee ingrijpt in de partij. Met dit laatste is geen van de beide spelers gediend,’ aldus Lothar Schmid, scheidsrechter in 1972 op het wereldkampioenschap tussen Fischer en Spasski, Schach Magazin 64 / Schach-Echo, 1997/22.

De vraag rijst dan ook hoe een onwetende arbiter een schaaktechnisch geschil moet beslechten. Of hoe een wetende arbiter dat doet zonder voor te zeggen of mee te schaken.

Mijn mening is dat als de claimende speler de grondslag van zijn claim moet noemen, de tegenstander na het vallen van de vlag de arbiter zijn zienswijze geeft of de grondslag wel of niet juist is. Eventueel geeft de claimende speler daarop zijn commentaar. Daarna beslist de arbiter.

Na 1 juli 2013 treedt de wijziging in werking die de Algemene Vergadering van de FIDE heeft goedgekeurd in september 2012 op haar congres in Istanbul. De arbiter krijgt een vierde mogelijkheid tot zijn beschikking.

11. increment

‘The arbiter may decide, that the game shall be continued using a “time delay” (Bronstein AV) or “cumulative time” (Fischer AV) mode. The extra time shall be 5 seconds added for each move for both players. The clocks shall then be set with the extra time and the opponent shall be awarded two extra minutes’.

http://www.delftseschaaksite.nl/wbb/thread.php?threadid=1075&sid=69fe8f2622685ff8fb7a85127708740d

In dat voorbeeld gaat het om een speler die voor de tweede keer een remiseclaim indient. De arbiter verklaart tegen het lid van Delft na afloop ‘dat hij het tweede remiseaanbod van de zwartspeler had beschouwd als intrekking van de claim.’ Waarop de Delftenaar reageert dat als hij scheidsrechter was geweest ‘zelf de zwartspeler in eerste instantie gevraagd zou hebben of hij uit zijn woorden diende op te maken dat hij daadwerkelijk remise claimde, waarop hij bij een bevestigend antwoord, de klok even had stilgezet om kort de procedure uit te leggen.’

– Een herhaalde claim is geoorloofd

Gijssen meent dat het niet verboden is twee keer remise te claimen, vgl. zijn antwoord op een vraag van Anastasia Golubenko uit Estland, Gijssen, november 2003, Kallithea!.

Of, vergelijk het geval dat Gijssen noemt in zijn column van juni 2005. Op een FIDE-toernooi heeft wit een koning en toren tegen zwart een koning, een paard en twee pionnen. Beide spelers hebben elk slechts een halve minuut bedenktijd. Zwart, wijst naar de stelling, en claimt diverse malen remise bij de arbiter. Kennelijk kent de zwartspeler de regels van de remiseclaim niet, aldus de arbiter. De arbiter die tevens de hoofdarbiter is, wijst de claim af, omdat er voldoende matpotentieel op het bord staat. Wanneer echter de vlag van wit valt, verklaart hij zwart de winnaar. De arbiter, Pranesh Vyadav uit India, vraagt Gijssen of zijn beslissing juist was, Gijssen, juni 2005, 10.2 is Back!

Gijssen antwoordt: ‘Een claim die ‘nergens’op is gebaseerd, kan niet juist zijn. Daarom is de beslissing juist. Maar indien zwart de regels van de remiseclaim wel had gekend, zelfs dan is de beslissing juist, omdat bezwaar en beroep tegen de beslissing van de scheidsrechter niet mogelijk is. Helaas heeft de arbiter altijd gelijk,’ aldus Gijssen.

http://pijpersh.home.xs4all.nl/index.html?page=http://pijpersh.home.xs4all.nl/nl/schaakrecht/pdg/schaakrecht_pieter_34.html

– hoofdstukken 1 tot en met 5 ‘Het uitvluggeren’

De opmerkelijkste partij die in Londen is gespeeld op het FIDE Kandidatentoernooi is die van Carlsen tegen Ivanchuk in de twaalfde ronde. Niet alleen omdat Carlsen die partij verloor en daardoor op de tweede plaats eindigde van de tussenstand, maar ook vanwege een kwestie van het schaakrecht.

Het gaat erom dat Ivanchuk, terwijl zijn vlag letterlijk op vallen stond, een promotiezet heeft uitgevoerd die in strijd is met de FIDE-regels. Op dat moment had Carlsen direct de klok van Ivanchuk in beweging moeten brengen met vermelding ‘je moet je zet in je eigen tijd afmaken’. Als zo was gehandeld, had Carlsen gewonnen. Ook rijst de vraag naar het gedrag van de toekijkende arbiter.

Overzicht van aantekeningen

1. Grischuk – Ivanchuk
2. Hans Ree
3. Carlsen – Ivanchuk
4. De uitvoering van de promotiezet
5. De Paul Keres-methode
6. Behoorlijk of onbehoorlijk?
7. Mamedyarov – Ivanchuk

1. Grischuk – Ivanchuk

Wit: Alexander Grischuk (2764)

Zwart: Vassily Ivanchuk (2757)

FIDE Kandidatentoernooi

Londen, 24 maart 2013

Achtste ronde

1. e4 c5 2. Pf3 Pc6 3. d4 cxd4 4. Pxd4 Pf6 5. Pc3 g6 6. Le3 Lg7 7. Lc4 Da5 8. 0-0 0-0 9. Lb3 d6 10. Pd5 Te8 11. Pxf6+ Lxf6 12. c3 Pe5 13. h3 Da6 14. Pc2 Pd3 15. Df3 Le6 16. Ld4 Lxd4 17. Pxd4 Lc4 18. Tfb1 Pe5 19. De3 Lxb3 20. axb3 Db6 21. Ta3 a6 22. Td1 Tac8 23. Pc2 Dxe3 24. Pxe3 Pd7 25. f3 Kf8 26. Kf2 Tc6 27. g4 e6 28. h4 Ke7 29. Ta5 Tec8 30. Kg3 h6 31. Td2 Pc5 32. Ta3 a5 33. Pc2 Ta6 34. Td1 Tca8 35. Pd4 Kd7 36. Pb5 e5 37. b4 axb4 38. cxb4 Pe6 39. Pxd6 1-0

Uit het verslag op de site van de FIDE:

‘De partij tussen Alexander Grischuk en Vassily Ivanchuk eindigde dramatisch. Het was de Siciliaanse Draak, en de stelling was ongeveer gelijk, maar trouw aan hun ‘stijl’ waren de beide spelers in tijdnood. En weer viel de vlag van Ivanchuk.

Gevraagd naar de bedenktijden in Londen (40 zetten in twee uur, vervolgens twintig zetten in één uur en tot slot vijftien minuten plus 30 seconden increment vanaf de 61ste zet) antwoordde Grischuk:

‘Als je een tijdslimiet hebt, is het prima dat er geen increment is. Het is je eigen verantwoordelijkheid op de tijd te letten. Maar aan het einde van de partij is goed dat er een increment is opdat de partij op die manier verder kan. Het probleem is dat we allemaal zijn verwend met het feit dat de meeste toernooien een increment kennen vanaf de eerste zet. Het is moeilijk om om te schakelen. Maar ik denk dat dit systeem het beste is.

Ivanchuk’s antwoord op dezelfde vraag luidde:

‘Het is een kwestie van smaak. Ik denk niet dat er een systeem van bedenktijden bestaat dat ieders voorkeur heeft.’

De Oekraïner was tamelijk ontstemd dat dit al de derde keer was dat hij door de vlag ging (…). Vermeld moet worden het zeer correcte gedrag van Ivanchuk tijdens zijn partij: in de hitte van de strijd, met slechts vier seconden bedenktijd voor vier zetten, gooide hij per ongeluk een van de pionnen van de tegenstander om. Waar veel spelers op onjuiste wijze eerst de klok van de tegenstander in beweging brengen om dan snel de pion recht te zetten, deed de Oekraïner dit in zijn eigen tijd. Door dit te doen ‘had hij geen kans meer de tijdscontrole te halen,’ aldus een van de arbiters…’ aldus het FIDE-verslag.

2. Hans Ree

Over Ivanchuk schreef Hans Ree onder meer het volgende over de tiende ronde van het kandidatentoernooi:

‘De verliezers van die partijen (Ivanchuk en Grischuk, PdG) lijden aan een tijdnoodverslaving die aan zelfvernietigingsdrang doet denken. Tegen het eind hadden ze nog slechts seconden bedenktijd voor zetten die scherpe berekeningen vereisten. Dat ging niet goed.’

En over Aronian – Ivanchuk, tiende ronde:

‘Ivanchuk won de geofferde pion terug en stond toen misschien zelfs iets beter. Hij tartte vervolgens het lot door alle voorzichtigheid uit het oog te verliezen en de strijd te verscherpen op een moment dat hij nauwelijks tijd meer had.

Daarna moest hij met nog slechts twee minuten bedenktijd een paradoxale verdedigingszet vinden waar op dat moment geen mens aan dacht, alleen computers. Die zet miste Ivanchuk natuurlijk en twee zetten laten overschreed hij de tijd, elf zetten voor de tijdcontrole.

Het was de vierde keer dat hij in dit toernooi door tijdsoverschrijding verloor. Wat is er met hem aan de hand? Hij heeft het vaak bont gemaakt, maar nog nooit zo bont als nu. Hij moet nog tegen Carlsen en misschien inspireert die hem om weer te spelen als de grote schaker die hij ook kan zijn. Hij kan niet iedere dag mataglap zijn,’ aldus Ree NRC van 28 maart 2013.

3. Carlsen – Ivanchuk

En dan nu de beroemde partij die de aanleiding is voor dit artikel.

Wit: Magnus Carlsen (2872)

Zwart: Vassili Ivanchuk (2757)

FIDE Kandidatentoernooi

Londen, 29 maart 2013

Twaalfde ronde

Bedenktijd: 40 zetten in twee uur, daarna twintig zetten in één uur, en vervolgens vijftien minuten voor de rest van de partij plus 30 seconden increment vanaf de 61ste zet

De spelers hebben inmiddels zes uur geschaakt. Voor elke zet ontvangen zij 30 seconden bedenktijd. Stelling na 86. Kg2. Zwart denkt na, en aarzelt welke zet te doen. Hij kijkt naar zijn klok, zijn hand wil Te8 vastpakken, hij aarzelt. Zijn vlag staat letterlijk op vallen, zie het filmpje op YouTube. En dan.

Zwart doet 86. … h2-h1. Vervolgens brengt hij de klok van de tegenstander in beweging.

Daarna vervangt hij de pion door de dame. De arbiter, David Sidgwick, komt bij het bord. Zwart kijkt op. Wit kijkt naar de stelling. De arbiter grijpt niet in, en gaat weer weg.

Het vervolg: 87. Kxh1 Kf5 88. Te1 Tg8 89. Kh2 Kf4 90. Tf1 Ke3 en wit geeft op.

Beide hoofdpersonen maken zich niet druk om de pion op het promotieveld. Denk in dit verband aan hun partijen op het wereldkampioenschap snelschaak 2009 in Moskou, waarop Svidler in zijn partij tegen Carlsen op de achttiende zet zijn pion op de promotieveld liet staan waarop Carlsen het onmiddellijk op de volgende zet sloeg (genoemd in mijn artikel ‘De Bossche promotiezet’). Of, aan Ivanchuk die op zijn 55ste zet datzelfde deed, waarop Mamedyarov de pion op de volgende zet sloeg, zie hierna de laatste aantekening.

4. De uitvoering van de promotiezet

De FIDE-regels schrijven precies voor hoe de promotiezet moet worden uitgevoerd.

Artikel 3.7 onder e luidt:

e. Als met een pion de rij wordt bereikt die het verst van zijn beginpositie is verwijderd, dan

moet hij als deel van dezelfde zet, op hetzelfde veld worden vervangen door een nieuwe

dame, toren, loper of paard van de kleur van de pion. De keuze van de speler is niet beperkt

tot stukken die eerder zijn geslagen. Deze vervanging van een pion door een ander stuk

wordt ‘promotie’ genoemd. Het nieuwe stuk functioneert onmiddellijk.

Indien een speler dit niet doet, is sprake van een ongeoorloofde zet. Artikel 7.4 voor zover relevant luidt:

7.4 a. Als tijdens een partij blijkt dat er een onreglementaire zet is voltooid, waaronder ook begrepen wordt (…) het niet voldoen aan alle eisen aangaande promotie, moet de stelling teruggebracht worden naar de stelling onmiddellijk voorafgaand aan de onregelmatigheid. (…)

b. Na de in artikel 7.4a beschreven handeling moet de arbiter bij de eerste twee onreglementaire zetten van een speler, in beide gevallen twee minuten extra tijd aan zijn tegenstander geven; bij een derde onreglementaire zet van dezelfde speler moet de arbiter de partij voor hem verloren verklaren. (…)

5. De Paul Keres-methode

Op het moment waarop Ivanchuk de klok van Carlsen in beweging bracht, had Carlsen bliksemsvlug de klok van Ivanchuk in beweging moeten brengen, onder het uitspreken van de toverspreuk: ‘Maak je zet in je eigen tijd af.’

Zie hierover uitvoerig, ‘De Bossche promotiezet’.

Als Carlsen zo had gehandeld, was Ivanchuk door zijn vlag gegaan. Wel had de arbiter goed moeten rekenen, in verband met het increment van 30 seconden per zet. En, omdat Ivanchuk de zet deed met minder dan één seconde bedenktijd, is snel vast te stellen dat de vlag was gevallen.

6. Behoorlijk of onbehoorlijk?

We weten niet wat er zou zijn gebeurd als Ivanchuk de promotiezet had uitgevoerd zoals dat moet op grond van de FIDE-regels. Zou zijn vlag dan zijn gevallen, zoals gebeurde in zijn partij tegen Grischuk? Die kans is wel heel erg groot.

De vraag rijst hoe het gedrag van de arbiter te kwalificeren. Had hij wel of niet eigenmachtig moeten ingrijpen? Als hij dat wel had moeten doen, is zijn gedrag onbehoorlijk door dat niet te doen, en is het zijn schuld dat Carlsen de partij heeft verloren. Als hij niet had moeten ingrijpen, is zijn gedrag behoorlijk, en is het de schuld van Carlsen zelf dat hij heeft verloren.

De meerderheid van arbiters meent dat een arbiter op grond van artikel 13.1 van de FIDE-regels dwingend rechtelijk verplicht is eigenmachtig in te grijpen.

Mijn mening is dat die interpretatie onjuist is. De arbiter is slechts dan dwingend rechtelijk in te grijpen indien de FIDE-regels dit specifiek voorschrijven. De arbiter heeft zich dan ook correct gedragen.

7. Mamedyarov – Ivanchuk

Ter illustratie

Wit: Shakhriyar Mamedyarov (2719)

Zwart: Vassily Ivanchuk (2739)

Wereldkampioenschap snelschaak 2009

Moskou, 18 november 2009

1. e4 e5 2. Pf3 Pf6 3. d4 Pxe4 4. Ld3 Pc6 5. 0-0 d5 6. dxe5 Le7 7. Pbd2 Pc5 8. Pb3 Pxd3 9. Dxd3 0-0 10. Le3 Lg4 11. Pbd4 Pb4 12. Dd2 c5 13. Pb3 d4 14. Lf4 Dd5 15. Pe1 Tad8 16. h3 Le6 17. Pd3 Pc6 18. Lg5 Lxg5 19. Dxg5 h6 20. Dg3 c4 21. Pf4 Dxe5 22. Tfe1 Df5 23. Pd2 Pb4 24. Pf3 Pxc2 25. Te5 Df6 26. Td1 d3 27. b3 Pd4 28. Pxe6 Pxf3+ 29. gxf3 fxe6 30. bxc4 b6 31. Te3 d2 32. Dg4 Td4 33. Dxe6+ Dxe6 34. Txe6 Txf3 35. Te2 Tfd3 36. Kg2 Kf7 37. f3 Kf6 38. Kf2 Kf5 39. Te7 g5 40. Txa7 Txc4 41. Ke2 Tcd4 42. Tb7 Kf4 43. Tf7+ Kg3 44. Tg1+ Kh2 45. Td1 Kxh3 46. Tf6 h5 47. Txb6 h4 48. a4 Kg2 49. a5 Td8 50. Tb5 T3d5 51. Txd5 Txd5 52. Txd2 Txd2+ 53. Kxd2 h3 54. a6 h2 55. a7

55. … h1=D Zwart laat de pion op h1 staan. 56. a8=D Wit pakt een dame en plaatst deze op a8 en neemt de pion op a7 weg. Een scheidsrechter pakt een zwarte dame die al naast het bord stond en zet deze dichter bij het bord van zwart. 56. … Kg3 57. Db8. Wit pakt de zwarte pion op h1 en pakt een zwarte dame en plaatst deze op h1. Spelers komen remise overeen. De arbiter wendt zich tot zwart. Wellicht om hem aan te spreken op de onjuiste promotiezet.

In Londen vindt van 14 maart tot 2 april 2013 plaats het FIDE Kandidatentoernooi. De prijzenpot bedraagt € 510.000. De winnaar wordt de uitdager van de huidige wereldkampioen, Viswanathan Anand. De hoofdsponsor is Socar, een staatsoliebedrijf van de Republiek Azerbeidzjan.

Samen met FIDE organiseert Agon dit toernooi. Aan het hoofd van Agon staat Andrew Paulson, 54 jaar en een ondernemer uit Amerika die de rechten heeft gekocht van de FIDE om de toernooien te organiseren voor de cycli van de komende twee wereldkampioenschappen.

Op het toernooi wordt gespeeld met schaakstukken die daarvoor speciaal zijn ontworpen. Uit het interview van Peter Doggers met Andrew Paulson, ChessVibes van 22 maart 2013, Andrew Paulson: "We need to engage the audience more":

http://www.chessvibes.com/reports/andrew-paulson-im-their-friend-not-their-enemy

‘Ik ben erg blij over de ontvangst van de schaakstukken. Dit was iets wat heel belangrijk was, en bovendien gewaagd. Op het moment waarop de spelers de stukken zagen, bekritiseerden zij deze onmiddellijk. Maar het lijkt erop dat ze inmiddels de stukken prettig vinden. Het enige is dat er bij de witte stukken aan de rand van het bord een kleine witte stip staat. De spelers maakten duidelijk dat dit hun concentratie volledig verstoort, vandaar dat we daar wat aan hebben gedaan.’

Het interview met Paulson is om meer redenen interessant en belangrijk. Het aardige van Paulson is, is dat hij hoofdzaken van bijzaken kan scheiden. Hij heeft bepaalde bedoelingen met het toernooi.

Elders in het interview zegt hij:

‘Vandaar dat als ze (de spelers, pdg) om iets stoms (something stupid) vragen ik toestem, en als zij iets vragen dat verstandig is, ik ook toestem. Maar dat doe ik niet altijd.’

Hinderen

Het beoordelen van een geval van ‘hinderen’ verloopt in twee fasen. De eerste fase is de subjectieve beoordeling van de speler. In dit geval het vermeend hinderen van de witte stip op de rand van het bord.

De tweede fase is een objectieve beoordeling van die hinder. Als alleen de subjectieve beoordeling voldoende is, zou vrees ik niet meer geschaakt kunnen worden. Bij de objectieve beoordeling kan ook rekening worden gehouden met het subsidiariteitsbeginsel. Is het een kleine moeite tegemoet te komen aan het wegnemen van de subjectieve hinder? Als dat zo is, kan worden tegemoetgekomen aan de behoefte van de spelers.

Wellicht heeft Paulson het probleem onbewust zo op pragmatische manier opgelost. Dat is mooi.

Op 14 maart 2013 heeft het Europees Parlement een resolutie aangenomen tegen wedstrijdvervalsing. Deze resolutie is ook van belang voor het schaken. Denk bijvoorbeeld aan de snelle remises.

Hierna geef ik eerst een voorbeeld van een geval van vermeende wedstrijdvervalsing, daarna het persbericht van het Europees Parlement over de Resolutie ‘Wedstrijdvervalsing’ en tot slot het voorstel van de Europese raad aan het Europees Parlement. De resolutie richt zich ook tot de FIDE en de KNSB, zie paragraaf 9 hierna.

Overzicht van aantekeningen

1. China eerste team – Vietnam: 2 – 2
2. Europees Parlement wil gezamenlijke aanpak ‘matchfixing’
3. Voorstel van de Raad van de EU
4. Politieke achtergrond
5. Nota nemend van
6. Overwegende hetgeen volgt
7. Verzoeken aan de lidstaten
8. Verzoek aan de Europese Commissie
9. Verzoeken aan de sportwereld
10. Bijlage
11. Verklaring van Malta

http://www.europarl.europa.eu/news/nl/pressroom/content/20130308IPR06309/html/EP-wil-gezamenlijke-aanpak-match-fixing

Conclusies van het Voorzitterschap betreffende het bepalen van

5. Nota nemend van” name=”tekst5″>5. Nota nemend van

2. NOTA NEMEND VAN

1. Het feit dat de deskundigengroep "Goed bestuur in de sport" overeenkomstig het tijdschema in het Werkplan voor sport in juni 2012 een reeks aanbevelingen inzake de bestrijding van wedstrijdvervalsing heeft geformuleerd en daar te gelegener tijd op kan terugkomen.

2. De "Verklaring van Nicosia over de bestrijding van wedstrijdvervalsing" van 20 september 2012, die door het voorzitterschap van de Raad van de EU, de Europese Commissaris voor sport en de deelnemers aan het EU-sportforum is goedgekeurd.

http://ec.europa.eu/sport/news/20120410-study-on-match-fixing_en.htm) zijn de belemmeringen voor het onderzoeken en vervolgen van grensoverschrijdende gevallen van wedstrijdvervalsing niet zozeer van juridische als wel van operationele aard. Gezien het transnationale karakter van wedstrijdvervalsing, met name wanneer zij gepaard gaat met weddenschappen, is grensoverschrijdende samenwerking tussen de bevoegde ministeries, politie en justitiële instanties van essentieel belang. De coördinatie in EU verband is momenteel in handen van Europol en Eurojust. Internationale samenwerking vindt ook plaats tussen Europol en Interpol. Samenwerking met de sportwereld is in dit verband eveneens essentieel.

4. Bij wedstrijdvervalsing zijn vaak netwerken van zware georganiseerde criminaliteit betrokken die nationaal en internationaal actief zijn. Net als in andere sectoren die lijden onder de georganiseerde misdaad, is een sleutelrol weggelegd voor preventie (en alternatieve maatregelen als verstoring), in combinatie met repressie.

5. Een van de prioriteiten bij de bestrijding van wedstrijdvervalsing op nationaal, uniaal of internationaal niveau is de vereiste coördinatie van de verschillende belanghebbenden, met name overheidsinstanties, rechtshandhavingsinstanties, kansspelregelgevers, de sportwereld in al haar geledingen, en gokexploitanten (Steeds als de term "gokexploitanten" wordt gebruikt, worden "particuliere en openbare exploitanten, inclusief exploitanten met een monopoliepositie" bedoeld.).

6. De sportwereld draagt een belangrijke verantwoordelijkheid bij het voorkomen en bestrijden van gevallen van wedstrijdvervalsing. De betrokken sportorganen moeten met spoed maatregelen ter bestrijding van wedstrijdvervalsing nemen. Niettegenstaande zijn primaire rol kan de sportwereld deze problematiek niet alleen oplossen. Daarom is nauwe samenwerking tussen belanghebbenden in de sport en andere relevante actoren (overheidsinstanties, gokexploitanten, kansspelregelgevers (Steeds als de term "kansspelregelgevers" wordt gebruikt, wordt "en/of andere bevoegde overheidsinstanties" bedoeld)) nodig om de integriteit van de sport effectief tegen wedstrijdvervalsing te beschermen.

7. Beginselen van goed bestuur, zoals een solide financieel beheer, transparantie, risicobeheersingsplannen en -strategieën op het niveau van clubs, verenigingen en bonden, zijn van cruciaal belang voor het voorkomen van fraude in de sport, met name van wedstrijdvervalsing, en voor het beschermen van de integriteit van de sport. Hoewel er veel initiatieven in verband met preventie en sancties zijn en worden ontplooid, heeft de sportwereld de volledige steun van de andere belanghebbenden nodig om zich beter te kunnen wapenen tegen competitievervalsing.

8. Wat wedstrijdvervalsing in verband met weddenschappen betreft, gebruiken de belanghebbenden zoals sportorganen, gokexploitanten en kansspelregelgevers opsporings- en toezichtmechanismen, die vaak systemen voor vroegtijdige waarschuwing worden genoemd. De effectiviteit daarvan blijft hoofdzakelijk beperkt tot weddenschappen die via exploitanten worden aangegaan. Met het oog op de onderlinge complementariteit van die verschillende opsporings- en toezichtmechanismen is een hoger samenwerkingsniveau vereist. Nader onderzoek is echter nodig naar de gegevensbeschermingsaspecten en de kosten van het invoeren en onderhouden van deze opsporings- en toezichtmechanismen. Voor de samenwerking tussen de belanghebbenden zou kunnen worden gekozen voor een structuur waarbij de kansspelregelgevers fungeren als de centrale actor op nationaal niveau die optreedt als regelgever van de nationale gokmarkten en als tussenpersoon voor de gokexploitanten en de sportorganisaties die de opsporings- en toezichtmechanismen implementeren.

9. Bepaalde typen weddenschappen zouden de risico’s voor de integriteit van sportcompetities kunnen vergroten en bepaalde sportcompetities kunnen in dit opzicht kwetsbaarder zijn. Hoewel het in deze fase wellicht niet geschikt is bij wet voor alle sporten te bepalen welke soorten weddenschappen wel of niet zijn toegestaan en welke competities kwetsbaarder zijn voor weddenschappen, moet het gevaar voor de integriteit van de sport voor kansspelregelgevers een criterium zijn wanneer zij bepalen welke weddenschappen mogen worden aangeboden, overeenkomstig de toepasselijke wetgeving. Sportcompetities waarbij uitsluitend deelnemers van jonger dan 18 jaar betrokken zijn, verdienen in dit opzicht een speciale behandeling.

8. Verzoek aan de Europese Commissie” name=”tekst8″>8. Verzoek aan de Europese Commissie

5. VERZOEKEN DE EUROPESE COMMISSIE:

1. Het uitwisselen van goede praktijken en netwerken in verband met de preventie van wedstrijdvervalsing, waarmee een begin is gemaakt met de Voorbereidende actie 2012 — Europese sportpartnerschappen, te steunen door het uitwisselen van op nationaal en Europees niveau opgedane ervaringen te vergemakkelijken en te zorgen voor een meerwaarde van de EU op dit gebied. Dit kan geschieden in het kader van het hoofdstuk Sport van het voorgestelde programma "Erasmus voor iedereen".

2. Een netwerk van kansspelregelgevers in het leven te roepen met het oog op het uitwisselen van ervaringen op het gebied van, onder andere, het voorkomen van wedstrijdvervalsing in verband met weddenschappen, met inbegrip van de internationale dimensie van het probleem. Belanghebbenden zoals overheidsinstanties, rechtshandhavingsinstanties, sportorganisaties en gokexploitanten kunnen bij de bijeenkomst van de groep worden uitgenodigd.

3. Wat wedstrijdvervalsing in verband met weddenschappen betreft, ervoor te zorgen dat dit wordt opgenomen op de agenda van de politieke besprekingen met derde landen (met inbegrip van niet-Europese landen) en de bevoegde internationale sportorganisaties, met name de internationale bonden. De Commissie moet met de hulp van belanghebbenden en lidstaten nagaan welke landen specifieke problemen opwerpen op het vlak van weddenschapgerelateerde wedstrijdvervalsing bij sportevenementen in de EU, en de meest geschikte actie overwegen, onder meer in de vorm van internationale overeenkomsten.

4. Te overwegen de mechanismen voor justitiële samenwerking met derde landen te versterken, met name met landen die specifieke problemen opwerpen op het vlak van weddenschapgerelateerde wedstrijdvervalsing bij sportevenementen in de EU, indien problemen bij de samenwerking met derde landen niet op efficiënte wijze door de lidstaten kunnen worden opgelost.

5. Te overwegen de lidstaten te vragen om onderhandelingsrichtsnoeren waardoor de Commissie, naast de lidstaten, namens de EU kan deelnemen aan de onder auspiciën van de Raad van Europa te voeren onderhandelingen over een eventueel Europees verdrag tegen het manipuleren van sportuitslagen.

6. Te overwegen opdracht te geven tot vervolgstudies over kwesties die van belang zijn voor de bestrijding van wedstrijdvervalsing. Het zou zinvol zijn in het kader van een van die studies een uitvoerig onderzoek te laten uitvoeren naar gegevensbeschermingsregels in het kader van een mogelijke uitwisseling van informatie tussen belanghebbenden (sportwereld, gokexploitanten, kansspelregelgevers, rechtshandhavingsinstanties) op EU-niveau, alsook de ethische aspecten van wedstrijdvervalsing.

7. Te overwegen, te gelegener tijd, overeenkomstig het verzoek van de Raad van november 2011, een voorstel in te dienen – in het licht van de resultaten van verschillende studies, het werk van de deskundigengroep "Goed bestuur in de sport", en de werkzaamheden in verschillende internationale fora – voor een aanbeveling van de Raad over de bestrijding van wedstrijdvervalsing.

10. Bijlage” name=”tekst10″>10. Bijlage

BIJLAGE BIJ BIJLAGE I

1. De mededeling van de Commissie over het ontwikkelen van de Europese dimensie in de sport (Doc. 5597/11 – COM(2011) 12 definitief)

2. Het Groenboek van de Commissie: Onlinegokken op de interne markt (Doc. 8313/11 – COM(2011) 128 definitief.)

3. De mededeling van de Commissie over corruptiebestrijding in de EU (Doc. 11237/11 – COM(2011) 208 definitief.)

4. De mededeling van de Commissie "Een breed Europees kader voor onlinegokken" (Doc. 15737/12 – COM(2012) 596 definitief.)

http://127.0.0.1/wordpress_1665/2013/03/10/de-zettenteller/ De gedragingen van de speler en de arbiter

1. Vladimir Dvorkovich
2. De zettenteller
3. Het wettelijke kader
4. Pushkov – Severina
5. Ivaschenko – Esipenko
6. Jan van den Ende
7. De opvatting van de hoofdarbiter Krjukov
8. De gedragingen

1. Vladimir Dvorkovich

Het toernooi ‘Vladimir Dvorkovich Memorial’ is vernoemd naar Vladimir Dvorkovich (1937- 2005). Hij was een internationaal arbiter, van 1982 tot 1984 secretaris van het bestuur van de Sovjet Schaakbond, voorzitter van de commissie van arbiters van de Russische Schaakbond, statisticus, journalist, voorts een lid van het team van Garry Kasparov tijdens diens partijen om het Wereldkampioenschap tegen Anatoly Karpov, en verder ontwikkelde hij een nieuw systeem voor ratingen berekeningen die de Professional Chess Association (PCA, die bestond tussen 1993 en 1996) gebruikte. Auteur van ‘Het organiseren van een schaakwedstrijd’ (1983) en ‘Vladas Mikėnas’ (1985) (Mikėnas was een grootmeester uit Litouwen, tevens hoofdarbiter op het Wereldkampioenschap Kasparov – Karpov 1985). Tot slot was Dvorkovich de vader van Arkady Dvorkovich, tegenwoordig een vooraanstaand medewerker van de president van de Russische Federatie, Vladimir Poetin, en is Arkady Dvorkovich tevens voorzitter van de Raad van toezicht van de Russische Schaakbond.

Het is uit p.r. oogpunt dan ook wel handig een toernooi naar Vladimir Dvorkovich te noemen. Het heet ‘memorial’ omdat 75 jaar geleden Dvorkovich werd geboren. Wat daar ook van zij, het is wel sombere term. Het was vrolijker geweest het toernooi te noemen: Vladimir Dvorkovich Festival, -festijn of desnoods –toernooi.

De Russische Schaakbond is de organisator van het memorial. Het wordt gehouden van 14 tot 23 januari 2013 in Taganrog, Rostov Oblast. De geboorteplaats van de schrijver Anton Tsjechov. Aan het toernooi doen 68 schakers mee, onder wie negentien grootmeesters, zeven internationaal meesters, vijf FIDE-meesters en vijf WFM, WIM of WCM. Er worden negen ronden Zwitsers gespeeld, met een prijzengeld van € 30.000, waarvan € 7.500 voor de winnaar.

2. De zettenteller

Bij tussentijdse tijdscontrole moeten de bedenktijden worden bijgesteld. Wanneer bijvoorbeeld 40 zetten zijn gedaan, moet extra bedenktijd worden toegevoegd. Bij mechanische klokken deed de wedstrijdleider dat, of deden de spelers het zelf. De partij werd dus even stilgezet.

Bij digitale klokken hoeft dat niet meer. De klokken kunnen zo worden ingesteld dat na veertig zetten automatisch extra bedenktijd wordt toegevoegd. Er zit een zgn. zettenteller in de klok. Dit systeem is reuze handig. Het scheelt vooral wedstrijdleiders veel werk. De partij gaat gewoon verder.

De keerzijde van dit gemak is, dat er soms ongeregeldheden voordoen. Denk aan:

– het tweemaal in beweging brengen van de klok: zo komt de extra bedenktijd eerder

– spelers doen snel zetten achter elkaar, zonder dat de klok van de tegenstander in beweging wordt gebracht: zo komt de extra bedenktijd later.

3. Het wettelijke kader

De bedenktijden zijn veelal geregeld in de toernooi-, of competitiereglementen. Zie voor het KNSB-competitiereglement, het eerste lid van artikel 23, dat luidt:

23.1. De speeltijd bedraagt voor elk der spelers 40 zetten in de eerste 2 uur en daarna 1 uur extra bedenktijd (met behoud van gespaarde tijd) voor de rest van de partij.

Artikel 6.10a van de FIDE-regels luidt:

6.10 a Elke aanduiding van de klokken wordt als beslissend beschouwd, tenzij er sprake is van een kennelijk gebrek. Een schaakklok met een kennelijk gebrek moet worden vervangen. De arbiter moet de klok vervangen en met uiterste zorgvuldigheid bepalen welke tijden er op de vervangende schaakklok moeten worden aangebracht.

b Als tijdens de partij geconstateerd wordt dat de instelling van een of beide klokken incorrect was, dan moet een van de spelers of de arbiter beide klokken onmiddellijk stilzetten. De arbiter moet de correcte instelling invoeren en de kloktijden en de zettenteller aanpassen. Hij moet met uiterste zorgvuldigheid de juiste instellingen bepalen.

Het Voorwoord op de FIDE-regels, in mijn vertaling:

Een te precies geformuleerde regel kan de wedstrijdleider zijn beoordelingsruimte ontnemen, waardoor hij wordt tegengehouden het probleem op te lossen

– gebaseerd op redelijkheid en billijkheid,

– op logisch redeneren en

– en om rekening te houden met de bijzondere omstandigheden van het geval.

4. Pushkov – Severina

Wit: Nikolai Pushkov (2374)

Zwart: Maria Severina (2232)

Vladimir Dvorkovich Memorial

Taganrog, 17 januari 2013

Derde ronde

Bedenktijd: 1,5 uur voor 40 zetten en daarna 30 minuten extra bedenktijd voor de rest van de partij, p.p.p.p.

1. Pf3 Pf6 2. c4 b6 3. d4 e6 4. g3 Lb7 5. Lg2 Le7 6. 0-0 0-0 7. Pc3 Pe4 8. Ld2 Lf6 9. Dc2 Pxd2 10. Dxd2 d6 11. Tfd1 g6 12. Tac1 Pd7 13. Pe1 Lxg2 14. Kxg2 e5 15. Pd5 Lg7 16. dxe5 Pxe5 17. Pf3 Pxf3 18. exf3 Te8 19. Te1 Dd7 20. b3 Te6 21. Te4 Tae8 22. Tce1 c6 23. Pf4 Lh6 24. T1e3 Txe4 25. Txe4 Lxf4 26. Txf4 Te6 27. Td4 De7 28. h4 h5 29. Dd3 Kf8 30. b4 Dc7 31. a3 Ke7 32. g4 Dd7 33. g5 Te5

Op dat moment wordt 30 minuten extra bedenktijd toegevoegd aan die van beide spelers.

34. Tf4 d5 35. cxd5 cxd5 36. Dc3 Tf5 37. Td4 Kd8 38. Td3 Dc8 39. Dd4 De6 40. Te3 1-0

Wit roept de tussenkomst in van de arbiter. Hij zegt dat de arbiter 30 minuten in mindering moet brengen op de bedenktijden van de klok, nu deze tijden ten onrechte op de 33ste zet zijn toegevoegd. Door zo te handelen kan worden vastgesteld dat de vlag is gevallen voordat de 40ste zet van zwart is gedaan. Zwart heeft dus de partij verloren wegens tijdsoverschrijding.

Uit het interview met Chess-News met Maria Severina, 22 januari 2013:

Chess-News: Onlangs was je ongelukkig genoeg betrokken bij een incident dat gebeurde op het Dvorkovich Memorial (Severina verloor haar partij tegen Pushkov in de derde ronde wegens tijdsoverschrijding). Kun je vertellen wat er is gebeurd?

– M. Severina: ‘Ja, prima. Ik denk dat de spelers niet de dupe mogen worden als de klokken tijdens de wedstrijd niet op de juiste wijze zijn ingesteld. Ik begrijp ook mijn tegenstander wel omdat ik mij bewust ben van mijn eigen situatie: ik denk dat niemand iets in dit geval kwalijk moet worden genomen.’

Chess-News: Hoe denk je had de situatie moeten worden opgelost?

– M.Severina: ‘Ik denk dat als mijn tegenstander niet blij was met het feit dat we na 33 zetten 30 minuten extra bedenktijd kregen, hij onmiddellijk de tussenkomst van de arbiter had moeten inroepen. Maar hij wachtte tot er 40 zetten waren gedaan, liet mijn vlag ‘vallen’ en wendde zich toen tot de arbiter. Ik denk dat hij zich niet behoorlijk heeft gedragen. De arbiter handelde juist. Ik had beroep moeten aantekenen tegen die beslissing, maar op dat moment was ik te boos om dat te doen.’

5. Ivaschenko – Esipenko

Wit: Vadim Ivaschenko (2275)

Zwart: Andrey Esipenko (2140)

Vladimir Dvorkovich Memorial

Taganrog, 21 januari 2013

Zevende ronde

Bedenktijd: 1,5 uur voor 40 zetten en daarna 30 minuten extra bedenktijd voor de rest van de partij, p.p.p.p.

1. c4 Pf6 2. Pc3 g6 3. d3 Lg7 4. Lg5 d6 5. e4 h6 6. Le3 e5 7. h3 c6 8. Pf3 Pbd7 9. Le2 De7 10. Dd2 Pc5 11. Td1 a5 12. 0-0 g5 13. a3 0-0 14. b4 Pe6 15. Dc2 g4 16. hxg4 Pxg4 17. Lb6 Pf4 18. d4 Kh8 19. dxe5 Pxe5 20. c5 Pxe2+ 21. Pxe2 Pxf3+ 22. gxf3 Lh3 23. Tfe1 Dg5+ 24. Pg3 Le5 25. f4 Lxf4 26. Dc3+ Le5 27. De3 Dxe3 28. Txe3 Lg4 29. Tdd3 axb4 30. axb4 Ta1+ 31. Kg2 dxc5 32. Lxc5 Tg8 33. Le7 Kh7 34. Ta3 Tb1 35. Tab3 Tc1 36. Ted3 h5 37. Ta3 f6 38. Ta7 h4 39. Txb7 Tg7 0-1

De toekijkende arbiter grijpt eigenmachtig in en verklaart de partij verloren voor wit. Hij brengt namelijk dertig minuten in mindering op de kloktijden. Zo constateert hij dat de vlag is gevallen voordat de 40ste zet is gedaan.

Chess-News, 21 januari 2013: ‘De partij tussen Ivaschenko – Esipenko in de zevende ronde eindigde op dezelfde manier als Pushkov – Severina in de derde ronde. De extra bedenktijd werd te vroeg toegevoegd, namelijk na 39ste zet. Ivaschenko begon na te denken, maar de jonge wedstrijdleider Trifonov stond naast het bord en noteerde het verlies voor wit. Ivaschenko kon zich niet verenigen met de beslissing van de wedstrijdleider en wendde zich tot de hoofdarbiter Mikhail Krjukov. Die legde rustig uit aan Ivaschenko wat er aan de hand was: er is niets mis met de klok, er zijn 39 zetten gedaan en de vlag is gevallen.’

6. Jan van den Ende

Ook Jan van den Ende heeft een soortgelijke ervaring gehad. Zie zijn verslag belevenissen van een arbiter, klokken (II).

https://schaaksite.nl/belevenissen-van-een-arbiter-klokken-ii

Hij beschrijft het voorval op het Univé Schaaktoernooi van 2010 in de partij tussen Friso Nijboer en Willy Hendriks.

‘Willy had bij zijn voltooiing van zijn 39e zet de extra tijd voor de tweede periode er bij gekregen. Friso voerde zijn 40e zet uit en drukte zijn klok in. Beide spelers zagen dat het niet goed zat. Willy keek Friso vragend aan: ‘Eis je de winst op als mijn klok naar de 29 minuten springt?’

‘Ja, natuurlijk!’ antwoordde Friso lichtelijk geïrriteerd door het naderende oponthoud. Het probleem was nu dat Willy niet wist hoeveel tijd hij nog had voor zijn 40e zet omdat de seconden niet meer aangegeven werden! Met die 30 minuten extra tijd erbij gaf zijn klok 31 minuten aan. Maar wanneer springt de display naar de 29 minuten? Dan moest zijn 40e zet gedaan zijn! Bovendien had hij 30 seconden te veel omdat zijn klok een keer teveel was ingedrukt. Willy eiste dat hij kon zien hoeveel seconden hij nog had voor zijn 40e zet. En terecht! Hoe losten wij dit op? Wij hebben er een tweede klok bij gezet die de seconden aangaf die hij nog over had om zijn 40e zet te voltooien. Het enigszins bizarre gevolg was dat Willy voor deze ene keer twee klokken in moest drukken.’

7. De opvatting van de hoofdarbiter Krjukov

Uit het interview met Chess-News met de hoofdarbiter, Mikhail Vitalyevich Krjukov, 21 januari 2013:

Chess-News: Mikhail Vitalyevich, het lijkt erop dat het incident van vandaag niet het enige was dat plaatsvond tijdens het Dvorkovich Memorial. Een indentiek voorval overkwam Maria Severina in de derde ronde.

– M. Krjukov: ‘Dat is waar. Bij het voorval van vandaag kregen de arbiters de gelegenheid te zien hoe de schaker tweemaal de klok in beweging zette. Ik weet niet hoe dat gebeurde, maar het gebeurde. Daarom werd al na de 39ste zet 30 minuten increment toegevoegd.

Er bestaat maar een oplossing voor. Het is niet zo eenvoudig om te beslissen dat een speler de partij heeft verloren wegens het overschrijden van de bedenktijd voor de 40ste zet. Ik denk dat we de tussentijdse tijdscontrole moeten handhaven, maar dat we moeten veranderen de manier waarop we de klokken instellen. Nu doen we 1,5+30”/per zet voor precies 40 zetten en daarna 30 minuten extra bedenktijd toevoegen voor de rest van de partij. Ik stel voor dat we het anders moeten doen: we moeten de klok na 40 zetten installeren op 00. Zodat 30 minuten moeten worden toegevoegd na die tijdscontrole.’

Chess-News: Bedoel je dat in dit geval iemand het aantal zetten moet controleren om vast te stellen of er 30 minuten kunnen worden toegevoegd?

– M. Krjukov: ‘Ja, dat bedoel ik. Het is hetzelfde systeem dat gold toen we nog mechanische klokken hadden. Ik moet zeggen dat dit de zesde keer is dat ik dit meemaak. Eens heb ik een andere beslissing genomen, maar dat was omdat de klok een gebrek vertoonde … Natuurlijk heeft mijn oplossing ook zo zijn bezwaren. Ook wat de psychologische kant van de zaak betreft is het moeilijker voor de speler: zijn er nu wel of niet 30 minuten toegevoegd? Ik denk dat beide systemen van tijdscontroles wel kunnen worden toegepast. Ik benadruk nogmaals dat bij beide incidenten we hebben vastgesteld dat er niets mis was met de klokken.’

8. De gedragingen

De beslissingen op het Vladimir Dvorkovich Memorial zijn onbevredigend. In beide gevallen gaat het om personen (een schaker en en arbiter) die zien dat de klok een bedenktijd aangeeft die niet correct is, niet overeenkomt met het aantal gedane zetten. In plaats van te handelen zwijgen zij. Ze treden pas op als het te laat is met als gevolg een tegenstander als slachtoffer. De speler profiteert willens en wetens van een fout waarvan het onbekend is wie die heeft gemaakt. Dat hoort niet zo, dit heeft niets meer te maken met sport, of met sportiviteit. Van de speler en de arbiter mocht worden verwacht dat zij in het voorkomend geval zouden handelen. Iets wat de regels voorschrijven, dan wel kan worden afgeleid uit het systeem van de regels.

In het eerste geval ziet een speler dat op de 33ste zet er 30 minuten worden toegevoegd. Hij zet niet de klokken stil. Hij zwijgt, en gniffelt dat hij zijn tegenstander lekker op de 40ste zet gaat pakken. In het tweede geval ziet de arbiter dat er eerder dan op de 40ste zet bedenktijd is toegevoegd. En ook hij wacht, en slaat genadeloos toe.

De redenering naar een oplossing is als volgt.

Het uitgangspunt is dat op grond van het reglement de extra bedenktijd pas kan worden toegekend nadat het aantal benodigde zetten is gedaan. Het is namelijk verboden eerder dan de 40ste zet extra bedenktijd toe te voegen, zelfs automatisch toe te voegen. Op het moment waarop de extra bedenktijd wordt toegekend ontstaat een hoeveelheid bedenktijd die niet overeenkomt met het aantal gedane zetten. Er is op dat moment sprake van incorrecte instelling.

In zo’n geval moet op grond van artikel 6.10 onder b degene die dit ontdekt actief handelen. Hij is na ontdekking dwingend rechtelijk verplicht de klokken stil te zetten. Het voorval moet zo spoedig mogelijk worden gecorrigeerd.

En, mocht men al twijfelen over deze lezing, dan biedt het Voorwoord uitkomst. Het is ongewenst iemand te belonen die opzettelijk profiteert van een foute instelling van een klok. Echter, wat de betrokken speler doet is zwijgen. Hij profiteert van de verkeerde instelling. En slaat toe op de 40ste zet: ‘Tegenstander, je hebt de norm niet gehaald. Ha ha. Ik heb lekker gewonnen.’ Het honoreren van deze houding voelt niet goed aan.

Beslissingen zoals die in Taganrog lokken overigens gemakkelijk fraude uit. Op een internationaal forum denkt iemand dat wellicht de betrokken spelers of iemand anders aan de klokken hebben gezeten, om te zien of die werkt. Voordat de partij begon had in het eerste geval de zettenteller al zeven zetten geteld, en in het tweede geval enkele zetten. Van zoiets mag iemand geen slachtoffer worden.

Sinds de late Middeleeuwen werd de rokadezet uitgevoerd door eerst de toren en dan de koning te verplaatsen. De rokade-zet was een koningssprong. In 1992 werden de FIDE-regels gewijzigd. Voorgeschreven werd eerst de koning te verplaatsen en dan de toren. Indien een speler eerst de toren verplaatst is dat een torenzet, en is het ongeoorloofd ook de koning te verplaatsen.

Op het Aeroflot schaakfestival rokeert oud-wereldkampioen Karpov door eerst de toren te verplaatsen. Het voorval is op video opgenomen.

Overzicht van aantekeningen

1. Het Aeroflot Open schaakfestival
2. De rokade
3. Nepomniachtchi – Karpov
4. Bewijsnood
5. Video-beelden
6. De rechtsgevolgen van een verkeerd uitgevoerde rokadezet

https://schaaksite.nl/de-klok

Op dat festival gebeurde nog een bijzonderheid: een ongeoorloofd uitgevoerde rokadezet van Karpov.

http://pijpersh.home.xs4all.nl/index.html?page=http://pijpersh.home.xs4all.nl/nl/schaakrecht/pdg/schaakrecht_pieter_95.html

Echter, bij wijziging van de FIDE-regels in 1992 is de bestaande regel in werking getreden. Het is de uitdrukkelijke bedoeling van de regelgever om streng op te treden.

Artikel 4.4. aanhef en onder a en b luiden:

Als een speler die aan zet is:

a. opzettelijk zijn koning en een toren aanraakt, dan moet hij aan die kant rokeren, indien dit

reglementair is toegestaan.

b. opzettelijk een toren aanraakt en daarna zijn koning, dan mag hij bij die zet niet aan die zijde rokeren en is artikel 4.3a op de situatie van toepassing.

Het commentaar van Geurt Gijssen:

‘Het kost altijd enige tijd om een nieuwe regel te introduceren, bijvoorbeeld de methode van rokeren (eerst de koning, dan de toren, pdg), maar u bent zich ervan bewust dat we dat in dat geval hebben gewonnen. Iedereen rokeert nu op de juiste manier,’ aldus Gijssen, Promotion Problems, oktober 2001.

In artikel 3.8 onder a ii, van de FIDE-regels wordt de rokade een ‘enkele koningszet’ genoemd. Die term wordt begrijpelijk als men weet dat dat een slechte vertaling is van: de koningssprong.

5. Video-beelden” name=”tekst5″>5. Video-beelden

Het schaakrecht verandert. Het komt steeds meer voor dat incidenten op video worden opgenomen en op youtube geplaatst. Dit stelt hogere eisen aan wedstrijdleiders. Vandaar dan ook dat we alles op alles moeten zetten de regels minder conflictopwekkend te maken.

De vraag rijst of gebruik gemaakt mag worden van de videobeelden. Dit is in wezen een bestuurlijke of zo men wil een politieke aangelegenheid van de organisatie zelf. Indien men die beelden accepteert, moet rekening worden gehouden met een lang oponthoud, en bovendien met correcties achteraf. Speelschema’s kunnen in de war lopen.

De commissie van beroep van de RSB meent dat de beelden wel mogen worden gebruikt, vgl.

https://schaaksite.nl/de-terugwiebelende-toren-3

http://pijpersh.home.xs4all.nl/index.html?page=http://pijpersh.home.xs4all.nl/nl/schaakrecht/pdg/schaakrecht_pieter_42.html

]]> https://schaaksite.nl/2013/03/10/de-ongeoorloofd-uitgevoerde-rokadezet/feed/ 32