Hoofdstuk 1 – Openingsexperimenten

Allemaal hebben we denk ik wel de basisbeginselen uit de stappenmethode of pionnen-toren-koningsdiploma geleerd. Bezet het centrum, ontwikkel stukken, breng je koning in veiligheid, pionnen alleen maar zetten als het nut heeft of moet, etc…. En vervolgens zijn er tientallen partijen die in boeken worden behandeld waarbij de ene partij zondigt tegen de regels en er vervolgens genadeloos door de andere partij van het bord wordt gekegeld. Maar toch zijn er (tegenwoordig) spelers (of zelfs openingen) die tegen de regels zondigen en daar mee weg komen. En dat ligt dan niet aan een ratingverschil van meer dan 400 punten.

Bijvoorbeeld Aljechin – Nimzowitz (Bled 1931) waarin volgde 1. e4 e6  2. d4 d5  3. Pc3 Lb4  4. Pe2 dxe4  5. a3 Lxc3+  6. Pxc3. Heeft wit nou niet gewoon tijd verloren en kan de pion niet gewoon met f5 gedekt worden? Of is dat nu net een hele slechte zet?

Of (om een recentere partij te nemen) Spasski – Liogky (2002) 1. e4 e6  2. d4 d5  3. Pc3 Lb4  4. e5 c5  5. a3 Lxc3  6. bxc3 Pe7  7. Dg4  en nu … Kf8. Wat tegen de regel van het rokeren indruist.

Of Eingorn – K. Georgiev (2002) 1. d4 d5  2. c4 c6  3. Pf3 Pf6  4. Pc3 a6. Waarom a6? Het jaagt niets weg en voorkomt niet direct iets?

Zomaar drie voorbeelden uit het boek waar de ene partij duidelijk tegen een regel zondigt maar als je naar het verloop van de partij kijkt daar niet voor gestraft wordt. Ja, in de analyse met de computer erbij blijkt dat men het niet allemaal even goed heeft gedaan in het verdere verloop van de partij maar er was geen manier om het direct af te straffen. En misschien is dit wel waarom dit soort experimenten ontstaan. Je hebt je zelf kunnen voorbereiden op die zet en de ander niet. Of misschien wil je de uitdaging van gewoon het spel spelen wel aangaan met je tegenstander in plaats van de competitie wie de langste variant kon onthouden. De conclusie aan het einde van het hoofdstuk is dat de van oudsher gezonde openingsprincipes vaak van toepassing en gezond zijn, maar dat er zich altijd mogelijkheden voordoen om af te wijken. 

Hoofdstuk 2 – Verstoor de balans

Hoofdstuk 2 behandelt het verbreken van de balans. Wit heeft een klein voordeel door te mogen beginnen en kan als eerste het centrum bezetten, stukken op de juiste plaats zetten en zwart moet daarop reageren. Eingorn behandelt een aantal motieven:

• Zwart aapt na en een vrijwel symmetrische positie ontstaat en op een gegeven moment doet zwart een afwijkende zet. Bijvoorbeeld een offer of een positionele concessie. In dit geval de zet … Pe4 in plaats van het volgens oude principes (ontwikkel stukken) solidere … Lf5. Wat misschien objectief bezien wel beter is maar ook zwart minder kansen geeft op voordeel.
  
  
• Zwart speelt een gambiet om het initiatief over te nemen. 
• Wit speelt een gambiet waardoor hij van mening is dat hij nog meer voordeel heeft dan alleen de beginzet. 

Gambieten voor zwart worden over het algemeen afgeraden want ze zijn niet gezond. Maar vind de weerlegging maar eens achter het bord. Tenslotte hebben we niet allemaal een ELO van 2500+. Het doorbreken van de symmetrie is een betere optie: tenslotte is dat ook een methode die vaak in reguliere openingen voorkomt. 

Hoofdstuk 3 – Strategisch plannen

Hoofdstuk 3 gaat in eerste instantie over het accepteren van een bekend lange termijnnadeel (een dubbelpion of een stuk tegen pionnen) maar daar tegenover staat dan wel een actueel voordeel. Activiteit en aanval. Daarna laat het een aantal posities zien die erg op elkaar lijken maar toch verschillend van elkaar zijn en hoe ze behandeld worden door de grootmeesters. Maar hoe maak je nu keuzes? Welk plan heeft de voorkeur boven de anderen en waarom? Eingorn laat dat zien aan de hand van een aantal partijen waarbij wit accepteert dat hij een geïsoleerde d-pion heeft en een dubbele f-pion maar wel meer ruimte, ontwikkelingsvoorsprong en aanval.

Daarna wordt het idee van de noodzakelijkheid van een zet behandeld. Moet je een zet doen… dan moet je hem doen, maar als de zet wel goed is maar niet moet zijn er dan alternatieven die de tegenstander voor lastig keuzes stellen. En welke zet doe je dan?

Hoofdstuk 4 – Openingsstructuren

Hoofdstuk 4 gaat in eerste instantie kort over openingsstructuren. Aan de hand enkele voorbeelden maakt Eingorn duidelijk dat het een bewuste keuze kan zijn hoe jij je partij wilt opzetten. Zoals in de volgende stelling.

Het tweede gedeelte gaat over het feit dat openingstheorie in de loop der tijd zich steeds meer uitkristalliseert. Natuurlijk gebeurd dit eerst bij openingen die op dat moment bij de top van het schaken in trek zijn maar geleidelijk aan wordt het hele scala meegenomen. En dan is het tijd voor de zet die misschien niet optimaal is, maar die ook niet slecht is. Hij belooft misschien net iets meer of minder nadeel/voordeel dan de optimale zet. Maar het brengt je tegenstander misschien wel op onbekend terrein terwijl jij je weg nog weet. De stelling lijkt nog op de hoofdvariant maar is toch net iets anders. En dat is ook een manier om openingsvoordeel te behalen. 

Het derde gedeelte gaat over gelijksoortige structuren die uit/in verschillende openingen kunnen voortkomen.

Hoofdstuk 5 – Het moderne spel

Hoofdstuk 5 geeft een klein inkijkje in de geschiedenis van de ideeën over openingstheorie. Bijvoorbeeld de begin positie van de Svesnikov-variant van het Siciliaans. Het oordeel van velen in vroegere jaren; – De nadelen van zwarts … e5 zijn overduidelijk en geven wit een permanent stuctureel voordeel. Daarom moet je dit niet spelen. – En dan daar de mening van Svesnikov zelf tientallen jaren later tegenover; – Wit moet niet als zwart 2. Pc6 speelt in de Siciliaan ingaan op een open spel met 3.d4 want dat geeft zwart de gelegenheid tot de tegenstoot … e5. En jaren later is het oordeel nog steeds niet definitief. Of zoals de bekende Amerika-kenner Raymond Mens vaak zegt; Soms kunnen twee dingen tegelijkertijd waar zijn. 

Of wat te denken van 1. e4 e5 2. Dh5?

Hoofdstuk 6 – De kaleidoscoop

Het zesde en laatste hoofdstuk voelt voor mij toch een beetje aan als herhaling van eerder materiaal met wat meer diepgang op sommige punten. Het eerste gedeelte komt met a) (opnieuw) g4 en b) de suboptimale zet die andere problemen naar voren brengt dan de bekende hoofdvarianten. Daarna komt er een stuk over openingen waarbij geheel nieuwe concepten zich opdringen. Grootmeesters zoals Motwani die zich toeleggen op eigen inzichten en ideeën. En tot slot wordt stilgestaan bij de ontwikkeling van een opening(svariant), te weten 1. d4 e6 2. c4 Lb4+ 

Tot zover dus structuur en inhoud van het boek. De opzet en layout van het boek is overzichtelijk. Twee nette kolommen, duidelijk taalgebruik. Oh ja, wel in het Engels. En de verhouding tussen pure varianten die worden gegeven en tekstuele toelichting op de varianten is mijns inziens goed. Niet alleen maar een + of – als stellingsoordeel maar ook waarom dan. Voor een korte blik in het boek volg deze link: http://www.gambitbooks.com/pdfs/Creative_Chess_Opening_Preparation.pdf

Maar wat heb ik nu geleerd nu ik het boek heb doorgenomen? Nou, … eigenlijk niets en toch weer heel veel. Dat klinkt als een contradictio in terminis en behoeft dus enige toelichting. 

Ik heb ‘niets’ geleerd wanneer je het vergelijkt met een normaal openingsboek. Dan heb je de stof tot je genomen en eigen gemaakt en ben je nu op het punt gekomen dat je zegt; Deze opening gaan we spelen en ik ben goed voorbereid. Wie ingaat op “mijn variant” staat een hard gevecht te wachten. En dat gevoel heb ik niet aan het einde van dit boek. Dat kan ook niet want Eingorn behandelt geen opening, licht de ideeën achter de openingstheorie toe, laat zien hoe de theorie ontstaat, enz. Dus als je de verwachting hebt dat je na dit boek te hebben gelezen aan de slag kunt op het schaakbord met je nieuw verworven kennis, dan zul je van een koude kermis thuiskomen want het boek reikt je ideeën aan en geen kant en klaar variantenoverzicht in een bepaalde opening. Je hebt mazzel als toevallig een onderdeel van een opening die je speelt wordt besproken bij een thema.

Maar ik heb ook weer “veel” geleerd want het boek heeft me laten zien dat schaken meer is dan steeds maar de beste zet doen. Misschien wel juist door bewust een iets mindere zet te doen neem ik mijn tegenstander mee naar terrein wat hij niet kent en waar hij op eigen kracht is aangewezen terwijl ik me nog op bekend terrein bevind. En dat kan dus zijn door te vechten voor initiatief, een structureel nadeel te accepteren op de lange termijn maar dan actueel een ander voordeel te hebben, een verrassende opstoot te plaatsen waardoor het strijdtoneel in ene helemaal verandert. Enfin, al die dingen die in de 6 hoofdstukken aan bod zijn gekomen. En die nieuwe kennis is natuurlijk pure winst alleen de praktische toepassing daarvan vereist nog wel een aantal stappen die je zelf moet zetten.

Je zult je eigen openingsrepertoire door moeten nemen. Wellicht met behulp van een actueel openingsboek waar dan die creatieve zet of variant in staat aangegeven. Of anders met behulp van de computer dan wel internet en een dBase. Want het boek leert je niet hoe je zelf je eigen ideeën kunt ontwikkelen en testen. En dat is misschien ook de makke van het boek en (waarschijnlijker) van mezelf. Want met mijn speelsterkte ideeën ontwikkelen? Echt gezonde ideeën. Ik zie het mezelf niet zo gauw doen. Daarvoor ben ik niet goed genoeg en dan is kopiëren uit een dBbase of boek toch makkelijker. Maar het boek heeft me wel laten zien waar je dan op moet letten en dat is het begin! Want tenslotte gaat het niet alleen maar om het winnen maar ook om het spel.

Ik zou het boek wel aanraden maar wel met de disclaimer erbij dat je a) nadat je het boek hebt doorgenomen flink aan de slag moet met je eigen repertoire en b) een ELO van 2000+ zeer aan te bevelen is!

Waar kun je het boek krijgen en wat krijg je?

Een boek van 160 pagina’s (afmeting 25 cm x 17 cm) zowel verkrijgbaar in paperback, hardcover als e-book. En afhankelijk van wat je neemt varieert de prijs.

Deze link betreft de bestelpagina bij Gambit books: http://www.gambitbooks.com/books/Creative_Chess_Opening_Preparation.html

Oké, mijn eerste recensie

Hoe moet ik beginnen? Wat kan ik schrijven en wat niet? Ben ik niet te kritisch? Niet aan denken, gewoon beginnen en we zullen het wel zien. Hoogstens kunnen anderen besluiten dat we het bij een eenmalige ervaring gaan laten. Dus… nadat ik was welkom geheten en opgenomen in de gelederen van de schaakrecensenten, kon ik beginnen aan de zoektocht wat ik dan wel niet ging recenseren. Een uitgebreid scala aan uitgeverijen werd me voorgespiegeld en met een verbazingwekkende hoeveelheid boeken, dvd’s en cursussen die er in de afgelopen weken waren uitgekomen. Een waar Walhalla waar je tussen de bomen door het bos niet meer ziet. Dus dan maar niet al te lang nadenken en een van de vele uitgeverijen uitkiezen en uit hun aanbod een boek kiezen. Na enige opstartperikelen (Oh, ik heb een boek uitgekozen dat al besproken is… dan heb ik met mijn neus gekeken en ik kies dan nu voor…) werd het The Modernized Slav Defense van Zaven Andriasian.

Waarom dit boek?

Dit boek belooft geschreven te zijn voor praktisch gebruik achter het bord en je te voorzien van een up-to-date repertoire tegen 1.d4. Zelf bleek ik al een variant van de – Slav Defense – te spelen, maar dan ook vrijwel alleen de opstelling van die variant. Andere varianten waren mij wel bekend maar daarvan vond ik dan dat ik er niet genoeg van wist om ze te spelen en dus kwamen vaak dezelfde type opstellingen op het bord. Zo erg dat ik de laatste tijd een aantal maal tegen tegenstanders aanliep die mij ‘geplugd’ hadden. En alhoewel mijn partijen in databases (voor zover ik weet) gedateerd zijn bleek het voor hen te werken. Tijd dus om het voor hen moeilijker te maken en mijn kennis uit te breiden. En daar sloot dit boek dan mogelijk op aan.

De schrijver 

Het is altijd handig om iets te weten over de auteur. Andriasian is een voormalig jeugdwereldkampioen (U16), grootmeester en winnaar van diverse toernooien. Daarnaast is hij diverse malen secondant geweest van andere spelers en bijvoorbeeld Akopian prijst hem om zijn openingskennis en scherpe analyses. En een snelle blik in diverse databases bevestigt dat Andriasian al vanaf zijn jeugd de Slavische opening speelt. Ook tegen tegenstanders met een ELO van 2600+. En alhoewel het resultaat volgens mij dan wisselend mag zijn, zijn de partijen wel onderhoudend en leent de opening zich voor een echt gevecht met open stellingen eerder dan een lang geschuif. Toch iets wat mij aanspreekt.

Wat krijg je?

Het boek werd netjes door DHL bezorgd. Jazeker, een boek van 223 echte bladzijdes. Daar waar tegenwoordig ook boeken met hun tijd meegaan en meer en meer (soms slechts alleen nog maar) verkrijgbaar zijn in e-boekvorm, of voor een fysiek boek extra betaald moet worden, verscheen hier een boek met een harde cover op de deurmat. Persoonlijk vind ik dat toch altijd mooi. Hoe vaak staat bezoek niet voor je boekenkast en keurt je boeken en al gauw ontspint zich een gesprek over die schrijver of dat onderwerp dat behandeld wordt of dit heb ik ook gelezen en daar heb ik zoveel aan gehad. In ieder geval vaker dan dat je zegt – ik zal even inloggen op mijn computer dan kun je mijn Calibre-verzameling e-boeken en tijdschriften zien. De uitstraling van een gevulde boekenkast geeft toch wat cachet.

Het boek is netjes in hoofdstukken (10 stuks) ingedeeld. De lay-out van de pagina’s bestaat uit 2 kolommen en een overvloed aan diagrammen die het boek ook geschikt maken om (met een beetje visualisatie) te lezen zonder een schaakbord bij de hand te hebben. Alhoewel de schaakleraar in mij natuurlijk zegt dat dit niet de juiste manier is. Wil je zelf even zien hoe het eruit ziet? https://www.debestezet.nl/catalog/images/PDF/The%20Modernized%20Slav%20Defense.pdf”>De eerste 18 pagina’s.

De hoofdstukken behandelen iedere keer een andere variant van het Slavisch en naarmate een variant “belangrijker” is wordt hij uitgebreider /dieper behandeld. Daarmee is de opbouw van het boek mooi overzichtelijk. Maar genoeg over de lay-out.

Hoe gaan we leren van dit boek? 

Eerlijk gezegd vroeg ik me dat na het eerste hoofdstuk wel af. Oké, het is een heel kort hoofdstuk omdat het over een paar kleine afwijkingen gaat die wit op de derde zet zou kunnen kiezen na de beginzetten 1.d4 d5 2.c4 c6.

Gelukkig gaat dit wel al vanaf hoofdstuk 2 beter. Dan komen er betere besprekingen van ideeën en motieven aan de orde. Dit zijn de zwarte plannen in deze stelling (A) of (B). Of hier moet je kiezen; materiaal offeren met dit soort stellingen of solide spelen maar dan dit soort stellingen. Maar toch blijven er stellingsoordelen komen waarin ik me afvraag: jaja, maar hoe dan precies. Maar naarmate ik verder in het boek kwam bemerkte ik dat dit minder en minder gebeurde. Meer en meer wordt het hoe en waarom van de zet toegelicht. Misschien hangt dit samen met de mate waarin een bepaalde variant voorkomt. Of had Andriasian gewoon tijd nodig om op gang te komen. Hoe dan ook, daar waar ik me eerst dingen afvroeg bemerkte ik dat ik in latere hoofdstukken aan de hand werd meegenomen in ideeën en varianten. Soms zelfs van zet naar zet.

En daar waar ik toch nog met een vraag bleef zitten, kunnen we in het computer- en internettijdperk deze problematiek grotendeels ondervangen. De computer kunnen we raadplegen (nadat we eerst zelf hebben geprobeerd het probleem te doorgronden!) door gewoon de stelling in te voeren en te kijken wat het siliconen monster aanbeveelt. En open databases kunnen worden geraadpleegd voor partijen en hoe sterke schakers verder zijn gaan doorborduren op de motieven en stellingskenmerken. En daarmee daagt het boek de schaker uit om echt zelf aan de slag te gaan. Andriasian helpt je als het ware op weg maar zegt dat je voor het laatste stukje zelf de weg wel mag vinden.

Mis ik nog wat?

Dan is de vraag natuurlijk: wanneer is een boek over de opening compleet. De opening met zijn vele varianten is behandeld. Dan is de vlag die de lading dekt gehaald. Niettemin zou het leuk zijn geweest als ook per hoofdstuk een paar modelpartijen waren opgenomen. Natuurlijk staan er in het boek wel partijen, maar die eindigen vaak in de opening. Want wit maakte een fout en met een paar krachtige zetten toonde zwart dat aan en gaf wit op. Maar met iets als – … en wit staat beter (A tegen B 50 zetten 1-0) – kan ik niet zo goed uit de voeten. Dergelijke voorbeelden laten vaak zien hoe je dat voordeel dat je hebt dan ook daadwerkelijk in de partij uitbuit. Natuurlijk kan ook hier het internet weer redding bieden door de partij op te zoeken.

En misschien was het ook een idee geweest om een aantal opgaves aan de hand van de behandelde thema’s in het boek op te nemen. Persoonlijk mis ik wel de mogelijkheid om, anders dan in een echte partij, te testen of je de materie onder de knie hebt. Maar eerlijk is eerlijk, dat is echt persoonlijke voorkeur, want het hoort niet per definitie thuis in een openingsboek.

Mijn eindoordeel

Dit boek, dat duidelijk en overzichtelijk ideeën en motieven aanbiedt, kan je een heel eind op weg helpen maar je moet wel bereid zijn zelf aan de slag te gaan wil je echt het onderste uit de kan halen. Uiteindelijk maakt dat je vaardiger maar het kost wel meer moeite en ben je bereid / heb je de tijd om die moeite erin te steken? Maar als je dat doet dan heb je (denk ik) inderdaad wel een repertoire tegen 1.d4 in handen waarmee je de strijd om het initiatief aankunt en in ieder geval vaak in levendige en soms zelfs chaotische stellingen terechtkomt. Tenzij wit op de 2e zet al gaat afwijken natuurlijk. Je houdt nooit op met leren bij het schaken. Maar daar zijn dan weer andere boeken voor.

Oh ja, voor degene die besluiten om het boek aan te schaffen en te gebruiken… altijd kritisch blijven. Bladzijde 16 bovenaan. De witte pion? Nou, die is gewoon zwart en dat is niet de enige tekstuele onnauwkeurigheid in het boek. En wat als dat nu ook voor het stellingsoordeel geldt? Altijd zelf checken!

Waar te krijgen?

En voor ik het vergeet. Waar kun je dit boek verkrijgen?

The Modernized Slav Defense – A complete opening Repertoire for black – is te bestellen bij Thinker’s Publishing.

https://thinkerspublishing.com/product/the-modernized-slav-defense-a-complete-opening-repertoire-for-black-zaven-andriasian/