In ronde 4 van de Olympiade pakken de Nederlandse heren terug met een winst van 3-1 op Noord-Macedonië, waarbij de witspelers keurig winst pakten en de zwartspelers solide remise hielden. Noord-Macedonië was op papier een stuk zwakker: op het eerste bord zat GM Evgeny Romanov en de rest van de borden had rond de 2300.

Anish had op bord 1 weinig moeite toen zwart via een Siciliaan in een Franse structuur terechtkwam, waarbij het zaak was zo snel mogelijk stukken te ruilen. Zwart deed dat niet, en de beslissende fout kwam volgens de computer al in de volgende stelling:

Wit heeft zojuist 17.f5 gespeeld. Zwart speelde 17…Pb6?? waarna wit met tempo de dame erbij kon halen met 18.Df2 en 19.Dg3, waarna zwart geen goede oplossing meer heeft om de zwaktes op de koningsvleugel te verdedigen. Anish maakte het mooi af (zie viewer).

Jorden had met zwart op bord 2 een Rossolimo, en kreeg de volgende stelling op het bord:

Hier speelde hij het grappige 14…d6, en wit kan de pion op c6 niet pakken want na 15.Pxc6 Dc7 staat het witte paard ingesloten. De computer is echter van mening dat 14…La6 iets nauwkeuriger is, omdat wit niet zoals in de partij 15.Tf3 kan spelen (zie pgn viewer).

Max speelde met wit op bord 3 een interessante partij. Zwart speelt 4…h6 in het Damegambiet en krijgt snel een soort Stonewall-opstelling welke Max weet te neutraliseren. Max gaat in de volgende stelling echter volledig de mist in:

Na 21.Lf3?? kan zwart 21…Pxd4 spelen! Na 22.Dxd4 Lf6 wint zwart het stuk terug, met enorm veel rente. Zwart besloot echter kort te rokeren en verloor uiteindelijk zijn h-pion, die Max kon verzilveren in het eindspel.

Erwin kreeg op bord 4 met zwart de Reti tegen zich. Na 14…e5?! kreeg wit een interessante optie:

Hier kon wit met 15.Pce4!? voor het offer op f7 gaan en daarna met Pg5 de kwaliteit terugwinnen, met een interessante stelling. Wit speelde echter 15.d5? en kon de pion op d5 inleveren na 15…h6 16.Pge4 Pxd5, en wit kan niet terugpakken op d5 omdat de dame aangevallen staat. Toen de lichte stukken van het bord gingen en alleen een dubbeltoreneindspel overbleef, leek wit de stelling te stabiliseren. Zwart haastte echter met zijn koning richting de damevleugel en kreeg nog een gewonnen stelling, die Erwin helaas niet wist te verzilveren.

Een mooie comeback van de Nederlandse mannen!

Bij de dames ging het helaas minder soepel. Ze verloren van het op papier sterkere Verenigde Staten met 3.5-0.5.

Op bord 1 kreeg Eline met zwart in het Konings-Indisch het fianchetto tegen zich. Na een interessante opening en begin van het middenspel kregen we deze stelling op het bord:

Hier moet zwart een belangrijke keuze maken. Zwart koos voor 21…Tb8, wat logisch lijkt, extra stukken erbij halen. Dit was echter een fout. Het belangrijke inzicht is dat je juist de lichte stukken op het bord wilt houden om de witte pionnen te kunnen aanvallen. Met name het paard op c5 staat sterk. Wit dreigt 22.Pd3 te spelen. Daarom was 21…De3 nodig. Wit is bijna verplicht dames te ruilen met 22.Dd2, maar daardoor kan zwart het paard nog even op c5 houden met 22….Dxd2 23.Txd2 en 23…Lh6, gevolgd door 24…La6. Al zwarts stukken staan goed. Helaas kon in de partij wit alle stukken afruilen totdat een gelijk ongelijk lopereindspel overbleef.

Machteld speelde met wit op bord 2 het Italiaans. Zwart koos voor een interessante opzet met lange rokade. In de volgende stelling speelde zwart 18…g5:

Had Machteld het hoofd koel gehouden met 19.a4 dan was er niet zoveel aan de hand, maar na 19.Pxg5 d5! kwam het centrum open. Na een blunder verloor ze daarbij nog een stuk en moesten de stukken in het doosje.

Marlies mocht het met zwart opnemen tegen Irina Krush op bord 3. Na de ruilvariant in het Damegambiet ging het vrijwel de hele partij gelijk op. Zwart kreeg zelfs een klein initiatief in het eindspel, maar ging daarna helaas de mist in:

Zwart koos hier voor 35…Pc5?? en na 36.Td5 dreigt wit plots Pe7+ en Txh5. Na 36…Tc2 kon wit de winst binnenhalen met 37.Pe7+, maar wit koos voor het profylactische 37.Kh2. Dat gaf zwart een kans om terug te komen met het nauwkeurige 37…a3, zodat na 38.Pxe7 Txe7 de kwaliteit teruggewonnen kon worden door de a-pion naar de overkant te brengen. Zwart speelde echter 37…Pe6 en na 38.Pe7+ ging de h-pion verloren en was het over. Erg jammer, maar wit liet het daarna niet meer gaan en won.

Anna-Maja koos voor de Rossolimo met wit, maar kwam snel met haar paard knel te staan op f5 en verloor uiteindelijk de partij.

Helaas waren de Amerikanen deze ronde te sterk voor de dames. Volgende ronde nieuwe kansen!

Nog een interessant partijfragment bij de Belgen. Wit gaf in deze stelling op, maar er is een manier om de stelling te redden. Kijkt u zelf? Het antwoord vindt u in de viewer.

(Klik op het plaatje voor de link)

Structuur
Het boek is verdeeld in 15 hoofdstukken. Elk hoofdstuk begint met een halve pagina uitleg van een concept, gevolgd door een tiental partijen per hoofdstuk. Deze opzet maakt het boek toegankelijk, zelfs zonder een schaakbord bij de hand, dankzij de beknopte notatie en de focus op tekstuele uitleg. De gekozen concepten zijn intrigerend, zoals “Risk Management” en “The Power of Surprise,” die schakers aanmoedigen om hun spel vanuit een breder perspectief te benaderen. De hoofdstukindeling is als volgt:
Hoofdstuk 1: Planless Play
Hoofdstuk 2: Schematic Play
Hoofdstuk 3: Patience
Hoofdstuk 4: Where Should You Play?
Hoofdstuk 5: Counterattack
Hoofdstuk 6: Statics & Dynamics
Hoofdstuk 7: Fight Until the End!
Hoofdstuk 8: The Art of Exchanging Pieces
Hoofdstuk 9: Keep the Endgame in Mind
Hoofdstuk 10: Illusion
Hoofdstuk 11: The Power of Surprise
Hoofdstuk 12: Prophylaxis & Restriction
Hoofdstuk 13: Pressure
Hoofdstuk 14: Risk Management
Hoofdstuk 15: Relativity
 
Partijfragment
Een van de interessantste hoofdstukken is “Risk Management,” waarin de auteur met name het belang van het accepteren en beheren van risico’s benadrukt. Een voorbeeld hiervan is de partij tussen Sergey Karjakin en Fabiano Caruana, gespeeld in Berlijn 2018. In de stelling na zet 16 van zwart (zie diagram hieronder) besluit Karjakin om met 17. Lxd5! een riskante maar veelbelovende zet te doen.
Stelling na 16… Lg4:

Deze zet werd door Zlatanovic beloond met een dubbel uitroepteken, omdat Karjakin in een ‘must win’ situatie zat. Hij legt uit: “Karjakin was in een ‘must win’ situatie. Ja, ik ben bekend met het concept van rustig spelen, maar als je op een moment vooruit moet gaan, kan een plotselinge verandering van ritme erg vervelend zijn voor je tegenstander”. Na 17…Lxd1 18.Txd1 krijgt wit een geweldige loper op d5, hoewel er geen directe route naar winst is, blijft hij het initiatief behouden.

Zie hoe Karjakin dit meesterlijk uitspeelde in de PGN:

Oordeel
“The Imparable Logic and Psychology in Chess” biedt een bloemlezing van interessante concepten en praktische inzichten die schakers kunnen helpen bij het nemen van betere beslissingen op het bord. Hoewel de structuur van het boek soms wat fragmentarisch aanvoelt en de uitleg van concepten soms abstracter is dan ik zelf prettig vind, biedt het toch waardevolle perspectieven op de niet-technische aspecten van schaken. Zlatanovic’s werk is een waardevolle aanvulling voor elke schaker die zijn spel vanuit een breder en dieper perspectief wil benaderen.

➔ Bestelpagina op website van uitgever

➔ Inkijk (pdf)

Titel: The Imparable Logic and Psychology in Chess

Auteur: Boroljub Zlatanovic

Uitgeverij: Thinkers Publishing

Pagina’s: 316

Gepubliceerd: 2024

Prijs: € 42,00

EAN: 9789083429021

Type: Hardback

Martyn Kravtsiv (Foto: Lennart Ootes)

Daar is onlangs wel wat verandering in gekomen. Denk bijvoorbeeld aan boeken als Positional Play van Jacob Aagaard en Strategic Chess Exercises van Emmanuel Bricard. Daar is nu een boek bijgekomen voor de ambitieuze schakers onder ons: 400 Chess Strategy Puzzles van Martyn Kravtsiv.

Inleiding

Martyn Kravtsiv komt van de zeer succesvolle schaakschool uit Lviv, Oekraïne. Hieronder een foto van een bijeenkomst van tien grootmeesters uit Lviv, die onlangs voor het eerst sinds de oorlog bij elkaar zijn gekomen. De bekendste voor de meesten is Vassily Ivanchuk. Martyn Kravstiv is de man in de witte trui. Grappig detail: hij won het snelschaaktoernooi tijdens deze bijeenkomst.

Een bijeenkomst van de GM’s van de succesvolle Lviv Schaakschool afgelopen 10 januari 2024. De eerste bijeenkomst sinds de oorlog met Rusland. Staand (links-rechts): Romanyshyn, Beliavsky, Ivanchuk, Firman, Oleksienkk, Kravtsiv and Grabinsky. Zittend (links-rechts): Petursson, Mihalcisin, Kozakov en Vetoshko. (Bron: Adrian Mihalcisin, Facebook).

Martyn Kravstiv is een succesvolle grootmeester die meerdere grote toernooien heeft gewonnen, zoals Cappelle-La-Grande en Chennai Open, en heeft een toprating van 2685. De laatste jaren lijkt hij minder actief als schaker, maar meer als auteur en coach. Hij heeft bijvoorbeeld samen met Andriy Volokitin het zeer beruchte boek Perfect Your Chess geschreven, wat als een van de moeilijkste puzzelboeken van deze tijd wordt gezien. Daarnaast heeft hij 600 Modern Chess Puzzles geschreven, dat meer op de clubschaker is gericht. Met 400 Chess Strategy Puzzles schrijft hij nogmaals een puzzelboek, maar nu toegespitst op positionele puzzels*.

Opbouw
Het boek bestaat uit drie delen:

1. Pawns and Structure
2. Pieces
3. Mixed Themes

De auteur gebruikt nadrukkelijk geen of weinig partijen van topgrootmeesters, aangezien deze vaak al bekend zijn en er een rijkdom aan schaakstellingen is van minder bekende spelers. De auteur heeft voor de puzzels vooral open toernooien uit TWIC gebruikt.

Puzzels zijn ingedeeld in vier niveaus: het eerste niveau is voor de clubspeler, het tweede en derde niveau voor spelers met een ELO tussen de 2000 en 2300 en het vierde niveau voor spelers met 2400 of hoger. Voor de oplossing moet in principe het verschil in computerevaluatie tussen de eerste en tweede zet +0.5 zijn.

Voorbeelden
Hieronder een aantal puzzels uit het boek, die mooi illustreren hoe ingewikkeld maar ook hoe helder de puzzels en oplossingen zijn.

Puzzel 1: niveau 1. Kies tussen 17. bxa5 en 17. b5.

Puzzel 2: niveau 4

Puzzel 3: niveau 1

Puzzel 4: niveau 2

Puzzel 5: niveau 3

Puzzel 6: niveau 4

Conclusie

Het boek vind ik pittig. Of dat komt omdat ik slecht ben in positioneel spel of de puzzels gewoon moeilijk zijn kun je zelf beoordelen met bovenstaande puzzels. Zelf denk ik daarom veel aan dit boek te hebben: hier kan ik veel van leren. De puzzels zijn verfrissend en goed uitgezocht en bevat veel nieuw materiaal met stellingen die ik herken uit mijn eigen (amateur-)praktijk. Mijn inschatting is dat ambitieuze spelers die aan positioneel spel willen werken veel aan dit boek zullen hebben. Het boek lijkt me minder geschikt om door te bladeren op een rustige zondagochtend op de bank met een kop thee en pantoffels aan. Het opzetten van bord en stukken, het opschrijven van zetten en vergelijken met de oplossing, dat is hoe je het meest uit dit boek haalt. Succes!

* Ik gebruik hier positioneel en strategie door elkaar. Sommige auteurs menen dat er een verschil is tussen deze twee concepten, daarvoor verwijs ik naar bijvoorbeeld de boeken van Aagaard.

Davorin Kuljasevic, auteur van “How to Study Chess on Your Own” en “Beyond Material,” heeft een meesterwerk gecreëerd door een verzameling van Ding Lirens indrukwekkendste partijen te bundelen in een boek. Dit werk biedt een originele benadering van een beste partijenverzameling en is zowel onderhoudend als leerzaam. Davorin legt niet alleen nadruk op het schaken, maar heeft ook veel aandacht voor Ding Liren als persoon.

Ding Liren (Foto: Harry Gielen)

Inleiding

Eerst een klein intermezzo: het is interessant om de winst van Ding Liren breder te trekken naar de opkomst van het schaken in China. Een oud schaakadagium stelt dat er een verband bestaat tussen geopolitieke ontwikkelingen en schaken. Denk bijvoorbeeld aan de match tussen Fischer en Spassky tijdens het hoogtepunt van de Koude Oorlog. Nu de opkomst van China in de geopolitiek slechts een kwestie van tijd lijkt te zijn, rijst de vraag of dit ook van toepassing is op de wereld van het schaken. Met de opkomst van Ding Liren lijkt deze vraag beantwoord. In het boek vertelt Kuljasevic over de schaaksituatie in China, die pas in de vroege jaren ’80 begon te ontstaan. Desalniettemin, stelde de Chinese schaakbond een ambitieus vierstappenplan op in 1988:

1. Het winnen van het vrouwelijke individuele wereldkampioenschap;
2. Het winnen van vrouwelijke team wereldkampioenschappen;
3. Het winnen van mannelijke team wereldkampioenschappen;
4. Het winnen van mannelijke individuele wereldkampioenschappen.

Met de winst van Ding is het vierstappenplan voltooid. Het blijft me verbazen hoe een Chinese schaakorganisatie een vierstappenplan opstelt en dit ook haalt. Moet de KNSB dat misschien dan ook maar eens een vierstappenplan gaan opstellen? Maar goed, terug naar het boek.

Opbouw

De opbouw van het boek is doordacht en origineel. De eerste twee hoofdstukken dienen als een soort ‘voorspel’ of opening, zoals een schaker zou zeggen. In het eerste hoofdstuk wordt een overzicht gegeven van de hoogtepunten uit Dings carrière, zonder specifieke schaakpartijen te bespreken. In het tweede hoofdstuk worden Dings kernkwaliteiten en de kwaliteiten die hij in de loop der jaren heeft ontwikkeld belicht met partijfragmenten.

Het volgende fragment laat Dings intuïtie voor aanval zien:
Ding Liren – Frode Urkedal, Reykjavik, 2015 (p.24)

18.e4!!
Kuljasevic: One of Ding’s trademark qualities as a chess player is his sense of the right moment to dynamize the game. Here, the sacrifices another pawn to take the initiative and open attacking avenues toward the opponent’s king.
18…dxe4 19.Le2 b5
Kuljasevic: Black tries to keep his center together, but his lag in development becomes even more glaring after this move. Dings opens more files.

20.f4! Ph7 21.fxg5 Pxg5 22.Lf4 Dh6

23.Lg4!
Kuljasevic: A remarkable aspect of Ding’s play is that he has more than one attacking gear. He can dial down his aggression to consider apparently slower or less obvious attacking options when needed. 23.Lg4 is hardly the first move one thinks of in this position, but it’s the most efficient one, as we will see. Instead, if White continues playing ‘natural’ attacking moves like 23.Qd2 f6 and 24.Pg4, Black would be in time to complete his development with 24…Lxg4 25.Lxg4 Pc6, extinguishing a significant chunk of White’s initiative.

Vervolgens wordt Dings carrière in de schaakwereld gevolgd in hoofdstukken 3 tot en met 7, die elk ongeveer drie jaar van Dings leven beslaan. Het boek eindigt met het jaar waarin hij de uitdager werd voor de schaaktroon in 2022 en het jaar waarin hij deze daadwerkelijk veroverde in 2023.

Deze opbouw heeft vele voordelen. De eerste twee hoofdstukken fungeren als een soort leidraad en maken de rest van het boek gemakkelijk te volgen. De winstpartijen volgen logischerwijs vanuit Dings kernkwaliteiten, zoals zijn scherpe tactische blik, computerachtige rekenvaardigheid en geweldig gevoel voor de aanval.

Het volgende fragment uit Ding Liren – Sergei Movsesian, Khanty-Mansiysk, 2019, vond ik leerzaam, ook door de uitleg van Kuljasevic:

24…c5?!
Kuljasevic: A clever tactical idea that, unfortunately for Black, doesn’t work. The point is that 24…Pxe2+ 25.Kf1 Df6! 26.Txe2 Df3 27.Txe8+ Txe8 runs into 28.Dc6 Dxd3+ 29.Kg1+-. That is how Movsesian got the idea to play 24…c5. In case of 25.bxc5, White would not have the Dc2-c6 defense in a similar position. However, Ding found a tactical hole in this concept.
25.bxc5! Pxe2+ 26.kf1 Df6 27.Txe2 Df3

28.Txe8+ Txe8 29.Kg1 Te2 30.Dxe2! Dxe2 31.c6.
Duljasevic: Ironically, pushing 24…c5 was a Pyrrhic victory for Black. He could not prevent the pawn promotion, so he resigned.

Kuljasevic blinkt uit in het gestructureerd en helder presenteren van informatie. Een voorbeeld hiervan is de tabel op pagina 23, waarin Ding Lirens openingsrepertoire door de jaren heen wordt beschreven. Deze tabel biedt niet alleen inzicht, maar voegt ook een extra dimensie toe aan de partijen, waardoor je als lezer het gevoel krijgt dat sommige openingen nieuw zijn, anderen nostalgisch, en sommige ergens daartussenin.

Een ander voorbeeld van Kuljasevics heldere uitleg is het onderscheid tussen kernkwaliteiten en ontwikkelde kwaliteiten. Hierdoor kunnen we de partijen door de lens van Kuljasevic bekijken: van de fantastische aanvalspartijen aan het begin van Dings carrière, tot de uitdagingen bij het aanpassen aan het supergrootmeester-niveau, en de ontwikkeling van Dings schaakvaardigheden die daarvoor nodig waren, zoals een indrukwekkend hoog niveau in eindspelen en positioneel spel. Hieronder een voorbeeld van de hoge kwaliteit positioneel spel aan het einde van Dings carrière.

In het volgende fragment legt Kuljasevic meesterlijk uit hoe Ding Liren de Reti fantastisch inzet tegen Chinees rivaal Yangyi, Shenzhen, 2017 (p.171):

7.d3

Duljavic: White’s central flexbility allows him to choose the most appropriate way to attack Black’s uber-solid central structure. Ding prepares e2-e4 with this move.

7…e5 8.e4 dxe4 9.dxe4

If you play the Reti Opening with either color, it is good to be familiar with this symmetrical structure. At first glance, Black has a comfortable and solid position without apparent weaknesses. His knights have reasonable outposts, and White’s bishop pair feels limited in the middlegame with the fixed pawn center. While all of this is true, and the position is objectively not far from equality, White’s play is a bit easier in practice due to the greater maneuvering potential. If you want to learn how to maximize it, sit down, take a cup of tea, and learn from Ding Liren.’

9…Bc5 10.Nd2 0-0 11.a4 a5 12.Qe2 Qe7

This definitely seem inaccurate since the queen usually belongs on c7 to keep an eye on b6 and a5 and leave the a3-f8 diagonal.

Dit is slechts een fragment, maar het illustreert goed hoe Kuljasevic je bij de hand neemt.

Kuljasevic neemt de lezer mee in de wereld van Ding Liren, zowel op als naast het schaakbord. Hij deelt Dings liefde voor literatuur, beschrijft hoe hij zich liet inspireren door Albert Camus tijdens moeilijke momenten tijdens de wereldkampioenschappen, en hoe Ding zijn schaakcarrière combineerde met een rechtenstudie aan een prestigieuze universiteit.

Sterke punten

Drie andere sterke punten van het boek zijn het grondige onderzoek dat Kuljasevic heeft verricht, de analyses van Ding Liren zelf en het gedoseerde gebruik van varianten en computeranalyse.

Ten eerste heeft Kuljasevic uitgebreid onderzoek gedaan voor dit boek. Het lijkt erop dat hij elk beschikbaar interview heeft bekeken en vertaald, wat heeft bijgedragen aan de rijkdom aan informatie in het boek. Het is tegenwoordig gemakkelijk om Chinese interviews te vertalen met behulp van tools zoals Google Translate, wat het begrip van Dings persoonlijke leven en schaakfilosofie ten goede komt.

Ten tweede biedt het boek inzicht in Dings eigen analyse van de partijen. Het is opmerkelijk dat Ding geen zetten beoordeelt met uitroeptekens of vraagtekens, maar in plaats daarvan de sterkte of zwakte van de zetten benadrukt. Het is interessant om te lezen wanneer hij alles heeft gezien of wanneer hij zich in blinde paniek bevond en toch een uitweg vond.

Ten derde waardeer ik het evenwichtige gebruik van varianten en computeranalyses in het boek. Kuljasevic presenteert deze elementen met mate, waardoor de lezer waardevolle inzichten kan opdoen zonder te verdrinken in complexe berekeningen.

Neem bijvoorbeeld het volgende fragment uit Kamsky-Liren, Moscow, 2011 (p.103):

31.Bxd3?

This is precisely what Black was hoping for. It wouldn’t be suprising if Kamsky was under time pressure at this point, so finding the precise defensive moves would have been even more difficult. Black still has a winning advantage after 31.Nf5 Bf6 32. Qxb4 Rb3! 33.Qe1 Re8, when White cannot escape the multiple pins.

But Kamsky missed his last chance to save the game with 31.h3!!, clearing the h2-square for the king to eliminate the mating threat on h1.
…
Of course, computer lines like these must be taken with a big grain of salt because the probability of finding them under such pressure is minuscule, even for a top player. That said, 31.h3 is a valuable defensive pattern to remember.

Verbeterpunt

Terwijl ik het boek las, hoopte ik op een terugkoppeling van de inzichten uit Kuljasevics eerdere werk, “How to Study Chess on Your Own.” Het zou buitengewoon interessant zijn geweest om Dings benadering en gebruik van verschillende studiemethoden door de jaren heen te volgen, zoals Kuljasevic dat in zijn eerdere boek heeft beschreven.

Aan het einde van het boek geeft Ding aan: “I spent 26 years playing, analyzing, trying to improve my chess ability in many different ways, with different training methods, with many new ways to train, maybe it’s not so well known among the other players, so I think I did nearly everything.” Als lezer blijft het nu onduidelijk hoe hij dit precies heeft gedaan. Hoewel het wellicht als oneerlijk zou kunnen worden beschouwd om ander werk van de auteur bij dit boek te betrekken, aangezien het een willekeurige andere auteur had kunnen zijn, blijft dit toch knagen…

Kuljasevic heeft in een podcast [2] aangegeven dat hij bewust geen contact heeft gezocht met Ding Liren tijdens het schrijven van het boek, deels vanwege tijdsdruk en deels om Ding niet te storen. Hoewel begrijpelijk, voelt dit als een gemiste kans, aangezien het de enige smet is op dit overigens originele en zeer interessante werk.

Conclusie

Concluderend kan worden gesteld dat dit boek van begin tot eind een boeiende leeservaring biedt. De opbouw met de eerste twee hoofdstukken, de diepgaande beschrijving van Dings voorbereiding op het wereldkampioenschap en de heldere presentatie van informatie maken het boek zeer toegankelijk. Dankzij dit werk begrijpt de lezer Ding Lirens schaakspel op een dieper niveau en krijgt men inzicht in zowel zijn schaakvaardigheden als zijn persoonlijkheid.

Ik zou dit boek dan ook ten zeerste aanbevelen aan schaakliefhebbers, zowel voor entertainment, schaakverbetering als historisch bewustzijn. Wie weet hoelang hij nog wereldkampioen zal blijven!

Titel: Ding Liren’s Best Games

Auteur: Davorin Kuljasevic

Aantal bladzijden: 328

Uitgeverij: New in Chess

Gepubliceerd: 2023

Prijs: € 34,95 (hardcover) € 27,95 (paperback) en € 22,95 (Kindle)

ISBN:9789083336688

Type: Hardcover, Paperback en Kindle

PDF-uittreksel

Boek bestellen

[1] Ik lees zo nu en dan op Schaaksite.nl dat over Liren Ding wordt gesproken in plaats van Ding Liren. Dat zit als volgt: in het Chinees is de naamvolgorde Ding Liren, maar bij Chinese namen komt eerst de achternaam of familienaam en daarna pas de voornaam. Daarom wordt ook wel Liren Ding gezegd, aangezien we in Nederland eerst voornaam en dan achternaam hebben. Hoewel ik geen sluitend bewijs heb kunnen vinden, lees ik wel dat het gebruikelijk is om bij het gebruik van de Chinese naam in het Nederlands dezelfde volgorde aan te houden als in het Chinees. Dit uit respect voor de andere cultuur. Sommige Chinezen hebben nog een ‘westerse’ naam bedacht, om het voor het mensen uit het Westen makkelijker te maken. Deze Westerse naam wordt wel in volgorde voor- en achternaam genoemd. Bijvoorbeeld: Jackie Chan heet in het Chinees Chan Kwoong-Saang. Jackie is de westerse naam en daarom zeggen we Jackie Chan, maar bij het gebruik van de Chinese naam houden we Chan Kwoong-Saang aan.

[2] https://www.perpetualchesspod.com/new-blog/2023/10/24/ep-353-gm-davorin-kuljasevic-chess-improvement-q-amp-a-plus-discussion-of-his-great-new-book-on-gm-ding-liren

Wit is aan zet. Zwart heeft zojuist op e4 geslagen met zijn paard. Wat zou u spelen?

Masters

Jorden van Foreest trok het Schots van stal. Hij offerde een pion in de opening en kreeg mooi spel nadat zwart vrijwillig de lijnen opende met 20…g5? Jorden verrekende zich daarna, aangezien hij in plaats van zijn loper te dekken met 22.De3, 22.Df2 speelde. Zwarte speelde het daarna secuur uit.

Anish Giri had vandaag vrijwel de hele dag een lekkere plus met wit tegen Parham Maghsoodloo. Een heerlijk vooruitzicht om de positie aan kop te versterken. Maar, zoals veel schakers weten, is er niks moeilijker dan het winnen van een gewonnen partij. Een te traag plan met 16.Db4 en 17.b3 zorgde ervoor dat zwart langzaam weer terug in de partij kwam. Na 21.fxe5 kwamen alle zwarte stukken tot leven en was het gelijk. Toen de zwartspeler Anish nog een geweldige kans gaf door met 36…Dd6?? de fout in te gaan, wikkelde Anish echter af naar een remise toreneindspel. De frustratie was aan het einde van zijn gezicht te lezen. Toch blijft hij aan kop met een half punt voorsprong in de Masters.

© Jurriaan Hoefsmit – Tata Steel Chess Tournament 2024

Max Warmerdam speelde vandaag een fantastische partij met wit tegen Alexander Dochenko. Zoals de live-commentatoren David Howell en Robert Hess al opmerkten heeft Max een fantastische openingsvoorbereiding. Dat bereikt gemakkelijk het niveau van 2700-2750, wellicht het resultaat van de samenwerking met Anish en Jorden. Dat kwam in deze partij goed naar voren. In het Konings-Indisch koos wit voor een alternatieve opstelling met 7.d5 en 8.Le3. De beide spelers volgen nog een zet of veertien theorie, waarna 14.Tb1 het eerste nieuwtje is volgens mijn database. Volgens de computer staat wit direct beter. Zwart kwam er tijdens de partij eigenlijk niet meer aan te pas. Wellicht omdat hij al snel zijn witveldige loper moest ruilen voor het paard, waarna het initiatief op de koningsvleugel niet van de grond kwam. Max staat ondertussen met 3,5 uit 6 gedeeld derde en staat er goed voor in het toernooi.

© Jurriaan Hoefsmit – Tata Steel Chess Tournament 2024

Challengers

Erwin l’Ami mocht met zwart tegen de nummer twee in het toernooiklassement: Anton Korobov. Een kaskraker. Erwin koos voor de solide Petroff. Anton had veel activiteit voor zijn slechte pionnenstructuur en wist uiteindelijk de kwaliteit te winnen. Toen ik dit verslag aan het schrijven was, had ik alvast opgeschreven dat Erwin had verloren. Houdini Erwin zou echter Houdini Erwin niet zijn, als hij (met slechts een paar minuten op de klok) de partij toch nog op remise weet te houden! Daarmee blijft hij op kop in de Challengers.

© Jurriaan Hoefsmit – Tata Steel Chess Tournament 2024

Nederbelg Stefan Beukema speelde de Bird-opening met 1.f4. Zwart kwam al snel wat beter te staan. Het zwarte spel op de damevleugel zorgde echter voor vele zwaktes. Gedurende een aantal zetten hadden beide spelers gretiger moeten spelen en materiaal kunnen winnen. Toen zwart eindelijk een pion extra won, kwam een eindspel wat de zwartspeler technisch goed uitspeelde. Thuis maar snel de film Wall Street gaan kijken!

© Jurriaan Hoefsmit – Tata Steel Chess Tournament 2024

Eline Roebers had een stug begin van het toernooi met vier verliezen. Gisteren wist ze het tij te keren met een winst op de flamboyante en spraakmakende Hans Niemann. Vandaag zette ze die lijn door met een sterke partij tegen Mustafa Yilmaz. In het Konings-Indisch koos ze voor het opmerkelijke 7…b6!? en kwam vrij goed uit de opening. Nadat wit echter doorbrak in het centrum met 23.c5 ging het minder. Toen een vrij gecompliceerde stelling ontstond tussen zet 30 en 40, kwam zwart plotseling een stuk voor te staan. Daarna was het vrij snel gedaan. Hoewel de witspeler nog lang probeerde om het eindspel met een loper en toren tegen twee paarden en toren te houden, brak de zwarte koning door en won de partij. Hopelijk kan ze deze reeks voortzetten.

© Jurriaan Hoefsmit – Tata Steel Chess Tournament 2024

Liam Vrolijk kwam in een Benoni-achtige partij tegen Leon Luke Mendonca met wit vrij goed te staan. Na 14…c4 ontstonden er allemaal zwaktes in de zwarte stelling. Wit galoppeerde zijn paard naar c6. Al snel werd de pion op c4 zwak. De partij ging daarna bergafwaarts voor zwart. Zwart bleef nog wel – met een kwaliteit minder – lange tijd staan in het eindspel. Maar Liam vond een manier om binnen te dringen in de zwarte stelling door met zijn koning naar a6 te lopen. Geduld loont. Liam kon na 76 zetten het volle punt in ontvangst nemen.

De uitslagen treft u hieronder aan:

Masters

Challengers

“My goodness! Already 30 minutes gone on thinking whether to move the rook or the knight… And then suddenly you are struck by the happy idea – why more rook or knight? ‘What about Bb1?’ And without any more ado, without any analysis at all, you move the bishop” – Kotov, Think Like a Grandmaster.

Dit voorbeeld van Kotov illustreert goed hoe schakers van alle niveaus soms nadenken. Het illustreert ook hoe ongestructureerd we een stelling soms benaderen. Het verbeteren van dit ongestructureerde denkproces is een van de vele thema’s binnen Jonathan Tisdalls meesterwerk “Improve Your Chess Now”.

“Improve Your Chess Now” is een fascinerend schaakboek, dat nieuw leven is ingeblazen met een heruitgave in 2023, voorzien van een eigentijdse lay-out en een nieuw inleidend voorwoord. Het boek is een manifestatie van Mikhail Botvinniks beroemde uitspraak: “Als je een grootmeestertitel krijgt, moet je een boek schrijven.” Tisdall schreef namelijk “Improve Your Chess Now” toen hij grootmeester werd. Hij presenteert een werk dat zowel diepgaand als toegankelijk is, een zeldzame combinatie in de schaakliteratuur.

Jonathan Tisdall (Foto: Lennart Ootes)

Opbouw

Het boek is onderverdeeld in zes hoofdstukken:
1) The Fabled Tree of Analysis
2) Blindfold Chess and Stepping-Stone Diagrams
3) The Art of Playing Bad Positions
4) Pattern Training (and other useful exercises)
5) The Value of the Pieces
6) Wisdom and Advice

Het eerste hoofdstuk richt zich op het verbeteren van het gedachteproces tijdens de partij, met een nadruk op effectief rekenen. Daarbij wordt Kotovs Tree of Analysis als uitgangspunt genomen en verfijnd. De essentie: combineer concrete varianten met verbale evaluaties. De voorbeelden illustreren dit concept goed. De KNSB-partijen die ik na het lezen van dit hoofdstuk heb gespeeld, laten zien dat het lezen van dit hoofdstuk direct tot een verbetering van mijn rekenproces heeft geleid. Daarover straks bij ‘Inzichten‘ meer.

Eerst het tweede hoofdstuk: daarin gaat Tisdall dieper in op het vermogen om stellingen goed te visualiseren, een vaardigheid die ook door andere gerenommeerde trainers zoals Aagaard en Ramsey wordt benadrukt. Dit hoofdstuk biedt inzichten en oefeningen om deze cruciale vaardigheid te ontwikkelen. Denk bijvoorbeeld aan Alexander Beliavsky’s advies om vijf partijen per dag te visualiseren.

Het derde hoofdstuk is gewijd aan het spelen in slechte stellingen, een uitdaging waar elke schaker mee te maken krijgt. Tisdall richt zich op psychologische factoren om je uit slechte stellingen te redden. Ik vond het vrij verfrissend, vooral omdat in de meeste (computer-)analyses de aandacht gaat naar de beste zet (“Ik stond +5!”) maar weinig schakers stilstaan bij de psychologische aspecten rondom gewonnen en verloren stellingen. Zelf denk ik dat deze aspecten een belangrijke rol spelen bij hoe een partij verloopt. Tisdall doet een goeie poging deze aspecten te verwoorden en adviezen te geven hoe je daar mee om kunt gaan.

Hoofdstuk 4 bouwt voort op de vorige hoofdstukken door de lezer uit te dagen met opgaven en praktische tips. Het eeuwenoude advies om patronen te trainen is wellicht niet nieuw, maar ze toegepast op positionele ideeën is wel relatief ontgonnen terrein.

De laatste twee hoofdstukken, 5 en 6, vormen een bloemlezing vol met tips en wijsheden. Bijvoorbeeld: “Attack grow from seed pieces”. Dit inzicht, ontleend aan Shogi, het Japanse schaakspel, is iets wat Tisdall specifiek voor dit boek heeft onderzocht. Het concept: een essentiële voorwaarde voor een succesvolle aanval is de aanwezigheid van voldoende stukken vlakbij de koning van de tegenstander. Hoewel het concept eenvoudig lijkt, kan het helpen bij het beoordelen van ingewikkelde stukoffers.

Inzichten

Een van de aantrekkelijkste aspecten van het boek is hoe Tisdall theoretische concepten begrijpelijk maakt met praktische voorbeelden. Dit wordt treffend geïllustreerd door de bespreking van een variant uit de partij Boleslavsky – Flohr uit 1950, afkomstig uit Kotovs “Think Like a Grandmaster”. Tisdalls vermogen om de lezer te betrekken bij het denkproces van een grootmeester is opmerkelijk en maakt zijn adviezen direct toepasbaar.

Voordat je verder leest, probeer deze stelling uit te rekenen. Neem daar 5 tot 10 minuten voor. Het lijkt erg aantrekkelijk om 17.Txf6+ te spelen, maar is het ook goed?

De schrijfstijl is vlot en toegankelijk, met een vleugje humor. Dit komt bijvoorbeeld naar voren in de behandeling van de partij Ilyin-Zhenevsky, waar Tisdalls commentaar niet alleen leerzaam, maar ook vermakelijk is. Zie bijvoorbeeld het volgende fragment en commentaar van Tisdall.

Stelling Ilyin-Zhenevsky – Nenarokov, 1923 (p.171)

Na 1.De3 Pe7 2.f4?? exf4 3.Dxf4 Dxb5
Tisdall schrijft daarbij: “The barrier example of Ilyin-Zhenevsky’s made such a strong impression on me that I have had it strongly implanted in my mind. Ilying Zhenevsky seems to be the patron saint of odd blunders, and his games and his explanations for the processes behind them feature extensively in both Think Like a Grandamster and Psychology in Chess.”

Terug naar Boleslavsky – Flohr, 1950 (variant).

Tisdall werpt een kritische blik op Kotovs methode van variantenanalyse in zijn boek, waarin de grootmeester de varianten helder uiteenzet door het opzetten van een ‘boom’ van kandidaatzetten. Kotovs aanpak houdt in dat men drie mogelijke zetten overweegt en deze uitdiept tot de beste voortzetting duidelijk wordt. Echter, Tisdall stelt dat deze benadering te rigide kan zijn. Hij illustreert dit met een voorbeeld: na 17.Txf6+ gxf6 18.Dh5+ redeneert Tisdall dat een koningszet naar de e-lijn onwaarschijnlijk. Dit vanwege 19.Te1+ waarbij de toren bij de aanval betrokken wordt, en na 18…Kg7 kan de loper met tempo aanvallen met 19.Lh6+. Daarom zou het logischer zijn om het rekenen te beginnen bij 18…Kg8. Na 18…Kg8 19.Dg4+ Kf7 begint de volgende stelling die verder uitgerekend kan worden. Zie de game viewer:

Deze benadering van evaluatie gecombineerd met het concreet uitrekenen van varianten heeft zijn beperkingen (het kan immers incorrect zijn), maar kan wel bijdragen aan het maken van pragmatische keuzes bij het prioriteren van welke varianten eerst te analyseren. Zoals eerder vermeld merk ik direct een verandering in mijn eigen partijen, door bewuster verbaal en concreet te combineren tijdens het rekenen.

Heruitgave

Hoewel de heruitgave zeker welkom is, had deze nog meer kunnen schitteren door de toevoeging van recente voorbeelden en analyses, vooral gezien de enorme vooruitgang in computerschaak en nieuwe strategische inzichten sinds de eerste uitgave. Ik denk dan bijvoorbeeld aan het boek Game Changer van Matthew Sadler en Natasha Reger. Game Changer laat mooi zien hoe moderne schaakcomputers soms paradoxale ideeën hebben, zoals bijvoorbeeld het gebruik van de koning in het middenspel. Dit zou goed passen in Hoofdstuk 4 van “Improve Your Chess Now” bij de paragraaf over ‘de koning aan de wandel’. Het toevoegen van nieuwe voorbeelden voelt als een gemis in vergelijking met de rest van het inhoudelijk sterke boek.

Conclusie

Voor veel schakers is de toevoeging van een nieuwe lay-out en inleiding waarschijnlijk niet voldoende om de heruitgave aan te schaffen, vooral als ze al in het bezit zijn van de oorspronkelijke editie. Ondanks de gemiste kans om nieuwe voorbeelden toe te voegen aan de heruitgave, blijft “Improve Your Chess Now” een essentiële toevoeging aan de boekenkast van elke schaakliefhebber. Tisdalls boek is niet alleen een gids voor het verbeteren van het spel, maar ook een viering van de pragmatisme van het schaken. Vlot en met humor geschreven, biedt het boek een schat aan praktische kennis en is toegankelijk voor schaakenthousiastelingen van alle niveaus.

Titel: Improve your chess now

Auteur: Jonathan Tisdall

Aantal bladzijden: 240

Uitgeverij: New in Chess

Gepubliceerd: 2023

Prijs: €24,95 (paperback) en 14,96 (Kindle)

ISBN: 9789083336640

Type: Paperback en kindle

PDF-uittreksel

Boek bestellen

(door Tom Meurs)