Frankrijk heeft ongeveer 33.000 georganiseerde schakers, waarvan 26.000 leden A en de rest leden B (ik weet niet precies het verschil, maar ik vermoed dat daardoor zwarte leden niet bestaan in Frankrijk). Sinds 2004 zijn er 62 clubs en 1850 leden verdwenen. Het gaat dus ook daar niet goed. Een lichtpunt is Corsica, waar 2 procent van de bewoners lid is van een schaakclub. Als dit hetzelfde zou zijn in heel Frankrijk, zou de Franse Bond 1,3 miljoen leden tellen. Wellicht een idee om eens na te gaan hoe de Corsicanen dat doen.

Een van de kandidaat-voorzitters (Salazar) schrijft dit discussiestuk en zegt ergens dat hij een Bond wil die de clubs dient. Er zijn nu te veel strakke regels die de clubs hinderen. En hij wil een site die speciaal gewijd is aan hoe een club te runnen, op te zetten en uit te breiden. In het artikel en de uitgebreide discussie- bijdragen is wel wat te vinden om de teloorgang van het schaken tegen te gaan. Hoewel de nadruk wel weer ligt op de jeugd en minder op de mensen die al kunnen schaken en die na hun vijftigste meer tijd hebben om eventueel lid te worden van een club. Een interessante opmerking is overigens waarom er voor de jeugd al die nationale kampioenschappen en internationale toernooien moeten zijn. In veel andere sporten bestaan die niet.

Het aantal leden van de KNSB loop al tientallen jaren terug, hoewel dat feit wat verduisterd wordt door de groei van jeugdleden in de basisschoolleeftijd. Als ze naar het middelbaar onderwijs gaan vallen deze leden voor het grootste deel weg. Van een doelgerichte aanpak om mensen van boven de vijftig, die vaak wat meer tijd hebben, te organiseren heb ik nauwelijks wat gemerkt.

Het is ook een illusie te denken dat het aantal leden zal groeien door het aanpakken van zwarte leden. Zwarte leden zijn al in clubs georganiseerd maar niet bij de KNSB genoteerd. De voorgestelde harde maatregelen zullen veel weerstand oproepen wat niet bevorderlijk is voor de bond – en het ledental zal nauwelijks stijgen.

De grondoorzaken van de daling van het aantal leden worden al vele jaren niet aangepakt. Een van die oorzaken is dat de KNSB onzichtbaar is voor leden en nauwelijks iets te bieden heeft. Als je alleen maar zo nu en dan een potje wilt schaken, waarom zou je dan lid willen zijn van de KNSB? Er is geen meerwaarde.

De KNSB – en de regionale bonden – zouden ondersteunend kunnen zijn bij het bekendmaken van toernooien en andere schaakfestiviteiten. Maar die worden alleen maar gepubliceerd op de sites en de moderne elektronische communicatiemiddelen worden nauwelijks gebruikt. Het is toch gemakkelijk om alle leden van de KNSB (of de desbetreffende regionale bonden) een mailtje te sturen wanneer er een toernooi is? Ik heb bijvoorbeeld niet in mijn mail (directe reclame!) een bericht gekregen dat er in Amsterdam een SGA-kampioenschap en een senioren- kampioenschap is. Waarom niet? De schaakwereld schijnt nog in een pre-computer tijdperk te leven. VAS is een van de weinige clubs die wekelijks haar leden via e-mail op de hoogte houdt van gebeurtenissen rond de club. Daardoor worden leden bij de club gehouden ook als ze een tijdje geen tijd of zin hebben te schaken.

De KNSB geeft een onooglijk blaadje uit, Schakend Nederland, dat achterhaalde berichtgeving bevat. Waarom wordt er niet elke week een niet te lang bericht van de KNSB (per email) rondgestuurd met interessante mededelingen en een of twee partijen met leuk commentaar (niet te zwaar want de meeste schakers hebben een rating van minder dan 2000). Commentaren op toernooien zijn vaak moeilijk te volgen voor de toehoorders, omdat de schaaktechnische eisen vaak hoger zijn dan de eisen die aan een leuke presentatie worden gesteld.

Als de KNSB wat zichtbaarder zou worden, wat meer te bieden heeft – ook voor huisschakers die geen behoefte hebben aan competities – en als ze wat meer gebruik zou maken van de elektronische communicatie, zal het probleem van zwarte leden en wellicht ook van de daling van het aantal leden vanzelf verdwijnen. Maar zoals het nu gaat zie ik het somber in. De KNSB is alleen sterk in het bedenken van steeds meer regels, zoals een nul krijgen als er per ongeluk een telefoon afgaat. Dat is uit de tijd dat schaken in een zeer stille omgeving moest plaats vinden en mobiele telefoons niet bestonden. Tijdens de Nico Speijercup in schaakcafé De Laurierboom in Amsterdam (dat ik organiseer) mag er gewoon gepraat worden en staat de muziek zachtjes aan.

Alleen door het bestaan van een landelijke competitie en mijn ratinggetal merk ik iets van de KNSB. Maar de FIDE-rating mogen ze van mij rustig weer schrappen. Heeft geen meerwaarde ten opzichte van de KNSB-rating (en is ook ongeveer van gelijke waarde).