Toch lijkt het er op dat de chess servers dit fenomeen steeds beter kunnen aanpakken. Ik spreek in het meervoud, maar heb het nu puur over Lichess. Ik neem aan dat andere servers als chess.com, chess24 er ook mee bezig zijn, maar speel hier te weinig op. Ik heb een aantal keer op Lichess meegemaakt dat ik plots de partij won met de simpele mededeling dat mijn opponent een computer gebruikte. Ook een paar weken geleden weer. Ik vroeg mij af hoe dit nu geconstateerd was. Het was in het middenspel, de partij ging gelijk op en er waren nog geen spectaculaire zaken gebeurd. Zou Lichess schaakprogramma’s laten meedraaien en steeds zetcontroles uitvoeren?

Ik besloot dit uit te gaan zoeken en een test te gaan doen. Dat lukt alleen als je zelf in de huid van de wolf kruipt. Alberto Stegeman moest tenslotte ook heel wat doen om te bewijzen dat hij een vermeende bomkoffer een legerkazerne in kon krijgen….. Dus maakte ik voor dit doel een nieuw account aan op Lichess. Ik wilde voorkomen dat er speciaal op beginners werd gelet, dus speelde eerst zelf een paar honderd blitz en bullet partijen. Met mijn min of meer reguliere rating van 1950 vond ik het moment rijp om het experiment te starten. Ik wilde niet meteen starten met een Stockfish. Àls er al zettencontrole zou plaatsvinden, zou het erg voor de hand liggen dat deze engine gekozen was. Dus zocht ik in de krochten van m’n schaakverzameling en kwam uit bij het oude wat oubollige Chess Genius. Een programma uit de negentiger jaren, in 1994 verloor Kasparov er nog van. Nog wel wat doorontwikkeld en nog steeds verkrijgbaar op iOS. Ik heb het niet nagezocht, maar zal op de iPhone best nog een rating van 2500+ hebben. Eerst dus Chess Genius enkele tientallen partijen proberen, daarna zou ik dan wel overstappen op Stockfish voor het finale experiment. 

Ik besloot te spelen tegen +- 1500 rating spelers. Want het moest normaal zijn dat ik veel zou winnen. Bovendien zijn zij gewend van het bord geveegd te worden door beduidend sterkere spelers… Ik kon het ook niet gebruiken dat ze zouden gaan mekkeren bij het beheer over vermeend computergebruik. Met Chess Genius op de iPhone ernaast, begon ik op mijn iPad de 2 +1 bullet partijen. Dat is hard en razendsnel werken. Bij tijdsoverschrijding zou ik pech hebben, het ging ook niet om het winnen. 

Chess Genius stond in de analyse mode, ik koos steevast de voorgestelde zet na een enkele seconde. Ik koos er alleen wel voor de eerste paar openingszetten zelf uit te voeren. Om uit te sluiten dat het openingsboek wat al te makkelijk gecontroleerd kon worden. Zo begon ik de partijen. Uiteraard voelde het niet lekker aan, maar troostte me met de gedachte dat m’n opponenten vanwege het ratingverschil slechts enkele punten verloren. Op revanche verzoeken ging ik ook niet in. De ene na de andere partij werd soeverein gewonnen. Gewoon recht toe, recht aan, ik had het gevoel dat ik regulier ook ongeveer zo zou hebben gewonnen. In twee partijen greep ik in. Een verrassend offer werd voorgesteld. Ik koos hier snel voor de ‘next best’ zet. Ik dacht er al over om Chess Genius snel in te gaan wisselen voor Stockfish, dit zou hem niet gaan worden.

Ik maakte me op voor m’n 12e partij met Chess Genius. Ik vroeg me af waarom ik geen tegenstander kreeg. Na een poosje maar eens in m’n settings gekeken. Tot m’n verbijstering stond er in fel rood:

!DEZE SPELER MAAKT GEBRUIK VAN EEN SCHAAKPROGRAMMA

M’n eigen openingszetten, geen spectaculaire wendingen, ook een normaal scoreverloop gezien het ratingverschil. Alleen dus het oordeel van Chess Genius na een enkele seconde, die ongetwijfeld ook nog eens andere zetten voorstelt bij iets langere bedenktijd. Verbazing bij me hoe de server hier achter is gekomen. Mijn experiment heeft uiteraard geen harde bewijzen opgeleverd. Maar ik denk stellig dat Lichess diverse schaakprogramma’s parallel heeft lopen naast alle lopende partijen. Niet alleen de huidige populaire schaakprogramma’s, maar ook oudere. Dat er dan bijvoorbeeld bij een gelijke zetscore van +90 % (misschien over meerdere partijen bekeken) geconcludeerd wordt dat er gebruik wordt gemaakt van een computerprogramma. Wat een terechte aanname is uiteraard.

Hoe dan ook zou ik dit een zeer positieve ontwikkeling vinden. Iemand die vals speelt zal uiteindelijk zo tegen de lamp lopen. Misschien weet iemand hier meer over hoe schaakservers hier mee omgaan. Of mijn vermoedens kloppen of niet…