Het is ook het enige schaakboek dat op een Nederlandse postzegel staat: in een serie uit 2016, aan bekende Nederlandse boeken gewijd. Een enorme eer voor een schaakboek tussen al het literaire werk.
Postzegel oom Jan leert zijn neefje schaken

Albert Loon heeft het didactische deel van het boek verzorgd, Max Euwe het schaaktechnische. Volgens enkele bronnen hier en hier zou Albert Loon het alléén hebben geschreven en stond de naam van Euwe er alleen op om de verkoop te bevorderen. Hier heb ik géén aanwijzingen voor gevonden. Euwe heeft wel degelijk meegewerkt.

Uit het tijdschrift van den Nederlandschen Schaakbond 1935:

Er is twee jaar later (1937) een -veel minder bekend- tweede boek uitgekomen: “Hoe neef Jan een goed schaker wordt”. Aan dit laatste boek heeft ook Lodewijk Prins meegewerkt. Bron? Beide boeken zijn inmiddels digitaal beschikbaar:

• Oom Jan leert zijn neefje schaken
• Hoe neef Jan een goed schaker wordt

Wie herinnert zich niet de prachtige pastiches op het boek, in twee afleveringen van “Schaakbulletin” en later in het boek “Hartverwarmende schimpscheuten” waar oom Hein (Donner) plotseling bulderend de kamer binnenkomt en kritiek begint te leveren op oom Jan’s schaakvermogen, en als reactie daarop, in het volgende nummer, de komst van oom Wim (Andriessen, de uitgever van Schaakbulletin), die aantoont dat oom Hein het gewoon mis had.

Ook heeft Albert Loon, in samenwerking met Benedictus Springer, oud-wereldkampioen dammen, in 1956 het boekje “Oom Jan leert zijn neefje dammen” geschreven. Ook dit wordt nog wel herdrukt, de laatste drukken met medewerking van Tjalling Goedemoed.

Maar wie was Albert Loon nu eigenlijk?
Albert Loon werd 14 februari 1887 geboren te Rotterdam, als kind van Johan Conrad Loon en Maria Christina van Zandelingen. Johan Conrad was zeeman en later handelaar in leer. (bron: 1) of schoenmaker (staat op geboorteakte Albert) Zij hadden behalve Albert als oudste nog meer kinderen, van wie ik Jan en Cornelis noem. (2) De broers Albert en Cornelis (Kees) scheelden 25 jaar(!) in leeftijd.
Er ging een anekdote rond in de familie dat Albert en zijn vrouw Pietje Nyhof, die zelf geen kinderen hadden, met Kees in de kinderwagen op straat liepen en dat een kennis hen feliciteerde met de gezinsuitbreiding. ‘Dat is mijn broertje,’ zei hij toen. Kees vertelde ook altijd dat hij model heeft gestaan voor neef Jan uit “Oom Jan leert zijn neefje schaken”. (1) Kees speelt ook een belangrijke rol in een van Alberts andere boeken: “Speelgoedstad”. Hier zijn oom Kees en neef Kees de hoofdpersonen.
Het was een artistieke familie. Er werd geschilderd, gemusiceerd en geschaakt. (1) Albert zelf speelde viool en trad regelmatig op.

 
Albert was onderwijzer van beroep en schreef de volgende kinderboeken:

• Klaas de molenaar en schoenmaker Sandertje
• Speelgoedstad
• Eddy’s eerste schooldag
• Aan de grote verkeersweg
• Een machtig tovenaar
• Petertje

Naar de smaak van vandaag zijn dit wel érg brave verhalen.

Jan Loon, een van zijn broers, schreef “Hutspot, kleine verhalen voor grote mensen”. Albert heeft op verschillende adressen in Rotterdam gewoond (2), waarschijnlijk aan de Boomgaardsstraat, Schiedamse Singel en Schieweg. Alle adressen in Rotterdam-Centrum. Albert kreeg in 1917 een aanstelling in Den Haag als onderwijzer, en heeft daar gewoond op de Rijswijkseweg 441 en 688. (2) Hij was lid van schaakvereniging “De Raadsheer” en zijn prestaties zijn in de Haagsche pers genoemd. Evenals dat hij secretaris was van deze vereniging.
 

 
In 1935, nog voor het wereldkampioenschap van Euwe, werd er vooral vanuit Utrechtse schaakkringen gepleit voor het schaken op school. Er werd een commissie opgericht ter bevordering van het schaken op school met o.a. B.J. van Trotsenburg, voorzitter van de Nederlandse Schaakbond, Mr. J.H. de Boer, wethouder te Utrecht, P. Jungman, secretaris van de Stichtsch-Gooische schaakbond en A.R. van Bavel, met Max Euwe als voorzitter.

Later dat jaar, 13 november 1935, werd een landelijke stichting opgericht door elf heren, onder wie voorzitter W. Terpstra, secretaris R.A. van Bavel en penningmeester P. Jungman. Onder de andere acht treffen we A. Rueb, M, Euwe en G.C.A. Oskam aan. De naam: Stichting ter bevordering van het schaken onder de schooljeugd.

Geheel zonder weerstand geschiedde dat niet: in vier vlammende artikelen in het blad Sport in beeld/Revue der sporten “Een gespierd protest!” van maart/april 1936 en in “De lichamelijke opvoeding; orgaan van de Vereeniging van Gymnastiek-Onderwijzers in Nederland van 18-04-1936 werd heftig geprotesteerd tegen aandacht voor schaken zolang lessen in lichamelijke oefening werden verwaarloosd met slechts één uur per week. Het belangrijkste punt van kritiek is hierbij genoemd, het was niet zozeer tégen het schaken, als wel een protest tegen verwaarlozing van de in hun ogen belangrijker zaak.
 

 
Uiteindelijk schreven Albert Loon en Max Euwe het boek “Oom Jan leert zijn neefje schaken”, een klassieker die tot op de huidige dag herdrukt en verkocht wordt. Loon nam het didaktisch/ pedagogische deel voor zijn rekening en Euwe het schaaktechnische. Van Bavel vulde in de eerste drukken het boek aan met een handleiding hoe men zelf schaakstukken kon maken: Met carbonpapier de voorgedrukte schaakstukken overtrekken op driekwarts-notensatijnhout, dat uit-figuurzagen en met Velpa (voorloper van Velpon) het vilt uit een oude hoed aan de achterkant bevestigen. In het blad “De Telegraaf” van 18 oktober 1936 vertelt onderwijzer Kliphuis dat het grootste probleem voor zijn klas nog het verkrijgen van 300 lege garenklosjes was, om als voetstukken voor de stukken te dienen. “Uit alle delen van de provincie hebben familieleden van de leerlingen bijgedragen om de garenklosjes bij elkaar te krijgen.”

Zelfs tegen dit boek kwam protest, ditmaal uit andere hoek: Oom Jan en neef Jan gaan in een van de hoofdstukken op zondag(!) naar een voetbalwedstrijd. Schande! Uit het Christelijk Dagblad van 23 november 1935:
 

 
Op 29-12-1987 echter beschreef Bab Wilders (“géén familie van!”) in het degelijke Nederlands Dagblad / Gereformeerd gezinsblad het boek heel wat positiever onder de titel “Oom Jan is niet stuk te krijgen”
 
Het thema dat een ouder familielid de jeugd het schaken bijbrengt kwam in die tijd vaker voor, bijvoorbeeld in het bondsblad van 1920 pag. 123-126, waar G.J. Reeser vertelt over “De twee neven of hoe men schaker worden kan”, een ware geschiedenis. Rond 1937 schreef oud-wereldkampioen Lasker het boek “Wie Wanja meister würde”, een verhaal van een vader die zijn zoon begeleidt in zijn carrière. Dit laatste boek, pas ruim een halve eeuw na zijn dood in de archieven gevonden, is meer schaaktechnisch dan de twee hierboven genoemde. info

In het jaar 1936 heeft Albert vier schaakrubrieken geschreven in het blad “Zonneschijn” waarvan de eerste rubriek alleen vertelt waarom er een schaakrubriek komt. Zonneschijn was het grootste kinderblad in die tijd met tal van beroemde medewerkers. o.a. Johan Fabricius, Nienke van Hichtum, Rie Cramer en Anton Pieck.
De schaakrubrieken zijn te vinden via Delpher. Hij bespreekt het vierpaardenspel, het Italiaans en “een partij tussen den schaakmeester en een schaakleerling”
vier afleveringen van Zonneschijn 1936

Na de oorlog wordt Albert Loon in de bladen alleen nog vermeld als “auteur van”. Wel brengt hij nieuwe kinderboeken uit. “Speelgoedstad” is van 1949. Van schaakactiviteiten heb ik niets meer kunnen vinden. Wel het damboek uit 1956/7. Albert Loon overlijdt op 20 november 1963, op 76-jarige leeftijd.

Een man die deze kleine biografie waard was. Onderwijzer en kinderboekenschrijver maar zelf zonder kinderen, begaafd violist, schrijver van schaakboeken over oom Jan en zijn neef Jan. Schrijver van schaakrubrieken maar zelf geen topspeler, organisator en bestuurslid, promotor van het schaken op scholen. Een man aan wie we behalve het boek nog veel meer te danken hebben. Ter nagedachtenis.

Zijn achternicht Natalie Koch vertelt mij op de valreep dat dit artikel uitkomt op 27 mei, de sterfdag van haar grootvader Kees, op wie “neef Jan” gebaseerd was.

Bronnen:

1. Natalie Koch, achternicht van Albert Loon. Musicologe, journalist en auteur van boeken in het Fantasy genre. Natalie Koch – Wikipedia
2. Teun Koorevaar, eigen artikelen op schaaksite  en organisator van het recente Schakentegenkanker.nl die heel wat akten van geboorte, huwelijk en overlijden en woonadressen heeft gevonden.

Verder is dankbaar gebruik gemaakt van de bibliotheek van het Max Euwe Centrum en van  Delpher, het grote kranten- en tijdschriftenarchief van de Koninklijke Bibliotheek in Den Haag.

Foto: Jeroen van den Berg

Afgelopen woensdag was een bijzondere dag. Het was op de kop af 125 jaar geleden dat Max Euwe op 20 mei 1901 werd geboren. Een uitstekende reden voor het Max Euwe Centrum om hier uitgebreid bij stil te staan. Jaap van den Herik nam de aftrap van de middag voor zijn rekening met een mooie lezing over Max Euwe.

Belangrijke elementen in dit verhaal waren hoe Euwe over bepaalde zaken dacht, er mee omging en wat zijn belangrijkste motivaties waren. Beide heren hebben elkaar goed gekend.

Die motivatie was namelijk best bijzonder: Euwe had de droom om hoogleraar in de wiskunde te worden, en was er niet zozeer op gebrand om de absolute schaaktop te bereiken. Het mooie is dat uiteindelijk beide dromen werkelijkheid werden.

Een ander boeiend aspect van de lezing was het verschil van inzicht tussen Max Euwe en Jaap van den Herik over de rol van de computer in het schaken. In dat opzicht was Van den Herik destijds een beetje een eenling; hij voorzag al in de jaren tachtig van de vorige eeuw dat de computer op den duur sterker zou spelen dan de mens. Euwe zag dat anders. Overigens stond Euwe daarin niet alleen. De bekende psycholoog Adriaan de Groot zat ook in het kamp van Euwe. Hiermee wil ik uiteraard niet de suggestie wekken dat de heren er een strijd van maakten. Zeker niet! Ze behandelden elkaar uitermate vriendelijk en met veel respect. Hoe dat afliep?

Weddenschappen

Van den Herik durfde het aan om enkele weddenschappen met mensen om hem heen af te sluiten. Er stond telkens 500 gulden op het spel. Hoewel hij eerst twee weddenschappen verloor, kreeg hij uiteindelijk alsnog gelijk. Het heeft hem en anderen wel enkele lekkere etentjes opgeleverd. Euwe heeft dit niet meer mogen meemaken, want hij overleed op 26 november 1981.

Foto: Jeroen van den Berg

Deze lezing was slechts het begin van een mooie middag

Uiteraard was dit lang niet het enige wat de middag voor de bezoekers in petto had. Erwin l’Ami gaf een kloksimultaan en kwam, ondanks hevige tegenstand, met een vlekkeloze 100%-score als winnaar uit de strijd.

Een ander hoogtepunt was de presentatie van het boek Max Euwe wereldkampioen. Paul van der Sterren nam de tekst voor zijn rekening en Erwin l’Ami analyseerde vierentwintig partijen uit de periode 1935-1937 — de jaren nadat Euwe de titel behaalde.

Het punt is dat Euwe vaak onterecht wordt afgeschilderd als een soort tussenpaus. Men beweert dan dat hij slechts tijdelijk kampioen was omdat Aleksandr Aljechin zich in hem had verslikt, maar dat Aljechin feitelijk veel sterker was. Dat klopt echter niet: Euwe behoorde in die periode simpelweg tot de allersterkste spelers ter wereld. Wat hem destijds parten speelde, was dat hij in tegenstelling tot Aljechin geen professionele schaker was; Euwe moest zijn aandacht verdelen en zich ook op maatschappelijke zaken richten.

Een ander aspect was dat Aljechin hoog over zichzelf opgaf en Euwe nogal bescheiden was over zijn prestaties. Dit en nog veel meer werd haarfijn uit de doeken gedaan door Paul van der Sterren, die diep in de archieven is gedoken. Hieruit ontstaat een veel positiever en historisch juister beeld dan wat vaak hardnekkig wordt gedacht. Ook de analyses van Erwin L’Ami mogen er wezen. Ik heb nog maar kort de tijd gehad om er naar te kijken. Maar ze zijn bijzonder uitgebreid met een prima uitleg.

Andere verdiensten…

De wereldtitel was overigens lang niet de enige verdienste van Euwe. Denk bijvoorbeeld aan de talloze boeken die hij over ons mooie spel schreef. Hij was een bijzonder sportieve persoonlijkheid en wellicht, zoals gezegd, ook wat te bescheiden over zijn eigen prestaties. Want die liegen er niet om: hij was wereldkampioen, hoogleraar én in 1972 de redder van de legendarische tweekamp tussen Spasski en Fischer. Ook daarna heeft hij zijn rol als voorzitter van de FIDE met verve bekleed (1970-1978). Met deze opsomming ben ik uiteraard lang niet volledig.

Het boek

De officiële uitgiftedatum van het boek is op 27 mei. Maar u kunt het nu alvast bestellen. Er is ook een Engelse versie. De exemplaren die de deelnemers aan deze middag konden kopen zijn door de uitgeverij aan het MEC gedoneerd. De opbrengst van deze boeken gaat dus volledig naar het goede doel.

Voor mezelf was het ook een bijzonder aangename middag en ik ontmoette weer vele bekenden. Eentje wil ik er graag uitlichten, zonder anderen tekort te doen: GM Vasyl Ivantchuk was er ook bij. Hij speelt dit weekend een match tegen Max Warmerdam. Tenslotte ging ik met een door beide auteurs gesigneerd exemplaar van het nieuwe boek terug naar huis en natuurlijk een fijn gevoel over deze bijzondere middag. Over het boek binnenkort meer.

Bron: Patrimonio Nacional. Real Biblioteca del Monasterio de El Escorial, Spanje.

Een verrassend venster op schaakgeschiedenis en menselijke waardigheid

Soms verschijnt er een artikel dat je niet alleen iets nieuws leert over schaken, maar ook over de wereld eromheen. Dat geldt zeker voor het stuk van Lodewijk Dros in Trouw van 23 april, over onderzoek van historica Krisztina Ilko naar de rol van het schaakspel in de middeleeuwen.

Wie denkt dat schaken in de geschiedenis uitsluitend een spel was van vorsten, kloosters en elites, komt hier bedrogen uit. Dros laat zien hoe Ilko het schaakbord beschouwt als een plek waar bestaande maatschappelijke verhoudingen tijdelijk konden worden opgeschort. In haar woorden was schaken een “tot nu toe over het hoofd geziene bron … voor intellectuele uitwisseling tussen mensen met verschillende huidskleuren.”

Dat is een intrigerende gedachte. In een tijdperk waarin ongelijkheid en vooroordelen diep verankerd waren, bood het schaakspel kennelijk ruimte voor iets anders: ontmoeting, competitie op basis van talent en wederzijds respect voor denkkracht.

Een prachtig voorbeeld haalt het artikel uit het beroemde Libro de axedrez uit 1283. Daarin wordt een scène beschreven waarin een zwarte speler op winst staat tegen een geestelijke tegenstander. Dros merkt scherp op dat dit niet strookt met “het stereotiepe beeld dat zwarte mensen in de middeleeuwen per definitie het onderspit dolven”.

Juist daarin schuilt de kracht van dit artikel: het corrigeert simplificaties zonder te romantiseren. Ilko ontkent nergens dat racisme bestond. Integendeel, Dros schrijft expliciet: “Racisme was toentertijd wel degelijk wijdverbreid.” Maar tegelijk toont zij aan dat het historische beeld rijker en complexer is dan vaak wordt aangenomen.

Ook de beschrijving van schaken als “oorlog zonder bloedvergieten” en als “een rechtvaardige wereld”, gestuurd door ordelijke zetten, is raak gekozen. Iedere schaker herkent daarin iets wezenlijks: op het bord gelden regels die voor beide spelers gelijk zijn. Status, afkomst en uiterlijk verdwijnen naar de achtergrond zodra de klok loopt en de eerste zet is gedaan.

Bijzonder interessant is ook de aandacht voor de invloed van de islamitische schaakcultuur. Dros noteert dat in de tijd van koning Alfonso Europa achterliep op de wetenschap in islamitische landen, en dat veel schaakproblemen in het Spaanse schaakboek de “islamitische speelstijl” volgden. Dat onderstreept opnieuw hoe internationaal en grensoverschrijdend schaak altijd is geweest.

Het slot van het artikel is misschien wel het mooiste. Volgens Ilko konden spelers “met hun intellectuele bekwaamheid de bestaande racistische ideeën tarten en ter discussie stellen”. Dat is een krachtige gedachte, ook voor onze tijd. Schaken is meer dan sport, meer dan spel, meer zelfs dan cultuurgeschiedenis. Het is ook een oefening in gelijkwaardigheid.

Lodewijk Dros – loot van de Texelse schaak- en kunstfamilie – verdient lof voor de heldere manier waarop hij wetenschappelijk onderzoek toegankelijk maakt voor een breed publiek. Hij schrijft soepel, beeldend en met gevoel voor nuance. Daardoor leest het artikel niet alleen als geschiedenis, maar ook als een actuele reflectie op samenleven.

Voor schakers is dit stuk extra waardevol. Het herinnert ons eraan dat het bord met 64 velden al eeuwenlang een plaats is waar verschillen kunnen worden overbrugd. Niet altijd, niet volmaakt, maar wel betekenisvol.

Een aanrader voor iedereen die van schaakgeschiedenis houdt — en voor iedereen die wil begrijpen waarom schaken altijd meer is geweest dan alleen zetten uitvoeren.

Eind maart 2025 sloot schaakcafé Het Hok. Reden voor oud-bezoeker Michiel van Eijck om zijn herinneringen aan het toen 52 jaar oude café te publiceren in zijn tweede boek Schaakcafé Het Hok: verhalen uit een crimineel clubhuis.

Van Eijck vertelt over het café, de mensen en de gebeurtenissen erom heen, met veel aandacht voor spelletjes, misdaad en het Amsterdam van vooral de jaren zeventig tot en met negentig. Hij doet dat met veel nostalgie. Hij heeft het over drugshandel en ook over Klaas Bruinsma (schaakliefhebber, schaker en misdadiger). Van Eijck vertelt over ‘de drie musketiers’ die met backgammon goed geld verdienden en verdienen; je merkt dat hij ze zeer vermakelijk en interessant vindt en ze ook goed kent.

Van Eijck schrijft alsof hij tegen je praat. Het volgende fragment vind ik zowel grappig als leerzaam:

In zijn debuut Overleven in Amsterdam schreef Van Eijck over eind jaren tien:

‘De stad was braaf geworden en ik eigenlijk ook.’ Misschien is het einde van Het Hok ook wel een einde van dat tijdperk.

Schaakcafé Het Hok Amsterdam : verhalen uit een crimineel clubhuis / Michiel van Eijck. – [Eigen uitgave.], 2026. – 150 pag.

EURO 15,00. Te koop bij Totalitarian Art Gallery, Lijnbaansgracht 193, elke middag open, behalve dinsdag.

Overleven in Amsterdam / Michiel van Eijck. Uitgeverij Aspekt, 2020. – 209p. EURO 18,95.

De partij ging als volgt:
E4 e5 Lc4 Pf6 Pf3 Pxe4 Pxe5 d5 Lb3 Le6 0-0 Ld6 d4 Df6 f4 c5
Wit dreigde f5 en het alternatief, c6 f5 Lc8 is wel erg passief.
La4 Ke7 (Pd7 verliest een stuk na f5, maar Ld7 is een goed alternatief)
c4 (in de geest van die tijd)
dc4 Dc2 Lf5 Dc4 (Te1!) cd4
(de toekomstige held van de partij!)
Db5 b6 Te1 Lc5 b4 a6 Dc4 b5 Dd5 Lb4 Te4 Le4 De4 Tc8
Onverschrokken kiest zwart voor de tegenaanval.
Db7
(het alternatief is Ld2 [een aftrekschaak leidt tot niets], maar wie laat er een dame lopen?!)
Kd8 Pf7 Df7 Df7 Tc1 Kf2 Pd7 Lb3 Kc7 Dg7 Lc5

Lees verder in de pdf: Schaken in de 19e eeuw (3)

Aldus Hans Niemann in de nieuwe schaakdocumentaire Chess mates op Netflix. Hij heeft het dan over zijn conflict met oud-wereldkampioen Magnus Carlsen. Maar de rellen en zijn strijd met Magnus Carlsen geven Hans een podium. En (extra) inkomen.

Helemaal ‘destroyed’ is hij niet.

De Volkskrant schreef vorige week over Chess Mates. En dan lezen we ineens:

Wel heb je ooit! Al lange tijd mochten we horen dat schakers oud, saai, nerdy zijn. U kent de riedel wel. Nu horen en zien we dat schaaktoppers jong en sportief zijn. Zien we dat schaken verjongt. En horen we tot vervelens toe dat schaken zo hip is. Ergo: de gemiddelde schaker is dan niet meer oud, dik, saai, maar kan uit alle hoeken van de maatschappij Zie chess.com (van Danny Rensch en Erik Allebest!) voor dit gehype van schaken.

En nu, ineens, vergelijken een paar zelfbenoemde hippe schakers zich met een verzonnen gemiddelde, dat weer gebaseerd is op het oude beeld.

Zelfverheffing?

Momenteel is op Netflix de docu Chess mates te zien. Over Hans Niemann; en vooral de controverse met Magnus Carlsen. Op Sporza.be las ik erover. En ik moest schateren. Niemann:

“Ik blijf een man met een missie. Vanaf nu ben ik een ijskoude killer voor de rest van mijn leven.”

“Ik kan dan ook niet wachten tot Magnus oud en versleten is en afdaalt in de waanzin. Dan zal ik jong zijn en op mijn top staan en hij zal moeten toekijken.”

[Haha. Carlsen en Niemann schelen 13 jaar. Realiteitszin bij Niemann?? – RV]

Carlsen kan er tegenwoordig gewoon om lachen, om de uitzinnige uitspraken van de Amerikaan. “Als dat hem kan inspireren om de beste versie van zichzelf te worden, zou ik zeggen: ga ervoor.”

“Als hij het spel maar eerlijk speelt.”

We zullen zien. Ik niet, ik heb geen Netflix, maar het komt wel tot me? Via u?

Terwijl de klok het middernachtsuur begint te slaan, speelt de duivel, aan zet:
1. Pd4 Kd6
2. Dd7 Pd7
3. Txd5+ Pxd5

En nu wil de duivel de matzet doen, namelijk Te6, maar laat vol schrik de toren vallen en verdwijnt met satanisch gehuil, een vieze zwavellucht achterlatend.
De jonge man, wit tot onder zijn haardos, raapt de gevallen toren op, zet hem op e6 en – terwijl – de slag van de klok weerklinkt, ziet hij dat een kruis is ontstaan.

Uit Openingen Vademecum van F. Roessel.

Ik sluit weer af met een quote:

Hoe groter het talent, des te krachtiger de blunder
………………………………………………………………(Donner)

* Door Bart Stam, schaker/journalist:

https://www.hwphaarlem.nl/bericht/herinneringen-aan-jan-timman/

Het gaat veel over de verstandhouding Bart en Jan. Geweldig citaat:

‘Op de heenweg had hij gekscherend tegen mij gezegd dat ik geen echte Reviaan was omdat ik ‘Bezorgde Ouders’ niet had gelezen, volgens Timman het meesterwerk van de grote volksschrijver.’

Bart Stam las mogelijk meer van de volksschrijver dan Jan, maar ik moet erkennen:  Timman heeft smaak. Bezorgde ouders is erg goed. Misschien was het helemaal geen gekscherende, doch serieuze opmerking!

* Arnhem herdenkt Timman, o.a. hier: https://www.arnhem-direct.nl/arnhemse-schaaklegende-jan-timman-74-overleden-beste-nederlandse-schaker-ooit/

* Overlijdensadvertenties: misschien raken ze uit de tijd, maar ik vind wel dat ze nog horen.

Wel, ik zag alleen een advertentie van Jeanneke Timman-Boeijen (weduwe van Ton Timman, Jans schakende broer) + familie in NRC dit weekend, papieren editie. Ik zie uiteraard niet alle kranten (is zelfs fysiek onmogelijk!) en ben niet handig genoeg om op het net dingen te vinden, mensenlinq.nl leek niets te bieden en condoleance.nl ken ik, maar niet wat ik bedoel. Ergens had ik (of komt dat nog?) wel advertenties van de KNSB, NOC* NSF,  en van Jans (schaak)vrienden verwacht. En familie? Enfin, komt mogelijk nog – of ik miste wat.

Aanvulling van dit al? Prima!