De uitgebreide analyse van de partij en het juryrapport kunt u hier lezen: https://schaakbond.nl/herman-grooten-kan-nog-steeds-vlammen/

“Schaken is allang geen niche meer, het is een miljoenenindustrie…” zegt oprichter Rufus Ketting, merkenbouwer en clubschaker. “…, maar zoek je een goed  chaakshirt, dan blijkt in elk geval het internet daar verrassend leeg van te staan. Ik ben ze dus zelf maar gaan maken.”

Het merk is er voor de liefhebber die geen genoegen neemt met eendimensionale prints. Voor schakers die snappen dat Magnus from another planet is, maar Aljechin dat eigenlijk ook was; die al vóór de Netflix-docu van Judit Polgár op de hoogte waren; en vol ongeloof naar de flair van Capablanca’s kijken. Of gewoon een shirt willen met alleen, heel groot, de markante kop van Jan Timman erop. Ketting: “Het is een niche binnen een vermeende niche, die helemaal
geen niche is.”

De boom zit buiten de schaakclub
De cijfers laten zien waar de groei zit. Chess.com kreeg er tussen april 2025 en februari 2026 alleen al vijftig miljoen leden bij. De Nederlandse schaakbond KNSB groeide in dezelfde jaren nauwelijks: het aantal clubleden ligt maar één procent hoger dan in 2019. De nieuwe schaker speelt online, in (speciale schaak-)café’s, op in- en outdoor events, volgt chess-fluencers op YouTube, kijkt livestreams op Twitch en is vooral (participerend) liefhebber.

Van ontstoken elleboog tot modemerk
Modern Defense begon met een blessure. Toen Ketting in 2022 met een slijmbeursontsteking een maand thuis moest zitten, pakte hij het schaakbord weer op, voor het eerst sinds zijn kindertijd. Zijn eerste schaakcarrière in Capelle aan den IJssel strandde na drie maanden bij gebrek aan geïnteresseerde tegenstanders. Nu is hij vier jaar verder, in wat hij “de langste schaakcarrière van mijn leven…” noemt. Al lezend raakte hij verslingerd aan alles rond het spel: de biografieën, de rivaliteiten, de excentriekelingen en de stylisten. “Kasparov, Mikhail Tal, Anish Giri en ik doen dezelfde sport. Zij zijn er alleen tienduizend keer beter in. Mijn ambitie is om dat terug te brengen naar zo’n duizend keer. Daar werk ik dagelijks keihard aan.”

Elk ontwerp is een verhaal
De eerste collectie bevat onder meer een eerbetoon aan de grote Sovjet-schakers, in de stijl van de ‘Name& Name& Name…’-shirts van de Amsterdamse ontwerpstudio Experimental Jetset. Verder een knipoog naar het boekomslag van ‘Bobby Fischer Teaches Chess’ en zijn ambitie om de Russen op te rollen, een chess gang sign voor de opening 1.e4 (volgens Fischer ‘best by test’) en een hommage aan de Fried Liver Attack die de hele dag wordt geserveerd. Wie de schaakreferentie kent, herkent het ontwerp. De knipoog reikt verder dan ‘alleen het spelletje’ en ruikt altijd naar pop-cult. Zo zal de volgende ‘drop’ bestaan uit ontwerpen die net zo makkelijk naar de film Blade Runner verwijzen als naar een frisdrankmerk.

Daarnaast bouwt het merk aan The Board, een doorlopende ‘drawn’ portretserie en hall of fame van schakers die het spel mede hebben gevormd, van wereldkampioenen tot kleurrijke bijfiguren. Zo zijn er onlangs vijf toegevoegd die vooral bekend zijn geworden van iets anders, maar serieus (en op hoog niveau) schaakten, zoals Marcel Duchamp en Stanley Kubrick.

Het traditionele schaak is te klein en de invloed van software te groot. 5 nieuwe vormen van schaken gebaseerd op de geldende regels. Openingsvoorbereiding is niet meer nodig. 2 spelvormen hebben een bord met een extra kolom. Er komt een pion bij. En nog een paard. Er zijn dus ook meer eindspelen.

NIEUW VIJFSCHAAKTOERNOOI

Ronde 1 Black Chess

Black Chess is voortgekomen uit een spelvorm van oud-wereldkampioen Bobby Fischer. Impro Chess (improvised) is gebaseerd op Basic Chess, dat bedacht is door de grootmeesters Karel van der Weide en Yge Visser. Karel heeft het beschreven in het blad van de KNSB.

Schaken op een bord met 9 kolommen is een idee van FIDE-meester Addy Lont en ondergetekende. Het is eerder gepubliceerd in de Volkskrant en door grootmeester Dimitri Reinderman op Schaaksite.nl.

Dit is de laatste versie van een vijfschaaktoernooi. Het is onder meer bedoeld om deze 5 alternatieven voor het traditionele spel aantrekkelijk te presenteren.

Zwart begint
● De pionnen staan er al. Dat is de basisstelling.
● In 4 beurten stellen de spelers hun stukken op. Dat is de openingsstelling.
● De torens komen aan weerskanten van de koning en de lopers op wit en zwart.

● Bij rokeren komt de koning als vanouds op het c-veld of g-veld terecht en de toren op d of f.
● Zwart begint! De speler zet een stuk achter de pionnen. Bijvoorbeeld Kf8.
● Wit reageert met 2 stukken. Het eerste recht tegenover (gespiegeld) hetzelfde zwarte stuk. Het tweede is een stuk naar keuze. In de tweede en derde beurt doen beide spelers dit.
● In de vierde beurt stelt zwart de laatste stukken op. Het eerste weer gespiegeld.

● Ten slotte stelt wit de laatste stukken gespiegeld op en opent hij of zij de partij met de eerste zet.

● Het kan eerder al duidelijk zijn waar de rest van het materiaal komt. Toch vasthouden aan 4 beurten. Ze staan in Romeinse cijfers.

Lees verder in het document: 5-schaak – laatste versie

Zowel Ritzerveld, Zhu als Van Osch speelden afgelopen weekend in het Open Kampioenschap van Arnhem (waarvan de organisatie helaas geen verslag over geplaatst en/of ons gemaild heeft). Zhu en Ritzerveld werden gedeeld eerste en behaalden daarmee zoals te zien is een behoorlijke ratingwinst. Op de spelerspagina van Noah Ritzerveld (te zien door zijn naam aan te klikken of via het zoekveld bovenin) staan o.a. zijn ratingontwikkeling en de toernooien die hij recent gespeeld heeft met de ratingprestaties erbij. Dat kunt u dus ook van uzelf zien, als u een FIDE-rating heeft. Een nuttige service!

(Met dank aan Oscar Lemmers voor de tip)

Voor wie is het? Iedereen vanaf 16 jaar, ongeacht je elo. Of je nu een beginnende clubspeler bent of een doorwinterde toernooitijger, je krijgt lessen op maat in schaakgroepen van je niveau. Want leren staat centraal, maar op jouw tempo, in een relaxte sfeer.

Wat mag je verwachten?

• Professionele groepslessen van toptrainers
• Praktijkmomenten, toernooitjes en nevenactiviteiten
• Vrijheid om te kiezen waaraan je deelneemt – niets moet, veel mag
• Gezellig samenzijn met andere schaakliefhebbers
• Ontmoet al onze Schaakfabriek-auteurs en de Kip en Schaak-podcasters
• Een weekend boordevol inspiratie in het gezellige Schaakhuis Caïssa in Gent
• We mikken op minstens 5 elo-groepen van ongeveer -1300, -1600, -1900, -2200 en +2200 elo.
• Dit jaar is er ook de mogelijkheid om via ons je verblijf te regelen in het nabijgelegen “Hostel De Draecke”

Inschrijven?

Meer info en inschrijven via https://www.schaakinitiatief.org/chess-learn-2026

Wat zeggen de deelnemers zelf?

• “Voor mij is het het beste wat ik al meemaakte in het schaken.” – Luc
• “Super organisatie. Merci om dit voor te bereiden” – Sofie
• “Chille sfeer, vrijheid, liefde voor schaken, respectvolle mensen…” – Frederik
• “Zeer praktische lessen met mogelijkheid om zelf stukken op bord te zetten, veel van opgestoken” – Ina
• “Wat een talent, merci aan grootmeester Koen! Heel goede les en goed gelachen ” – Mark

Dan hebben we verschillende nevenactiviteiten tijdens het toernooi. Op zaterdag 4 juli is er een lezing over eindspelstudies door Harold van der Heijden vanaf 11 uur. Gedurende het hele toernooi kan iedereen een potje schaken in het Schaakcafé. Daar zijn schaaksets en klokken en het is elke dag geopend van 11:00 tot 23:00 uur. Op zondag geeft Paul van der Sterren eveneens uitleg over de partijen. Het Max Euwe Centrum heeft de hele dag een stand op het einde van de lobby. IM Robert Ris kun je ook tegenkomen want die heeft een trainingsdag georganiseerd voor de kinderen die zich hebben geplaatst voor het EK. En wellicht hebben we om 18:00 een of meerdere tiebreaks.

Maandag is traditioneel de dag van het NK Pastores. Als je trouwens graag WK voetbal wil kijken, dan kan dat in het hotel. Ze zenden alle wedstrijden live uit in het restaurant en een aantal overige zalen. Dinsdag en donderdag geeft GM Jan Werle een Masterclass aan talentvolle landelijke topspelers. Deze spelers kunnen enkel meedoen als ze zijn uitgenodigd door de KNSB. Op dinsdag hebben we misschien weer wel tiebreaks in ronde 2 van het NK. Als er tiebreaks zijn, worden die uiteraard aangekondigd door Stefan of Nick. Ik zal ook een aankondiging doen op Chess-Results.

Op woensdag hebben we ‘s-middags een rapid jeugdtoernooi voor kinderen geboren in 2012 of later. Inschrijven hiervoor gaat via BarBlitz. Momenteel loopt de inschrijving hiervoor nog niet zo hard, maar als er acht kinderen komen, gaat het door.  We vragen 5 euro voor de deelname hieraan. Het is van half twee tot half vijf. Eerst even kijken bij het grote NK denk ik en dan zelf aan de slag! ‘s-Avonds hebben we JP Hendriks onder ons. Hij is de maker en eigenaar van Sevilla en hij geeft uitleg over zijn gratis indelingsprogramma. Dat is in principe van 19:00 tot 22:00 uur. Dat gaat in ieder geval door (zolang er tenminste één deelnemer is). Deelname is gratis. ‘s-Avonds is er ook een Freestyle toernooitje. Gewoon voor de lol om er even kennis mee te maken als je bijvoorbeeld nog nooit Freestyle hebt gespeeld. Dat is van 19:00 tot 22:30. Deelname kost ook 5 euro en deze inschrijving gaat ook via BarBlitz.

Op donderdagmorgen is er een tweede Masterclass van GM Jan Werle en in de middag kun je een workshop volgen voor het bedienen van live DGT borden. Deze workshop wordt gegeven door Fons van Hamond en is gratis. Het is wel handig even een mail te sturen als je hier aan mee wil doen, zodat we weten op hoeveel mensen we ongeveer kunnen rekenen. Als er één deelnemers is, gaat het door. De grootste nevenactiviteit van de week staat ook op donderdag gepland. Dat is namelijk het FIDE Four toernooi. Dat zijn vierkampen met als tempo 60m+30s. Met dit fast standard tempo mag je drie partijen per dag spelen die meetellen voor de FIDE standaardrating. Inschrijven kost 10 euro (boven de 2200 gratis). Die inschrijving loopt wel erg goed, er zijn nog maar enkele plaatsen beschikbaar. Zie hiervoor BarBlitz. En misschien hebben we op donderdag wel een tiebreak voor ronde 3.

Vrijdag is er in de avond een speciale Queens & Cocktails Night. Alleen voor vrouwelijke deelnemers dus! Inschrijven hiervoor loopt via de website van het NK van de KNSB.

Zaterdag 11 juli wordt het groot feest! In de lobby staan Erica en Robert met een stand van De Beste Zet. En de rest van de dag wordt ingevuld door de KNSB Themadag. De KNSB heeft een fantastisch programma samengesteld! Aanmelden voor de Themadag 2026 kun je hier.

Tenslotte wil ik nog een oproep doen. We hebben al een aantal vrijwilligers die ons komen helpen met het NK en de nevenactiviteiten, maar we kunnen er nog wel een aantal gebruiken. Als je in de buurt woont van het hotel en je veel tijd hebt in de week van het NK ben je van harte welkom om mee te helpen. Een financiële vergoeding zit er niet in, maar wel een gratis lunch en koffie/thee etc. gedurende het toernooi. Stuur me een mailtje en maak ons blij!

Houd de speciale pagina van het NK in de gaten voor al het laatste nieuws. Dat is nk.schaken.nl.

Programma

Drie schaakplaatjes. Er zijn wat overeenkomsten, er zijn wat verschillen.

Het eerste plaatje gaat over heel snel schaken. Dat noemen ze lightning, en dat is Engels voor bliksem. Vandaar. Er staat een tot loper gepromoveerde pion op het bord.

Het tweede plaatje gaat denk ik over het NJSK. Dat is het Nederlands Jeugd Schaak Kampioenschap. Volgens mij zien we op de foto de gelukkige kampioen. Maar hij heeft niet de grootste beker, die staat achter hem.

Het derde plaatje gaat over een toernooi in Roemenië. Het laat de plek zien waar gespeeld wordt. Dat is wel handig, als je toevallig toch in dat land bent. Dat paard is wel een kunststukje, hoor!

Wat opvalt, is de overeenkomst in kleurgebruik: stemmig bruin, verlicht door bliksem, spotlights en zonsondergang. Zou het dezelfde ontwerper zijn? Ik denk van wel. Die heeft netjes de aanwijzingen van de opdrachtgevers opgevolgd. Die hebben gezegd: ik wil een schaakbord, een schaakklok/beker/gebouw en heel duidelijk de naam van het toernooi. Bij het Roemeense toernooi heeft nog iemand gezegd: doe maar een vloer met schaakbordpatroon, anders krijgen we maar gezeik dat het bord verkeerd staat.

Hoe komt het dat verschillende toernooien qua stijl en kwaliteit overeenkomstige publiciteit gebruiken? Gebruiken ze alledrie hetzelfde ontwerpbureau? Heeft elke latere amateur-ontwerper gedacht: hé, dat zag er lekker uit, kijken of ik iets vergelijkbaars kan (door AI laten) maken? Ik ben bang dat er een derde mogelijkheid is: als je AI een opdracht geeft om toernooipubliciteit te verzorgen, zal de software het internet afstruinen naar voorbeelden, en die voorbeelden bepalen de stijl. Na enige tijd zien alle producten er dan hetzelfde uit.

Ik ontwerp al heel erg lang boeken, en heb ook al een aardig aantal boekomslagen gemaakt. Dat is een niche in het grafische vak, maar ik heb toch het idee dat ik iets van ontwerpen af weet. Ik ben 69 jaar en hoef me geen zorgen te maken dat AI mijn broodwinning gaat bedreigen. Maar ik hoop dat er nog creatievelingen zijn die hun eigen ontwerpen durven te maken. Al lopen die dan het risico dat ze onderdelen ervan bij andere toernooien terugzien.

Ik ben momenteel voor een week of twee op Java, Indonesië. Nog een week te gaan. Ik schaak er ook: op straat. Eerst lukte dat niet zo, haha, zie dit verslag. Een avontuur.

Maar sinds gisteren speel ik wél, in Bogor. Zie mijn verhaal over alleen op pad zijn en schaakvrienden vinden.

Inmiddels heb ik al vaker geschaakt, steeds zonder klok. Serieus, maar ontspannen. Kiebitzen bestaat hier ook, zo ontdekte ik.

De stand Verwer – Indonesiërs is inmiddels 1-2…

Thera met haar Pegasusbord (foto Edith van Putten)

Elke schaker kent DGT van de klokken en digitale borden, maar dat ze wereldwijd de absolute marktleider zijn en dat vanuit een onopvallend kantoor zal niet iedereen weten. Ontwerpen en testen, plus alle commerciële en logistieke zaken gebeuren allemaal daar, alleen de productie vindt in China plaats. Nu zou je lui kunnen worden van zo weinig concurrentie, maar niets van dat alles: er wordt hard gewerkt aan verdere innovatie. Of wacht, misschien moeten we scheidend directeur Hans Pees zelf aan het woord laten:

Bij SV Paul Keres hebben we vier of vijf verschillende types in de kast staan, en dat komt dan vooral doordat de club geregeld klokken wint en dan is dat steevast een andere dan dat we al hadden. Zo blijft het mooi dat we diverse North American DGT’s gewonnen hebben in de KNSB, maar die niet in mogen zetten in diezelfde competitie ;). Er zijn er echter veel meer ontwikkeld in Enschede, overigens ook voor andere spellen. Hoeveel van de modellen op de foto herkent u?

Zoals elk internationaal bedrijf heeft DGT flink last van alle importheffingen. Want hoe bepaal je een goede kostprijs als maken in China en verkopen in Amerika elke week iets anders kost? In dit artikel (de komende dagen gratis te lezen, daarna kan je deze gebruiken) gaan Hans en zijn opvolger Maarten nog wat dieper in op deze problematiek en op DGT. Mooi leesvoer! En ga vooral een keer langs bij DGT, je bent van harte welkom.

Nee. Het is écht stil. De middag is voorbij, het is al bijna 19 uur. De meesters en grootmeesters zijn al lang uitgespeeld en vertrokken. Ze hadden vandaag een korte werkdag. Ook de amateurs zijn weg. De soep­juffrouw heeft haar buffet opgeruimd en de beveiligers – strenger dan ooit tevoren – zijn naar de bar verhuisd. Alleen de arbiters zijn er nog. Geroutineerd controleren ze de vele speeltafels en stellen ze de klokken in voor de volgende speeldag. Ze doen het zwijgend, want aan het eind van de zaal, in het amateurgedeelte, is nog één partij gaande. Voorzichtig loop ik ernaartoe. Het is een partij in groep 3C. Beide spelers zitten geconcentreerd aan tafel. Veel tijd hebben ze niet meer, elk nog ongeveer 8 minuten, al zorgt het increment van 30 seconden na elke zet voor een tijdelijke verlenging. Vlak naast de beide spelers zit clubgenoot Rens Minnema, hij speelde in de groep ernaast, in 3B, en won zijn partij na harde strijd. Het maakte zijn verblijf in de vierkamp enigszins goed. Met een resultaat van 1.5 uit 3 kan hij tevreden zijn. Rondom het bord van de twee spelers staan, op enige afstand, een paar andere clubgenoten. Ik herken Rob de Vries, Ben Ahlers en Dirk Brinkman.

(Rens en Hans Minnema beiden nog in actie, Rob en Dirk kijken toe, links op de voorgrond Milan Koning; foto Lennart Ootes)

De afgelopen dagen hebben we allen meegespeeld met de zogenaamde weekvierkampen. Amateurs uit alle windstreken spelen mee. In mijn vierkamp, 2C, ontmoet ik oude bekende Sjoerd Wiarda. Hij werkt bij een onderdeel van het ministerie van BZK, in het oude gebouw van het ministerie van Onderwijs op de Europalaan van Zoetermeer. Hij vertelt me dat de aldaar gevestigde ‘dienst’ een eigen schaakclub heeft, schaakclub PION, ook wel geschreven als S-PION (…). In mijn groep zit ook de bekende schaker en schaak-organisator “triple J”: Jan Jaap Janse uit Utrecht, een oud-collega van onze voorzitter. Leuk om hem eens te spreken en om herinneringen op te halen aan de Utrechtse schaakvereniging Paul Keres in de vorige eeuw, ook al ga ik wat verder terug dan hij. Hij speelt overigens in de tweede ronde een spectaculaire partij tegen Sjoerd Wiarda, die hij zelf maar eens moet laten zien, vind ik. De vierde deelnemer aan onze vierkamp is een jonge Indiase speler, Arun Manukonda, een schaaktrainer die een soort ‘tussenjaar’ heeft in Europa en die het leuk vindt om ook even mee te doen met Tata Steel Chess. Een mooie kans voor hem om zijn beroemde landgenoten te zien spelen. Hij komt uit een voor mij onbekende stad in India, Haiderabad, met maar liefst 12 miljoen inwoners. In de groep naast ons spelen een paar Duitsers. Een van hen is dr. Michael Negele; hij heeft de laatste tien jaar gewerkt aan een omvangrijke biografie in drie delen over oud-wereldkampioen Lasker. Voor hem is de vierkamp een kleine vakantie. Hij maakt foto’s van ons en geniet van de goede sfeer. Als zijn tegenstander meldt dat hij met een koptelefoon op speelt, knikt hij gemoedelijk, ook al is hij juist naar Wijk aan Zee gekomen voor het persoonlijke contact.

Tata Steel Chess, beter nog Wijk aan Zee, is voor mij een soort oase. Een plek zonder haast, zonder stress en zonder smartphones en apps die voortdurend om aandacht vragen. Met grafiet en fijnstof in de lucht, maar te weinig om mij als bezoeker te verontrusten. Mijn bezoek aan het toernooi voelt als een tijdreis naar 1972, toen ik net als veel anderen begon met schaken. Als ik het dorp inrijd heb ik hetzelfde gevoel als bij een bezoek aan Texel. Alsof de tijd stilstaat. De lelijkheid van de speelzaal “De Moriaan” deert me niet. Van de grote hoogovens aan de horizon van het schilderachtige dorpje, waar mijn vrouw niet zonder afgrijzen naar kan kijken, heb ik evenmin last. Ik droom van een paar leuke partijen, liefst spannende remises, een bezoekje aan café De Zon, een mooie overwinning van Anish Giri, een kop erwtensoep en een paar leuke contacten. Meer niet. In 2016, precies tien jaar geleden, speelde ik tegen Roel van Duijn, de bekende Amsterdamse provo, een dag voor zijn 73e verjaardag. Hij is er dit jaar niet bij.

Beste lezer, ik ga weer terug naar de speelzaal. Achter het laatste actieve bord dat ik hiervoor al noemde zit een jonge student uit Delft, Milan Koning. Hij staat op 1,5 uit 2 en hoopt vandaag zijn vierkamp te winnen. Misschien lukt het hem ook om de ELO-grens van 2000 te passeren. Daar is hij zo langzamerhand wel aan toe. Tegenover hem, met zwart, zit Hans Minnema. Aan zijn gezicht is af te lezen dat hij er niet goed voorstaat. Zijn vierkamp dreigt op een fiasco uit te lopen, hij staat op 0 uit 2 en er moeten gekke dingen gebeuren wil het geen 0 uit 3 worden.

De arbiters hebben de stukken weer opgezet en alle klokken ingesteld. Ze schuifelen nog wat rond in hun merkwaardige tenue dat me nog het meest doet denken aan de oranje overalls van de ‘inmates’ van Amerikaanse gevangenissen. Aart Strik, een van de meest ervaren arbiters, schiet me even aan. Hij weet dat ik met pensioen ben en vraagt me waarom ik niet met de tienkampen mee doe. Ik schud mijn hoofd. “Dat overleef ik niet, zoveel partijen achter elkaar”. Hij lacht. “Dat valt mee hoor, het is relaxter dan je werk in Den Haag.” Ik beloof hem dat ik er nog eens over zal nadenken en loop zachtjes weer naar de hoek waar Hans speelt.

Hans Minnema verstaat als geen ander de kunst van het ongelukkig kijken. Met de linkerhand karakteristiek draaiend in zijn haar kijkt hij wanhopig rond. Ik knik hem bemoedigend toe, maar geef geen cent voor zijn kansen. De witspeler heeft een vrije a-pion, die ongehinderd op kan rukken. Ik zie niet hoe Hans de stelling kan houden. Maar het gekke is dat de witspeler over elke zet lang na moet denken. Hij lijkt niet zeker van zijn zaak. Zonder dat we dit afspreken, besluiten we als aanwezige clubgenoten een mentaal cordon te vormen om Hans te steunen. Met 0 uit 3 kan hij niet thuiskomen. Hans geeft schaak: Pd2+. De witte koning gaat naar c3. Is dat verstandig? Ineens zien we een sprankje licht. Hans ook. Hij slaat met zijn paard op f3. Zie diagram 1.

Na a4 volgt nu Pxh4. Kan wit dan geen dame halen? Nee. Via f5 en d6 kan de witte pion op a7 dan nog net gearresteerd worden met Pb5+. Dat is het bezwaar van Kc3. Zou Hans toch nog remise kunnen maken? Ik geloof er niets van, maar besluit om het cordon niet te verbreken. We blijven staan en stralen uit dat deze partij nog lang niet gespeeld is. Ons vooruitgeschoven medium is Rens, hij heeft van nature een sterke band met Hans en brengt onze boodschap zonder een woord te zeggen over. Hans gaat rechtop zitten. De witspeler denkt opnieuw lang na, de handen voor het eerst aan zijn hoofd. Hij heeft nog 4 minuten bedenktijd. Genoeg om te winnen, maar hij lijkt de winstweg niet door te hebben. En als je het niet doorhebt, dan zie je het niet. Het cordon van Promotie-leden zet een half stapje naar voren. De cirkel om het bord wordt kleiner. We voelen allemaal wat er gaat gebeuren.

De witspeler besluit om zijn koning niet naar voren te schuiven, maar opzij, naar d3. Dat is nog steeds winnend, maar het lijkt erop dat hij geen goed plan heeft. Even later gaat het witte paard naar g1. De eerste echte fout. Dat is het moment voor Hans om met zijn koning te infiltreren, ter ondersteuning van zijn h-pion. De klok van wit loopt terug naar 2 minuten. Hij ziet het niet meer en besluit tot een wanhoops­offer: Pe4?? Hans ziet al snel dat dit offer ongevaarlijk is. Hij pakt het paard en speelt kort daarna de winnende zet h2. Zie diagram 2. Wit kan met zijn d-pion doorlopen naar dame. Maar zwart is eerder en kan met zijn dame direct mat geven op e1.

Het drama voltrekt zich. De witspeler zet de klok stil en geeft op. Diep verslagen loopt hij weg. Het huilen staat hem nader dan het lachen. Weg is de groepswinst, weg zijn de ELO-punten.

Hans kijkt ons half ongelovig, half opgetogen aan. Zijn score van 1 uit 3 is niets bijzonders, maar hij voelt net als wij dat er iets bijzonders is gebeurd. Ook hij heeft de kracht van het mentale cordon ervaren. Later bij het diner, bekijken we zijn partij. Het blijkt dat hij vrijwel tot het eind verloren stond, maar dat is computer­wijsheid. Wij zagen de partij kantelen en we wisten dat hij een resultaat zou halen. En we wisten ook dat het een overwinning zou worden. Onmogelijk. Maar het gebeurde wel.

Ik moet denken aan de musical “The last Ship” van Sting, die ik onlangs bijwoonde in Carré. Tegen de klippen op besluiten de bootwerkers op een Engelse scheepswerf een schip af te bouwen en te water te laten. Hun laatste schip. Een magisch moment. Zo is het ook met Hans. Als een koning verlaat hij de speelzaal. De laatste koning. Vergeten zijn de verliespartijen van de vorige dagen, vergeten de soms wat matige prestaties van het Promotie-legioen. Schaken is net als tennis. Wie het laatste punt wint, die wint de partij. En wie de laatste partij wint, die is kampioen.