De jury (Van Delft, Peng, L’Ami) vond dit de beste partij van het toernooi. Opmerkelijk genoeg viel mijn volgende partij ook in de prijzen, maar dan voor het beste eindspel van het toernooi. Op zich mooi, maar laat het nou net de ene partij zijn die ik verloor…. Het eindspel was inderdaad goed gespeeld door Friso, maar ik had dat kunnen voorkomen als ik niet geblunderd had in de volgende stelling. Waarom is 18.Dc6 een blunder?

Daar ging mijn poging om het wereldrecord ongeslagen blijven van Carlsen te verbeteren! Of nouja, dat record wordt maar hoger en hoger, dus dat was sowieso iets te ambiteus misschien. Maar mijn poging om het Nederland record van Tiviakov te verbeteren was meteen ook mislukt. Ook dat was wellicht wat te ambiteus. Maar het Amsterdams record had misschien gekund? Dat zou op naam van Timman kunnen staan, of Sosonko, of op mijn naam, geen idee. Enfin, ik moest weer vanaf nul beginnen.

Een ander gevolg van de nederlaag was dat het weer spannend bovenaan was. Ik stond nog maar een half punt voor op Warakomski, die matig was begonnen maar inmiddels op plus drie stond. Gelukkig was hij in de zevende ronde op remise gehouden door Lawrence Trent, al zal die laatste dat anders ervaren. Want zo stond het met zwart (Trent) aan zet:

Missing h3 is bordering on criminal even if I only had a minute left

— Lawrence Trent (@LawrenceTrentIM) February 28, 2020

Lawrence Trent, foto door Lennart Ootes

In de achtste ronde won Warakomski weer en dus moest ik ook winnen. Dat zag er lang niet naar uit, want ik stond slecht tegen Nico Zwirs. Alleen op de klok had ik voordeel.

Dat betekende dat ik in de laatste ronde genoeg had aan remise met wit tegen Lawrence Trent om het toernooi te winnen, op punten of op onderling resultaat. Nou wilde ik op zich wel winnen tegen hem, maar ik zag in zijn partij tegen Warakomski dat hij gevaarlijk kon zijn. Ik kwam goed uit de opening, maar speelde het op een gegeven moment niet helemaal nauwkeurig en op een gegeven moment gaf ik hem de kans de stelling helemaal dicht te schuiven. In plaats daarvan offerde hij ondanks zijn tijdnood een pion, die won hij terug en toen stond het zo.

Mijn plan was pion naar g3, koning naar e2, torens verdubbelen op de h-lijn. Dan zou ik goed moeten staan, maar ik zag wel dat hij wat dynamische kansen zou kunnen hebben en dat ik dus wel moest opletten. Hij speelde 25…Lc8 en ik ging nadenken of ik wat nauwkeuriger was, 26.Kf1 of 26.g3. Toen keek ik even naar het bord. He? Ik kan gewoon op h5 slaan? Ik deed een licht Kasparoviaanse beweging met mijn hoofd, zag geen reactie bij hem, checkte de varianten nog een keer en sloeg toen maar op h5. Hij gaf meteen op. Cadeautje! Dat betekende toernooiwinst, een score van 7.5 uit 9, 13 punten ratingwinst en een TPR van 2719. Ik heb het niet bijgehouden, maar erg vaak zal ik geen 2700+ gehaald hebben in toernooien.

Het toernooi begon slecht voor mij: 0,5 uit 3. Gelukkig zonder consequenties, want het was bij hand and brain, wat ter gelegenheid van de opening werd gespeeld. Dat is op zich erg leuk, maar ik had wel de pech de hoogste rating te hebben en daarom gekoppeld te worden met de enige huisschaker uit het gezelschap. Dat we niet veel punten zouden halen had ik wel verwacht, maar het is toch fijner om het toernooi alvast in de winning mood te beginnen. Anderzijds kon ik ook wel herinneren dat spelers in lotingsnummersnelschaaktoernooien het slecht deden en vervolgens in het echte toernooi de sterren van de hemel speelden, dat moest ik ook maar doen dan. Als lotingsnummer had ik overigens nummer 7 gekregen: dat leek ongunstig vanwege de extra zwartpartij (ik wist nog niet dat ik alles met zwart zou winnen) en verder zat ik achter Bosboom (die laatste zou eindigen) waardoor ik vaak tegen iemand moest die net gewonnen had. Anderzijds had ik wel weer wit tegen de andere grootmeesters.

Ik mocht meteen met zwart tegen de (gedeelde) nummer twee op rating, Miguoel Admiraal. De opening ging ok maar na de opening speelde ik het niet handig en ik moest oppassen voor mijn koning. Ik ging maar lang rokeren, ondanks dat ik op de damevleugel geen pionnen meer op de zevende rij had. Zo komen we in onderstaande stelling terecht.

Admiraal-Reinderman, foto gemaakt door Harry Gielen

De andere nummer twee op rating kreeg ik daarna, de Poolse grootmeester Tomasz Warakomski. Hij heeft een schakende zus die in Groningen met man en kind woont en hij kon het spelen van dit toernooi combineren met een kraambezoek. Het toernooi ging ook best goed voor hem, hij werd tweede met 6.5 punten (ondanks veel verloren stellingen) en achteraf bleek onze onderlinge confrontatie dus beslissend voor de toernooiwinst. Opnieuw speelde ik een lange partij, en opnieuw had ik eindspeltechniek nodig om te winnen.

Ik kijk vaak wielrennen en in interviews hoor je vaak dezelfde uitspraken terug. “The team did a great job” is  een standaarduitspraak na een willekeurige overwinning en wat je na een eerste overwinning vaak hoort is “De druk is er nu af.” Het is ook gewoon waar en het geldt ook bij schaken. Begin je matig aan een toernooi, dan moet je daarna partijen winnen om het goed te maken. Goede start? Een overwining is mooi, maar met remise heb je nog steeds een goede score. Dat was mijn uitgangspositie voor de zwartpartijen in ronde drie en vier en wellicht hielp deze luxepositie me ook om beide partijen te winnen.

Voor mijn partij tegen Manuel Bosboom in ronde drie maakte ik wel een strategische fout. Ik ga altijd op de fiets naar Cafe Batavia 1920, waar het toernooi gehouden wordt. Voor een beetje regen ben ik niet bang. Ik kwam er echter achter dat het toch wel slim was geweest buienradar te checken. Toen ik vertrok regende het al meer dan een klein beetje en het werd steeds meer. Uiteindelijk kwam ik zelfs in een stortbui terecht en ik kwam dus doorweekt in het cafe aan. Ik zat dus niet heel comfortabel achter het bord, en dan kreeg ik ook nog binnen twaalf zetten twee pionoffers en een kwaliteitsoffer om mijn oren! Gelukkig bleek dat puur Bosboomiaans optimisme en zijn gehoopte koningsaanval kwam er niet van. Het was zelfs zwart die aanval kreeg en op zet 35 gaf hij op wegens ondekbaar mat.

In de vierde ronde speelde ik tegen Irene Sukandar uit Indonesië. Althans, dat is de naam die ze zelf gebruikt, maar Chessbase en de Fide noemen haar Irine Sukandar. Wat blijkt: een ambtenaar had een fout gemaakt toen haar vader aangifte van de geboorte deed en het is nooit gelukt dat te herstellen. Lekker dan! Haar toernooi ook wel: ze begon met 1 uit 5 maar eindigde toch nog op vijftig procent. Tegen mij ging het echter hard.

In het stadsarchief, foto gemaakt door Bas Beekhuizen

4 uit 4! In de laatste ronde voor de rustdag weken we uit naar het stadsarchief, een gebouw waar ik soms kom voor de tentoonstellingen en een mooie plek om te schaken. Dat deed ik tegen de Duitser Aljoscha Feuerstack niet zo goed en  ik kwam in deze stelling terecht met zwart aan zet. Er zit een bijzonder fraaie winst in die we beiden gemist hadden. Ziet u het wel?

Nadat hij (mede door tijdnood) dit gemist had stond hij nog steeds beter, maar ik wist toch nog met remise weg te komen. Tevreden en opgelucht ging ik de rustdag in.

Op maandag 24 februari zal grootmeester voor composities Yochanan Afek de oplossingen tonen van de studies die hij voor het toernooi heeft geselecteerd. Iedereen is van harte welkom gedurende de dag om samen met Afek de wonderen van eindspelcomposities te ontdekken en daarnaast de partijen van het toernooi te volgen. De geselecteerde stellingen zijn hieronder te vinden.

Op dinsdag 25 februari zal de 5e ronde worden gespeeld in het Stadsarchief Amsterdam aan Vijzelstraat 32. De partijen beginnen die dag al om 12.30 uur op de eerste verdieping. Toernooidirecteur Merijn van Delft zal op de begaande grond commentaar geven op de partijen. Toegang is gratis.

De partijen van het Batavia Schaaktoernooi zijn live te volgen via deze link. Foto’s van Lennart Ootes en Harry Gielen zijn hier te vinden.

De geselecteerde studies:

White to play and win

White to play and win

White to play and win

White to play and draw

White to play and win

White to play and draw

White to play and win

White to play and win

White to play and win

White to play and win

Bonus study: White to play and win

Het 12^e Batavia Amsterdam Schaaktoernooi vindt plaats van donderdag 20 februari (opening) tot en met zondag 1 maart in Café Batavia 1920 in Amsterdam. De partijen beginnen dagelijks om 14.00 uur, met uitzondering van de ronde op 25 februari in het Stadsarchief Amsterdam (12.30 uur) en de laatste ronde in Café Batavia (12.00 uur). Woensdag 26 februari is een rustdag.

Deelnemersveld:

1. GM Dimitri Reinderman 2582
2. GM Tomasz Warakomski (POL) 2501
3. IM Miguoel Admiraal 2501
4. GM Friso Nijboer 2469
5. IM Aljoscha Feuerstack (GER) 2459
6. IM Nico Zwirs 2443
7. IM Edwin van Haastert 2438
8. IM Manuel Bosboom 2410
9. IM Irene Sukandar (INA) 2408
10. IM Lawrence Trent (ENG) 2386

Hand & Braintoernooi tijdens de opening
Tijdens de openingsavond van het 12^e Batavia Amsterdam Schaaktoernooi (inloop 19.30 uur, aanvang 20.00 uur) op donderdag 20 februari is er een Hand & Braintoernooi, waarbij acht grootmeesters/meesters (deelnemers aan het Batavia toernooi) worden gekoppeld aan acht sponsors/schaakfans. Hand & Brain wordt gespeeld met duo’s. Een speler van het team is het brein en de andere speler is de hand. Als het duo aan zet is, noemt het brein een stuk (bijvoorbeeld “paard”) en de hand dient dan te spelen met het betreffende stuk (in het voorbeeld: één van de paarden). Verder overleg binnen het duo is niet toegestaan. Voor het overige gelden de gebruikelijke schaakregels.

Meedoen is nog mogelijk. Drie plaatsen zijn op uitnodiging, de andere vijf plaatsen gaan naar de hoogste bieders. E-mail je bod naar merijnvandelft@gmail.com, geef aan of je anoniem wilt bieden of niet, en kijk op bataviachess.com of je in de top 5 staat! De opbrengst komt ten goede aan het Batavia Schaaktoernooi.

In mijn vorige verslag noemde ik wat kritiekpunten van het gehanteerde systeem waarbij voor de klassieke partij eerst een vluggertiebreak werd gespeeld. De toernooidirecteur was het wel met mijn punten eens en gaf ook toe dat in tegenstelling tot wat in de aankondiging stond het snelschaken niet meetelde voor eventuele toernooiwinst. Als ik het goed begrepen heeft mocht van de Fide het systeem niet gebruikt worden. De bedenker en aanjager van het formaat, Lennart Ootes, was echter tevreden: “Ik heb ervan genoten en het is mooi dat het snelschaken online veel kijkers trok. Omdat het tiebreaksysteem niet voor toernooiwinst telde is het moeilijk om een echte conclusie te trekken over het nieuwe systeem. Ik hoop dat het in de toekomst in een sterker toernooi een kans krijgt.” Een verbetering die o.a. door John van der Wiel werd gesuggereerd is om de snelschaakpartijen op een aparte dag voor het toernooi te spelen, zodat de spelers zich daarna kunnen concentreren op de klassieke partijen. In dit toernooi kwamen relatief veel ongelukken in de openingsfase voor, wat mogelijk te maken had met de moeilijke omschakeling van een snel naar klassiek tempo.

Prijsuitreiking, foto door Lennart Ootes

Terug naar het toernooi. Het Ootessysteem is als ik het goed begrijp bedoeld om te zorgen voor minder remises, maar Arthur Pijpers trok zich daar niets van aan en speelde zes van zijn eerste zeven partijen remise. Koploper Jasel Lopez speelde na zijn start van 2.5 uit 3 vijf remises achter elkaar (en passant een IM-norm scorend) en zo bleef het spannend bovenin. De voorlaatste ronde, waarin de partij van Lopez de enige was die in remise eindigde, zorgde voor een vorentscheiding. Lang leek het alsof LSG’er Pijpers tegen Leidenaar John van der Wiel niet verder dan remise zou komen, maar met enige hulp wist hij in het verre eindspel de zwarte vesting te kraken.

Zo ging het toernooi de laatste ronde in met Lopez en Pijpers op 5 punten, Warmerdam en Arutinian op 4.5, Williams, Leenhouts, Lahaye en Meissner op 4. In theorie was een door zes spelers gedeelde eerste plaats nog mogelijk!  Zo ver kwam het echter niet. Meissner had een remise nodig en kreeg die. Ook Warmerdam, Arutinian een Leenhouts speelden remise.  Pijpers kwam met zwart heel goed te staan  tegen Williams, en zou misschien gaan winnen. Het meest op het spel stond er in de partij tussen Lopez en Lahaye. De zwartspeler moest winnen voor een norm; de witspeler wist nog niet of remise genoeg zou zijn voor (gedeelde) toernooiwinst.  Echt spannend werd de partij niet: de Arubaanse Amsterdammer blunderde in de opening en heeft daarna nooit een kans gekregen. Norm dus voor Lahaye waarna Pijpers zijn goede stelling remise gaf om toernooiwinst veilig te stellen.

Jasel Lopez: trotse koploper (foto Lennart Ootes)

Hij heeft twee partijen gewonnen en de rest op remise gehouden en het moet gezegd worden dat hij daarmee – nu al – een ongekende prestatie heeft neergezet. Eén van zijn achtervolgers, IM Arthur Pijpers, is ook nog ongeslagen. Hij won in de vijfde ronde een mooie partij van Rick Lahaye, maar moest in de andere partijen ook in remise berusten. Met zijn 3½ punten wordt hij vergezeld van de Engelse grootmeester Simon Williams. Die heeft echter een heel ander scoreverloop. Drie overwinningen, twee nullen en slechts één remise is een heel andere opbouw van het toernooi. Williams, die bekend staat als GingerGM en talloze instructieve schaakfilmpjes op het internet produceert, heeft een aantrekkelijke stijl waarmee hij soms prachtig wint maar af en toe ook tegen een ‘zeperd’ aanloopt. Zo moest hij zijn meerdere erkennen in Rick Lahaye die hem op strakke wijze een eindspel van een loper en een paard tegen een toren tegen een pion afnam. De witte stukken bleken veel sterker te zijn dan de toren en de pion. Dit vond allemaal plaats in de vierde ronde, maar in de zesde ronde viel er nog zo’n eindspel te zien met precies dezelfde materiaalverhouding. Ditmaal bleek de zwarte toren en de pion van John van der Wiel superieur te zijn aan de twee witte lichte stukken. Het verschil kunnen we duiden aan de hand van de volgende twee diagrammen:

Stelling 1:  Lahaye-Williams	Stelling 2: Arutinian-Van der Wiel

In stelling 1 heeft de zwarte toren niet of nauwelijks de mogelijkheid om de witte stelling binnen te komen. De zwarte pionnen worden geblokkeerd en daarmee erg kwetsbaar. Het paard heeft een mooi steunpunt en de loper heeft mooie diagonalen. Lahaye wist bijna op perfecte wijze aan te tonen hoe zoiets gewonnen moet worden.
In stelling 2 zien we dat de zwarte toren al naar binnen is gespeeld. De witte stukken werken totaal niet samen. Het paard heeft geen steunpunt en de loper kan in zijn eentje ook weinig uitrichten. Ook Van der Wiel toont aan hoe de torenpartij dit varkentje kan wassen. Zeer instructief allemaal!

Ook zeer vermeldenswaardig is de partij tussen Pijpers en Lahaye. Daar liep het nodige uit de hand voor zwart en dat verleidde de witspeler ertoe om maar eens te gaan offeren. Dat offer was correct maar hij ging misschien niet op zijn sterkst verder. Wel kwam er een gevaarlijke witte pion op d6, maar de zwarte koning verschool zich op veld d8 achter deze pion. In het eerste nummer van New in Chess Magazine schreef Judit Polgar toevallig een mooi artikel over de bescherming die de koning soms van een vijandelijke pion kan ondervinden. In dat artikel, getiteld The Pawn Umbrella, laat zij een paar mooie voorbeelden hiervan zien. Pijpers slaagde er aanvankelijk in om de koning daar weg te krijgen, maar hij zette niet helemaal goed door. Op een gegeven moment stond Ricks koning daar weer op d8, te schuilen achter een witte pion op d7. En, alsof de duvel ermee speelde, ook wits koning mocht zich verheugen op de bescherming van een zwarte pion op b4.

Aan het eind trok Arthur toch op fraaie wijze aan het langste eind toen hij er nog een kwaliteit tegenaan gooide, alleen maar om ervoor te zorgen dat die zwarte koning uit zijn hol gedreven werd. Het was óf de toren op h8 die het slachtoffer zou worden óf een stap met de koning die echter ook meteen bestraft zou worden met d7-d8D++.

De kruistabel na 6 ronden ziet er nu zo uit:

Lahaye, Rick – Williams, Simon K

1. Pf3 Pf6 2. c4 g6 3. g3 Lg7 4. Lg2 O-O 5. O-O d6 6. Pc3 e5 7. d3 h6 8. Ld2 Le6 9. Db3 Pbd7 10. Dxb7 Pc5 11. Db4 e4 12. Pd4 exd3 13. Pxe6 fxe6 14. Da3 Pg4 15. exd3

Een partij tussen Pijpers en Lahaye (foto Lennart Ootes)

Pijpers, Arthur – Lahaye, Rick

1. e4 c5 2. Pf3 d6 3. d4 cxd4 4. Pxd4 Pf6 5. Pc3 a6 6. Lg5 Pbd7 7. Lc4 Da5 8. Dd2 e6 9. O-O-O Le7 10. Kb1 h6 11. Le3

‘Good old’ Van der Wiel liet vandaag zijn tanden zien… (foto Lennart Ootes)

Arutinian, David – Van Der Wiel, John

1. Pf3 d5 2. e3 Pf6 3. c4 e6 4. b3 c5 5. Lb2 Pc6 6. cxd5 exd5 7. Pc3 d4 8. Pa4 Ld7 9. Tc1 dxe3 10. dxe3 b6 11. Lb5 Le7 12. O-O O-O 13. De2 Pb4 14. Tfd1 Lxb5 15. Dxb5 De8 16. Dxe8 Tfxe8 17. a3 Pbd5 18. e4 Pf4 19. e5?!

Tot slot heb ik ook nog de volgende aardige aanvalspartij voor u geanalyseerd:

Leenhouts, Koen – Warmerdam, Max

1. d4 Pf6 2. c4 g6 3. Pc3 Lg7 4. e4 d6 5. f3 O-O 6. Le3 c5 7. Pge2 b6 8. Dd2 La6 9. b3 e6 10. Td1 Pc6 11. d5 exd5 12. cxd5 Pe5 13. Pg3 Lxf1 14. Kxf1 a6 15. Lh6 Lxh6 16. Dxh6 Kh8 17. Pce2 Pg8 18. Dd2 Dh4 19. f4 Pd7 20. Pg1 Df6 21. Pf3 a5 22. Kf2 a4 23. The1 axb3 24. axb3 Tfe8 25. Kg1 Dg7 26. h3 Ta5 27. Kh2 Tb5

In de elfde editie van het toernooi, dat o.a. opgezet is om Nederlandse spelers normkansen te geven, zijn er drie vernieuwingen ingevoerd. Over twee ervan ben ik positief, over eentje wat minder. Een goed idee is dat bij de opening een toernooi Hand & Brain werd gespeeld, waarbij acht spelers van de tienkamp werden gepaard met mensen die geboden hadden om te mogen spelen. Het leverde extra inkomsten op en bovendien is Hand & Brain (schaken met tweetallen waarbij één speler steeds een stuk (bijv. toren of pion) moet noemen, de andere speler met dat stuk een zet moet doen, zonder verder overleg) gewoon erg leuk. Een tweede nieuwigheid is dat komende dinsdag de ronde niet in café Batavia wordt gespeeld, maar in het Stadsarchief van Amsterdam. Het is even afwachten hoe dat uitpakt, maar de ervaringen bij het Tata Steel toernooi zijn goed, dus in principe lijkt het me een goed idee. En dan is er een derde nieuwigheid, een nieuw speelsysteem, waarover ik het persbericht citeer.

“Iedere ronde begint met twee snelschaakpartijen en – bij gelijke stand – één Armageddon partij. Het resultaat van deze partijen wordt alleen verwerkt bij een remise in de reguliere partij. De winnaar van de reguliere partij krijgt twee punten; de verliezer van de reguliere partij krijgt nul punten. In dit geval vervallen de uitslagen van de snelschaakpartijen. Bij een remise in de reguliere partij gelden de volgende regels: de winnaar van de tiebreak krijgt 1 punt; de verliezer van de tiebreak krijgt een ½ punt.”

Het blijkt echter een beetje een wassen neus. Er is voor de stand met de nieuwe opzet een prijzenfonds van 300 euro (150-100-50) beschikbaar. De winnaar van het toernooi wordt echter volgens de gewone stand bepaald en daar is het prijzenfonds ook een stuk hoger, 1000 euro (500-300-200). Heel belangrijk is het snelschaken dus niet. Het idee van de nieuwe opzet is dat het in theorie kan helpen het remisepercentage te verhelpen. Dat is voor dit toernooi niet zo relevant, maar het kan nuttig zijn om het in een minder belangrijk toernooi uit te proberen (en het levert het Bataviatoernooi wat extra publiciteit op). Nu ben ik op zich wel voor experimenten, maar ik zie wel wat mogelijke minpunten:

* Overschakelen van snelschaken naar een klassiek tempo lijkt me lastiger dan andersom. Het verslag op de website suggereerde zelfs dat Stefan Kuipers mede hierdoor een partij verloor (“Stefan had trouble switching from blitz to classical and quickly messed up the opening.”)

* Het kan voordelig zijn om bewust te verliezen bij het snelschaken: bijvoorbeeld om je helemaal op de klassieke partij te focussen, of omdat de tegenstander dan eerder geneigd is een remise te accepteren.

* Twee verschillende standen is minder overzichtelijk dan een enkele stand.

Maar wie weet pakt het allemaal goed uit. In het slotverslag kan ik hopelijk melden of de organisatie wel of niet tevreden is over deze nieuwe speelopzet.

Terug naar het toernooi. Jasel Lopez speelt intern bij mijn club Caissa Amsterdam, extern speelt hij bij Kennemer Combinatie. Hij komt uit voor Aruba en dat verhoogt flink de kans om uitgenodigd te worden voor een Nederlandse tienkamp waar normen mogelijk moeten zijn, sterker nog, hij speelt er momenteel twee tegelijk in Amsterdam! Ook nog de Mokumse Meesters. Daar heeft hij anderhalf uit drie, niet slecht, maar in het Bataviatoernooi gaat het beter. In de eerste ronde tegen John van der Wiel was hij al dicht bij winst (na een goede kans gemist te hebben kreeg hij een eindspel toren+twee pionnen tegen loper+drie pionnen dat niet te winnen bleek). In de tweede ronde wist hij tegen een andere grootmeester wel te winnen.

Jasel Lopez, foto door René Olthof

In de derde ronde had Lopez wit tegen Stefan Kuipers die ook met 1.5 uit 2 begonnen was. Er ging echter iets mis bij de opening bij zwart. 9…a6 is niet zo goed en daarna was het éénrichtingsverkeer. Er was één moment in de tijdnoodfase waarin zwart zich kon redden, maar ja, het was sowieso moeilijk te vinden en het feit dat hij de hele tijd tegen een deprimerende stelling aangekeken had zal ook niet geholpen hebben. In ieder geval vond de Tilburger het niet en na 34…b3? maakte wit het goed af.

Jasel Lopez

Rick Lahaye

Arno Eliëns

Stefan Kuipers

Kuipers-Leenhouts

David Arutinian

Alle foto’s zijn door René Olthof gemaakt.