In de een-na-laatste ronde bleef Anton van Rijn aan kop. Het aantal concurrenten daalde wel. Van Rijn won van Folke van Dorp, terwijl van de achtervolgers op een halfje alleen titelverdediger Ed Baarslag won. Die blijft als enige op een halfje achterstand staan. In de laatste ronde vechten beide heren het onderling uit wie het toernooi wint. Omdat er twee titels te winnen zijn (senioren en veteranen) hebben de zeven spelers op één punt nog een kleine kans om een van de twee titels binnen te halen.

Lees meer

Lees hier het verslag van de eerste vijf rondes.

Zwart (Arend van Oosten) dacht een pion te winnen op d4. Die pion wordt wel eens geofferd door wit, maar dit keer was het geen offer. Wit (Peter Hulshof) zag het direct en speelde Lg6 en zwart gaf op. Met deze overwinning nam Hulshof plaats in de grote groep achtervolgers op een halfje van de koploper.

Lees meer

Nog ruim twee weken dan barst het jaarlijkse schaakfestijn in Vlissingen weer los. De twee COVID-jaren niet meegeteld is dit het dertigste opeenvolgende jaar dat in de zomer in Vlissingen een internationaal schaaktoernooi wordt georganiseerd door de Stichting Schaak Walcheren. Veel routine bij de organisatie dus, maar spannend blijft het altijd. Temeer nu we na 27 edities in de HZ verhuizen naar het Scheldemond College. Eén geruststelling is alvast dat we compleet uitverkocht zijn. Wie nu nog wil meespelen, kan zich via het contactformulier aanmelden voor de reservelijst.

Een nieuwe speelzaal dus, maar verder blijft vrijwel alles bij hetzelfde. Zo zal ook dit jaar de loting op de avond voor het toernooi worden opgeluisterd met een simultaan. Dit jaar is het GM Erwin l’Ami die zijn stappenteller eens flink zal kietelen en het zal opnemen tegen enthousiaste schaakamateurs. Erwin eindigde vorig jaar gedeeld bovenaan de ranglijst, maar moest de titel op SB-punten laten aan GM Pavel Eljanov. Als flinke pleister op dit kleine wondje (het prijzengeld werd immers netjes gedeeld): Erwin won de onderlinge partij op fraaie wijze.

Vrijdagavond 31 juli is om 20.00 uur eerst de loting voor de kleur op bord 1, direct aansluitend begint de simultaan. Het toernooi zelf begint zaterdag 1 augustus. Wilt u meespelen in de simultaan? Meld u dan aan via ons contactformulier. Ook mensen die niet meespelen in het toernooi mogen zich inschrijven voor de simultaan.

Erwin hoopt zijn meters dit jaar vóór het toernooi te maken

In het Londense Excel congrescentrum kun je wel een paar NK’s kwijt ( foto: eigen collectie)

De afgelopen jaren heb ik de gewoonte opgevat om ’s avonds naar een lokale schaakclub te gaan om de plaatselijke schaakcultuur te beproeven. In Londen besloot ik de prestigieus genaamde Metropolitan Chess Club te bezoeken. Verrassend genoeg bleek deze vereniging, die geldt als een van de oudste in Londen (oprichtingsjaar 1890), behuisd te zijn in  een minuscuul zaaltje in een volkomen verpauperd appartementen complex. Een vriendelijke oudere man had hier de leiding. De clubavond bleek te bestaan uit een externe competitiewedstrijd van het 4de of 5de team, dat ook nog 2 spelers te weinig had, en 2 mensen die zaten te snelschaken , waarbij ik me dan maar voegde.  Na enige tijd konden we een 4de medespeler verwelkomen: niemand minder dan de 4-voudige Engelse dameskampioene Lan ( Lisa) Yao.  Ze leek een soort coaching aan de andere 2 te geven. Hierbij applaudisseerde ze voor mijn tegenstander, een adult-improver en bankier uit de City, die er zo warmpjes bij zat dat hij alleen nog maar projecten deed waar hij zin had, als hij een zet deed die haar beviel, en gaf hem er verbaal van langs als hij had verloren. Daarna griste ze  steeds de klok weg om mij voor de volgende partij  minder bedenktijd te geven. Het zal u niet verbazen dat deze Monty Python-achtige omstandigheden mij in toenemende mate amuseerden, zeker toen de oudere man die de scepter zwaaide zich er ook mee kwam bemoeien omdat hij de teamwedstrijd in goede banen probeerde te leiden (“Quiet please!”).  

 Maar misschien vraagt u zich wel af wat het in ’s hemelsnaam met het NK schaken 2026 te maken heeft. Welnu, nadat ze mijn nationaliteit had vernomen wilde Lan Yao tijdens de snelschaakpartijen ook nog wel even haar mening over zo’n beetje de hele Nederlandse schaaktop ten beste geven. Zo was Anish Giri nog wel ‘nice’, maar Jorden van Foreest was een verschrikkelijke womanizer, Loek van Wely had een grote mond . En ze raakte al helemaal niet uitgepraat over Eline Roebers (”She is fierce!”), waarbij de blikken die Eline haar tijdens een partij had toegeworpen welhaast Medusiaanse eigenschappen toebedeeld kregen (mijn advies zou zijn bij elke Nederland-Engeland ontmoeting aan te sturen op Roebers-Yao. Succes gegarandeerd lijkt me). Uiteindelijk werd ik uitgedaagd om ook maar 1 Nederlandse topschaker te noemen die haar morele goedkeuring wel weg zou kunnen dragen. Gelukkig had ik mijn antwoord klaar: Liam Vrolijk!  

En inderdaad, toen had ik haar tuk. Want wie kan er nou iets onaardigs zeggen over Liam Vrolijk?  Het enige vervelende aan deze uit een echte schaakfamilie afkomstige jongeman ( zijn opa werd kampioen van de Rotterdame schaakbond, zijn vader is een verdienstelijk clubschaker) is de kracht van zijn zetten als hij tegenover je zit, zoals ik enkele jaren geleden in Vlissingen mocht ervaren toen ik hard door hem van het bord werd geschopt.  

 Wel misschien voor discussie vatbaar was of Liam op dat moment een Nederlandse topspeler was. Hij is nu 15de op de Nederlandse FIDE lijst. Ben je dan een topspeler of een subtopper? Op zijn piek in 2024 stond hij 9de met 2573, maar daarna kwam de klad er een beetje in en zakte hij zelfs even bijna weer onder 2500.  Een NK-titel zou dan natuurlijk een fantastische impuls betekenend hebben, maar het is natuurlijk ook al geweldig dat Liam de finale gehaald heeft. 

De finaleplaats was een mooie opsteker voor Liam Vrolijk, maar helaas voor hem bleek Sergei Tiviakov net te sterk ( Foto: Ab Scheel)* 

Zijn medefinalist Sergei Tiviakov  komt van een heel ander duin.  Voor de Nederlands kampioen van 2006, 2008 en 2018 en Europees individueel kampioen van 2008 is het halen van de finale natuurlijk een mooi succes, maar zeker geen doorbraak of debuut. 

In de eerste partij gisteren maakte Vrolijk soepel remise met zwart tegen Tiviakovs Slow Italian. Vandaag mocht hij het met wit proberen . Het werd opnieuw een vrij vlotte remise, maar er waren wel enkele interessante momenten. 

Vrolijk speelt e4, d4 en c4 en had kennelijk geen zin om tegen Tiviakovs Nimzo/Dame-indisch of een van zijn betonvarianten op e4 zoals de Franse Fort Knox the spelen.  

Tegen het Engels speelt Tiviakov vrijwel altijd e5 waarna hij ingaat op een omgekeerde open Siciliaan. Dat dit veel minder statische stellingen kan geven dan enkele van de boven genoemde varianten zal wellicht van invloed op zijn keuze zijn geweest. 

Vrolijk-Tiviakov na 7.b3!?

Een interessant moment; mogelijk is het Vrolijk, die in het Engels meestal 1.c4 e5 2.Pc3 speelt, opgevallen dat Tiviakov bijna zonder uitzondering kiest voor een opzet met Le7 en 0-0. Door Pc3 uit te stellen en pion e5 met een snel Lb2 aan te vallen probeerde hij wellicht  Tiviakov wat uit zijn comfort zone te krijgen: zwart moet om  de pion te dekken kiezen tussen f6, waarna Le7 minder logisch lijkt, en Ld6. Een andere indicatie kan zijn geweest dat een van de spelers die deze opzet eerder tegen Tiviakov heeft gespeeld Lucas van Foreest is, die jarenlang is getraind door Tiviakov en dus wel zal weten wat hij minder aangenaam vindt om tegen te spelen.

In de partij kiest Tiviakov voor een heel andere opzet dan hij meestal doet.

Vrolijk-Tiviakov na 15.De3

Je zou kunnen zeggen dat de opening een succes is geworden voor wit: er is een stelling op het bord gekomen met tegengestelde rokades waarin wit een pion heeft geofferd voor initiatief. Gezien het tijdsverbruik zou het goed kunnen dat Vrolijk nog in zijn voorbereiding zat ( 2 minuten bedenktijd verbruikt) terwijl Tiviakov al een half uur had nagedacht. Tiviakov wijkt nu, waarschijnlijk zonder zich hiervan bewust te zijn, af van een partij Sury-Ploscaru met 15..dxe2. Gezien het feit dat Liam hier voor het eerst tijd begon te gebruiken zal hij die partij mogelijk nog wel gekend hebben .

Even later stond het zo:

Vrolijk-Tiviakov na 19..De7

Zeker weet ik het natuurlijk niet, maar het heeft er enige schijn van dat Vrolijk hier slachtoffer is geworden van een van de problemen van moderne openingsvoorbereiding: je bereidt een variant voor, en  de hoofdvarianten bekijk je zo goed mogelijk. Maar ergens moet je ophouden en op een geven moment onthoud je van een zijvariant gewoon 1 lijn die eindigt met een plus. Die komt natuurlijk op het bord. Je tegenstander zit inmiddels helemaal in de stelling, terwijl je zelf alle zetten a tempo uit het geheugen hebt opgediept. Maar als de stelling met de plus is bereikt vraag je je af: en hoe nu verder? De soms totaal niet intuitieve oplossingen waarop  ijzersterke engines hun stellingsoordeel baseren op grond van een tactische pointe vele  zetten diep blijken dan soms buiten het bereik van de menselijk geest te liggen. De eerste variant van SF 18 is hier bijvoorbeeld 20.Dg4+ Le6 21.Dd4 h5 22.h3 h4 23.g4 Lf7 24.Le4 Kb8 25.Lc1 De5 26.Dd8+ Pc8 27.La3!+/-

Vrolijk-Tiviakov analyse

 SF18 ziet 27.La3! al op zet 19 en baseert zijn stellingsoordeel van ongeveer +1 erop.  Andere mogelijkheden op zet 27 zijn niets voor wit.  Hoe het ook zij, Vrolijk spendeerde op zet 19 een half uur en wikkelde daarna razendsnel af naar een volkomen gelijk eindspel waarin de handen spoedig werden geschud. 

Het einde van partij 2 (foto:Frans Peeters)

Op naar de tiebreak dus. In de eerste partij had Tviakov wit.

Tiviakov-Vrolijk, tiebreak , na 4..Pf6

Vrolijk heeft gekozen voor het Siciliaans en heeft Tiviakovs obligate Alapin beantwoord met de interessante zijvariant 2..e5!?. Zet wit d4 nu te snel door, dan kan hij het openingsvoordeel wel op zijn buik schrijven en sommige varianten zijn zelfs wat beter voor zwart.Wits beste optie die, zoals verwacht mocht worden van een kenner als Tiviakov, ook op het bord kwam is een soort merkwaardige overgang naar een Italiaans tweepaardenspel (e4 e5 2.Pf3 Pc6 3.Lc4 Pf6)  waarin voor wit de zet c3 en voor zwart de zet c5 is ingevoegd.  Grappig genoeg is de meest kritieke voortzetting dan ook een soort “Fried liver attack“:5.Pg5 d5 6.exd5 Pxd5 7.Dh5 g6 8.Df3 Dxg5 9.Lxd5 Pd8!

Tiviakov-Vrolijk tiebreak analyse

 De theorie gaat nog een stuk dieper dan dit, maar u krijgt het idee. Dit soort frivoliteiten is natuurlijk totaal niet des Tiviakovs en en het was voor mij dan ook geen verrassing dat hij koos voor 5.d3.

 Dan wordt het een Slow Italian met een pion op c5 voor zwart. Tiviakov heeft een reusachtige berg ervaring in het manoeuvreren in dit soort stellingen en hij kreeg dan ook al snel een prettig tijdvoordeel. Een soort van beslissing viel in onderstaande stelling.

Tiviakov-Vrolijk, tiebreak , na 18.Tc1.

Liam kon hier gelijk maken met 18..Pbd7. Ik begrijp niet helemaal waarom, maar hij koos voor 18..b6?. Dit geeft wit natuurlijk een gapend gat op c6 om mee te werken en is een zet die je normaal alleen zou overwegen als Pa5 echt een  levensgevaarlijke dreiging is. Dat is het alleen niet; Vrolijk zal hier dus iets gemist moeten hebben.

Er waren nog een aantal schermutselingen , maar het volle punt kwam voor Tiviakov nooit echt in gevaar deze partij.

In de tweede tiebreakpartij moest Vrolijk winnen. Hij koos opnieuw Engels, maar Tiviakov week al  snel af van de tweede partij door na 1.c4 e5 2.g3 Pf6 3.Lg2 te gaan voor de variant met 3..c6: hij zal mogelijk weinig lust hebben gehad om erachter te komen wat Vrolijks laptop in de tussenliggende 2 uur aan verbeteringen had uitgespuugd. Liam zal hier minder rekening mee hebben gehouden, want  in de online database staat er 1 partij van Tiviakov met 3..c6 versus 27 met 3..d5.

Het openingsduel werd dan ook gewonnen door Tiviakov, die een tijdvoordeel en een volkomen gelijke stelling kreeg. In het eindspel met voor beiden weinig tijd maakte een blunder vervolgens een eind aan Vrolijks titelaspiraties en kon Sergei Tiviakov zijn vierde kampioenschap veilig stellen. Gefeliciteerd!

In het dameskampioenschap moest Anna-Maja Kazarian winnen van Machteld van Foreest om nog een kans op de titel te houden .

Kazarian koos voor 1.d4. In de database vind ik alleen maar partijen met 1.e4, dus ik sluit niet uit dat dit een speciale voorbereiding voor de finale was. Mogelijk heeft het brede zwarte repertoire van Van Foreest , die het afgelopen jaar 1..c5, 1..e5, 1..c6 en 1..e6 afwisselt als antwoord op 1.e4, haar tot deze keuze genoopt. Inderdaad lijkt ze met zwart in haar keuze op een antwoord op 1.d4 een stuk stabieler te zijn: er komt dan vaak iets in de richting van een damegambiet op het bord. Dat bleek nu ook, want het werd een Semi-Slav.

De beginfase van partij 2. Het zwarte paard staat nog op f6. ( foto:Frans Peeters)

Wat  wel een nadeel kan zijn als je een  opening weinig speelt en je tegenstander juist vaak, is dat je verrast kan worden door een zijvariant. Dat leek in de partij te gebeuren in onderstaande stelling:

Kazarian-Van Foreest na 8..Pe4

Van Foreest heeft net het iets ongebruikelijke 8..Pe4 gespeeld in plaats van het in de overgrote meerderheid van de partijen gespeelde 8..b6. Het karakter van de stelling kan hier behoorlijk door veranderen: zwart kan overgaan naar een Stonewall structuur. En een Stonewall  zal nou niet heel erg prominent in de voorbereiding van Kazarian gefigureerd hebben gok ik zo. Een paar zetten later stond het zo:

Kazarian-Van Foreest na 10.f3

De engine is hier niet enthousiast over, maar onder mensen is dit de meest gespeelde zet. Als zwart nu teruggaat, kan f5 natuurlijk niet meer en dan heeft 8..Pe4 niet het gewenste doel bereikt. Maar hoe staat het na 8..f6?. Voor mij appeltje-eitje: ‘Computer says Yes!’. Maar Van Foreest zal de complicaties  toch niet helemaal vertrouwd hebben, want na lang denken koos ze voor een derde optie: 10..Pec5.

Nu had Kazarian weer een plus. Maar even later viel de beslissing toch in het voordeel van zwart. Hoe zou u hier terugslaan op e5?

Kazarian-Van Foreest na 16..Lxe5

Kazarian koos helaas voor haar voor 17.fxe5?. Het verschil wordt zichtbaar na het uitvoeren van een zettenreeks als 17..fxg4 18.Tg3 h5 19.h3 Dh4 20.Kg2

Kazarian-Van Foreest  analyse na 20.Kg2 (en 17.fxe5)

Kazarian-Van Foreest  analyse na 20.Kg2 (en 17.dxe5)

In het eerste diagram wint zwart door na 20..gxh3+ binnen te komen op f2: 21.Txh3 Tf2+ 22.Kg1 Txd2! In het tweede diagram moet de dame onverrichter zake terug na e7 (na 20..gxh3+ kan nu 21.Kh2!)en staat wit gewonnen. Het zijn de kleine dingetjes die het doen bij het schaken en in dit geval maakte het mogelijk een verschil tussen een tiebreak en de 3de titel voor Machteld van Foreest.

En zo gaat er ook dit jaar ‘niets boven Groningen’ in de schaakwereld ( of nou ja, misschien Noorwegen dan) met voor het tweede opeenvolgende jaar zowel een Algemene als Dameskampioen afkomstig Oet Stad. Lang vervlogen zijn de tijden waarin Gert Ligterink erover mijmerde hoe zo’n grote handicap een domicilie Boven Zwolle in de schaakwereld betekende.

Hieronder nog alle partijen van afgelopen NK:

*Disclaimer:

1.Nee, dit is geen foto van Liam Vrolijk genomen op de dag van ronde 4.2

2.Nee, de andere afgebeelde speler is niet Sergei Tiviakov.

3.Een nauwkeuriger onderschrift had kunnen zijn:FM Oscar van Veen en jeugdtalent Liam Vrolijk RSB Kampioen 2013 A en B

Sergey Tiviakov. Foto: Harry Gielen.

‘“Ik wil de uitstekende organisatie bedanken. Het hotel en de condities waren dit jaar heel goed. Het lijkt erop dat de bond eindelijk begint te begrijpen hoe belangrijk dat is. Ik hoop dat dat volgend jaar weer zo zal zijn. De bond moet er zijn voor de spelers, niet andersom. En nog iets: de titel van Nederlands Kampioen moet iets betekenen. Ik stel voor om voor volgend jaar als regel in te stellen dat de Nederlands Kampioen ook lid is van het team in het eerstvolgende toernooi waaraan dat nationale team deelneemt. En tenslotte: Groningen is de beste stad van Nederland! Vorig jaar werden Machteld en Jorden kampioen, dit jaar deed Jorden niet mee en mocht ik in zijn plaats kampioen worden. Maar niet alleen wij; onze Groningse leerlingen zullen ook titels behalen in de toekomst.”

Aldus sprak zojuist Sergey Tiviakov die vandaag Nederlands kampioen schaken werd door Liam Vrolijk te verslaan. Hij won beide barragepartijen.

Ooit was dat toch een regel? De Nederlands kampioen hoort in het team voor de EK landenteams, WK landenteams, Olympiade (net wat zich aandient). Dimitri Reinderman, die ongetwijfeld meeleest, had jij na je NK-titel niet eens zo’n akkefietje en wat was het? Of verzin ik nu iets, sorry dan.

Ook Machteld van Foreest uit Groningen werd kampioen door Anna-Maja Kazarian te verslaan. Zij won het NK vrouwen met 2-0 in de reguliere partijen. Uit de befaamde liveblog van Peter Boel: ‘Op remise spelen werkt volgens mij niet’. Ze knalde naar een tweede winstpartij…

Lees het fotoverslag op de toernooiwebsite.

Bij het algemeen kampioenschap een lange partij tussen “Rock Solid” Sergey Tiviakov en de eveneens solide spelende Liam Vrolijk. De krachtmeting kwam de hele parij nauwelijks buiten de remisemarge. Tiviakov koos tegen het remisewapen “Berlijns” de opstelling met 4. d3 en 5. c3 waarna er weinig te beleven viel op het bord. Een kleine kans, al op de rand tussen midden- en eindspel voor Liam lag in

Waar in plaats van het gespeelde 27. … Td3 de opstoot van de c-pion wat betere kansen bood: 27. … c5 28. Ke2 c4 28. Pd2 Tac8 29. Ted1 h5.

In de partij werden alle Torens en Paarden afgeruild en bleef een totaal remise eindspel over, dat nog 35 zetten werd doorgespeeld. In de volgende stand werd tot remise besloten:

Zwart heeft zojuist Wits Loper op f2 genomen. Geen van beide Koningen kan ergens doorbreken behalve op de g- en h-lijn. Als Wit Kg5/h5 maar beantwoordt met Kg3/h3 en omgekeerd is het eindresultaat onvermijdelijk.

Bij de vrouwen ging het er feller aan toe: Machteld van Foreest kwam met wit al snel heel behoorlijk te staan in de oeroude en tegenwoordig weer actuele Steinitz-variant van het Frans.

1. e4 e6 2. d4 d5 3. Pc3 Pf6 4. e5 Pfd7 5. f4 c5 6. Pf3 Pc6 7. Le3 a6 8. Pe2 Db6 9. Dc1 cxd4 10. Pexd4 Lc5 11. c3 a5

Hierna pakte ze het niet op haar allerfelst aan: 12. Le2 (Dc2!) f6 13. 0-0 (direct exf6!) fxe5 14. fxe5 ontstond een gelijke stelling:

Wat doet u hier? Even veilig rokeren met 14. 0-0 of riskant de pion op e5 pakken?  Kazarian koos het laatste.

14. …Pdxe5 15. Pxe5 Pxe5 16. Lg5 (beter De1 met de bedoeling Dg3) Pg6 (Beter Pf7, ook al gaat wit dan door met 17. Txf7 Kxf7 18.. Df4 . dat is nog te houden) 17. Kh1 Ld7 18. Lh5 Lxd4 19. cxd4

Lb5? (haalt het laatste verdedigende stuk weg bij de eigen Koning en gaat op materiaalwinst uit. Dat kan niet goed gaan. Passief verdedigen met 19. …Tf8 20. De3 Dd6 21. Lf4 was ook geen pretje.)

20. Df4 (direct Lxg6+ was nóg beter) Lxf1 21. Lg6+ hxg6 22. Txf1 Kd7 23. Df7+ Kc8 24. Lf4 e5 25. Lxe5 Dc6 26. h3 Ta6 27. Dxg7 Td8 28. Kh2 Dc2 29. Tf7 Tc6 30. Txb7 Tdd6

en met een elegante combinatie maakten de Dames (hint! hint!) het uit. Sportief ook van Kazarian om dit toe te staan. Ziet u het?

1-0.

Zaterdagmiddag 11 juli 12:00 de laatste ronde. Komt dat zien!

Tiviakov plaatste zich relatief eenvoudig toen Van den Doel zijn gelijke stelling in enkele zetten om zeep bracht. Vrolijk moest winnen, leidde dat in met een geniepig pionzetje en maakte het af met een leuke combinatie. In de tiebreaks was het eerst weer Warmerdam, maar Vrolijk maakte opnieuw gelijk en de volgende twee beslissingspartijen gingen allebei naar hem.

Kazarian had genoeg aan remise en wist dat knap af te dwingen. Dramatisch verliep de partij tussen Peng en Van Foreest. Na de hele partij beter tot gewonnen gestaan te hebben, miste Peng in het verre eindspel uiteindelijk de laatste winstmogelijkheid. Ze kwam nog goed terug in de eerste tiebreakpartij, maar net als Vrolijk wist Van Foreest de volgende drie partijen te winnen.

Liam Vrolijk speelde tegen Max Warmerdam de afruilvariant van de Grünfeld met verwisselde kleuren. Met zwart ruil je over het algemeen niet op d4, omdat je dan de pion op c3 een mikpunt voor de loper op g7 blijft. Met wit heb je al een paard op c3 staan. Dat maakt wel enig verschil, maar heel bijzonder is het niet. Warmerdam speelde hier 11… Lb4+, waar op zich niets mis mee is.

De beste zet voor zwart is misschien 11… Le7. Een aardige variant is dan 12.Lxf6 Da5+ 13.Dd2 (13.b4 Lxb4+ 14.Kf1 is hier gespeeld, maar beter voor zwart) 13… Dxd2+ 14.Kxd2 Txb2+! 15.Kc1 La3! en wit kan maar beter de remise met Txa2+ en Tb2+ toelaten. Goed genoeg voor de finale!

Na de 21e zet staat het gelijk, maar Vrolijk kwam met een gehaaid zetje in de volgende stelling.

22.a3! Nu had Warmerdam er verstandig aan gedaan om 22… Tb6 23.b4 Td6 te spelen, waarna het gelijk staat. Maar 22… Txb3 was gevaarlijk; 23.Dxd4 dreigt richting de zwarte koming te gaan. 23… Tb6 was gedwongen met het mogelijke vervolg 24.Dg4+ (ook Dxa4 kan) 24… Kh8 25.Dh5 Tg8 26.Tf4 Tb1 27.Txb1 Dxb1+ 28.Kg2 Db3 29.Te4 en wit heeft het initiatief. In paats daarvan kwam 23… De7? en dat had moeten verliezen: 24.Dh4 Txa3? 25.Tf4 is gelijk uit dus moet 24… Tbb8 25.Tf4 Kh8 26.Dh6 Tg8 27.Tcc4 Tg7 28.Txa4 en wit heeft alle tijd om e3 te veroveren, zonder dat zijn aanval verzwakt.

Maar vrolijk speelde 24.Dxa4? wat zwart de kans gaf om een pion mee te pakken met 24… Txa3. Nu kwam wel 25.Dh4, wat leidde tot de volgende stelling:

Zwart is nog steeds in groot gevaar, maar met 25… De5 26.Kg2 Db2 27.Tce1 had hij de aanval kunnen vertragen. Het blijft onwaarschijnlijk dat hij dit overleeft, met de zwakke pionnen op f6 en f7 (en het levende lijk op e3).

Na 25… Tfa8? 26.Tc4 (26.Tf4 is nog beter) 26… Kh8 27.Tff4 T3a6? (27… Tg8) koos Warmerdam voor een mooie begrafenis. Ziet u hoe?

In de tiebreak verloor Vrolijk de eerste partij.

Misschien wou hij geen pion achterraken na 18.Pc4 Dxb3, maar stockfish beoordeelt dit na 19.Da1 e5 20.f4 f6 21.d3 als volkomen gelijk; de zwarte dame staat niet helemaal veilig. Maar 18.Pxb7 Tb8 19.De4 Lc8 20.b4 was een misrekening: 20… Pxb4! 21.axb4 Dxb4 22.Db1 d3 was het paard gered, maar de loper niet.

In de andere drie partijen is Vrolijk geen moment in gevaar geweest. Warmerdam speeelde het Marshallgambiet van het Slavisch, maar Vrolijk incasseerde de pion, neutraliseerde de compensatie en won het eindspel. In partij 3 gaf Warmerdam een kwaliteit weg en in partij 4 wist de laatste wat complicaties te creëren, maar werd daar zelf het slachtoffer van.

Na 22 zetten leek Sergei Tiviakov me wat beter te staan tegen Erik van den Doel, maar stockfish ruilt in onderstaande stelling op d1 en vindt het dan 0.00.

Maar Van den Doel ging hier van kwaad tot erger. 22… Pb4 gaat vorbij aan de slechte positie van het paard op h5, dat zo snel mogelijk naar e6 moet. Er kwam 23.Txd8 Dxd8 24.Db1 (24.Dc3! De7 25.g3! Pxa2 26.De3 Pb4 27.Lb1 g5 28.Td1 met voordeel) 24… Pf4 25.Lxf5 Pe2+?! (25… Pbd3 26.Le4 c4 was minder erg) 26.Kh2 Pc3? (26… Pd4 was iets minder erg) 27.Le6+ Kh8 28.Dg6 Dd3 Dat zal de bedoeling zijn geweest, al is 29.Dxd3 Pxd3 30.Ld7 ook niet best.

29.Ph4! Maar er is geen enkele reden om de toren op f1 weg te halen, dus stort Van de Doel zich maar in het zwaard: 29… Dxf1 30.Pf5 Txf5 en tegelijkertijd opgegeven.

Remise maken als dat genoeg is voor een finaleplaats: een kunst die ik niet onmiddellijk toedichtte aan Anna-Maja Kazarian – in mijn ogen een nog ergere rouwdouwer dan Eline Roebers. De Siciliaanse Alapin van Anna-Maja Kazarian tegen Eline Roebers blijkt na 10 zetten identiek aan een van de hoofdvarianten van de Franse Tarrasch. En dus ook even degelijk en weinig ambitieus. Perfect dus!

Hier verlaten we de theorie met 14.Lxg6, een zet die ik maar moeilijk uit mijn handen zou krijgen. Wat heeft dat paard je misdaan? Er is niets mis met 14.Le3 en als je de activiteit van het paard wilt inperken, heb je 14.Dc2 of zelfs 14.g3 (14… Lg4 15.h3!? Lxh3? 16.Pg5 Ld7 17.Dh5). Maar goed, Kazarian heeft genoeg aan remise, en zo heb je één potentiële vijand minder. En Roebers moet winnen, dus wie weet gaat ze gekke dingen doen – en je kunt er gif op innemen dát ze dat gaat doen. Na 14.Lxg6 hxg6 15.Lg5 moet zwart kiezen: na 15… Dd6 16.Pxc6 blijft ze met een geïsoleerde d-pion zitten, volgens SF in een gelijke stelling, maar zit er meer in dan remise? Dus 15… f6 16.Lh4 en nu is dat gat op e6 lichtelijk irritant. 16… Kf7 dekt dat af, maar wit wil nog meer ruilen met 17.Lg3. Als je die niet ruilt, is het niet te zien waar je nog kansen kunt krijgen, vandaar 17… Lxg3 18.hxg3 Als je wilt winnen, zul je nu iets met die h-lijn moeten doen, ongeacht wat stockfish ervan vindt, dus 18… Th8. Stockfish geeft wit hier al duidelijk voordeel na 19.Db3; het gespeelde 19.Dd3 is minder ambitieus maar kan niet slecht zijn. 19… Th5 (objectief was 19… Lg4 beter) gaat op dezelfde weg voort.

Verdubbelen op de e-lijn met 20.Te3 ligt nu voor de hand, maar Kazarian heeft begrijpelijk geen zin om enig risico te lopen, en slaat er nog een stuk vanaf: 20.Pxc6 bxc6 21.Ph4 Th6 22.f4 Dd6 23.Te3 en nu de torens wél op de e-lijn komen, heeft Roebers geen enkele kans meer om er wat van te maken en staat ze met de buiten spel staande toren op h6 verloren. Ze nam dan ook op de 35e zet het remiseaanbod van Kazarian aan, die zich daarmee plaatste voor de finale. Buitengewoon overtuigend gespeeld!

Zhaoqin Peng kwam wat beter uit de opening tegen Machteld van Foreest. Haar vrije c-pion was een stuk gevaarlijker dan zwarts a-pion:

Van Foreest werd gedwongen om de kwalieit te geven: 25… e5 26.c7 exd4 27.cxb8D Txb8 28.Txd4. Dat was nog niet zo slecht voor haar als ze in de diagramstelling maar eerst 28… De6! had gespeeld en pas na 29.Td2 Pxe3. Peng moet de g-pion dekken met Lf1 en na Pxf1 heeft zwart het loperpaar voor de kwaliteit. Maar gelijk 28… Pxe3? was niet goed. Waarom niet?

Met nog 4 minuten op de klok wikkelde Peng in plaats daarvan naar een eindspel af: 29.Dd6? Te8 30.Dxf6 Lxf6 31.Td6 en zag kans een stel torens te ruilen: 31… Lb2 32.Tb1 Pf5 33.Td8 Ld4+ 34.Kh1 Txd8 35.Lxd8 Kg7

Wit heeft nog een probleem met de pion op g2. Vanaf de zijlijn is de oplossing makkelijk te zien: 36.La6 gevolgd door Lb7. Maar Peng was blijkbaar gefocust op het snel uitschakelen van de a-pion: 36.Lc7? Pe3 37.Lf1 Kf6 38.h3. Nu vindt stockfish het al vrijwel gelijk staan na 38… Pxf1. Het gespeelde 38… Le4? had moeten verliezen na 39.Tb4. Misschien had ze gehoopt op 39… Pf5, maar dan wint 40.Kh2 (sterker dan 40.Txd4 Pxd4 41.Le5+ Kf5 42.Lxd4 Kxf4) een stuk. Het eindspel na 39… Pxf1 40.Txd4 zou volgens stockfish gewonnen moeten zijn, maar het is nog wel een klus. Je kunt de lopers niet afruilen en als het paard de zwarte velden afdekt, is het moeilijk de koning te activeren.

Volgens stockfish deed wit het hieronder fout met 49.g3?!

Beter zou zijn 49.Lg7 en ik kan me nu een soort plan voorstellen: loper naar f8, velden van het paard afnemen, dreigen met f5 en na Le6 de koning naar d3 om alsnog f5 te doen. Klinkt aardig, maar ik zie al diverse zijvarianten. Maar je kunt dit lang volhouden; zwart kan ook niet zomaar alles doen. In de partij kwamen de witte pionnen op zwart te staan, en dan wordt het lastig met bijvoorbeeld een paard op f5, loper op d5 en koning op d6. Zie daar maar eens langs te komen, je hebt de mogelijkheid g2-g4 verspeeld!

Wat beide spelers blijkbaar niet doorhadden, is dat zwart na ruil van paard tegen loper een vesting heeft. Na de 60e zet van wit kan zwart f6 spelen en dan is er geen doorkomen aan. De loper blijft op de diagonaal c8-h3 en de zwarte koning op f7 of f8. Met de witte koning op d6 en de toren op e7 kun je Te6 proberen, maar zwart slaat niet en speelt Kf7.

Op de 73e zet kreeg Van Foreest de laatste kans om die vesting te bereiken.

73… Kg7! 74 Kd8 f6! 75 Te7 Kf8! met remise. In plaats daarvan kwam 73… Lg4? 74.Kd8 Lh3 75.Ke8 Lg4 76.Kf8 Lh3 77.Te7 Le6

Peng is vlak bij een finaleplaats, maar zag blijkbaar spoken (die zijn wat vaker aanwezig na 77 zetten). 78.Txe6+? en nu is het zowel na 78… Kxe6 als het gespeelde 78… fxe6 remise.

Daarentegen had (bijvoorbeeld) 78.Ta7 Ld5 79.Kg8 Lc4 80.Kh7 Le6 81.Kh6 Lg4 82.Ta4 Lf5 83.Tb4 Lg4 84.f5! gewonnen. De zwarte koning wordt met tempodwang van zijn koningsvleugelpionnen gescheiden: 84… Lxf5 85.Tf4 Ke5 86.Kg5 Ke6 87.Tf1

en nu 87… f6+ 88.Kh6! Ke5 (88… Kf7 89.Txf5 gxf5 90.Kh7! en wint) 89.Kg7 Ke6 90.Te2+, of

87… Ke5 88.Te1+ Le4 89.Te2 f6+ 90.Kh6 f5 91.Tf2 (maar niet 91.Kg5? f4! 92.gxf4+ Kd4 en dit is remise!) 91… Kf6 92.Tf4 Ld5 (92… Kf7 93.Kg5 Kg7 94.Tf2) 93.Td4 en wit verovert pion g6 en vervolgens h5.

Wat een leuk eindspel!

In de tiebreaks herhaalde zich het scenario van bij Vrolijk en Warmerdam, tenminste wat de scores betreft. Peng won de eerste partij, toen Van Foreest in al mindere stelling hier 25… Tg8?? speelde.

Ja zeg, ik ga geen oplossing geven!

Maar hierna won Van Foreest driemaal op rij. In partij 2 herstelde Peng zich goed na een mislukte opening, om in het eindspel onbegrijpelijk te blunderen. Daarentegen stond ze in partij 3 lange tijd erg goed, om in een stelling waar Van Foreest net een kwaliteit verblunderde door de vlag te gaan. In partij 4 liet ze zich op simpele wijze wegcombineren – geen energie meer, neem ik aan.

De partijen

Tiebreaks

Bij Van den Doel-Tiviakov kwam een Franse Fort Knox op het bord; de variant die zijn naam dankt aan de solide stelling die ontstaat na 1.e4 e6 2.d4 d5 3.Pd2/c3 dxe4 4.Pxe4 en dan Ld7-c6 met het plan Lxf3 en stutten maar met c6. 

Van den Doel-Tiviakov na 11..c6.

Beide spelers hebben hier vermoedelijk wat ze wilden . Van Den Doel heeft een klein plusje op basis van het loperpaar en en iets meer ruimte in het centrum. Uit persoonlijke ervaring weet ik dat hij hiermee uren kan masseren en persen. Tiviakov heeft ontzettend veel ervaring in deze structuur waarin hij de witveldige loper gegeven heeft voor het paard op f3 en dan met een pionnen op c6 en e6 tegen de witte pion op d4 gaat spelen. Hij bereikt deze structureel nagenoeg identieke stellingen zowel vanuit het Scandinavisch met 3..Dd6 en het Frans. Opvallend genoeg echter lijkt hij de derde opening waaruit deze structuur vaak voorkomt , de Caro-Kann ( na 1.e4 c6 2.d4 d5 3.dxe4 Pxe4) echter te vermijden met zwart, terwijl zwarts witveldige loper hier toch vaak een beter leven is beschoren dan in de varianten die hij speelt en dat lijkt me eerder een voordeel dan een nadeel. Ik kan naar de reden slechts gissen, maar wat ik zo kan bedenken is dat hij een hekel zou kunnen hebben aan de doorschuifvariant van de Caro-Kann. Dit geldt dan blijkbaar voor beide kleuren want met wit speelt hij het ook nooit hoewel het me toch minstens zo’n kritieke voortzetting lijkt als 3.Pd2/c3.  

Even later stond het zo:

Van den Doel-Tiviakov na 17..Dd8 

Tiviakov heeft de thematische c5 break gerealiseerd en er staat een IQP-stelling op het bord. De conventionele schaakwijsheid dicteert dat de IQP partij beter staat met 4 paar lichte stukken, 2-3 paar stukken ongeveer gelijk is, en 1 paar of minder beter is voor de niet-IQP partij. De thematisch d5-break van wit hangt niet bepaald in de lucht hier. De engine vindt het desondanks nog altijd iets beter voor wit na een zet als 18.Lc2, maar Van Den Doel besloot tot 18.Pe5, wat na 18..Pxe5 19.dxe5 tot een gelijk middenspel leidde. Op het moment dat een remise met nauwkeurig spel in de lucht hing, verslikte Van den Doel zich echter flink met 28.h6?, een pion die er met schaak af gaat Tiviakovs sterke antwoord 28..Dd2! omdat wit de loper veilig dient te stellen. 

Van den Doel-Tiviakov na 28..Dd2!  

Vanaf dat moment was het uittikken voor de zwartspeler leek het. In de tijdnoodfase wist Van den Doel echter toch nog te ontsnappen met een halfje. De mooiste kans om het punt binnen te halen kreeg Tiviakov toen hij in onderstaande stelling 36..g5 kon spelen: 

Van den Doel-Tiviakov na 36.Lf3 

Na 37.Ld1 g4+ 38.Kh4 Pg6+ 39.Kxh5 Dc5+ 40.Kxg6 was 40..Dg5# een leuk slot geweest: 

Van den Doel-Tiviakov analyse

Sergey Tiviakov zal niet tevreden zijn met het halve punt ( foto:Frans Peeters, nk.schaken.nl)

Ondertussen won Max Warmerdam van Liam Vrolijk vanuit een Slow Italian:

Warmerdam-Vrolijk na 5..d6 

Toen ik een jaar of 12 was speelde ik deze opening met wit en zwart in bijna elke partij, niet gehinderd door de kennis dat dit zo’n dertig jaar later beschouwd zou worden als een subtiele en zeer theoretische variant. We wisten niet beter en volgden gewoon de ‘Gouden Regels’. Sindsdien heeft de wereldtop de variant herontdekt: “(Before), we gave up too early” hoorde ik Anand er eens over zeggen. Helaas is mijn begrip van de stelling sinds mijn 12de niet navenant toegenomen.  

Dat zal zeker niet gelden voor Max Warmerdam, die onder meer als secondant van Anish Giri deze varianten waarschijnlijk diepgaand heeft geanalyseerd. Tot de 14de zet werd een partij Giri-Martinez Alcantera gevolgd.  

Warmerdam-Vrolijk na 14.Lxc6+ 

Warmerdam ‘offert’ zijn loper tegen een paard om de zwarte pionnenstructuur te verminken. Dat deze strategie uitmondde in een volledig succes, werd duidelijk nadat Liam in een al mindere stelling besloot tot 27..dxc5? 

Warmerdam-Vrolijk na 27..dxc5? 

Na 28.Dxc5 hingen er 3 pionnen bij zwart en tot overmaat van ramp bleek de zwart koning kwetsbaar en konden de witte torens via de d-lijn de zwart stelling binnendringen. 

De slotstelling zegt genoeg over de witte dominantie.

Warmerdam-Vrolijk slotstelling na 34.Pxf5 

Waar het Open/Mannen NK dus een kleine identiteitscrisis lijkt te hebben geldt dat niet voor het NK Vrouwen , waar de strijd ging tussen Eline Roebers-Anna-Maja Kazarian en Machteld van Foreest-Zhaoqin Peng.  

Roebers koos haar stijl getrouw voor een scherpe, wat ongebruikelijk variant tegen het Frans: 

Roebers-Kazarian na 7.Ld3 

Hele volksstammen spelen hier zonder nadenken a tempo 7.Le3, maar Roebers natuurlijk niet. De stelling vertoont gelijkenissen met een gambietvariant in de Franse doorschuifvariant die na 1.e4 e6 2.d4 d5 3.e5 c5 4.Pf3 Pc6 5.Ld3 cxd4 ontstaat: 

In deze variant heeft wit soms problemen met de verdediging van pion e5. Dat probleem is in de variant uit partij in elk geval opgelost omdat wit een pion op f4 heeft.  

Kazarian speelde slim 7..Pxd4 in plaats van het meest gespeelde en voor de hand liggende 7..cxd4. Dat kan natuurlijk nooit veel slechter zijn, en Roebers zal dus toch de meeste voorbereidingstijd wel in die laatste zet hebben gestopt. 

Een interessant moment ontstond na 17..Dxb4. In dit soort stellingen is meestal de automatische reactie om 18.Tb1 te spelen zoals Roebers ook deed, om met de toren op b7 te slaan. Hier was opvallend genoeg echter 18.Db1 de zet die de balans had vastgehouden . 

Roebers-Kazarian na 17..Dxb4 

Na dameruil is de witte druk op de damevleugel en het sterke paard op d4 blijkbaar voldoende compensatie voor de pion. na 18.Tb1 ging pion a5 er ook nog af, en voor 2 pionnen was de compensatie blijkbaar onvoldoende. Even later kreeg Roebers nog een kans om terug te komen in de partij toen ze in onderstaande stelling na 22..Tc8? de gelegenheid had om met 23.Da3! een vervelende penning is de stelling te brengen. 

Roebers-Kazarian na 22..Tc8? 

Zwart moet 23..Dd2 doen om stukverlies te voorkomen, maar dan werken de tactieken in wits voordeel. In plaats daarvan koos ze de vlucht naar voren met 23.Dg5, maar Kazarian weerde de aanval af, hield pluspion(nen) over en maakte het bekwaam af.  

Anna-Maja Kazarian verraste Eline Roebers ( foto:Frans Peeters)

In de vierde partij tussen Machteld van Foreest en Peng kwam voorde derde maal vandaag een Franse opening op bord. Fabiano Caruana zei een tijdje terug in de C-squared podcast dat heden tegen het Frans alleen 3.Pc3 en 3.e5 serieuze pogingen zijn. De spelers op dit NK lijken het met hem eens te zijn, want na 2x 3.Pc3 kwam nu 3.e5 op het bord. Peng koos de variant met 5..Pge7.  

Van Foreest-Peng na 5..Pge7 

Nu dacht ik altijd dat dit wit de kans bood Pa3-c2 te spelen omdat het paard op e7 verhindert dat zwart dit beantwoord met Lf8xa3, en dat de stellingen die ontstaan als wit het e7-paard op f5 laat komen en dan Lxf5 speelt na exf5 weinig beloven. De dames dachten hier anders over, want dit was de stelling die op het bord kwam. De partij bleef lange tijd ongeveer in evenwicht, maar Van Foreest raakte uiteindelijk de greep op de stelling kwijt. Toen probeerde ze het met een speculatief loperoffer. Hoewel objectief incorrect werd de stelling chaotischer en met weinig bedenktijd gebeurden er nog allerlei dingen.  

Van Foreest-Peng na 28.gxf5 

Peng koos hiervoor 28..Dxb2?. Ik kan niet uitleggen waarom dit de voorkeur kreeg boven 28..Pe7. Misschien is er een psychologische reden, want het paard kwam hier enkele zetten geleden juist vandaan. Nu kan simpel 29.fxg6 wat wit volgens de engine winnend voordeel geeft, maar Van Foreest koos 29.e6. Blijkbaar kan zwart zich nu redden met 29..Tc3! 30. exf7+ Kh8 31.De8 Tcc8! 

Van Foreest-Peng analyse 

De engine geeft nu zetherhaling (!) na De3 Tc3 enz. Dat zie je ook niet elke dag. Na het door Peng gespeelde 29..Dc2 zit er nog steeds een winst in met een reeks computerzetten, maar die lagen niet bepaald voor de hand en zo kwam er weer een gelijke stelling op het bord. Nu was het weer de beurt aan Peng voor een kans toen ze in onderstaande stelling met 40..Dh7 een stuk kon winnen. 

Van Foreest-Peng na 40.Pxh6? 

Ze speelde echter 40..Df4 waarna van Foreest zich net kon redden met 41.Dg6 en de vrede niet veel later getekend werd.  

Een spectaculaire ronde al met al waarin veel te beleven was. Morgen de beslissing in de halve finales.