Nee. Het is écht stil. De middag is voorbij, het is al bijna 19 uur. De meesters en grootmeesters zijn al lang uitgespeeld en vertrokken. Ze hadden vandaag een korte werkdag. Ook de amateurs zijn weg. De soep­juffrouw heeft haar buffet opgeruimd en de beveiligers – strenger dan ooit tevoren – zijn naar de bar verhuisd. Alleen de arbiters zijn er nog. Geroutineerd controleren ze de vele speeltafels en stellen ze de klokken in voor de volgende speeldag. Ze doen het zwijgend, want aan het eind van de zaal, in het amateurgedeelte, is nog één partij gaande. Voorzichtig loop ik ernaartoe. Het is een partij in groep 3C. Beide spelers zitten geconcentreerd aan tafel. Veel tijd hebben ze niet meer, elk nog ongeveer 8 minuten, al zorgt het increment van 30 seconden na elke zet voor een tijdelijke verlenging. Vlak naast de beide spelers zit clubgenoot Rens Minnema, hij speelde in de groep ernaast, in 3B, en won zijn partij na harde strijd. Het maakte zijn verblijf in de vierkamp enigszins goed. Met een resultaat van 1.5 uit 3 kan hij tevreden zijn. Rondom het bord van de twee spelers staan, op enige afstand, een paar andere clubgenoten. Ik herken Rob de Vries, Ben Ahlers en Dirk Brinkman.

(Rens en Hans Minnema beiden nog in actie, Rob en Dirk kijken toe, links op de voorgrond Milan Koning; foto Lennart Ootes)

De afgelopen dagen hebben we allen meegespeeld met de zogenaamde weekvierkampen. Amateurs uit alle windstreken spelen mee. In mijn vierkamp, 2C, ontmoet ik oude bekende Sjoerd Wiarda. Hij werkt bij een onderdeel van het ministerie van BZK, in het oude gebouw van het ministerie van Onderwijs op de Europalaan van Zoetermeer. Hij vertelt me dat de aldaar gevestigde ‘dienst’ een eigen schaakclub heeft, schaakclub PION, ook wel geschreven als S-PION (…). In mijn groep zit ook de bekende schaker en schaak-organisator “triple J”: Jan Jaap Janse uit Utrecht, een oud-collega van onze voorzitter. Leuk om hem eens te spreken en om herinneringen op te halen aan de Utrechtse schaakvereniging Paul Keres in de vorige eeuw, ook al ga ik wat verder terug dan hij. Hij speelt overigens in de tweede ronde een spectaculaire partij tegen Sjoerd Wiarda, die hij zelf maar eens moet laten zien, vind ik. De vierde deelnemer aan onze vierkamp is een jonge Indiase speler, Arun Manukonda, een schaaktrainer die een soort ‘tussenjaar’ heeft in Europa en die het leuk vindt om ook even mee te doen met Tata Steel Chess. Een mooie kans voor hem om zijn beroemde landgenoten te zien spelen. Hij komt uit een voor mij onbekende stad in India, Haiderabad, met maar liefst 12 miljoen inwoners. In de groep naast ons spelen een paar Duitsers. Een van hen is dr. Michael Negele; hij heeft de laatste tien jaar gewerkt aan een omvangrijke biografie in drie delen over oud-wereldkampioen Lasker. Voor hem is de vierkamp een kleine vakantie. Hij maakt foto’s van ons en geniet van de goede sfeer. Als zijn tegenstander meldt dat hij met een koptelefoon op speelt, knikt hij gemoedelijk, ook al is hij juist naar Wijk aan Zee gekomen voor het persoonlijke contact.

Tata Steel Chess, beter nog Wijk aan Zee, is voor mij een soort oase. Een plek zonder haast, zonder stress en zonder smartphones en apps die voortdurend om aandacht vragen. Met grafiet en fijnstof in de lucht, maar te weinig om mij als bezoeker te verontrusten. Mijn bezoek aan het toernooi voelt als een tijdreis naar 1972, toen ik net als veel anderen begon met schaken. Als ik het dorp inrijd heb ik hetzelfde gevoel als bij een bezoek aan Texel. Alsof de tijd stilstaat. De lelijkheid van de speelzaal “De Moriaan” deert me niet. Van de grote hoogovens aan de horizon van het schilderachtige dorpje, waar mijn vrouw niet zonder afgrijzen naar kan kijken, heb ik evenmin last. Ik droom van een paar leuke partijen, liefst spannende remises, een bezoekje aan café De Zon, een mooie overwinning van Anish Giri, een kop erwtensoep en een paar leuke contacten. Meer niet. In 2016, precies tien jaar geleden, speelde ik tegen Roel van Duijn, de bekende Amsterdamse provo, een dag voor zijn 73e verjaardag. Hij is er dit jaar niet bij.

Beste lezer, ik ga weer terug naar de speelzaal. Achter het laatste actieve bord dat ik hiervoor al noemde zit een jonge student uit Delft, Milan Koning. Hij staat op 1,5 uit 2 en hoopt vandaag zijn vierkamp te winnen. Misschien lukt het hem ook om de ELO-grens van 2000 te passeren. Daar is hij zo langzamerhand wel aan toe. Tegenover hem, met zwart, zit Hans Minnema. Aan zijn gezicht is af te lezen dat hij er niet goed voorstaat. Zijn vierkamp dreigt op een fiasco uit te lopen, hij staat op 0 uit 2 en er moeten gekke dingen gebeuren wil het geen 0 uit 3 worden.

De arbiters hebben de stukken weer opgezet en alle klokken ingesteld. Ze schuifelen nog wat rond in hun merkwaardige tenue dat me nog het meest doet denken aan de oranje overalls van de ‘inmates’ van Amerikaanse gevangenissen. Aart Strik, een van de meest ervaren arbiters, schiet me even aan. Hij weet dat ik met pensioen ben en vraagt me waarom ik niet met de tienkampen mee doe. Ik schud mijn hoofd. “Dat overleef ik niet, zoveel partijen achter elkaar”. Hij lacht. “Dat valt mee hoor, het is relaxter dan je werk in Den Haag.” Ik beloof hem dat ik er nog eens over zal nadenken en loop zachtjes weer naar de hoek waar Hans speelt.

Hans Minnema verstaat als geen ander de kunst van het ongelukkig kijken. Met de linkerhand karakteristiek draaiend in zijn haar kijkt hij wanhopig rond. Ik knik hem bemoedigend toe, maar geef geen cent voor zijn kansen. De witspeler heeft een vrije a-pion, die ongehinderd op kan rukken. Ik zie niet hoe Hans de stelling kan houden. Maar het gekke is dat de witspeler over elke zet lang na moet denken. Hij lijkt niet zeker van zijn zaak. Zonder dat we dit afspreken, besluiten we als aanwezige clubgenoten een mentaal cordon te vormen om Hans te steunen. Met 0 uit 3 kan hij niet thuiskomen. Hans geeft schaak: Pd2+. De witte koning gaat naar c3. Is dat verstandig? Ineens zien we een sprankje licht. Hans ook. Hij slaat met zijn paard op f3. Zie diagram 1.

Na a4 volgt nu Pxh4. Kan wit dan geen dame halen? Nee. Via f5 en d6 kan de witte pion op a7 dan nog net gearresteerd worden met Pb5+. Dat is het bezwaar van Kc3. Zou Hans toch nog remise kunnen maken? Ik geloof er niets van, maar besluit om het cordon niet te verbreken. We blijven staan en stralen uit dat deze partij nog lang niet gespeeld is. Ons vooruitgeschoven medium is Rens, hij heeft van nature een sterke band met Hans en brengt onze boodschap zonder een woord te zeggen over. Hans gaat rechtop zitten. De witspeler denkt opnieuw lang na, de handen voor het eerst aan zijn hoofd. Hij heeft nog 4 minuten bedenktijd. Genoeg om te winnen, maar hij lijkt de winstweg niet door te hebben. En als je het niet doorhebt, dan zie je het niet. Het cordon van Promotie-leden zet een half stapje naar voren. De cirkel om het bord wordt kleiner. We voelen allemaal wat er gaat gebeuren.

De witspeler besluit om zijn koning niet naar voren te schuiven, maar opzij, naar d3. Dat is nog steeds winnend, maar het lijkt erop dat hij geen goed plan heeft. Even later gaat het witte paard naar g1. De eerste echte fout. Dat is het moment voor Hans om met zijn koning te infiltreren, ter ondersteuning van zijn h-pion. De klok van wit loopt terug naar 2 minuten. Hij ziet het niet meer en besluit tot een wanhoops­offer: Pe4?? Hans ziet al snel dat dit offer ongevaarlijk is. Hij pakt het paard en speelt kort daarna de winnende zet h2. Zie diagram 2. Wit kan met zijn d-pion doorlopen naar dame. Maar zwart is eerder en kan met zijn dame direct mat geven op e1.

Het drama voltrekt zich. De witspeler zet de klok stil en geeft op. Diep verslagen loopt hij weg. Het huilen staat hem nader dan het lachen. Weg is de groepswinst, weg zijn de ELO-punten.

Hans kijkt ons half ongelovig, half opgetogen aan. Zijn score van 1 uit 3 is niets bijzonders, maar hij voelt net als wij dat er iets bijzonders is gebeurd. Ook hij heeft de kracht van het mentale cordon ervaren. Later bij het diner, bekijken we zijn partij. Het blijkt dat hij vrijwel tot het eind verloren stond, maar dat is computer­wijsheid. Wij zagen de partij kantelen en we wisten dat hij een resultaat zou halen. En we wisten ook dat het een overwinning zou worden. Onmogelijk. Maar het gebeurde wel.

Ik moet denken aan de musical “The last Ship” van Sting, die ik onlangs bijwoonde in Carré. Tegen de klippen op besluiten de bootwerkers op een Engelse scheepswerf een schip af te bouwen en te water te laten. Hun laatste schip. Een magisch moment. Zo is het ook met Hans. Als een koning verlaat hij de speelzaal. De laatste koning. Vergeten zijn de verliespartijen van de vorige dagen, vergeten de soms wat matige prestaties van het Promotie-legioen. Schaken is net als tennis. Wie het laatste punt wint, die wint de partij. En wie de laatste partij wint, die is kampioen.

De Masters (foto Frans Peeters)

Het was aangenaam om weer in Wijk aan Zee te zijn en fijn om schaakvrienden terug te zien. Het schaaktoernooi heeft echter veel van zijn glans verloren.

Tot vervelens toe doet de toernooiorganisatie aan borstklopperij door het eigen toernooi het “Wimbledon of Chess” te noemen. Maar waar het echte Wimbledon tradities koestert, zijn deze in Wijk aan Zee bij het grofvuil gezet:

• Op de toernooiwebsite is afscheid genomen van de Nederlandse taal.
• Nederlandse commentatoren zijn eruit gebonjourd.
• Met behulp van Amerikaanse Big Tech wordt de verslaggeving verzorgd.

Ook de amateurschakers mogen zich beklagen. Ondanks dat zij rond de 90.000 euro aan inschrijfgeld betalen, is hun prijzengeld vervangen door een stapel boeken. De toernooiorganisatie tikt deze prijzen in natura voor een zacht prijsje op de kop. De laatste partij van een winnaar kan beter kort zijn, want de mooiste boeken gaan als eerste weg.

Om het nog erger te maken, verschijnen verwarde milieuactivisten ten tonele. Deze zogenaamde wereldverbeteraars eigenen zich het recht toe om onschuldige schaakliefhebbers urenlang te pesten. Gezegd moet worden dat de toernooiorganisatie olie op het vuur gooit door jonge schaakgrootmeesters van heinde en verre in te vliegen. Van het Siciliaans weten deze kids alles, maar van vliegschaamte hebben zij nog niet gehoord.

De organisatie zal weinig keus hebben dan te dansen naar de pijpen van Aziatische Big Steel. In Europa volgen we gedwee wat buitenlandse machten ons opdringen. Als schaakliefhebber vraag je je af waar het schip strandt.

Dit jaar zag ik veel kinderen aan het toernooi deelnemen. Het is leuk dat het schaakspel hen boeit, maar ik hoop dat zij hun geluk elders zullen zoeken en vinden. Er zijn raakvlakken tussen schaken en wiskunde. Voor onderzoekende kinderen heb ik daarom een paar vragen geformuleerd om hun nieuwsgierigheid te prikkelen. Kunstmatige intelligentie kan gebruikt worden bij het beantwoorden van de vragen.

• Hoe kun je de bewegingsmogelijkheden van de schaakstukken formuleren met behulp van een windroos?
• Waarom is een wortelboom (grafentheorie, niet een mangrove) nuttig bij het beschrijven van een schaakpartij met analyses?
• Waarom is het onmogelijk om het schaakspel “op te lossen” met behulp van een toestandsmachine?

Alle vrijwilligers die meegeholpen hebben om het schaaktoernooi goed te laten verlopen, dank ik hartelijk. Belangeloos hebben zij zich ingezet om er (ondanks een teloorgang) een mooi evenement van te maken. Ook dank ik de fotografen en Schaaksite-verslaggevers voor hun inzet. De publicaties heb ik geredigeerd en gebundeld. Foto’s heb ik toegevoegd.

Ik wens u veel plezier toe bij het lezen van dit tiende Schaaksite toernooiboek, dat in uw eigen taal geschreven is.

Eerder verschenen digitale toernooiboeken zijn:

1. Nederlands Kampioenschap 2024
2. Nederlands Kampioenschap 2025
3. Schaakfestival Groningen 2024
4. Schaakfestival Groningen 2025
5. Wijk aan Zee 2023
6. Wijk aan Zee 2024
7. Wijk aan Zee 2025
8. WK-tweekamp 2024
9. World Cup 2025

En speel het dan na in de viewer, want het is een prachtige variant.

Dan is het nu tijd om een hartig woordje met Erwin l’Ami te spreken namens de ruim acht miljard leden van de Ivanchukfanclub (want wie is er nou niet fan?). Zelf als enige winnen van onze held, ok, dat kunnen we nog wel door de vingers zien, dat is sport. Maar dan kun je toch op zijn minst zijn concurrent op remise houden? Maar nee. Het ging mis vanaf de diagramstelling:

Zwart had hier met de toren op d5 kunnen slaan, maar sloeg met het paard. De niet geruilde toren werd vervolgens de hele tijd het doelwit van paardaanvallen en -vorkjes met kwaliteitsverlies tot gevolg, en daarmee verlies van de partij. Woodward dus volgend jaar in de Masters, alsof de gemiddelde leeftijd daar dit jaar al niet erg laag was.

Over leeftijd gesproken: Faustino Oro is vandaag 12 jaar en 110 dagen oud. Volgens Gemini althans, die ongevraagd toevoegde “Abhimanyu Mishra was 12 jaar, 4 maanden en 25 dagen oud toen hij de jongste Grootmeester (GM) aller tijden werd.” Vandaag kon Oro zijn derde grootmeesternorm scoren. Dan had hij in de volgende stelling stukwinst moeten vinden:

Lijkt niet zo moeilijk toch? Maar hij vond het niet. Maar of hij daarmee een kans gemist heeft om de jongste grootmeester te worden is twijfelachtig, want zijn vorige twee normen waren allebei in gesloten toernooien en je hebt officieel ook een norm in een open toernooi nodig. Nou worden er wel eens uitzonderingen gemaakt, en hee, een norm in Wijk aan Zee over 13 ronden zou toch meer waard moeten zijn dan eentje in een open toernooi van 9 ronden? Maar dan gaat Mishra klagen bij Trump en die legt dan heffingen op aan Zwitserland omdat daar het kantoor van de FIDE zit en da’s gedoe, dus was die uitzondering waarschijnlijk niet gemaakt. We zullen het sowieso nooit weten, want de partij werd remise. Ook Yip miste de GM-norm op een half punt.

Verder hield Eline Roebers Max Warmerdam op remise. Zo is Eline van 1 uit 11 naar 2,5 uit 13 gegaan, in ieder geval nog een verbetering van haar score van twee jaar geleden.

Toptienkamp

Ook in de hoogste tienkamp is er een heel jonge winnaar, de 14-jarige Duitser Christan Gloeckler. Alleen Machteld van Foreest behaalde een remise tegen hem. Volgend jaar zien we Gloeckler dus in de Challengers. Een stukje inclusief partijanalyse kunt u op chessbase.de vinden. Er deden vier Nederlanders mee in de groep, maar zij eindigden allemaal op minscores. Zie de eindstand.
 

Gens Una Sumus is goed, Wij(k) aan Zee zijn beter.

PS What many people don’t know: zaterdag 31 januari heeft Thomas Beerdsen het Tata Steel Chess Tournament Rapid 2026 gewonnen (https://tsct.swissgambit.live/rapid2026/). Van harte gefeliciteerd, Thomas!

Geen tiebreak dus dit jaar, fijn voor mensen die om zeven uur een deadline voor hun NHD-stukje hebben, de organisatie zal het ook niet erg gevonden hebben. Het had wel gekund: er waren namelijk nog vijf kanshebbers in de laatste ronde. En die hadden alle vijf zwart (dus geen onderlinge duels). Daarvan haakte Hans Niemann het eerste af: waar hij in de Grand Swiss nog in de laatste ronde verloor van Anish Giri, werd het dit keer al na een half uur remise. Keymer deed heel wat langer over hetzelfde resultaat tegen Gukesh. In een eindspel van dame, loper en twee pionnen tegen toren, paard loper en drie pionnen had hij op één moment een kans op groot voordeel, iets met een variant waarin de dame op twee manieren een dubbele aanval dreigt. Een dubbele aanval van een dubbele aanval dus. Voor een mens moeilijk te zien en Keymer bleek een mens. Van de drie achtervolgers op een punt had Jorden de meeste aanspraak om nog een kans op toernooiwinst te hebben, want hij stond lang goed. Met nog twee minuten voor zijn 40e zet kreeg hij de volgende stelling. Zou u ook op a2 slaan?

De winnende zet is 40…Pe4 maar dat het wint ligt niet meteen voor de hand. Maar eigenlijk is het wel logisch. De witte toren kan niet naar f7 zolang de zwarte toren op d4 staat, maar andersom kan zwart dus niet iets als Txh4 doen, want dan is Tf7 wel sterk. En dus moet je de witte toren van de f-lijn verjagen. Wit kan niets doen verder, dus 41.Kg2 Pd2! 42.Th3 Te4 en als Jorden dit gezien had, was hij er vast wel voor gegaan. In de partij kwam hij wel een pion voor, maar serieuze winstkansen gaf het niet.

Dus het ging tussen twee Oezbeken, met Abdu die een half punt voorsprong had. Sindarov had wel de makkelijkere indeling. Thai Dai Van Nguyen speelde vorig jaar in de Challengers heel goed, deed het dit jaar de eerste acht ronden ook niet slecht, kwam daarna twee keer gewonnen te staan, waaronder in een eindspel, maar steeds verprutste hij het in tijdnood. Vandaag hetzelfde liedje. Voor de eindstand was dat echter niet meer zo belangrijk, want Abdusattorov had zelf al gewonnen tegen de man die in drie deelnames aan de Masters 14 uit 39 heeft gescoord. Vorig jaar had Arjun overigens wel zijn laatste twee partijen gewonnen, waaronder tegen Abdusattorov! Dit keer probeerde hij het met een Evansgambiet en dat pakte op zich niet slecht uit. Geef mij wit in de volgende stelling (*) en zwart gaat achter elkaar mat! Zie de analyse.

Maar in de partij kwam er van een witte aanval niets en dus gingen de zwakke witte pionnen op de damevleugel een rol spelen. Zwart won inderdaad c4, ruilde alle stukken behalve de lopers en won het eindspel zonder moeite. En alle frustraties van de laatste drie jaren waren vergeten.

Alle rondeverslagen via deze link

(*) en een computer met Stockfish

De 63-jarige Jan Willem Duijzer is een van de sterkste schakers van de Noordkop. Hij had rond 1980 een rating van boven de 2200 punten en nog altijd overstijgt zijn speelsterkte de 2100. Ondanks zijn hoge niveau vormt het contact na de partij, het amicaal analyseren van de strijd op de 64 velden, zijn belangrijkste drijfveer om te schaken.

Een mooi voorbeeld van hoe diep die ’nazitrelaties’ gaan, was zijn eerste deelname in Wijk aan Zee tien jaar geleden. Destijds speelde Duijzer tegen Roel van Duijn, een van de oprichters van Provo in 1965 en de Kabouterbeweging in 1969. ,,Roel was de dag na onze partij jarig, dus nam ik een cadeau voor hem mee”, verklaart de man die deelnam aan de dagvierkampen in Wijk aan Zee.

https://www.noordhollandsdagblad.nl/sport/sport-noordkop/sport-noordkopdenhelder/jan-willem-duijzer-nieuw-boegbeeld-van-en-passant-idealist-en-liefhebber-in-wijk-aan-zee.-van-nature-een-strateeg/125037760.html

Helaas zit het artikel achter een betaalmuur, maar wilde het toch delen! De koppenmaker heeft overigens niet zo goed opgelet, zo lijkt het.

Jorden van Foreest, die nog mag hopen op de toernooiwinst als de Oezbeken het verprutsen dit weekend, mag het opnemen tegen Arjun Erigaisi en die speelt een dubieuze hoofdrol in een alleraardigst statistiekje dat voorafgaand aan de ronde door de commentatoren werd getoond. Erigaisi heeft bij de Masters door de jaren heen in totaal al 70 ratingpunten verloren en daarmee staat hij op de tweede plaats aller tijden! Let wel, de 10,5 uit 13 waarmee hij in 2022 de Challengers won is dus niet meegeteld. Maar sindsdien in de Masters een score van 13,5 uit 37 waarmee dus 70 ratingpunten werden ingeleverd.

Huiskamervraag: wie staat er op de eerste plaats in het lijstje van meeste ratingpunten verlies in Tata Steel Masters, voorheen Grootmeestergroep A?

En, om niet al te negatief te zijn ook het andere lijstje erbij gepakt. Weet u wie in al die jaren de meeste ratingpunten gewonnen heeft bij de Masters, dan wel Grootmeestergroep A?

Bij de Challengers spelen de Nederlanders een bijrol. De hoofdrollen worden opgeëist door de jonkies Woodward en Suleymanli en good-old Vasyl Ivanchuk. De partijen van de hoofdrolspelers krijgen de meeste aandacht.

Masters

Medekoploper Javokhir Sindarov benutte zijn laatste witbeurt op een verrassende manier. Hij herhaalde een variant waarmee opponent Praggnanandhaa op 8 januari jongstleden in India een remise in 14 zetten scoorde tegen Vidit. Ook nu remise in 14 zetten. Bijzonder. Je zou van een koploper met wit tegen een laagvlieger strijd verwachten, maar wie weet spaart hij zijn krachten omdat hij plannen heeft tegen laagvlieger Nguyen in de laatste ronde. Of hij is zuinig op zijn ongeslagen status. Morgen weten we het!

Dat gaf Nodirbek Abdusattorov de kans om alleen aan de leiding te komen. Daartoe diende hij dan wel kandidaat wereldkampioen Matthias Bluebaum te verslaan. Dat lukte! In onderstaande stelling

vond hij de enige weg naar winst. Lukt u dat ook? Hieronder leg ik het uit…

Jorden van Foreest verloor een beetje terrein door remise te spelen tegen Erigaisi. Dat was jammer, want als hij op de twintigste zet toch een ander plan had gekozen…

Jorden krijgt op de derde plaats gezelschap van Vincent Keymer en Hans Niemann. Keymer versloeg de murw gebeukte Nguyen die nu zeker weten ongedeeld laatste gaat worden. Niemann besloot leven in de brouwerij te brengen met een opmerkelijk stukoffer voor twee pionnen. Dat had tot een nederlaag moeten leiden, maar Gukesh offerde het stuk in het eindspel weer terug. Hij dacht vervolgens soepel te winnen met een pion meer, maar dat bleek niet het geval. Dat eindspel bespreek ik hieronder. Niemann vond een paar keer de enige goede zet in de stelling. Toch gaf hij Gukesh nog een kans om te winnen, maar die was aan hem niet besteed.

Dan was Anish Giri er ook nog. Geen rol meer in de strijd om de hoofdprijzen, maar toch een vermakelijk potje gespeeld

Stelling na de zeventiende zet van wit. Het begon als een Najdorf, maar het is meer een stelling voor liefhebbers van de Draak geworden. Gaat u maar eens een poosje rekenen aan de gevolgen van 17… Pxd4 18.Lxd4 Pxe4! Zie ook de partij hieronder. Het werd remise, Anish schiet er niets mee op.

Rest mij nog te melden dat de jonge Turk Erdogmus fraai van Fedoseev won en u bent weer helemaal bij. Nog vijf kanshebbers op de overwinning. Toevallig spelen ze morgen allemaal met zwart!

Challengers

Koploper Andy Woodward had zijn huiswerk goed gedaan en scoorde met zwart moeiteloos remise. Twee pionoffers. Het eerste was zeker voorbereid, bij het tweede voelde hij moeiteloos aan wat er gevraagd werd in die stelling. Nauwelijks bedenktijd gebruikt. Morgen wit tegen Erwin l’Ami!

Woodward kreeg op kop gezelschap van Aydin Suleymanli. Die versloeg MarcAndria Maurizzi die, als hij wat beter had gespeeld vandaag, ook nog uitzicht op toernooiwinst zou hebben gehad. Suleymanli heeft morgen wit tegen Velimir Ivic.

Vasyl Ivanchuk had zich ook aan kop kunnen melden als hij, de oudste van de Challengers, had gewonnen van Faustino Oro, de jongste van de Challengers. Het werd echter een gezapig potje, het naspelen niet waard. Morgen moet hij dus een half punt goed maken en zijn enige optie is winnen van Daniil Yuffa. Die zat na drie opeenvolgende nullen in de hoek waar de klappen vallen, maar hij werd in het zadel geholpen door Carissa Yip. De Amerikaanse loerde op haar derde grootmeesternorm en daartoe had ze anderhalf punt nodig in de laatste twee partijen. En dan krijg je met wit deze stelling…

Dan jeuken je handen toch om op h7 te meppen? Gaat u er maar eens aan rekenen. Zou u het doen? Of zou u het niet doen. Wat Yippie besloot ziet u hieronder. Het leidde tot een nul en voorlopig is ze nog geen grootmeester.

Er zitten ook drie Nederlanders in deze groep en die spelen geen enkele rol van betekenis. Vandaar dat ik besloot die partijen niet te volgen vandaag. En ja, dat zul je dan altijd zien, dan pakken ze 2,5 uit 3! Eline Roebers verdubbelde haar puntentotaal dankzij een overwinning op Miaoyi Lu, Max Warmerdam is weer terug op 50% dankzij een overwinning op Bibisara Assaubayeva en Erwin l’Ami speelde remise tegen Panesar Vedant. Mijn welgemeende excuses dat ik u voor hun partijen naar de onvolprezen toernooisite moet verwijzen!

Alle rondeverslagen via deze link

Masters

Dé partij waar iedereen naar uitkeek, was natuurlijk de confrontatie tussen de koploper Nodirbek Abdusattorov en één van zijn directe achtervolgers, onze landgenoot Jorden van Foreest. Helaas, wie had verwacht dat Jorden de Oezbeek met scherp spel naar de keel zou vliegen, kwam vandaag erg bedrogen uit. Alsof hij de rustdag had gebruikt om eens op zijn gemak door de partijenverzameling van Ulf Andersson te bladeren, zo kalmpjes speelde Jorden zijn partij. Weinig opwinding, geen risico op verlies, maar ook nauwelijks kans op meer dan remise. Na iets meer dan twee uur spelen werd het punt al gedeeld.

Ook een andere achtervolger, de Duitser Matthias Bluebaum, wist niet te winnen. Met zwart kwam hij niet voorbij Vladimir Fedoseev. Ook hier remise.

Javokhir Sindarov (foto Lennart Ootes / Tata Chess)

Dat maakt Javokhir Sindarov de grote winnaar van deze ronde. Met zwart tegen Arjun Erigaisi, één van de toch wel erg tegenvallende Indiërs in dit toernooi, bleef hij eerst met zwart moeiteloos op de been en toen Arjun rond zet 34 wat planloos met zijn toren heen en weer ging, greep Javokhir het initiatief en liet niet meer los. Twee Oezbeken boven aan de ranglijst dus! Misschien kan Tata de beker alvast op een low budget vlucht meegeven naar Tasjkent…

Een half puntje daarachter Van Foreest, Bluebaum én Hans Niemann die, in een partij die zeker leuk is voor de liefhebbers van vrijpionnen,  een slechte stelling tegen Thai Dai Van Nguyen wist om te toveren in een vol punt.

Van de partijen die intussen voor het eindklassement minder van belang lijken, springt die tussen Rameshbabu Praggnanandhaa en Vincent Keymer er uit. Ondanks een vroege dameruil niets dan taktiek. Rekenen, rekenen, rekenen. Pragg offerde hier een stuk met 17. Pxd6!?, had remise in de hand maar ging te ver in zijn pogingen om te winnen.

Iets minder spectaculair, maar zeker het aanzien waard en goed nieuws voor de Nederlanders: de winstpartij van Anish Giri op de jeugdige Yagiz Kaan Erdogmus. Anish terug op 50%. Het toernooi zal hij niet meer winnen, maar een complete ramp lijkt inmiddels afgewend.

Wie in het weekend verder niets te doen heeft kan ook nog de partij tussen Dommaraju Gukesh en zijn landgenoot Chithambaram Aravind naspelen. Het lukt de wereldkampioen maar niet om sinds het behalen van de titel een goed toernooi neer te zetten. Zijn spel is wisselvallig. Ook vandaag weer: een goede stelling glipt uit zijn handen en de partij eindigt in remise.

De stand aan kop na 11 van de 13 ronden:

Nodirbek Abdusattorov  7,0
Javokhir Sindarov      7,0
Jorden van Foreest     6,5
Matthias Bluebaum      6,5
Hans Niemann           6,5 

Vasyl Ivanchuk (foto Lennart Ootes / Tata Chess)

Challengers

Ook in de Challengers-groep is het nog spannend bovenin. Koploper Aydin Suleymanli ging onderuit tegen good old Vasyl Ivanchuk, die daarmee doorschoof naar een gedeelde tweede plaats, een half punt achter de door mij als toernooiwinnaar getipte Andy Woodward. De 15-jarige Amerikaan versloeg de Fransman Marc’Andria Maurizzi in een partij die mij deed denken aan een toneelstuk van Oscar Wilde. “I can resist everything except temptation”, sprak Lord Darlington daarin. Het hadden vandaag de woorden van Maurizzi kunnen zijn (*), die maar liefst twee keer zijn graaiende vingers brandde aan gratis lijkend snoepgoed.

Erwin l’Ami wist in het Nederlandse onderonsje Max Warmerdam onder druk te zetten. Als hij op zet 16 of 17 …Pe4 had gespeeld, had er misschien meer in gezeten, maar toen hij dat achterwege liet kon wit tactisch net op de been blijven en eindigde de partij in remise.

De andere Nederlander in deze groep, Eline Roebers, heeft duidelijk haar toernooi niet. Eén prachtige aanvalspartij, verder alleen maar nullen. Verontrustend vaak na tactische blunders, maar vandaag werd ze gewoon positioneel van het bord geschoven door Carissa Yip, die aan een sterk toernooi bezig is en intussen heel dicht bij een grootmeesterresultaat zit.

Ook de 12-jarige Faustino Oro mag nog dromen van een grootmeesterresultaat nadat hij vandaag gehakt maakte van Daniil Yuffa. De jonge Argentijn moet dan wel nog anderhalf punt halen uit zijn partijen tegen Ivanchuk en Maurizzi.

De stand aan kop:

Andy Woodward        8,5
Vasyl Ivanchuk       8,0
Aydin Sulaymanli     8,0
Marc’Andria Maurizzi 7,5

(*) Laten we Maurizzi niet als rosbif portretteren en er “Je peux résister à tout, sauf à la tentation” van maken.

De partijen:

Alle rondeverslagen via deze link

Zelf doe ik ook mee aan het toernooi, en een clubgenoot (die liever anoniem wenst te blijven) legde het idee voor om deze ruimte te gebruiken om uitgebreid op de eerste zes ronden van mijn eigen toernooi te reflecteren en als mosterd na de maaltijd in een halve bijzin aan te geven dat het in de hoofdgroepen nog spannend zal gaan worden. Bij dezen.

Masters

De Oezbeken doen het goed dit toernooi. Met een eerste en gedeeld tweede plaats voor respectievelijk Nodirbek Abdusattorov (6½) en Javokhir Sindarov (6) ziet het er goed voor ze uit. Gedeeld tweede samen met Sindarov staan Jorden van Foreest en Matthias Blübaum, die na zijn overwinning van gisteren op Anish Giri (nu op 4½) virtueel de ratinggrens van 2700 getrotseerd heeft. Daarachter volgen Hans Niemann en Yağız Kaan Erdoğmuş met 5½.

Op basis van de stand lijkt Sindarov misschien het makkelijkste programma te hebben. Hij is de enige uit de Masters die vooralsnog ongeslagen is, en hij heeft zijn directe concurrenten al gehad. Hij heeft de nummers 11, 12 en 14 nog te gaan, alleen zijn dat wel Erigaisi, Praggnanandhaa en Nguyen. Laatstgenoemde heeft evenwel nog geen partij gewonnen dit toernooi. Abdusattorov moet nog tegen Van Foreest en Blübaum. In de voetballerij zou men spreken van zespuntenwedstrijden, al heb ik dit altijd een wat curieuze benaming gevonden: theoretisch gezien is iedere wedstrijd een zespuntenwedstrijd.

Challengers

In de Challengers is de puntenverdeling wat minder eerlijk verdeeld. Er is een duidelijke kopgroep van Aydin Suleymanli (8), gevolgd door Andy Woodward en Marc’Andria Maurizzi (7½) en Vasyl Ivanchuk (7). In de strijd om de eindzege wordt vooral ronde 11 interessant, met Woodward tegen Maurizzi en Suleymanli tegen Ivanchuk. Voor Ivanchuk is er alles aan gelegen om te winnen als hij nog aanspraak wil maken op de overwinning. Indien Ivanchuk inderdaad wint en de andere partij remise wordt, staan twee ronden voor het einde vier mensen met 8 punten op de gedeeld eerste plaats.

Voor de chauvinisten onder ons: het is helaas niet echt het toernooi voor de Nederlandse deelnemers. Max Warmerdam is zijn valse start van het begin enigszins te boven gekomen met onder meer een overwinning op Maurizzi, maar kijkt nog altijd tegen een score van -1 aan. Zijn tegenstander in ronde 11 wordt Erwin l’Ami, die van een nog valsere start heeft moeten herstellen en nu op 4 staat, maar wel zijn laatste twee partijen gewonnen heeft. Een van die twee was tegen Eline Roebers, die nog drie rondes te gaan heeft om haar score van twee jaar geleden (2/13) te verbeteren (ook al zei ze zelf geen doel te hebben qua punten).

Om mijn hierboven reeds genoemde clubgenoot te citeren: het belooft spannend te worden. Ik ben zelf erg slecht in voorspellingen doen, dus ik kan nog niet zeggen wat ze in Tata Steel Chess 2026 gaan doen, maar neem je zwemspullen mee!

Het fascinerende gevecht tussen Abdusattorov (rechts) en Giri (Foto Lennart Ootes)

Vanuit de opening had hij met vlijmscherp spel de witspeler al in een hopeloze situatie gemanoeuvreerd en was het slechts een kwestie van tijd voordat hij de vis op het droge kon trekken. Maar helaas kwam er wat zand in de wielen en ineens was Giri een groot deel van zijn voordeel kwijt. Gelukkig ging de Oezbeek in dit razend moeilijke eindspel ook in de fout, waardoor zwart een tweede kans kreeg om alsnog een vol punt te scoren. Maar het was een zeer ingewikkeld geheel en het Britse duo, IM Jovanka Houska & GM Simon Williams, die in café De Zon (vlak naast sporthal De Moriaan, waar het toernooi gespeeld wordt) live commentaar geven bij de partijen, slaagden erin om de spanning in deze partij flink op te voeren.

Screenshot van de livestream met het commentaar van GM Williams & IM Houska

De commentatoren zitten samen op een podium waar hun live commentaar via camera’s het internet op geslingerd wordt, maar ook mag een grote menigte in de zaal hen op een groot scherm volgen. En juist die interactie met het publiek maakt het dat schaken volgens mij nu ook als een soort volksvermaak kan worden gezien. De partij naderde zijn hoogtepunt bij deze stelling.

Abdusattorov-Giri

Na een aantal keer wat mogelijkheden aftasten, kwamen Williams en Houska er achter dat er slechts één manier was om de winst af te dwingen. En dat gegeven buitte Williams goed uit, want door te zeggen dat Giri een paar keer “the only move” moest vinden, wist hij het publiek op te dwepen. En elke keer als Giri weer een “only move” (die zij al voorspeld hadden) op het bord bracht, ging er een groot gejuich op dat ook door de regisseur schitterend in beeld werd gebracht.

Screenshot van de zaal met toeschouwers (‘Amazing audience’ – Williams) tijdens het commentaar van GM Williams & IM Houska

De Britten hebben (voor zover ik weet) geen engine tot hun beschikking, maar wel de “engine-balk” links naast het analysebord die aangeeft wie er beter staat. Die hebben de spelers natuurlijk niet en als je op basis van de balk kunt ontdekken welke de goede zetten zijn, ben je natuurlijk flink in het voordeel. Williams, de entertainer, die zelfs van een denksport een geweldig spektakel wist te maken, zorgde voor een onvergetelijke middag waarin ‘Neerlands hoop in bange dagen’ (want zo mogen we Giri wel noemen nu hij binnenkort in het Kandidatentoernooi gaat proberen om de uitdager van de wereldkampioen te worden) tot de status van een sportster werd verheven. ‘What an amazing audience’, riep Williams in zijn enthousiasme toen Giri’s zetten elke keer met groot gejoel en applaus werden ontvangen. Het was geweldig om te zien hoe iedereen meeleeft met de nummer één van ons land! En inderdaad: onze landgenoot slaagde erin de partij naar zich toe te trekken, waardoor Nodirbek ineens zijn hand uitstak ten teken dat hij het opgaf.

Screenshot van de livestream in de speelzaal op het moment dat Nodirbek een hand uitsteekt ten teken dat hij zich gewonnen geeft. Ook hier klonk applaus!

Als u in de livestream van deze ronde doorspoelt naar 5:08 kunt u meegenieten van het gejoel uit de zaal. En bij ongeveer 5:13 komt het gejuich tot een hoogtepunt!

In bovengenoemd diagram gaat het erom dat zwart op de juiste manier met een pionnen­doorbraak weet te komen. Maar het luistert erg nauw omdat het witte paard in sommige varianten de zwarte pionnen kan afstoppen. Dat deed mij denken aan de volgende stelling, gespeeld op mijn toenmalige vereniging. In een externe wedstrijd waarin degradatie op het spel stond, was het de teamleider van het team zelf die – terwijl hij genoeg aan remise had – er nog in slaagde om een paardeindspel met twee pionnen meer nog te verliezen. Dat de wonderlijke paardsprongen van het vijandelijke paard hem aan het duizelen hadden gebracht, werd duidelijk toen hij in de volgende diagramstelling een keuze moest maken uit vijf verschillende koningszetten.

Met zijn laatste zet 1…f5-f4+ begint zwart aan een wanhoopsdaad, gezien het feit dat de twee verbonden vrijpionnen van wit niet meer tegen te houden zijn. Tenminste… Is er nog een kans op redding voor zwart? Eigenlijk is de vraag: naar welk veld moet de witte koning?
Kies uit A) 2. Kf2 B) 2. Kg2 C) 2. Kh2 D) 2. Kh3 E) 2. Kh4

De hele anekdote (én alle bijbehorende varianten) kunt u terugvinden in mijn artikel Teamleider wordt Teamlijder… (met als toegift alvast de viewer van dit eindspel)

Ook in de partij Abdusattorov-Giri moest onze landgenoot proberen een zwarte vrijpion aan de overkant te krijgen. En ook hier kon het witte paard roet in het eten gooien…
Ik heb dit hele eindspel nog eens uitgebreid onder het analysemes gelegd.

Giri “eet de kraag van zijn blouse op” bij dit spannende eindspel (Foto Lennart Ootes)

Abdusattorov, Nodirbek – Giri, Anish

Na een razend moeilijk middenspel, waarin Giri groot tot beslissend voordeel in handen kreeg, zijn de dames van het bord en dient nu te bepaald worden hoe het resterende eindspel behandeld moet worden. Laten we eens inventariseren wat we hier zien:

• Wit staat twee pionnen achter.
• Zwart heeft een zeer sterke pion op f3, die (in geval van …e4-e3 mogelijk ook naar de overkant geloodst kan worden.
• Het paard op h4 kan voorlopig niet in het spel betrokken worden. Een thema dat ook tijdens het middenspel belangrijk was.

Wits laatste zet was c3-c4 om druk te zetten op zwarts pionnen­structuur. Giri komt met de beste zet op de proppen.
35…Pb6! 36. cxb5 Pa4!

• Livestream: https://tatasteelchess.com/en/video/round-8-live-tata-steel-chess-tournament-2026
• Toernooisite: https://tatasteelchess.com/en