Op de dag dat ik 24 jaar getrouwd had kunnen zijn staat de eerste speeldag van de landelijke schaakcompetitie op het programma. Primeur is dat het een competitie is met 7 speelklassen, waarmee het aantal betrokken teams vermeerderd is.

De Meesterklasse en Klasse 1 t/m 4 beginnen deze 19e september aan hun 9-rondige competitie. Klasse 5, 6 en 7 stromen 3 oktober in om met hun eerste speelronde te beginnen in een 7-rondige competitie.

Denksportcentrum Leiden

M: Over de Comeback Kids van HWP Sas van Gent.

1B: Stroef begin vlaggenschip Veenendaal.

3C: Leiderdorp speelt gelijk met 7 man.

4F: Schaakhuis wint uit tegen Moira-Domtoren 2.

Inmiddels zijn er 4 verslagen en partijen van de Meesterklasse bereikbaar gemaakt.

De volgende speeldag is zaterdag 3 oktober 2026.

In deze categorie valt misschien de remise van GM Aronian (rating 2725) met zwart tegen de Irakese CM Ali Ehsan Aryan (rating 2163).

Kan gebeuren: je wacht op de fout en die komt maar niet. Aryan speelde het eindspel netjes uit en scoorde een remise waar weinig op aan te merken was. Het was nog lang onrustig in Irak, maar dat is daar niets nieuws.

Maar een echte verrassing was het verlies van Arjun Erigaisi (rating 2759) tegen de twintigjarige Thai IM Prin Laowahirapap (rating 2363). Erigaisi zat misschien niet te wachten op een fout, maar verzuimde wel door te pakken in bijvoorbeeld de volgende stelling.

Je zou zeggen (vooral als je je engine aan hebt staan): doe 26.h4 om een keertje op g6 te ruilen, offer een paard op g6 en zet mat. En als zwart 26… h5 speelt speel je 27. Dg5 gevolgd door g4. Wat kan zwart daartegenover stellen? Erigaisi dacht blijkbaar: dat kan altijd nog, en inderdaad, na 26.Ta3?! Tad8 27.Tc3 Pd3 heeft zwart net genoeg tijd gekregen om e4 onder druk te zetten, maar nog steeds is 28.h4 de beste. Op 28… Lxe4 29. Pd2 Db7 30.h5 Lf5 is een directe mataanval wat moeilijker geworden, maar zwarts verdediging is van het plakbandtype. Na het gespeelde 28.Lxd3? was het grootste gevaar voor zwart geweken. Zoals dat gaat, de topgrootmeester kreeg opnieuw groot voordeel, maar begon in de volgende stelling weer te struikelen.

Laohawirapap heeft net zijn enige kans gepakt: een kwaliteitsoffer op e4. Die dame en loper van zwart na 47.Pxe4 Dxe4 zien er misschien vervaarlijk uit, maar  na 48.Tc3+ Lc6 49.Tc1 is er weinig aan de hand en moet wit kunnen winnen. Echter, na het gespeelde 47.Pf3? (paniek of luiheid?) staat het weer volkomen gelijk. Maar dat bleef niet zo.

Het is al onwaarschijnlijk geworden dat wit dit gaat winnen, maar de enige zet 50.Df4 verdedigt. Maar na 50.Dg7?? Dh1+ speelde zwart het perfect uit, en was het feest in Pataya, maar dat is daar ook niets nieuws.

Er waren meer topspelers in de problemen; zoek ook even de partij van Shirov op.

Dan de Nederlanders. Hongkong was de (jeugdige) tegenstander, geen tijd om uit te zoeken waarom dat apart van China speelt. Het zal wel zoiets zijn als de Britse Kanaaleilanden. Of Aruba.

Anish Giri speelde tegen de twintigjarige FM Nilo Man Nissinen (wat mij toch meer aan Finland doet denken) met de (voor mij) respectabele rating van 2354. Het zag er best interessant uit, maar Giri pakte een pionnetje en als Giri dat doet, heeft hij meestal wel gezien dat dat zonder gevaar kan.

Loek van Wely speelde tegen een andere FM, Chun Lam. Die is pas 16. Zijn rating van 2255 is op wereldschaal misschien niet schokkend, maar ik heb het nooit gehaald. Hij zette de partij tegen Loeks Najdorf gedegen op, maar had in de volgende stelling wat tactiek in de soep moeten gooien. Hoe?

Erwin L’Ami probeerde het 85 zetten lang tegen CM Yiheng Li (2126), maar kon er niet door komen. En Yiheng is pas veertien. Beide spelers bereikten een nauwkeurigheidsscore van 99.2!

Casper Schoppen kon, ondanks een ratingoverwicht van bijna 600 punten, niet winnen van de zestienjarige Edmond Meng Zhang. Een ruil van dame tegen twee torens zag er goed uit, maar Casper had zelfs enigszins in de problemen kunnen komen.

Na 39.Kg3 werd het snel remise, maar het onverschrokken 39.Kg5 was zeer onaangenaam geweest. Het witte paard komt naar d5, en een afruil ervan levert zwakke pionnen op f7 en d6 op.

De Nederlandse partijen:

De Nederlandse dames wonnen met 4-0 van Nicaragua. Het spijt me zeer, geen tijd om daar een verslag van te maken.

Gezien het beperkte aantal verslaggevers is het nog niet zeker hoe vaak er nog stukjes over de Olympiade komen.

Alle info: https://schaken.nl/jan-timman-schaal

De lichess link: https://lichess.org/broadcast/jan-timman-schaal-2026-jan-timman-schaal/halve-finale-partij-1/a1qnzizJ

Uiteraard heeft elke Chess 960 opstelling twee torens, maar deze met dit hele specifieke nummer springt toch wel bijzonder in het oog. De positie verscheen vanochtend onwetend op het bord bij het potje Fischer Random schaak dat ik elke vrijdag speel tegen iemand die een nummer kiest (vandaag niet willekeurig ;-)) waarvan ik vervolgens via het internet de bijbehorende beginstelling opzoek…

Op het ene deel het koninklijk paar (de dame overigens níet op de eigen kleur) aan weerszijden beschermd door de torens, de andere helft bezet door de mindere machten, maar wel eendrachtig en zij aan zij: een span paarden en aan het eind twee hoog opstekende lopers die daarmee de torens lijken te willen uitdagen. Zeker, je kunt er elke symboliek in stoppen die je maar wilt, maar sowieso is het de enige opstelling (naast de klassieke) die ik sinds vandaag zonder enige moeite kan reproduceren.

Voor de vroege boekers (tot 31 oktober) geldt er een korting op het inschrijfgeld van € 10,- euro voor het 9-rondig toernooi, en € 5,- voor het Compact, het Seniorentoernooi en de Vierkampen.

Open toernooi (9 ronden) van 19-24 december.

Compact toernooi (5 ronden) van 20-24 december.

Seniorentoernooi (5 ronden, 50+) van 20-24 december.

Vierkampen (3 ronden) van 21-23 december.

Pak die korting, schrijf je nu vast in:

Inschrijven Chessfestival Groningen

Het is een andere benadering. We zijn allemaal geïnteresseerd zijn in mooie partijen uit één stuk. Maar niemand gaat een partij naspelen waar het evenwicht 100 zetten nauwelijks wordt verbroken en die na een lang viertoreneindspel in remise eindigt. Voor een interessante partij moet er een 1-0 of 0-1 uitslag zijn, of tenminste momenten in de partij waar één van de spelers verloren staat en desondanks remise maakt of zelfs wint. En het meest interessant en leerzaam zijn de partijen vol bluf en agressie of juist te timide gespeeld, de fouten en de afstraffingen daarvan.

Ik ben dus op zoek gegaan naar programma’s die een bestand van meerdere partijen zelfstandig kunnen doorploegen en daarover rapporteren. Liefst in een totaaloverzicht. Er zijn meerdere programma’s die losse taktische opgaves maken van een pgn-bestand, zoals Vitogits chess tactics generator en chessblundertrainer.com. Dit laatste programma kan ook selecteren op witte of zwarte blunders. Maar ik wilde een totaal-overzicht van een hele groep partijen.

Het begon met een samenraapsel van programmatuur: Met het commandline-programma pgn-extract kan je een groot pgn-bestand omzetten in alle losse stellingen in epd-formaat (uitgebreide FEN). Dan het commandline-programma Game Analyzer van Ferdinand Mosca, later verbeterd in Chess Artist. Dit programma geeft bij elke zet de waardering van de stelling volgens een engine. Je kunt instellen hoe lang het engine mag rekenen en vanaf welke zet. De stelling na 1. e4 e5 hoeft niet uitgerekend te worden. Probleem 1 van dit programma is dat het niet de epd/fen stelling per zet geeft en probleem 2 is dat ieder oordeel gesplitst is over twee regels. Door de output van pgn-extract en Chess Artist te combineren in een Excel-bestand, met wat formules kon ik toch vrij vlot overzichten maken waar de ergste blunders in het pgn-bestand zaten. Ik was hier erg tevreden met mezelf: binnen een uur kan ik met 18 ply diep analyse precies vertellen waar in een verzameling van 20 partijen de fouten zitten. Mijn laptop is een Ultra 7 met 32 GB intern geheugen en 16 processoren.

Mijn verbazing was groot toen collega-medewerker aan Schaaksite, Lennart Ootes, binnen de kortste keren een programmaatje had gemaakt dat al mijn geknutsel verre overtrof, zowel in snelheid / zoekdiepte als in de overzichtelijkheid. Er wordt nog aan gesleuteld, ik ben slechts de tester. Hierbij met toestemming van Lennart enkele screenshots vanuit de rubriek van vorige week.

Lennart is niet van plan dit programma publiek beschikbaar te maken en ik ben hem dankbaar dat hij het voor mij heeft gemaakt. Wat ik langzaam en grotendeels handmatig met pgn-extract, ches-artist en Excel knutselde staat nu zo op mijn scherm. Alleen nog een kleine selectie maken voor de rubriek. Een weggegeven Toren is té makkelijk bijvoorbeeld, hoewel het hoog scoort in dit programma.

Daarnaast wordt een .csv bestand geproduceerd, inleesbaar in Excel met alle fen/epd stellingen en relevante informatie zoals witspeler, zwartspeler, waardering stelling bij gespeelde zet/ betere zet etc.

Wat kunnen we nu met deze benadering?

1. Gekscherend noemde ik dit tegenover Herman Grooten een hulpmiddel voor luie en domme schaakjournalisten. Ik bedoelde uiteraard alleen mijzelf. Binnen de kortste keren een aardig idee van waar de spannende momenten zitten en langs welke afgronden de spelers zijn gewankeld.  Snel klaar. Gelukkig dat onze gewaardeerde medewerkers een beter arbeidsethos hebben en goede educatieve verslagen schrijven met meer uitleg en meer achtergrondinformatie dan alleen de Stockfish-variant.

2. Specifieke analyse openingen. Maak een bestand (vanuit Chessbase) van partijen met de Hatseflats-variant van zwart, waar de witspeler 200 elo meer heeft dan de zwartspeler, en de partij binnen 32 zetten wint. Haal die door het programma en je ziet precies (zwarte blunders) waar je als zwakke speler de teil in kunt gaan in die variant. Doe daarna hetzelfde met de zwartspeler 200 elo beter et cetera. Daar zie je aan hoe het echt moet. Constateer hoeveel zwarte blunders er dan nog in staan. In de Chessbase selectie kun je op nog wat meer dingen in de Hatseflats filteren, zoals alleen recente partijen of partijen waar de witte Torens tijdens de partij een of meer zetten lang op a1 en b1 staan, een bekende wending in de Hatseflats.

3. Specitieke analyse eindspelen. Dat is iets lastiger, maar uit een bestand van veel epd-stellingen, gemaakt met pgn-extract, kun je die partijen halen die stellingen bevatten met bijvoorbeeld één wit paard tegen één zwarte loper en verder alleen pionnen en twee Koningen op het bord. Een kwestie van epd stellingen in Excel filteren op “er mag één keer “n” in voorkomen en één keer “B” en verder uitsluitend p, P, k en K. Stop die partijen in de automatische analyse en je kunt daarmee je eigen eindspelboek maken, met voorbeelden van het eindspel Loper tegen Paard met allerlei voorbeelden waar het mis ging.

4. Constateren bij welk tempo de meeste fouten worden gemaakt. Het zal u niet verbazen dat (ook) de wereldtop meer fouten maakt in rapid chess dan in normaal schaak, en nóg meer in blitz. I heb met name in die blitz-partijen zoveel blunders gezien dat ik die al niet meer interessant vind. Hele stukken worden weggegeven, mats overzien etcetera. Naar het gemengd kampioenschap snelschaken- hoedjewip ga ik ook niet kijken. Geef mij maar een klassiek toernooi of tweekamp met normale bedenktijd. Bij Go en Shogi worden nog steeds partijen gespeeld met 9 uur bedenktijd per speler, en 1 minuut byo-yomi (als je bedenktijd op is: iedere zet doen binnen een minuut, niet opspaarbaar). Van fouten bij partijen met lange bedenktijd valt meer te leren dan van het gooi- en smijtwerk van snelschaak.

5. Een beter beeld van historische partijen. Als ik AVRO 1938 of Zürich 1953 analyseer zie ik aan de top nog weinig fouten, maar daaronder doen zich de ernstige missers voor.

6. Met het programma van Lennart kan ik ook Chess960 partijen analyseren. Daar worden, wegens onwennigheid van de spelers, ook veel fouten in gemaakt, maar je leert wel nieuwe, onverwachte patronen, met name in samenhang met de rokade zijn er hele nieuwe wendingen te zien.

—

Een bijzondere set programma’s wilde ik nog noemen. Ed Schroeder, de sterprogrammeur die eind vorige eeuw vele mooie producten heeft afgeleverd met zijn Mephisto en Rebel, is nog steeds bezig. Hij kiest ervoor om dit grotendeels nog in grafische schermen met uiterlijk anno 1985 en zonder muisbesturing, alleen cursor en sneltoetsen. Ik wil u hier niet teveel afschrikken, maar een schermvoorbeeld:

Voor wie daar in onze tijd nog mee om kan gaan: Al zijn programmatuur staat opgesomd op https://rebel7775.wixsite.com/rebel

De Protools gebruik ik, en ook losstaand, uit het menu “More”, zijn programma Best-of-Chess. Dit selecteert spectaculaire partijen uit een groot pgn-bestand. Een waarschuwing vooraf: ik heb het een paar keer meegemaakt dat het programma naar de “eigen” pgn terugschrijft en die dus muteert, niet altijd met gewenst resultaat. Ik doe het dus alleen met een kopie van een pgn-bestand, zodat ik het oorspronkelijke bestand intact laat. Het programma is razendsnel en uit een groot toernooi-bestand vist het de meest spectaculaire partijen.

Neem even tijd voor het doorgronden van deze programma’s. Ze zijn de moeite waard. Raadpleeg zonodig een MS-Dos dinosaurus uit uw omgeving, die vroeger nog code kraste op de wanden van zijn grot

Zelf lokte ik 7 jaar geleden op 14 februari in de bekerwedstrijd Paul Keres-HWP Haarlem Bart Gijswijt triomfantelijk in een Benoni in de voorhand (wacht eens even, in de voorhand x2 want 2…e6 gevolgd door 14…e5 is nóg een tempo t.o.v. de normale Benoni, wijlen Vugar zou ervan smullen), om er vervolgens achter te komen dat hij zeer in zijn nopjes was met het centrumoverwicht dat hij cadeau kreeg en mij met een magistrale paardensprong de das omdeed:

19.Pe4 Pxe4 20.Lxe4 Pa7!

Niet veel later stond het paard hysterisch te hinniken op c3, echt waar, het was niet te harden, mijn fiere volbloed op h4 werd volledig overstemd. Verwoed probeerde ik het zwarte beest af te maken, maar triomfantelijk blootte het een laatste keer zijn tanden voor ik opgaf: het was als enige stuk op het bord gebleven.

In het topschaak zie je een dergelijke oneerbied voor het voordeel van een licht dubieuze maar toch niet onspeelbare zwarte opening in de voorhand terug in het gaandeweg populair geworden: 1.Pf3 d5 2.e3
Pardon?
Ja, want op 2.c4 volgt dus …d4 en het apparaat rekent doodleuk uit waarom een Blumenfeld in de voorhand, of een Wolga, of een Benoni of iets van die strekking weinig uithaalt. Het meest frappante voorbeeld hiervan vind ik 3.b4 c5 (och, die goede oude tijd waarin de Morozevich-zet …g5 nog voor een verrassing kon zorgen!) 4.e3 Pf6 5.exd4 (5.a3 Lg4 en blunder op zet 28 was Gukesh-Ding, WK2024, 1-0) cxd4 6.Lb2 e5 7.Pxe5 Lxb4 8.Da4+ Pfd7! 9.Pxd7? De7+! 10.Pe5+ Pc6 en de ene penning is de andere niet: de bedrieger bedrogen.

Wat dan gedaan met de theoretische diepgang waarvan PCO nog maar een tipje van de sluier, of topje van de ijsberg, lichtte: hoe komen wij als amateurschakers nog uit de startblokken zonder eerst een half uur een potje Memory van computerzetjes te moeten doen? In zijn voorwoord quote Lakdwala zijn vriend GM Max Illingworth: “Club Player – Stick to a relatively narrow repertoire, so that you can build up experience and get a good understanding of the middlegame positions through reviewing your games afterwards.” In tegenstelling tot een wijdverbreid repertoire van veel verschillende openingssystemen met ieder hun eigen nuance, want zie dat allemaal maar eens te bevatten! “One purpose of this book is to assist the reader in going past the range of theory to cultivate a deep understanding of the ensuing middlegame plans and typical tactical themes of all King’s Indian structures.” Hear, hear! (Gelukkig gaat Lakdwala zelf ook niet mee in de belachelijke kinderachtige ondertitel die alleen een uitgever kan bedenken “A Learn-Less, Win-More Repertoire for White”) en wijst erop dat de KIA niet vanzelf wint en ook “It’s too mild an opening to demand what some consider White’s birthright “+=” edge.” Dit is overigens niet de eerste keer dat ik mijn ergernis over zulke oppervlakkige sensatie-als-marketingstrategie uitgeverondertitels ventileer, en dat op een schaakboek nota bene!)

In het boek worden de partijen gestructureerd volgens de opzet die zwart inneemt tegen wits Pf3-g3-Lg2-0-0, waaronder: The Reversed King’s Indian, The Reversed Pirc en de KIA vs. Reversed London System, vs. French Defence, vs. Reversed English Formations.

Ik licht even twee partijen uit het recent gespeelde FIDE World Rapid & Blitz Team Chess 2026 uit om wat gevoel te krijgen bij dit boek.

Over de KIA vs. French Defence geeft Lakdwala in zijn voorwoord aan “The forecast is war.” De klassieker hierbij is Fischer-Myagmarsuren (Sousse Interzonal, 1967) en wie nu niet automatisch het h-lijn mat voor zich ziet, heeft bij deze vermakelijk huiswerk. Sowieso: als je bij de combinatie Fischer en h-lijn niet moet glimlachen, kun je beter gaan dammen.

In dit artikel uit 2019 belicht Dimitri een modelpartij van Jorden tegen de KIA:

Nederlanders eindigen op 6.5 uit 11 bij EK Skopje – Schaaksite. Hoe anders verging het hem de eerste ronde van het Rapid tegen IM Yanbin Wang: een zeer onkarakteristieke partij (zie de PGN-viewer). Vanaf zet 10 (…b6?) gaat het eigenlijk al mis. Het boek bevat een aantal van dit soort aanvalspartijen waarbij zwart lang niet altijd vrijuit gaat, maar zo is het boek ook niet bedoeld: niet de beste verdediging uitgerekend door het apparaat en hoe gaan we dit dan weer met wit proberen te ontkrachten, maar door middel van klassiekers en voorbeeldpartijen tonen hoe die koningsaanval van de grond komt.

Dan de opzet met b3. In het boek van Lakdwala komen we deze opzet veelal tegen tegen de triangel (driehoekspionformatie) c6-d5-e6 ‘KIA vs Reversed London System’. Carlsen laat zien dat het ook anders kan in een Reversed Reversed King’s Indian: https://www.youtube.com/watch?v=eqtFFTvJ1PY

Een laatst frappant voorbeeld. Gelfand benoemt in zijn Positional Decision Making in Chess drie historische voorbeelden van ingemetselde lopers en je proeft direct dat hij wat genoegdoening zoekt voor zijn verloren WK-match.

Het archetype Winter-Capablanca, Hastings 1919:

Het vierpaardenspel dat uitmondt in een vierloperspel Short-Kramnik, Londen 2011:

Sasikiran-Anand, Hyderabad 2002:

De eerste twee zijn natuurlijk spiegels van elkaar en hebben de logica in zich: zwart stuurt aan op een dubbelpion op f/c3 en barricadeert het opspelen van die pion. De pion erachter sluit de kooi en doet de loper de das om. Maar vooral die laatste vond ik indrukwekkend, omdat die er toch heel erg ‘self-inflicted’ uitziet: Anand die vrijwillig g7-g6 gespeeld heeft (op zet 40, voer voor amateurpsychologen). Hoe is dat nu toch mogelijk? Het blijkt partij 28 in Lakdwala’s boek, zie wederom de viewer.

Kortom

Eén van de eerste schaakboeken die ik kocht, was Joe Gallagher’s Play the King’s Indian (2004), een plezierig boek met mooie roze kaft waarin steevast de koning mat werd gezet na een vrolijk loperoffer op h3 (ik kan me niet herinneren dat Gelfand-Kantsler, Israel 2001 er in voorkwam, waarin Kantsler zeer inventief dit stereotype offer uitvoert op een leeg veld!). Ik heb het helaas niet meer, maar met partijen als Piket-Kasparov, Tilburg 1989 (eindzet Ph1!) was het vooral een joviaal boek, bedoeld om zin te krijgen iedere partij een KI op het bord te kwakken. Op dezelfde leest is dit boek geschoeid en de gelijkenis vind ik dan ook treffend.

Wat Lakdwala ook hier weer doet (net als in zijn drieluik dat ik de vorige keer reviewde) is partijen van hele groten (vol trots vertelt hij hoeveel partijen van Fischer hij heeft opgenomen) afwisselt met zijn eigen trainingspartijtjes met studenten. Ik vond ze in dit boek iets minder toevoegen omdat ze her en der wel wat diepgang misten en het boek als geheel daardoor ook niet zoveel klassiekers bevat als Lakdwala’s meesterwerk Chess for Hawks. Maar voor de clubschaker die denkt ‘bekijk het maar!’ en vrolijk tekeer wil gaan, kan ik dit boek zeker aanraden.

Play the King’s Indian Attack!
Auteur: Cyrus Lakdwala
Uitgever: ELK and RUBY
Publicatiedatum: 3 maart 2026
Bestellen: https://www.newinchess.com/play-the-king-s-indian-attack (via de site van NewInChess kun je ook sample pages inzien)

Wekelijks publiceren we de schaakrubrieken van Dimitri Reinderman voor HDC Media, Henk Prins voor het Reformatorisch Dagblad, Nick Maatman voor Dagblad van het Noorden / Leeuwarder Courant en Hans Ree in de Groene Amsterdammer.

Dimitri Reinderman | Henk Prins | Nick Maatman | Hans Ree & Hans Böhm

Dimitri Reinderman

15 augustus: Na 42 jaar terug in de toernooiarena

Van 2 t/m 7 augustus werd een meestertienkamp onder de naam Utrechtse Meesters gehouden. De tien deelnemers wonen allemaal in Utrecht en omgeving, maar omdat er vier van hen een andere dan de Nederlandse nationaliteit hebben werd het toch een internationaal toernooi met mogelijkheden voor titelnormen. Verder een gemeleerd gezelschap, waarbij mij één naam bijzonder opviel: Coen Stehouwer. Dat is toch iemand die heel lang geleden schaakte? En dat klopt, het NK van 1984 was zijn laatste serieuze toernooi! Een comeback na 42 jaar dus. Hoe zit dat?

Stehouwer werd in 1960 geboren in Rotterdam. In de jaren ‘70 plaatste hij zich verschillende keren voor het NK jeugd, met een tweede plaats als beste resultaat. Hij ging medicijnen studeren maar wist zich toch twee keer te plaatsen voor het volwassen NK, met behoorlijke resultaten. In 1981 haalde hij 6 uit 13 (Timman won), in 1984 5 uit 11 (Van der Wiel kampioen). Daarna kreeg echter zijn maatschappelijke carrière voorrang. Hij promoveerde aan de VU en was van 2004 tot 2023 hoogleraar en hoofd van de afdeling Interne Geneeskunde in Maastricht. Begin 2025 kriebelde het weer en werd hij lid van de Utrechtse schaakclub De Rode Loper. Daar werd hij dit jaar clubkampioen, waarna hij een uitnodiging voor de Utrechtse Meesters kreeg.

Het zou voor het verhaal mooi zijn als Stehouwer daar verraste. Het leek er even op toen hij met 2.5 uit 4 begon, maar hij zakte daarna in. Sofiia Moskalets (Oekraïne, geboren in 2009) haalde 5.5 uit 9 en scoorde daarmee een vrouwengrootmeesternorm. De lokale grootmeester Hugo ten Hertog verloor van haar, maar wist uiteindelijk nog wel met 6 punten het toernooi te winnen. Stehouwer eindigde met 3 punten voorlaatste maar liet met onderstaande partij zien dat hij nog steeds een gevaarlijke aanvalsspeler is.

Branco Titus – Coen Stehouwer

1.e4 c5 2.Pf3 Pc6 3.d4 cxd4 4.Pxd4 Pf6 5.Pc3 e5 6.Pdb5 d6 7.Pd5 Pxd5 8.exd5 Pb8 9.a4 Le7 10.Le2 0–0 11.Ld2 Lf5 12.a5 Pd7 13.0–0 Lg6 14.Lb4 a6 15.Pa3 f5 16.Pc4

Een moderne Sveshnikov waarin wit beter staat op de damevleugel, maar zwart kansen kan krijgen aan de andere kant.

16…Tf6 17.Tc1 Tc8 18.Te1 Lf7 19.b3 Th6 20.Pe3 Lg6 21.c4 e4 22.f4 exf3 23.Lxf3 Pe5

Behalve de toren staan de zwarte stukken nog niet heel erg dreigend naar de witte koning gericht. Toch krijgt zwart binnen een paar zetten een mataanval. Wit wil met zijn volgende zet iets te graag naar veld e6.

24.Pc2? Lg5! 25.Ta1 Lf4! 26.g3 Dg5 27.Kg2 Txh2+!

Na slaan is het mat. Na niet slaan is het dat spoedig ook, dus wit gaf op.

Partij in viewer:

22 augustus: Eindelijk een klassieke titel voor Roebers

Wie is de populairste schaker van Nederland? Het logische antwoord hierop is Anish Giri, maar als je kijkt naar de aandacht in de Nederlandse media is het misschien wel Eline Roebers. Zo hebben in  2026 tot nu toe de Volkskrant, nu.nl, nos.nl, Het Parool, Linda Meiden en het Noordhollands Dagblad  uitgebreide artikelen geschreven met Roebers in de hoofdrol. Ik snap de aantrekkingskracht: ze is jong, een vrouw en heeft al diverse internationale titels behaald.  Bij de meisjes was ze in verschillende leeftijdscategorieën al twee keer wereldkampioen. Dit jaar voegde ze daaraan ook nog een Europese titel voor volwassen vrouwen aan toe. Wat dat betreft is ze de succesvolste Nederlandse schaakster ooit.

Er kan wel een kanttekening gemaakt worden bij de titels: het waren allemaal kampioenschappen in snelle vormen van schaken. Je zou haar de blitz-koningin kunnen noemen, maar zoals ze in het interview in het NHD aangaf: ze wil meer zijn dan dat. Klassiek schaken vindt ze namelijk nog steeds de mooiste vorm van schaken. Een internationale titel had ze daarin echter nog niet gehaald. Gelukkig was er deze maand een kans: in Montenegro werd namelijk het Europees Kampioenschap voor meisjes t/m 20 jaar gespeeld. Roebers wilde daar wel heen om de titel op te halen. Op rating was ze de duidelijke favoriet en dat maakte ze waar. Na een remise in de eerste ronde gaf ze in de zeven rondes erna maar een half puntje af. In de laatste ronde nam ze in een betere stelling remise en pakte zo de ongedeeld eerste plaats. En dus de eerste internationale klassieke titel!

Een belangrijke overwinning was die tegen de nummer drie van de ranglijst, Beber uit Slovenië. Die beheerste het Konings-Indisch niet echt goed en speelde veel te passief. Roebers liet goed zien hoe je dat afstraft.

Eline Roebers – Anja Beber

1.d4 Pf6 2.c4 g6 3.f3 Lg7 4.e4 d6 5.Pc3 0–0 6.Le3 Pbd7?! 7.Dd2 e5?! 8.d5 h6?! 9.0–0–0 Kh7 10.g4 Pe8 11.Ph3

11.h4 a5 12.h5 g5 is positioneel al gewonnen voor wit, die later de damevleugel kan gaan openen om daar te gaan winnen. Maar Roebers speelt liever op de aanval.

11…a5 12.Pf2 Pc5 13.Tg1 Ld7 14.Tg3 g5

Wit heeft nu een aanknopingspunt gekregen op g5 die ze vroeg of laat met h4 zal gaan breken.

15.Le2 Kg6 16.Th1 Lf6 17.Tg2 Th8 18.h4 gxh4 19.Ph3 Lg5 20.f4 exf4 21.Pxf4+ Kh7 22.Ph3 f6

Zwart probeert  tevergeefs de stelling dicht te houden.

23.Pxg5+ fxg5 24.e5! Tf8 25.Dc2+ Kg7 26.e6 Lxe6 27.dxe6 Pxe6 28.De4 Pf4 29.Ld4+ Pf6 30.Pd5 P4xd5 31.Ld3 Tg8 32.cxd5

Zwart gaat haar paard verliezen en gaf daarom op.

Partij in viewer:

29 augustus: Speelde Kasparov vals?

Zowel voetbal als schaken hebben regels over aanraken, maar hoe daarmee wordt omgegaan verschilt. Bij voetbal is het officieel verboden de tegenstander hinderlijk vast te houden. In de praktijk wordt het echter toch vaak gedaan, bij hoekschoppen bijvoorbeeld. Er wordt maar zelden tegen gefloten. Zover ik weet wordt het ook niet als onsportief gezien: het lijkt eerder de norm om deze regel te overtreden.

Bij schaken gelden de regels ‘stuk aanraken is stuk zetten’ en ‘losgelaten is gezet’ en daar hoor je je echt aan te houden. Toch gebeurt het soms dat iemand een aanraakregel overtreedt en ermee wegkomt.  Het helpt dan als je Garry Kasparov bent. Hij speelde in 1994 in Linares tegen Judit Polgar, toen nog maar 17 jaar en debuterend in een toptoernooi. De toenmalige wereldkampioen had in diagram 1 een gewonnen stelling bereikt. Hij speelde zijn paard naar c5, liet het een fractie van een seconde los, zag dat het een blunder was en speelde toen het paard naar f8. Polgar durfde echter niet te claimen en ook de arbiters grepen niet in, waarna Kasparov zelfs nog de partij won.  Videobeelden bewezen achteraf dat het paard losgelaten was (het filmpje staat op YouTube als ‘Kasparov cheats Polgar’). Speelde Kasparov vals? Hijzelf vindt van niet. Zelfs dit jaar in de documentaire over Judit Polgar op Netflix (The Queen of Chess) ontkende hij fout gezeten te hebben. Volgens hem had hij niet gemerkt dat hij het paard had losgelaten. In de schaakwereld wordt het toch op zijn minst als een smet op zijn blazoen gezien. Hoe zouden voetballers erover denken?

Judit Polgar – Garry Kasparov

1.e4 c5 2.Pf3 d6 3.d4 cxd4 4.Pxd4 Pf6 5.Pc3 a6 6.f4 e6 7.Le2 Le7 8.0–0 Dc7 9.De1 Pbd7 10.a4 b6 11.Lf3 Lb7 12.Kh1 Td8 13.Le3 0–0 14.Dg3 Pc5 15.f5 e5 16.Lh6 Pe8 17.Pb3 Pd7 18.Tad1 Kh8 19.Le3 Pef6 20.Df2 Tfe8 21.Tfe1 Lf8 22.Lg5 h6 23.Lh4 Tc8 24.Df1 Le7 25.Pd2 Dc5 26.Pb3 Db4 27.Le2 Lxe4 28.Pxe4 Pxe4 29.Lxe7 Txe7 30.Lf3 Pef6 31.Dxa6 Tee8 32.De2 Kg8 33.Lb7 Tc4 34.Dd2 Dxa4 35.Dxd6 Txc2 36.Pd2

De keuze is reuze hier: Txb2, Pg4, Df4, Dh4, Dg4, allemaal winnende zetten. Het geplande 36…Pc5 was een blunder, al verliest het niet: na 37.Lc6 Dh4 38.Lxe8 Pg4 39.h3 Pf2+ 40.Kg1 Pxh3+ 41.gxh3 Dg3+ is het eeuwig schaak. Ook de partijzet had tot remise moeten leiden.

36…Pf8? 37.Pe4 P8d7 38.Pxf6+?

Polgar was mogelijk zo ontstemd door de actie van haar tegenstander dat ze de partij weer weggeeft, die met 38.h3 te redden was.

38…Pxf6 39.Dxb6 Pg4 40.Tf1 e4 41.Ld5 e3 42.Lb3 De4 43.Lxc2 Dxc2 44.Td8 Txd8 45.Dxd8+ Kh7 46.De7 Dc4

 Na 47.Te1 Df4 is het mat of damewinst, wit gaf daarom op.

Partij in viewer:

Henk Prins

14 augustus:

Enige weken geleden werd de minorpromotie behandeld. Tweezet 1067 werd toen aangeboden om opgelost te worden. Tweezet 1067 is tevens een miniatuur, een probleem met maximaal zeven stukken op het bord.

De tweezet heeft een verleiding. Dat is een bijna goede sleutelzet, maar op één zwarte zet kan wit niet mat zetten. Die verleiding zien we als wit 1. Dc6? als sleutelzet wil gaan proberen.  Na die sleutelzet is zwart in tempodwang. Dit betekent dat er in feite op iedere zwarte zet een matzet voor wit moet zijn. Na 1. … Lxb7 is 2. Db5 mat, na 1. … Dxb6 komt er 2. bxa8D mat, op 1. … Db8  is het mat met 2 Pc8. Helaas is er geen mat na 1. … Dxb7! De sleutelzet is 1. Pc4! Weer is zwart in tempodwang. Nu komt er op 1. … Lxb7 2. Da5 mat, wat een matverandering is t.o.v. de verleiding. Dit geldt ook voor de zet 1. … Db6, waarop nu 2. Dxb6 mat komt en op 1. … Db8 waarop ook 2. Db6 mat komt, maar wel dus een nieuw mat t.o.v. de verleiding. Op de weerlegging van de verleiding 1. … Dxb7  is nu een mat voorzien: 2. Da5. Een boeiende matveranderingsminiatuur.

Een miniatuur in problemen en eindspelstudies heeft te maken met die zeven stukken. De term miniatuur komt ook in partijschaak voor en heeft te maken met een korte partij van minimaal twintig zetten. Daar zijn veel voorbeelden van, de volgende is leuk om na te spelen.

Vaganian – Piasetski

1. Pf3 e6 2 .c4 f5 3. g3 Pf6 4. Lg2 d5 5. 0-0 6. Pc3 c6 7. d3 0-0 8. e4!

Hiermee wordt zwarts centrum aangetast.

8. … Lc7 9. cxd5 10. e5 Pfd7 11. d4 Pb6 12. Pe2 Kh8 13. h4  Le6 14. Pf4 Lg8 15. b3 De7 16. a4 Tc8 

Hoe maakt wit deze partij snel uit, oplossing volgende week.

Opgave 1070

Oplossing van vorige week: Machteld van Foreest maakte de partij uit met 31. Dd7! Txd7 32. Tb8 mat.

21 augustus:

Er bestaan componisten die zo gespecialiseerd zijn, die alleen maar miniaturen maken. Vorige week lieten we al wat moois zien. Een voorbeeld van een mooie miniatuur in de problematiek is ook opgaven 1068 van Jan van Woerden.

1068. Jan van Woerden, mat in twee.

De sleutelzet is 1. Db6! Wit dreigt dan 2. Db2 mat. Als zwart 1. … Kxa1 speelt dan is 2. Db1 mat. Speelt zwart 1. … Ka3 dan geeft wit mat met 2. Db3. Na 1. … Tb8 is het mat met 2. Dxa5. Ziet er knap uit. Het probleem heeft ook nog een schijnspel. Zonder dat de sleutelzet is uitgevoerd heeft Van Woerden al klaar staan, dat er op 1. … Kxa1, een zet waar je eerste naar kijkt, al mat is geregeld namelijk 2. Da3 mat. Hiermee kunnen oplossers op het verkeerde been worden gezet.

Heeft u gezien dat de miniatuur aan een speciale voorwaarde voldoet. De stelling bevat niet alleen zeven stukken, maar ook dat alle stukken maar eenmaal voor komen, uiteraard behalve de koning.

Nieuwe tweezet.

Diagram 1072 is ook een tweezet uit het boekje “De 40 problemen” van Jan van Woerden. Van Woerden verzamelde tien problemen, negen tweezetten en een driezet met de zojuist genoemde speciale voorwaarde.  Daar zal Van Woerden enig zoekwerk voor hebben moet verrichten. Er zitten wel bijzonder knappe werkstukjes tussen. De nieuwe tweezet is dat zeker ook. De tweezet, wit geeft mat in twee, is op te lossen. De oplossing zal volgende week in de rubriek komen.

1071 Miniatuur partij.

De oplossing van de miniatuurpartij van vorige week is:  17. h5! Ld8 18. Ph4! Dd7

29 augustus

In miniaturen worden  thema’s eenvoudig getoond. Begrijpelijk omdat er maar zeven stukken op het bord staan.

De sleutelzet van tweezetminiatuur 1072, die vorige week opgelost kon worden, is 1.Da1! Een mooie sleutelzet van een terugtrekkende witte dame. Na de sleutelzet dreigt er 2.Dh8 mat. De oplosser zal ook ontdekt hebben dat de sleutelzet de zwarte koning een extra vluchtveld geeft. De zwarte koning kan namelijk naar c8 als zwart de lange rokade uitvoert. Na 1. … 0-0-0 is het mat door 2.Da6. Een prachtige switchback of terugkeer van de sleutelzet. Na 1. … Lc5 of 1. …  Ld4 speelt de witte dame naar een ander hoekveld: 2. Dxa8 mat.

Een terugtrekkende witte dame is ook te zien in de miniatuur van F. Palatz en E. Schütte.

Deze mat- in -vier zetten kreeg ik spontaan opgestuurd door een trouwe volger van deze schaakrubriek. Het is dan wel een oud werkstukje van 1936, maar de miniatuur spreekt mensen nog steeds aan in 2026. De sleutelzet is 1.Db1! Wit dreigt nu 2.Db3 Kc6 3.Dd5 mat. Wit speelt dus in de dreiging de sleutelzet weer terug. De vergelijking met 1072 is dus dubbel, zowel de terugtrekking als ook de switchback. Feitelijk moet wit eerst een tempo verliezen om tot winst te komen. De varianten zijn: 1. … Kc4 2.Db2 Kc5 3.Db3 Kc6 4.Dd5 mat en 1. … Kc6 2.Dd3 Kc5 3.Db3 Kc6 4.Dd5 mat.

Nieuw probleem

Diagram 1073 is, evenals 1072, ook een tweezetminiatuur uit het boekje “De 40 problemen” van Jan van Woerden. De stelling bevat niet alleen zeven stukken, maar ook dat alle stukken maar eenmaal voor komen, uiteraard behalve de koning.  De compositie is van de bekende schaker en problemist Henri Weenink (1892-1931). Bespreking volgt later.

Memo

De inzendtermijn van de zomerschaakpuzzel ( https://schaaksite.nl/2026/07/02/rd-schaakpuzzel-zomer/ ) loopt bijna af. Inzendingen uiterlijk tot en met 1-9-2026.

Nick Maatman
   

29 augustus: Eigenwijs of geniaal

Het Nederlands kampioenschap schaken werd dit jaar gehouden in Aalsmeer. Hier slaagde Machteld van Foreest erin om haar titel te verdedigen bij de vrouwen. Helemaal vanzelf ging dit niet. In de halve finale tegen Zhaoqin Peng kwam ze meermaals heel erg goed weg. Maar in de finale tegen Anne-Maja Kazarian was ze oppermachtig.

In de algemene categorie ging de titel verrassend naar Sergei Tiviakov. In de finale was hij na een barrage te sterk voor Liam Vrolijk, waardoor Tiviakov zijn vierde landstitel in de wacht wist te slepen.

Tijdens de prijsuitreiking greep Tiviakov triomfantelijk de microfoon, om een lange excentrieke speech te geven. Hij wees allereerst op de vooruitgang van de organisatie. Want niet alle voorgaande edities konden op zijn goedkeuring rekenen: “In Utrecht was het vreselijk”. De spelers zaten in Aalsmeer in een comfortabel hotel, waarbij ze ook goed te eten kregen.

Ook wil Tiviakov dat de Nederlandse titel weer wat gaat betekenen. Hij dacht hierbij bijvoorbeeld aan een toezegging tot een plaats in het Olympiade team. Want voor de meeste evenementen is bij de Nederlandse schaakbond de rating leidend.

Ten slotte wees Tiviakov op de Groningse hegemonie, door de twee Groningse winnaars. Ook in eerdere jaargangen gaf hij aan het niet erg te vinden als hij zelf niet won, als hij de titel wel kon laten aan ‘zijn studenten’.

In zijn hoogtijdagen maakte Tiviakov deel uit van de wereldtop. Hij maakte furore door een ongeslagen reeks te boeken van liefst 110 partijen. Nog altijd heeft hij zijn eigen kijk op het spelletje. Openingen als het Scandinavisch of de Fort Knox variant staan tegenwoordig vooral te boek als snelschaakopeningen. Maar Tiviakov verdedigt ze nog altijd met verve.

In zijn boekenserie Rock Solid Chess doet Tiviakov zijn schaakgeheimen uit de doeken. Hierbij wordt nogal eens afgeweken van het oordeel van de computer. Neem de pionstructuur van drie tegen twee op de damevleugel, waarbij zwart een pionnetje meer heeft in het centrum. Deze structuur ontstaat veelvuldig via de Siciliaanse Alapin of de Franse Tarrasch. De computer is van mening dat zwart hier bijzonder weinig te vrezen heeft. Daar trekt Tiviakov zich niets van aan, want hij gelooft nog altijd in de kansen van wit. Toch blijken zijn strategieën in de praktijk vaak wel bijzonder goed uit te pakken. Is hij vooral eigenwijs of eigenlijk gewoon geniaal?

Wie goed oplette zag dat Tiviakov zijn openingsaanpak dit jaar voor het eerst toch wat meer heeft aangepast aan de voorkeuren van de computer. In de halve finale won Tiviakov zeer overtuigend van Erik van den Doel.

Sergei Tiviakov – Erik van den Doel
1.e4 e5 2.Pf3 Pc6 3.Lb5 a6 4.La4 Pf6 5.d3

Typisch Tiviakov. Hij vermijdt graag de grote theoretische hoofdvarianten.

5…b5 6.Lb3 Lc5 7.Lg5 h6 8.Lh4 Le7 9.Pbd2 d6 10.c3 Pa5 11.Lc2 c5 12.d4 exd4 13.cxd4 0–0 14.0–0 Lg4 15.dxc5 dxc5 16.De1!?

Tot dusver houden beide spelers elkaar in evenwicht. Door de dreiging van 17.e5 gevolgd door De4, grijpt wit nu geleidelijk het initiatief.

16…Ph5

Beter was 16…Pd7! Na 17.Lxe7 Dxe7 18.e5 Tae8 19.De4 kan zwart de problemen oplossen met 19…f5!.

17.Lxe7 Dxe7 18.e5 Tad8 19.b3!? f5 20.h3 Lxf3 21.Pxf3 Pc6 22.Td1 Pb4?

De coördinatie raakt bij zwart zo ver te zoeken.

23.Txd8 Dxd8 24.Db1! Pf4 25.Lxf5 Pe2+ 26.Kh2 Pc3 27.Le6+

Door dit tussenschaakje dringt wit beslissend binnen.

27…Kh8 28.Dg6 Dd3 

29.Ph4!

Was deze zet gemist door de zwartspeler? De stelling stort ineens helemaal in.

29…Dxf1 30.Pf5

Schaakmat is onafwendbaar. 1–0

Partij in viewer:

Hans Ree & Hans Böhm

Lees de rubriek van Hans Ree in De Groene Amsterdammer op: https://www.groene.nl/auteur/hans-ree (voor niet-abonnees alleen op vrijdag van verschijning gratis)

Hans Böhm plaatst zijn rubriek voor de Telegraaf op zijn eigen website: https://www.hansbohm.com/2013/?cat=13

Vandaag een historische aflevering. Zes partijfragmenten uit september 1926. Doet u het beter dan Aljechin en Botwinnik?

Volgende week een uitleg hoe ik met software dit soort fouten snel uit een hele berg partijen haal zonder ze allemaal zelf zet voor zet te analyseren.

Zes stellingen van de wereldtop, bedenk bij elke stelling de gespeelde en de betere zet, die in “wit op wit” zijn weergegeven. Selecteer die gebieden om ze leesbaar te maken. Volledige partijen met Stockfish-commentaar in de viewer onder de diagrammen.

Geef uzelf 1 punt voor het vinden van de gespeelde (mindere) zet en 2 punten voor de betere zet.  Maximale score: 18 punten. Vermeld trots uw hoge score in de commentaren hieronder.

Proassi/Piacenti, R/A-Alekhine, Alexander Alekhine consultation sim Buenos Aires 1926.09.07 1-0 Zetnr. 25 Gespeeld: Rg6 Beter: g6	Botvinnik, Mikhail-Rabinovich, Ilya Leontievich North-West Region Semifinal B Leningrad 1926.09.03 0-1 Zetnr. 21 Gespeeld: Qf5 Beter: Qh4
Proassi/Piacenti, R/A-Alekhine, Alexander Alekhine consultation sim Buenos Aires 1926.09.07 1-0 Zetnr. 34 Gespeeld: Qc8 Beter: f3	Botvinnik, Mikhail-Rabinovich, Ilya Leontievich North-West Region Final Leningrad 1926.09.17 1/2-1/2 Zetnr. 25 Gespeeld: Rxe7+ Beter: Rxg7
Proassi/Piacenti, R/A-Alekhine, Alexander Alekhine consultation sim Buenos Aires 1926.09.07 1-0 Zetnr. 36 Gespeeld: f3 Beter: Qg6+	Alekhine, Alexander-Colman Lerner, L. Alekhine sim clock +8-0=0 Buenos Aires 1926.09.11 1-0 Zetnr. 23 Gespeeld: Qd5 Beter: f3

Partijen in de viewer: