Dat is leuk bedacht, ayacucho. Het zou inderdaad op die manier geïmplementeerd kunnen zijn. Maar dat is natuurlijk geen noodzakelijkheid. Er zijn ook schaaksites waarbij de pre-move niet is toegestaan, zoals playok.com.

Daarnaast roept jouw hypothese ook de volgende vraag op: indien pre-moves een logisch voortvloeisel zouden zijn van de manier waarop een schaakserver is gebouwd, waarom wordt het aantal pre-moves dan beperkt tot één? Waarom dan ook niet twee, drie of een onbeperkt aantal pre-moves toestaan?

Het antwoord is: dit is gewoon een keuze van de ontwerper van de schaakserver. Andere keuzes hadden ook gemaakt kunnen worden en zullen ook in de toekomst nog steeds gemaakt kunnen worden.

Dat is allemaal prima. Ik pleit er helemaal niet voor om de pre-move af te schaffen. Naast het feit dat een dergelijk pleidooi zinloos zou zijn, interesseert het me verder ook niet.

Ik constateer slechts dat het internetschaak op chess.com op zóveel punten afwijkt van het FIDE-reglement dat je eigenlijk niet meer kunt spreken van het normale schaakspel. Internetschaak op chess.com is een schaakvariant, evenals bughouse, king of the hill, automic chess, enzovoorts.

In dit verband herinner ik me nu opeens de plannen die onlangs door de KNSB zijn voorgesteld, om eventueel een deel van de competitie in het komende seizoen via internet te laten spelen. Geen idee of dit doorgaat, maar het zou in elk geval wel in strijd zijn met het eigen competitiereglement van de KNSB, waarin immers staat voorgeschreven dat gespeeld moet worden volgens het schaakreglement van de FIDE.

Ik ben het met Eric César eens dat dit een andere vorm van schaken is, zoals correspondentieschaak. Dat is trouwens ook volledig veranderd door de komst van de computer. Ik speelde het nog in de tijd dat we met vrienden en een krat bier de stellingen bekeken en analyseerde. 

Ik denk dat de pre-move wel inherent is aan internetschaak. Ergens online op een server draait een schaakprogramma. Mijn idee is dat het schaakprogramma kijkt in postbusA van spelerA 1000 keer per seconde of er al een zet is ge-arriveerd. Is er een zet dan wordt deze uitgevoerd en postbus leeggemaakt, daarna is de andere speler aan de beurt.

Als het schaakprogramma elke 1e keer (per beurt) in de brievenbus kijkt dan zijn er 2 mogelijkheden:
1] er is een zet aanwezig, dan is dit een pre-move, ge-arriveerd toen schaakprogramma hiervoor met de andere speler bezig was;
2] er is geen zet, geen probleem, schaakprogramma kijkt elke 1/1000e seconde totdat zet ge-arriveerd is;
Voor het schaakprogramma maakt het niet uit of de zet een pre-move is of niet, of de zet er al was of dat schaakprogramma even moest wachten,
immers alle zetten worden omstebeurt uitgevoerd door schaakprogramma!

Ik denk dat de pre-move bij toeval ontstaan is door de gekozen architectuur schaakprogramma/postbussen, die omdat hij verdieping brengt, een blijvertje is geworden.
Verdieping omdat speler eerst zijn eigen stelling moet beoordelen, daarna de stelling van zijn tegenstander inclusief zijn gespeelde zet,
om zo de meest waarschijnlijke zet van zijn tegenstander te kunnen voorspellen en daarna alweer zijn eigen volgende zet, de pre-move. Dit gebeurt allemaal in een split second in het hoofd van een speler. Dit is een vaardigheid die je kunt oefenen en dus leuk is en kunt vergroten als je heel veel online kleine partijtjes speelt. Zie GM Hikaru Nakamura.

De pre-move zorgt voor spanning, spektakel en drama, en vaak dat partijen tot het eind spannend blijven en dat ik vaak dik gewonnen partijen met >20+ materiaal toch nog verlies ha ha ha. Het zij zo!
In het voetbal hoor ik ze ook altijd praten over dat een wedstrijd, toernooi of competitie tot het eind spannend moet blijven.
Logisch! Sport en spel bestaan louter bij de gratie dat spelers en toeschouwers er plezier, lering en vermaak aan ontlenen.

Dus ik denk niet dat de pre-move afgeschaft wordt. Het verbaast mij wel zojuist dat er op lichess.org bij voorkeuren->spelgedrag een nee/ja knop “Vooraf-zetten (spelen tijdens beurt tegenstander)” is. Waarom zou je de pre-move willen afzetten terwijl je niet weet of je tegenstander dat ook gedaan heeft?

Nee, de kwestie is nu juist dat de spelregels niet hetzelfde zijn gebleven. De “uitvoeringsregels” zijn onderdeel van deze spelregels. Afwijkingen 6 en 10 kun je zelfs opvatten als hulp van buitenaf en dat is bij het echte schaken altijd verboden.

Ook tafeltennis is een leuk spel. Niemand zal echter beweren dat dit eigenlijk hetzelfde is als gewoon tennis, maar dat alleen de uitvoeringsregels anders zijn, omdat dit nu eenmaal inherent is aan de afmetingen van de tafel. Nee, tafeltennis en tennis zijn twee verschillende spellen.

En zo is ook “internetschaken”, om het zo maar te noemen, een ander spel dan schaken. Ook computerschaak en correspondentieschaak zijn, net als internetschaken, varianten op het echte schaken.

Het is hetzelfde spel, immers de spelregels zijn hetzelfde gebleven! De uitvoeringsregels zijn wel aangepast aangezien we op een computer een schaakprogramma spelen dat ergens online op een server draait. 1 en 2 zijn daardoor overbodig geworden, pre-move, 3 en 4 zijn 3 manieren om een zet door te geven aan het schaakprogramma, de andere doet het schaakprogramma voor de spelers, zodat nagenoeg alleen het denken is overgebleven voor de spelers. Laat dat nu net het leukste van schaken zijn. En misschien wordt er ooit nog iets gevonden dat de muis overbodig maakt.

Voor sommige dingen klopt dat inderdaad, maar niet voor pre-moves. Deze zijn juist niet inherent aan internetschaak.

De mogelijkheid van pre-moves is een bewuste keuze, niet inherent maar expliciet geprogrammeerd, waarbij dus is afgeweken van het standaard schaakreglement zoals dat al zo’n 500 jaar wordt gespeeld.

Andere niet-inherente maar opzettelijke afwijkingen van de schaakregels zijn:

• Aanraken is zetten geldt niet
• Een aangeraakt stuk hoeft niet te worden geslagen
• De “halve pre-move” zoals hierboven vermeld
• De “hovering” zoals hierboven genoemd (met een opgepakt stuk alvast “zweven” boven een veld terwijl je niet aan zet bent).
• De verplichting zelf de klok in te drukken geldt niet (dit gaat automatisch)
• De automatische correctie van een illegale zet
• De automische verplaatsing van de toren bij een rokade
• De automatische verwijdering van een en passant geslagen pion
• De automatisch promotie tot dame
• Na het aanraken van een stuk laat het programma zien naar welke velden dat stuk verplaatst kan worden.

Al deze afwijkingen zijn er natuurlijk voor het gebruikersgemak. Sommigen zijn vanzelfsprekend, maar niet allemaal. Er valt best wat voor te zeggen om pre-moves niet toe te staan. Vroeger zag je ook wel eens de optie dat een aangeraakt stuk automatisch gezet werd indien dat stuk precies één zetmogelijkheid had. Maar ik weet niet of dit nog wordt gebruikt, want dat lijkt toch een beetje op “helpen”.

Om dit in het extreme te trekken: in een stelling waarbij er slechts één zet mogelijk is, zou je het zo kunnen maken dat deze zet dan ook meteen automatisch wordt uitgevoerd. Of dat de speler alleen het bord hoeft aan te raken. Maar dit gaat blijkbaar te ver, want er is geen enkele site waarop dit is geïmplementeerd.

chess.com is een onafhankelijk en commercieel bedrijf dat losstaat van de FIDE. Het staat bedrijf uiteraard geheel vrij om een eigen variant op het schaakspel aan te bieden. En blijkbaar zijn er veel schakers die dat leuk vinden. Prima, maar het is dus niet het schaakspel dat al sinds de middeleeuwen wordt gespeeld. Het is een ander, nieuw spel.

Ik heb er veel ervaring mee op Lichess. Met een apart account speel ik zo nu en dan een eigen blitz challenge: proberen een strike te maken van 100 overwinningen. Met een 1900 – 2000 rating heb ik mijn seek staan op 1100-1400. Die 2759 van de genoemde Bloodgood gaat nooit lukken want ik heb nu al vaak 3 overwinningen nodig voor 1 punt, laat staan als je ver boven de 2000 zou komen. M’n challenge is overigens nog niet gelukt, die bleef een paar weken geleden steken op 99… 😞

Meneer Bloodgood weersprak dit overigens. Volgens hem had hij de Amerikaanse schaakbond al vroeg ingelicht over deze anomalie, maar werd er vervolgens jarenlang geen actie op ondernomen. Ik weet niet in hoeverre je een ex-‘con artist’ hierbij moet vertrouwen, maar misschien kan Han Schut eens uitzoeken of er ooit een brief van die strekking bij de bond ontvangen is.

Overigens zat Bloodgood precies één punt achter de rating van Fischer op het moment dat die stopte met schaken. Een zeker gevoel voor respect had hij dus wel.

In de jaren negentig gebruikte Claude Bloodgood deze methode om een rating van 2759 te krijgen. Hij zat wegens moord in de gevangenis en speelde uitsluitend tegen andere gevangenen die het spel net geleerd hadden. Telkens één punt erbij telt toch aan.

Ik vind zelf het meest hinderlijke dat wanneer je (al enige tijd) aan zet bent, er ineens een remiseaanbod in je scherm floept.