Lange tijd stond Dennis Metekohy stevig op de eerste plaats, terwijl Holtrop de laatste partij speelde tegen Krine Faber en daarin na 78 zetten als overwinnaar tevoorschijn kwam.  De finale van dit toernooi liep dan ook van januari 2025 tot eind september 2026.  Het mooie aan deze AOW toernooien is dat alle NBC leden zich kunnen inschrijven en zo kans maken op de eindoverwinning.

De eindstand: 1) Bernard Holtrop; 2) Dennis Metekohy; 3) Krine Faber.

Het toernooi heeft weer vele partijen opgeleverd om te bestuderen en lering uit te trekken.

Alexander Bagrationi. Bron: Wikimedia commons

Stichting Amsterdam Chess Open, organisator van het grootste weekendschaaktoernooi van Europa, gaat de toernooiregels aanpassen. Spelers die uitkomen voor schaakclubs die gevestigd zijn in gebieden die volgens het Internationaal Gerechtshof onrechtmatig bezet zijn, kunnen daardoor voortaan niet meer deelnemen. De maatregel volgt op de controverse rond de Israëlische grootmeester Alexander Bagrationi, nadat de organisatie werd geconfronteerd met informatie over zijn betrokkenheid bij schaakclubs in Israëlische nederzettingen op de Westelijke Jordaanoever.

Het Amsterdam Chess Open vindt dit jaar plaats van 23 t/m 25 oktober in de Apollohal in Amsterdam-Zuid. Tot voor kort werd deelnemerslijst aangevoerd door de grootmeesters Loek van Wely, Max Warmerdam en Alexander (Aaron) Bagrationi. Over die laatste speler is discussie ontstaan.

Controverse rond Bagrationi

Bagrationi is geen onbekende in het Nederlandse schaakcircuit. Eerder speelde hij onder andere op het Noteboomtoernooi, het Amsterdam Chess Open, het HSG Open en het HWP InHolland Weekendtoernooi.

Alexander Bagrationi, geboren in Ternopil in Oekraïne, raakte in zijn twintiger jaren sterker betrokken bij het Joodse geloof. In 2011 nam hij deel aan een zomerschool op een jesjiva in de buurt van Moskou, waar hij in contact kwam met Mikhail Nedobora, een eveneens Joods-Oekraïense schaker. Nedobora was al eerder naar Israël geëmigreerd en zou Bagrationi hebben geïnspireerd om eveneens naar Israël te gaan.

Niet lang daarna kwam Bagrationi via de Masa Israel Journey op uitwisseling in Israël terecht. De Masa Israel Journey is een door Israël ondersteund programma voor Joodse jongeren uit de diaspora. Tijdens zijn verblijf studeerde Bagrationi onder meer aan een jesjiva van Machon Meir, een religieus-zionistische organisatie. Machon Meir beschouwt Joodse vestiging in het Land Israël als een belangrijke religieuze opdracht en rekent ook Judea en Samaria, de Hebreeuwse benaming voor de Westelijke Jordaanoever, tot het Bijbelse Land Israël. De organisatie heeft zich uitgesproken tegen territoriale deling van het land en tegen overdracht van delen daarvan aan een Palestijnse staat.

Kampioenschap met Elitzur Elkana

Tijdens zijn verblijf in Israël stonden de schaakactiviteiten van Bagrationi niet stil. Hij ging spelen voor Elitzur Elkana, een club uit Elkana, een Israëlische nederzetting op de Westelijke Jordaanoever. De toevoeging van Bagrationi aan het eerste team leverde een krachtige kwaliteitsimpuls, want mede dankzij zijn inspanningen promoveerde Elkana als eerste team van de Westelijke Jordaanoever naar de Liga Leumit, de hoogste schaakdivisie van Israël.

Inreisverbod

Nissan Slomiansky, het Knessetlid dat Bagrationi aan een legale verblijfsstatus hielp. Bron: Wikimedia commons

Later dat jaar besloot Bagrationi definitief naar Israël te verhuizen. Bij zijn aanvraag verstrekte hij echter vervalste documenten waardoor hij een inreisverbod kreeg. Volgens Bagrationi zelf waren de documenten door zijn vader en broer ingediend en heeft hij deze documenten nooit ingezien.

Een aantal jaar mocht hij het land niet in. Dankzij de bemiddeling van Haggai Frank, voorzitter van de schaakclub in Elkana, en het Knessetlid Nissan Slomiansky werd zijn inreisverbod uiteindelijk opgeheven en kon hij in 2017/2018 naar Israël komen. Slomiansky was een prominente voorstander van de Israëlische nederzettingen op de Westelijke Jordaanoever. Hij was medeoprichter van de religieus-zionistische beweging Gush Emunim en stond van 1981 tot 1998 aan het hoofd van de lokale raad van Elkana.

Vanaf 2018 speelde Bagrationi opnieuw in Israël, waar hij onder meer het Open Kampioenschap van de stad Jeruzalem 2018 won.

In 2019 besloten hij en zijn familie naar Duitsland te verhuizen. Toch bleef hij betrokken bij het Israëlische schaakleven. In 2020 veranderde hij zijn federatie naar Israël.

Elitzur Shomron

Ook in 2026 speelde Bagrationi nog partijen voor Elitzur Shomron, een schaakclub die gevestigd is in Sha’arei Tikva, een Israëlische nederzetting op de Westelijke Jordaanoever. Op de site van de gemeente Shomron werd in 2024 nog verslag gedaan van de goede prestaties van het eerste team en de jeugdteams. Het schaakteam wordt in de (Google Translate)-vertaling “The team representing the Shaar Shomron local council” genoemd.

En dat is niet oncontroversieel. Het Internationaal Gerechtshof oordeelde in 2024 dat de Israëlische nederzettingen in de Westelijke Jordaanoever en Oost-Jeruzalem en het daarmee samenhangende regime in strijd zijn met het internationaal recht. Het Hof oordeelde daarnaast dat Israëls voortdurende aanwezigheid in het bezette Palestijnse gebied onrechtmatig is en dat Israël nieuwe nederzettingsactiviteiten onmiddellijk moet beëindigen. Het Hof stelde bovendien dat andere staten de illegale bezetting niet als rechtmatig mogen erkennen en geen hulp of bijstand mogen verlenen bij het in stand houden van de door Israël gecreëerde situatie. Ook moeten staten onderscheid maken tussen Israël en het sinds 1967 bezette Palestijnse gebied.

Ligging Sha’arei Tikva en Elkana, bron: Wikimapia

Kolonisten voortaan verboden

Tegen deze achtergrond hebben schakers hun zorgen geuit bij de organisatie van het Amsterdam Chess Open. Nadat de organisatie met concrete informatie over Bagrationi werd geconfronteerd, pakte bestuurslid Marjolein Aarten pakte de kwestie op. De stichting deed vervolgens navraag bij The Rights Forum, een mensenrechtenorganisatie. Volgens het ACO bevestigde The Rights Forum dat de aangeleverde informatie over de betrokkenheid van Bagrationi bij de betreffende clubs klopte. Ook had The Rights Forum geadviseerd Bagrationi niet toe te laten tot het toernooi. Zo ver kwam het overigens niet, Bagrationi heeft zich vrijwillig uit het toernooi teruggetrokken.

De kwestie heeft Stichting Amsterdam Chess Open ertoe gebracht haar beleid voor toekomstige toernooien aan te scherpen. Hierbij wordt het toernooireglement zo aangepast dat spelers die uitkomen voor een club die gevestigd is in een gebied dat volgens het Internationaal Gerechtshof onrechtmatig bezet is, niet aan het toernooi kunnen deelnemen. De maatregel geldt dus niet enkel voor de Westelijke Jordaanoever, maar wereldwijd.

Daarmee wil de organisatie voorkomen dat bij toekomstige inschrijvingen opnieuw onduidelijkheid ontstaat over de vraag hoe moet worden omgegaan met spelers die uitkomen voor clubs in dergelijke gebieden. De nieuwe bepaling zal juridisch worden getoetst en per 1 januari 2027 ingaan. Volgens het ACO sluit het beleid aan bij het advies van het Internationaal Gerechtshof van 19 juli 2024 en bij het Nederlandse beleid ten aanzien van activiteiten in de bezette gebieden. De organisatie benadrukt dat het hierbij niet gaat om een oordeel over individuele spelers, maar om een algemene regel voor deelname.

Reactie Alexander Bagrationi

In een reactie op het artikel benadrukt Bagrationi dat zijn betrokkenheid bij de Israëlische schaakclubs volgens hem uitsluitend voortkwam uit zijn liefde voor het schaken en niet bedoeld was als politieke boodschap. Hij benadrukt dat onderscheid moet worden gemaakt tussen zijn sportieve activiteiten en zijn persoonlijke overtuigingen en juridische vragen over de status van gebieden. Het spelen voor een schaakclub betekent volgens hem niet dat hij een gemeente vertegenwoordigt of de politieke standpunten of besluiten van een lokale overheid onderschrijft. Hij vindt daarom dat politieke standpunten niet aan hem moeten worden toegeschreven op basis van het enkele feit dat hij voor een bepaalde club heeft gespeeld.

Bagrationi wijst er daarnaast op dat de clubs waarvoor hij in Israël speelde officieel door FIDE zijn erkend. Eventuele vragen over de legitimiteit van die erkenning zouden volgens hem aan de FIDE moeten worden gesteld en niet aan hem persoonlijk.

Over zijn deelname aan het Amsterdam Chess Open stelt Bagrationi dat hij al begin september wist dat hij vanwege familieverplichtingen niet aan het toernooi zou kunnen deelnemen, maar dat hij was vergeten dit aan de organisatie door te geven. Hij zegt dat hij daarom dit jaar niet van plan was om in Amsterdam te spelen en dat de discussie over zijn deelname volgens hem voorkomen had kunnen worden. Over een eventuele deelname aan een volgende editie schrijft hij dat hij hoopt daar volgend jaar wel tijd voor te kunnen maken.

English summary
The Amsterdam Chess Open, one of Europe’s largest weekend chess tournaments, will amend its regulations following controversy surrounding Israeli grandmaster Alexander Bagrationi. The tournament organization plans to exclude players who represent chess clubs based in territories that the International Court of Justice has determined to be unlawfully occupied. The decision follows concerns raised about Bagrationi’s involvement with Elitzur Elkana and Elitzur Shomron, chess clubs based in Israeli settlements in the West Bank. After reviewing the information and consulting human-rights organization The Rights Forum, the organizers concluded that the information was accurate. The Rights Forum also advised against allowing Bagrationi to participate. Bagrationi subsequently withdrew from the 2026 tournament himself.

The new policy will apply not only to the West Bank but to any territory whose occupation has been determined to be unlawful by an international court, and will take effect from 1 January 2027 following legal review. The organizers emphasize that the measure is a general participation rule rather than a judgment about individual players. Bagrationi, in his response, rejects the suggestion that his involvement with the Israeli clubs was political, saying that he played for them because of his love of chess and that playing for a club does not mean endorsing the political positions of the municipality where it is based. He also points out that the clubs are officially recognized by FIDE and says that questions about their recognition should be addressed to FIDE.

Journalistieke verantwoording

• Dit artikel is volledig tot stand gekomen door vrijwilligerswerk. Er is geen vergoeding betaald.
• De biografische informatie over Bagrationi is ontleend uit openbare bronnen, waaronder een artikel in het Hebreeuwse tijdschrift Matzav HaRuach.
• Aan alle betrokken personen is in het kader van hoor- en wederhoor een reactie gevraagd. Deze reacties zijn verwerkt in het artikel.

Reacties onder het artikel dienen inhoudelijk te blijven. Racisme, antisemitisme of discriminatie worden niet getolereerd en kunnen tot sancties leiden, waaronder verwijdering van comments of verdere maatregelen.

In 1957 was de eerste partij van een schaakprogramma op een IBM computer tegen een menselijke schaker. Toen verloor de computer nog eenvoudig. In 1997 verloor de wereldkampioen schaken Garri Kasparov een match tegen Deep Blue met 2½ – 3½. Deep Blue en de opvolgers Fritz en Stockfish schaakten zo verschrikkelijk goed, omdat ze veel sneller en veel dieper varianten konden uitrekenen dan menselijke schakers. Ik schreef er al eerder over in Schaken met computers 2.

Eind 2017 kwam opeens AlphaZero, die door middel van Artificial Intelligence (AI) gewoon even op een middag miljoenen schaakpartijen tegen zichzelf speelde, op deze manier steeds beter ging spelen en daarna in staat was om Stockfish 8 te verpletteren in een test. Voor alle duidelijkheid: AlphaZero gebruikte geen openingen-, eindspelen- of partijen-databases om te leren schaken. Het experiment was juist om zonder (zero) kennis vooraf schaken te leren!

Het leervermogen van AlphaZero is gebaseerd op neurale netwerken. Die waren reeds in de jaren 80 uitgevonden om de neuronen van het menselijk brein te imiteren. Maar pas in deze eeuw werden computers snel genoeg om met neurale netwerken bijvoorbeeld te leren schaken.

Lees verder: https://www.waagtoren.nl/2026/10/02/schaken-met-computers-4/

Even snel iets over de oudste toernooien (opa vertelt): daar was nog geen fancy software die je door de stad leidde, maar papieren plattegronden en fietskoeriers die uitslagen ophaalden en indelingen rondbrachten, gebaseerd op het wonderlijke fenomeen naijlend Zwitsers. Zie dit stuk van Peter Doggers over Amsterdam 2016. En onderstaande foto komt van deze fijne old-school site over het Roosendaalse kroegentoernooi, waar niet alleen bord- maar ook leutpunten bepaalden wie er won!

1999!

Ook zonder Google Maps kon je de weg vinden in de Pijp (foto Peter Doggers)

Zo werkt het niet meer: tegenwoordig hebben we Stickchess, en niet alleen is indelen en navigeren een stuk gemakkelijker geworden, ook is er inmiddels iets van een archief. Daarvoor heb ik Stefan Kuipers even lastiggevallen, die een CSV-bestand produceerde waar ik een vrolijk avondje mee heb gestoeid. Eigenlijk is dat bestand een grote steekproef: niet elk kroegloperstoernooi loopt via Stickchess (zo organiseert Hoogland al 30 jaar een fraai viertallentoernooi), veel toernooien zijn in de loop der tijd overgestapt en cijfers zijn niet altijd goed vergelijkbaar. Maar niet getreurd, er zit genoeg leuk spul in voor een duik in de geschiedenis en mogelijk voor een verklaring. Allereerst een beetje van Stickchess en een beetje van mij: hoe oud zijn die toernooien eigenlijk?

Eigenlijk zien we hier een mooie tweedeling: toernooien als Amsterdam, Delft en Leiden gaan al heel lang mee, de laatste jaren zijn er diverse toernooien bijgekomen die ook meteen een flinke omvang hebben. Een blik op de grootste kroegloperstoernooien in Stickchess:

Dat zijn flinke (en recente) aantallen! Het gemiddelde eendaagse toernooi komt daar niet bij in de buurt… Nu weet ik uit eigen ervaring dat de belangstelling vaak nog veel groter is, maar je moet de deelnemers ook kwijt kunnen, en dat hangt weer sterk af van het aantal cafés dat mee wil doen. Waar is de variatie eigenlijk het grootst?

And the winner is… Delft! Ook mooi om te zien dat relatieve nieuwkomers Utrecht en Dordrecht meteen een flink aantal locaties weten te ritselen. Zo kan Dordrecht (10 oktober, schrijf snel in!) 200 man kwijt, evenveel als bij het decenniaoude Kroeg en Loper uit Leiden.

Leuke cijfers, maar nog geen verklaring van de inderdaad stormachtige groei. Daar komen we toch wat meer in het kwalitatief onderzoek terecht, al denk ik een belangrijke factor te zien: kroegloperstoernooien zijn aantrekkelijker voor niet-clubschakers dan ‘gewone’ toernooien. Stefan waarschuwde mij al dat Stickchess dit niet altijd goed kan zien, maar wel steeds beter, dus hierbij de % clubschakers van de meest recente kroegloperstoernooien:

Dat zijn best grote aantallen: in Utrecht dus pakweg een derde van buiten de clubs! Dat wordt vooral verklaard door het succesvolle Beer and Chess: een grote groep niet-clubschakers die graag een potje in het café doen. Ook zagen we veel duo’s met een club- en een huisschaker, bijvoorbeeld stelletjes of ouder/kind. Wat niet uit deze cijfers blijkt is dat veel inactieve clubschakers wel te porren zijn voor zo’n middagje binnenstad. En wat ik uit de gesprekken na afloop hoorde, was dat voor hen vooral de ontspanning en de prima sfeer (geen wedstrijdleider nodig) telde. In andere steden wisselt de omvang, al met al is het wel een substantiële groep.

Er wordt hier wel eens gesomberd over het georganiseerde schaken: heeft dat wel toekomst? Nu maak ik me daar niet zo’n zorgen over, maar er lijkt dus ook een mogelijkheid om een heel andere groep aan te boren, door het bieden van een omgeving die bij hen past. Immers, was schaken niet altijd een cafésport en past al dat serieuze aanbod daar wel helemaal bij? En als dat zo is, waarom zijn stille zaaltjes dan de standaard? Ik vind het stof tot nadenken.

(met dank aan Stefan voor de cijfertjes en Merijn voor het vinden van Peters artikel)

2026: een blik van boven in Utrecht (foto Harry Gielen)

https://jeugdjournaal.nl/artikel/2632959-meisje-van-11-kan-megagoed-schaken-weer-een-hoger-niveau-gehaald

https://nos.nl/artikel/2632933-brits-schaakwonder-11-behaalt-als-jongste-ooit-titel-vrouwelijke-grootmeester

https://www.nu.nl/sport-overig/6411314/britse-schaaksensatie-11-kroont-zich-tot-jongste-vrouwelijke-grootmeester-ooit.html

https://www.rtl.nl/nieuws/opmerkelijk/artikel/5655982/britse-scholiere-jongste-vrouwelijke-grootmeester-ooit

Ja, we zitten in een uithoek van het land.
En ja, woensdag is niet de meest gunstige uitgaansavond.
Maar wie maalt daarom als hij aanwezig kan zijn bij Zeelands eerste Chess and Jazz, georganiseerd door de Oost-Souburgse schaakvereniging SKS die komende maand 50 jaar bestaat?!

Velen zullen SKS al kennen uit de KNSB-competitie, of als het klubje achter het Open Zeeuws Snelschaken, het Schaakpooltoernooi, het kroegentoernooi in Vlissingen, het kroegentoernooi in Middelburg, het Oliebollentoernooi, het Pepernotentoernooi et cetera et cetera… Aan dat lijstje voegen we nu dus een avond schaken onder het genot van live jazzmuziek toe.

Woensdagavond 21 oktober. Mis het niet!

En niks zuinige Zeeuwen: toegang is gratis!

Alle info kunt u op de website SKS vinden.

Wekelijks publiceren we de schaakrubrieken van Dimitri Reinderman voor HDC Media, Henk Prins voor het Reformatorisch Dagblad, Nick Maatman voor Dagblad van het Noorden / Leeuwarder Courant en Hans Ree in de Groene Amsterdammer.

Dimitri Reinderman | Henk Prins | Nick Maatman | Hans Ree & Hans Böhm

Dimitri Reinderman

5 september: Van grootmeesterteam naar vijfde klasse

Magnus uit Schagen was lang een typische amateurclub, spelend in de regionale competitie. Maar vanaf 2016 werd dankzij sponsoring de weg omhoog ingezet. Sterke spelers kwamen erbij, het sponsorgeld nam toe en zo kwamen ze twee jaar geleden in de landelijke eerste klasse terecht. Het team had inmiddels drie grootmeesters, maar was geen vreemdelingenlegioen, vrijwel alle spelers kwamen uit Noord-Holland. Een mooi succesverhaal. Maar daarna ging er iets mis. De sponsoring verdween en daarmee ook alle sterke spelers. Ze namen daarom voor komend seizoen een radicale beslissing: ze zijn vrijwillig naar de vijfde klasse gedegradeerd. Daar zit een gedachte achter. Op deze manier kunnen ze namelijk verschillende talenten uit de bloeiende jeugdafdeling op eigen niveau in het eerste team laten spelen.

Waarom wil een club hogerop? Vaak om spelers uit de regio op hoog niveau te laten spelen. Daarin was Magnus geslaagd. De in Heerhughoowaard opgegroeide Colin Stolwijk had in de eerste klasse namelijk een geweldig seizoen. De misschien wel sterkste speler van boven Alkmaar ooit won zijn eerste zeven partijen, daarna kwam er een half uit twee bij maar het was ruim genoeg voor zijn eerste meesterresultaat. Vanaf dit jaar komt hij in de eerste klasse uit voor  het ambitieuze Purmerend. De volgende spannende partij komt uit de match tegen Paul Keres 2.

Colin Stolwijk – Mark Smits

1.e4 e5 2.Pf3 Pc6 3.Lc4 g6 4.d4 exd4 5.Pxd4 Lg7 6.Pxc6 bxc6 7.Pc3 Pe7 8.Le3! d6 9.Ld4! 0–0 10.Lxg7 Kxg7 11.Dd4+ Kg8 12.0–0–0 c5 13.Dd2 Tb8 14.h4

De ongebruikelijke aanpak van het Italiaans is niet goed uitgepakt voor zwart, die hier duidelijk minder staat.

14…Pc6 15.h5 g5 16.f4 h6 17.Pd5 Le6 18.fxg5?

Dameruil, als je tegenstander een kwetsbare koning heeft, is zelden een goed idee, al leidt het tot een interessant eindspel.

18…Dxg5 19.Dxg5+ hxg5 20.Pf6+ Kg7 21.Lxe6 Kxf6 22.Lf5 Kg7 23.h6+ Kh8 24.Th5 f6 25.Th3 Pe5 26.Tb3 Tb6 27.Th1 c4?

De pion had op c5 moeten blijven om samen met het paard op e5 de witte koning tegen te houden.

28.Txb6 axb6 29.Kd2 Ta8 30.a3 b5 31.Kc3 c5

Dit houdt de witte koning tegen, maar maakt d6 zwak. De vraag is hierna of de witte toren met succes kan binnendringen.

32.Td1 Td8 33.b4 cxb3 34.cxb3 Pc6 35.a4 b4+ 36.Kb2 Pd4 37.a5 Ta8 38.Lg6 Tg8 39.Lf7 Ta8 40.Ld5? Txa5 41.Tf1 Kh7?

Meteen 41…Pb5 42.Txf6 Pc3 maakt remise.

42.Txf6 Pb5 43.Le6

Zwart is nu te laat met tegenspel en wit wint dankzij toren, loper en h-pion.

43…Ta8 44.Lf5+ Kh8 45.Lg6 Td8 46.Tf7 Pd4 47.Te7 Pc6 48.Th7+ Kg8 49.Tg7+ Kh8 50.Lf5 d5 51.exd5 Txd5 52.Le4 Td2+ 53.Kc1 Td6 54.Th7+ Kg8 55.Tc7 Zwart gaf op.

12 september: Faustino Oro (12) nu officieel grootmeester

Eind vorig jaar schreef ik over het twaalfjarige Argentijnse wonderkind Faustino Oro, die toen op jacht was naar het record van jongste grootmeester ooit. Dat stond op 12 jaar, vier maanden en 25 dagen (van de Amerikaan Abhimanyu Mishra). Spoiler: dat staat het nog steeds. In maart had Oro bij een toernooi in Moskou een overwinning nodig voor zijn laatste norm, maar hij verloor. Die missie van de “Messi van het schaken” mislukte dus, maar grootmeester worden is wel gelukt, momenteel de jongste van de wereld.. Maar wat is eigenlijk het moment dat je je grootmeester mag noemen? Daar is geen eenduidig antwoord op.

Om grootmeester te worden moet je in principe aan twee voorwaarden voldoen: een rating van minstens 2500 hebben gehaald en drie grootmeesternormen (bepaalde prestaties in sterke toernooien) behalen. Het moment waarop je aan deze voorwaarden hebt voldaan is de peildatum die bijvoorbeeld voor lijstjes als ‘jongste grootmeester ooit’ gebruikt wordt. Er zijn echter nog enkele stappen nodig om de titel formeel te maken. De nationale federatie dient een aanvraag in bij de FIDE, die doorgaans vier keer per jaar de titelaanvragen beoordeelt.  In het geval van Oro geld 9 mei als de dag waarop hij grootmeester werd. Hij haalde zijn laatste norm met onderstaande partij, een mooie positionele prestatie tegen een passief spelende tegenstander. Op 23 augustus werd tijdens een vergadering van de FIDE Council de aanvraag goedgekeurd en de titel formeel toegekend.

Bartlomiej Niedbala – Faustino Oro

1.e4 c6 2.d4 d5 3.e5 Lf5 4.Pf3 e6 5.Le2 Pe7 6.0–0 Pd7 7.c3 h6 8.Pa3 Le4 9.Pc2 c5 10.Ld3 Lxd3 11.Dxd3 Tc8

Wit heeft een betere ontwikkeling, maar actief spel is nodig om daar gebruik van te maken.

12.Le3 Pc6 13.Dd2 Le7 14.Pfe1 Da5 15.De2 cxd4 16.cxd4 Pb4 17.Pxb4 Dxb4 18.Pd3 Db5 19.Tac1 Txc1 20.Txc1 0–0 21.Pf4 Dxe2 22.Pxe2 Ld8 23.Pc3 Pb8 24.Kf1 Pc6 25.Ke2 Lb6 26.Kd3 Tc8

Wit heeft een paar kansen op voordeel met actieve zetten gemist. Ook in het vervolg blijft hij passief spelen en daardoor krijgt zwart alle kans om zijn stukken op goede velden te zetten.

27.a3 a6 28.Pe2 Kf8 29.Tc2 Ke7 30.Tc1 Kd7 31.Tc2 Ld8 32.Tc1 Le7 33.Tc2 b5 34.Kd2 Tb8! 35.Tc1 Pa5 36.Tc2 Pc4+ 37.Kd1 b4 38.axb4 Txb4 39.Lc1 Ld8 40.Ke1 Lb6 41.Kd1 Tb3

Wit kan geen stuk bewegen zonder een pion te verliezen. Hij beweegt er toch een en  krijgt daarna geen kans meer van van Oro.

42.Tc3 Pxb2+ 43.Lxb2 Txb2 44.Tg3 g6 45.Th3 h5 46.Tf3 Ke7 47.Td3 a5 48.Ta3 Tb4 49.Td3 Tc4 50.Kd2 a4 51.Ke3 Kd7 52.Ta3 Kc6 53.Kd3 Kb5 54.Ta1 La5 55.Ta2 Lb4 56.Ta1 a3 57.Tb1 Ka4 58.Ta1 Kb3 Wit gaf op.

19 september: Eerste Jan Timman Schaal naar Haarlem

Het overlijden van Jan Timman stelde de Nederlandse schaakbond voor een uitdaging: hoe hem te eren? Ze besloten inspiratie op te doen bij een andere sport. Elk jaar begint het Nederlands voetbalseizoen met een wedstrijd tussen landskampioen en bekerwinnaar om de Johan Cruijff Schaal. Zou zoiets met schaken ook niet kunnen? Jazeker kan dat! En zo werd afgelopen zondag in Apeldoorn de eerste editie van de Jan Timman Schaal gehouden.  De opzet was wel iets anders dan bij het voetbal. Naast de bekerwinnaar en de landskampioen deden ook de nummers twee en drie van de competitie mee. Zij speelden als viertallen in knock-outformaat tegen elkaar. Zowel in de halve finale als in de finale speelden de teamleden een rapidpartij met wit en met zwart.

Thuisploeg Apeldoorn won van Zuid-Limburg en Kennemer Combinatie van HMC Den Bosch. Zij mochten dus in de finale tegen elkaar. Het leek een walk-over te worden voor de Haarlemmers, die de eerste match met 3,5-0,5 wonnen. Toch werd het nog spannend. Met veel geluk haalde KC nog een punt in de return en dat was dus net genoeg om de eerste Jan Timman Schaal te winnen. Een belangrijke rol was er hierbij voor de 18-jarige Arthur de Winter, die op het eerste bord anderhalf punt haalde uit zijn beide finalepartijen. Het was voor de Venneper sowieso een topweekend. Een dag eerder was hij namelijk in Rotterdam Nederlands kampioen snelschaken geworden! En dat tegen een zeer sterk veld met o.a. zes sterke grootmeesters en blitzspecialisten als Lai en Bosboom. In één weekend twee grote prijzen binnenhalen, dat is zelfs Cruijff en Timman waarschijnlijk nooit gelukt!

Merijn van Delft  – Arthur de Winter

1.e4 c5 2.Pf3 d6 3.d4 cxd4 4.Pxd4 Pf6 5.Pc3 g6 6.Le3 Pc6 7.f3 h5 8.Lc4 Ld7 9.0–0 Lg7 10.Lb3 Pa5 11.De2 0–0 12.Tad1 Tc8 13.Tfe1 a6 14.Df2

Zwart heeft een goede Siciliaanse Draak na 14…Pc4, maar de partijzet had met 15.Pdxb5! afgestraft kunnen worden. 15.Pe6? daarentegen zou na 15…fxe6 16.Lb6 Pg4! goed voor zwart zijn geweest.

14…b5? 15.Pe6? Lxe6? 16.Lb6 Dd7 17.Lxa5 Lxb3 18.axb3 Db7 19.Pa2 Pd7 20.c3 Pc5 21.Pc1 Tc6 22.Kh1 Tfc8 23.Te2 Da8 24.b4 Pd7 25.Pb3 Pe5 26.Lb6 Pc4 27.Ld4 Lh6 28.Dh4 Lf8? 29.h3 a5 30.bxa5 Pxa5 31.Pxa5 Dxa5 32.g4! e5 33.Lf2?

33.Le3 had wit een sterke aanval gegeven omdat op 33…Dd8 dan 34.Lg5 kan.

33…hxg4 34.hxg4 Dd8 35.Dxd8 Txd8 36.Td5 Tb8 37.Le1 Le7 38.Kg2 Kf8 39.Te3 Ke8 40.Ted3 f6 41.Td1 Ta6 42.Ld2 Ta2 43.Tb1 Kf7

Het eindspel staat gelijk na 44.f4. In de partij wordt wit overspeeld.

44.Le1 Ke6 45.Ld2 f5! 46.gxf5+ gxf5 47.Kf2 Th8 48.Ke2 Th2+ 49.Kd1 fxe4 50.fxe4 Ta4! 51.b4 Ta2

Opeens heeft zwart een mataanval.

52.c4 Th1+ 53.Le1 Lh4 Wit gaf op.

Henk Prins

4 september: Het Goudse klatergoud

Veel schaakverenigingen zijn ontstaan toen Max Euwe wereldkampioen werd in 1935. Maar er zijn schaakverenigingen die veel ouder zijn. Tot ongeveer 1800 werd in Nederland vooral geschaakt door de adel en door legerofficieren. Mede daardoor was Den Haag het schaakcentrum van Nederland. Op 15 mei 1803 werd het Haagsche Schaakgenootschap opgericht, de eerste schaakvereniging van Nederland. Niet veel later werden er ook clubjes opgericht in Alkmaar, Goes en Vlissingen, maar het is niet duidelijk of daar sprake was van echte verenigingen. Op de vraag welke nog bestaande schaakvereniging de oudste van Nederland is komen we weer terug in de Den Haag. De Haagse schaakvereniging Discendo Discimus is opgericht op 29 december 1852 en krijgt dus goud, het zilver is voor het Doesborghsche Schaakgenootschap dat op 21 mei 1873 begon en het brons is voor Schaakclub Utrecht die op 5 oktober 1886 het levenslicht zag. Het mag duidelijk zijn de top drie van de oudste verenigingen staat vast, maar hoe kan het dat dan de Goudse schaakvereniging Messemaker 1847 beweert dat zij de oudste is. Hier blijkt een luchtje aan te hangen, deze vereniging is onder een andere naam in 1847 of 1850 gestart door de Goudse sterke schaker Christiaan Messemaker. Uit de geschiedenis blijkt dat de vereniging nogal eens uiteen viel, ingesluimerd was van 1898 tot 1907 en daarna opnieuw begon. Messemaker 1847 is dus niet de oudste vereniging, maar heeft in het rijtje de positie van klatergoud. Dat de Goudse vereniging nog levendig is, ondervond ik jaren geleden toen ik op bezoek was bij deze vereniging. In de onderlinge competitie werd een strijd gespeeld tussen twee toppers uit die stad. Het ging er in die partij zeer heftig aan toe met allerlei offers in de stijl van hoe wereldkampioenen dat in 1847 deden. De ontknoping van deze klatergoud-partij komt volgende week.

Arjan van der Leij – Jan Evengroen

1.e4 e6 2. d4 d5 3. Ld3 dxe4 4. Lxe4 Pf6 5. Lf3 c5 6. Pe2 Pc6 7. c3 cxd4 8. cxd4 e5 9. Pbc3 Pxd4 10. Pxd4 exd4 11. Da4+ Dd7 12. Pb5 De7+ 13. Kd1 Kd8!

Beide partijen kunnen niet meer rokeren.

14. Ld2 Lg4?

Sterker is 14. Pg4. Een interessante variant is dan 15. Lxg4! Lxg4+ 16. f3 De4 17. Te1 Lxf3+ 18. gxf3 Dxf3+ 19. Te2!! Lc5 20. Pxd4 Dd5 21. Pb5 Lb5 22. Kc2 Df5+ 23. Te4 Te8 24. Lg5+!

15. Pxa7?

Wit had op de volgende manier de winst binnen kunnen halen. 15. Lxg4! Pxg4 16. La5+! b6 17. Lxb6+ Kc8 18. Da6+ of 17… axb6 Dxa8+.

15…Lxf3+

Voor zwart is hier iets beter 15… Dd7 16. La5+ Ke8 17. Pb5 Pd5.

16.gxf3 Dc5?!

Zie opgave 1074.

Met welke zet kan wit winnen? Vervolg volgende week.

11 september: Het Goudse klatergoud

We gaan verder  met  de spektakelpartij van vorige week tussen Arjan van der Leij en Jan Evengroen van de Goudse schaakclub Messemaker. De messemakers maken hun messen vlijmscherp.

Deze boeiende partij is zeker niet zonder fouten. Het antwoord van de opgave 1074 van vorige week is 17. La5+!

Dat had winst opgeleverd na 17. … b6 18. Tc1 Txa7 19. Txc5 Lxc5 20. b4 Te8 21. Tg1. In plaats daarvan speelde Arjan van der Leij

17. Pc6+?

Wit gaat de toren veroveren maar geeft de winst uit handen.

17. … Dxc6 18. Dxa8 (Hier sneuvelt zwarts eerste toren.

18. … Kd7 19.Te1 Lb4!!

 De dame op a8 staat door de toren op h8 aangevallen. Er zit weinig anders op dan het aannemen van het tweede torenoffer.

20.Dxh8

Het gevolg: de dame staat nu volledig buitenspel.)

20…d3?

Dreigt mat op c2 maar de volgende variant was beter: 20… Dxf3+ 21. Kc2 d3+

21.Te3?

Veel beter is: 21. Lc3.. Nu is het uit.

21…Dc2+ 22.Ke1 Lxd2+ 23.Kf1 Lxe3 24.fxe3 De2+ 25.Kg1 Dxe3+ 26.Kg2 De2+ 27.Kg1 d2 28.Dxg7 d1D+ 29.Txd1+ Dxd1+ 30.Kg2 Ke7

en Arjan van der Leij gaf de partij op.

Partij in viewer:

Ontknoping

Zoals gezegd was ik toeschouwer van deze klatergoud partij. Ik heb me op die avond wel afgevraagd in welke tijd dat ik leefde, want zulke vechtschaakpartijen zijn niet alledaags. Toen drong het tot mij door. Die twee torens – doet dat niet denken aan een motief dat historisch beladen is? We zijn weer met beide benen in het hedendaagse geland: the twin towers van 11 september 2001. En dat hedendaagse is alweer historie want precies vandaag is het 25 jaar geleden dat de wereld wakker werd geschud met deze terroristische mega-aanslag. 

Nieuw probleem

Tweezet 1075 met de cijfers 25, de 2 met zwarte en de 5 met witte stukken, wordt ter oplossing aangeboden.

17 september:

Deze week was het Prinsjesdag. Een dag waarbij de koning een speciale centrale rol vervult. In de partij tussen de grootmeesters Portisch en Pinter om het kampioenschap van Hongarije in 1984 speelde de koning van Pinter al in het middenspel ook een speciale centrale rol.

In het algemeen kan gezegd worden dat de koning een passieve rol speelt in een partij als er nog veel materiaal op het bord is. Deze partij geeft op deze regel een interessante uitzondering. Het lijkt erop dat Pinter met zwart na de laatste zet van Portisch, 21. d5 in de problemen zit. Zijn zwarte paard moet weg en dan komt 22. Kd4 en wit staat goed. Pinter vindt een prachtige oplossing.

21. … Kf6!

Met de opoffering van zijn paard gaat de koning in de aanval. Wit moet op het offer ingaan, omdat anders de koning toch verdreven wordt en zwart met … Pe7 de aanval tegen d5 kan inzetten.

22. dxc6 Te8 schaak 23. Kf4 Te4 schaak

Beter dan 23. … g5 schaak 24. Kg3 f4 schaak 25. Kh3 Lc8 26. g4 h5 27. Kg2 en zwart heeft onvoldoende compensatie van het stuk.

24. Kg3 Lc8! 

Zwarts beste kans. Met 24. … Tg4 schaak 25. Kh3 Lxc6 26. Lxa6 wordt niet veel bereikt.

25. Tac1

Portisch mist een zet die tot remise had geleid. Met 23. … Lxa6! 26 . Thd1 Txd1 27. Txd1 Tg4 schaak 28. Kh3 Tc4 29. Td6 schaak Ke7 30. Td7 schaak Kf6 31. Tb7 g5 32. Tb6 Lc8 33. c7+ Kg7 34. Pxg5 f4 schaak 35. g4 fxg3 e.p. is remise een feit.

25. … Tg4 schaak 26. Kh3 f4 27. Pe5?

De bedoeling van Portisch was 27. … Kxe5 28. The1 schaak Kf6 29. Le6 en na afwikkeling staat het eindspel zeer goed voor wit. Wit had echter geen 27. Pe5 moeten spelen maar 27. Lxa6!, zwart moet dan met 27. … Tg3 schaak 28. Kh4  remise maken, omdat de aanval na 28. … g5 schaak 29. Kh5 Lg4 schaak 30. Kh6 niet doorslaat.

27. …. Kg5!!

Dit zal een ontgoocheling geweest moeten zijn voor Portisch, De zwarte koning heeft zijn ‘vijand’ persoonlijk in de tang.

28. Pf7 schaak Kh5 29. Le2 Td3 schaak 30. g3 f3! 31. Tc5 schaak Tg5 schaak 32. g4 Lxg4 schaak 33. Kg3 fxe2 schaak (en wit gaf op) 0-1.

Partij in viewer:

Nick Maatman
   

5 september: Het Boedapestgambiet

Het Boedapestgambiet werd in 1896 voor het eerst gespeeld door de Hongaarse grootmeester Géza Maróczy. De opening ontstaat na de zetten 1.d4 Pf6 2.c4 e5!? 3.dxe5 Pg4 Zwart offert een pion om direct het witte centrum te ontwrichten.

De populairste bestrijdingswijze is het simpele: 4.Lf4 Het spel gaat nu meestal verder met 4…Pc6 5.Pf3 Lb4+ 6.Pbd2 De7 waarna zwart de pion terug zal veroveren. Een prachtige pointe is de beroemde Kieninger Val: A) 7.a3 Pgxe5! 8.axb4?? Pd3#!

Meestal kiest wit echter voor het meer behoudende B) 7.e3 Pgxe5 8.Pxe5 Pxe5 9.Le2 0-0 10.0-0 Wit dreigt nu om de zwarte loper op te jagen met Pb3 gevolgd door a3, dus kiest zwart hier vaak voor 10…Lxd2. De resterende stelling vind ik wat troosteloos voor zwart. Wit heeft het loperpaar, en zwart heeft daar eigenlijk niets tegenover staan. Toch is van significant voordeel geen sprake, en blijkt deze stelling eigenlijk prima speelbaar voor zwart.

De populariteit van het Boedapestgambiet heeft mij altijd wat verbaasd. Naast de theoretische defecten heeft deze opening namelijk ook een belangrijk praktisch defect. Clubschakers die graag het Boedapestgambiet hanteren zullen ook een antwoord moeten verzinnen op 1.d4 Pf6 2.Pf3 Het pionoffer heeft hier natuurlijk geen zin, waardoor zwart alsnog gedwongen wordt om een ‘normale’ opening te spelen.

De computer heeft de laatste jaren echter een nieuwe manier van spelen ontdekt die de waarde van het Boedapestgambiet nog twijfelachtiger maakt. De beste zetten voor wit blijken wel enorm verrassend, en zijn behoorlijk in strijd met wat doorgaans als gezond positiespel wordt geacht. Laten we deze nieuwe aanpak eens doornemen.

1.d4 Pf6 2.c4 e5 3.dxe5 Pg4 4.e3!? Dit is direct een eigenaardige zet. Wit doet niet echt zijn best om de controle over het centrum te veroveren en beperkt bovendien de bewegingsvrijheid van zijn zwartveldige loper. 4…Pxe5 5.f4!? Natuurlijk is het logisch om het zwarte paard verder op te jagen, maar de witte e-pion verandert nu wel in een potentieel zwakke achtergebleven pion. Een belangrijke pointe is dat het zwarte paard geen optimaal veld heeft om naar toe te springen. Twee paardzetten komen hier in aanmerking, die beide de moeite waard zijn om te onderzoeken.

A) 5…Pec6 Het zwarte paard blokkeert hier de ontwikkeling van het andere paard, maar kan in ieder geval niet verder worden opgejaagd. De computer komt nu met een werkelijk absurde suggestie: 6.Pe2!! 

Wit verzint zoiets? Wit begon de partij met uitsluitend pionzetten, en kiest nu voor een uiterst merkwaardige ontwikkelingszet. Na het logische 6…Lc5 Wordt de pointe van het witte plan langzaam duidelijk: 7.Pg3! 0-0 8.Pc3 Te8 9.Ld3! Ineens is wit degene die er een gambiet van maakt. 9…Lxe3 10.Lxe3 Txe3+ 11.Kf2 Te8 12.Pd5 Wit heeft fantastische compensatie voor de pion en kan zijn pijlen richten op de zwarte koning.

B) 5…Pg6 Dit lijkt veiliger, maar wit kan nu energiek verder gaan met 6.h4! waarna het zwarte paard nog verder op avontuur moet. Na 6…Pxh4 7.Pc3 Pg6 8.Pf3 won een Poolse grootmeester een modelpartij in Gumularz – Zwardon, 2020. Ik ben benieuwd of clubschakers deze hypermoderne bestrijdingswijze van het Boedapestgambiet ook zullen oppikken.

12 september: Schaken in de rechtbank

Voormalig wereldkampioen Vladimir Kramnik sleepte de Nederlandse uitgeverij New In Chess voor de rechter. De zaak vond afgelopen week plaats in de rechtbank van Amsterdam, waarbij Kramnik aanwezig was via een videoverbinding.

De aanleiding was een artikel van Leon Watson in New In Chess Magazine eind vorig jaar. Aan bod kwam de tragische dood van Daniel Naroditsky, en de online hetze van Kramnik richting Naroditsky die destijds plaatsvond. Zo noemde Watson het gedrag van Kramnik ‘cyberbullying’. Hier was Kramnik niet van gediend. Hij vond de uitspraak van Watson een vorm van smaad en laster. Via de rechter wilde Kramnik dat dit rechtgezet werd.

De rechtbank ging echter niet mee met de aantijgingen van Kramnik. Leidend principe: wie uitdeelt moet ook kunnen incasseren. De rechter stelde vast dat New In Chess voldoende onderbouwing had om een zware term als ‘cyberbullying’ te kunnen hanteren. Hierbij woog de rechtbank zwaar dat Kramnik zelf een publiek figuur is die zelf beschuldigingen uitte. Hij zou als publiek figuur dus ook zelf kritiek en scherpe termen moeten kunnen verdragen.

De rechtbank achtte de zaak van Kramnik echter niet zo kansloos dat sprake was van een ‘SLAPP’. Dit is een intimidatieprocedure waarbij het doel van de eiser is om de beklaagde op zoveel mogelijk kosten te jagen. Kramnik moest uiteindelijk wel de proceskosten betalen, maar hoefde slechts een klein deel van de advocaatkosten van New In Chess te vergoeden.

New In Chess won weliswaar de rechtszaak bleef alsnog zitten met een fikse post van 20.000 euro aan niet vergoede advocaatkosten. Zoals zo vaak bij juridische gevechten waren de enige echte winnaars de advocaten.

De Friese grootmeester Sipke Ernst won deze zomer een gesloten toernooi in het Tsjechische Olomouc. Zijn overwinning in de zesde ronde was bijzonder imposant.

Jacek Szwed – Sipke Ernst

1.e4 e5 2.Pf3 Pc6 3.d4 exd4 4.Pxd4 Pf6 5.Pxc6 bxc6 6.Ld3 d5 7.exd5 cxd5 8.0–0 Le7 9.c4 d4 10.Pd2 0–0 11.Pe4 Pg4!? 12.Te1?! 

Ernst trekt hier ten aanval met een zeer energieke zettenreeks.

12…f5! 13.Pd2 Lh4! 14.g3 f4! 15.Pf3?

Hoe nu verder?

12…Pxf2!! 16.Kxf2 fxg3+ 17.hxg3 Dd6! 18.Tg1 Lb7! 19.Le2 Tae8 20.gxh4 d3! 21.Le3 Txe3! 22.Kxe3 Te8+ 23.Kf2 Txe2+ 24.Dxe2 dxe2

De aanval heeft zijn vruchten afgeworpen. Zwart heeft al het geïnvesteerde materiaal teruggewonnen. De technische klus kost hier nog veel moeite, maar uiteindelijk krijgt Ernst de vis op het droge.

25.Tae1 Db6+ 26.Kxe2 Dxb2+ 27.Pd2 Dd4 28.h5 Lc8 29.Kd1 Lg4+ 30.Kc2 Lxh5 31.Tg3 Lg6+ 32.Kd1 Da1+ 33.Ke2 Lh5+ 34.Kf1 Df6+ 35.Kg2 Dd4 36.Pe4 Lg6 37.Tg4 De5 38.Kf2 h5 39.Th4 De7 40.Tf4 Lxe4 41.Tfxe4 Df6+ 42.Kg1 Kh7 43.T1e2 Df5 44.Kh2 Df3 45.Kg1 c6 46.Kh2 a6 47.Kg1 a5 48.Kh2 g6 49.Kg1 Kh6 50.Kh2 Df5 51.Kg1 Kg7 52.Te7+ Kh6 53.T7e4 Df6 54.Tf2 Dd6 55.Tfe2 Dd8 56.Tg2 Dd1+ 57.Kh2 Dd6+ 58.Kh1 g5 59.Tge2 Dd1+ 60.Kg2 h4 61.Te8 Dd3 62.T2e4 Dg3+ 63.Kf1 Dc3 64.Kg2 Kh5 65.T8e7 Dc2+ 66.Kf3 Dd3+ 67.Kg2 a4 68.Th7+ Kg6 69.The7 a3 70.Te3 Dxc4 71.Txa3 Dd5+ 72.Kf2 g4 73.Taa7 Dd4+ 74.Kf1 h3 75.Tg7+ Kh5 76.a4 Kh4 77.a5 Dd1+ 78.Kf2 Dd2+ 79.Kf1 Kg3 0–1

19 september: Exponentiële kennis

Kan iedereen grootmeester worden? Laszlo Polgar dacht het wel. De vader van de Polgar familie bood zijn dochters optimale omstandigheden om hun schaakvaardigheid te ontwikkelen. En met succes. Dochter Judit werd de beste vrouwelijke schaker aller tijden, en ook haar zussen Susan en Sofia presteerden zeer verdienstelijk.

Toch spelen veel factoren natuurlijk een rol. Hoe jong begin je? Wat zijn je speel- en trainingsmogelijkheden? Wat zijn je cognitieve vermogens? De meeste schakers zullen ervaren dat ze vroeg of laat tegen een plateau aanlopen. In het begin gaat progressie snel, maar naar verloop van tijd wordt het steeds lastiger om beter te worden.

Interessant is dat deze afgeremde vooruitgang niet alleen komt door de complexiteit van het spel. Het wordt namelijk ook verklaard door het ratingsysteem.

Schakers starten met een rating van ongeveer 400. Om de absolute top te behalen en de rating van Carlsen (2823) te benaderen zullen dus vele stappen gezet moeten worden. Bij een ratingverschil van 400 punten is de verwachting van Elo dat de betere speler een score van ongeveer 91% haalt. De winstverhouding is 10 : 1, uiteraard aangenomen dat er even geen remise wordt gespeeld. Dit werkt exponentieel. Bij een ratingverschil van 800 punten is de winstverhouding 100 : 1. Is het ratingverschil 1200 punten? Dan is de winstverhouding 1000  : 1.

Mijn observatie is dat deze wet van Elo ook geldt voor kennis. Om een stap naar het volgende niveau te maken zul je veel over het schaakspel moeten leren. Openingsideeën. Tactische patronen. Strategische principes. En Eindspelkennis.

Een stap van 400 punten betekent dat je misschien wel tienmaal zoveel moet leren over het spel als dat je eerst wist. In het begin gaat dit snel. Alles is nieuw, waardoor je heel snel veel kennis zult opdoen. Heb je de stap van 400 naar 800 rating gemaakt? Dan zul je opnieuw tienmaal zoveel moeten leren voor de volgende stap.

In de praktijk lijkt dit ongeveer te kloppen. Mijn kennis van het schaakspel is enorm veel groter dan de meeste spelers met een rating van 2000. Terwijl de schaakkennis van Carlsen weer enorm veel groter is dan die van mij. Zelfs als deze factor niet tien is, maar bijvoorbeeld vijf, dan blijft de boodschap hetzelfde: kennis werkt in het schaakspel niet lineair. Kennis werkt exponentieel.

Het is dus geen verrassing dat het steeds lastiger wordt om beter te worden. Hoe hoger je komt, hoe groter de stap wordt om dezelfde hoeveelheid Elo te winnen.

De beste spelers van de wereld hebben dus een enorm arsenaal aan kennis over de meest zeldzame patronen. Met een onorthodoxe aanvalscombinatie won Polgar een beroemd miniatuurtje.

Judit Polgar – Ferenc Berkes, 2003

1.e4 e6 2.d4 d5 3.Pc3 Pf6 4.Lg5 dxe4 5.Pxe4 Le7 6.Lxf6 Lxf6 7.Pf3 0–0 8.Dd2 Pd7 9.0–0–0 Le7 10.Ld3 b6 11.Peg5!? h6 12.Lh7+! Kh8 13.Le4 hxg5? 

14.g4!! Als Polgar de toren zou slaan, dan counterde zwart zelf met …g4! gevolgd door …Lg5. Door de zwarte g-pion vast te leggen garandeert Polgar dat ze kan aanvallen over de h-lijn.

14…Tb8 15.h4 g6 16.hxg5+ Kg7 17.Df4 Lb7 18.Th7+!

Alles is magnifiek doorgerekend.

18…Kxh7 19.Dh2+ Kg8 20.Th1 Lxg5+ 21.Pxg5 Dxg5+ 22.f4 Dxf4+ 23.Dxf4 Lxe4 24.Dxe4 1–0

Hans Ree & Hans Böhm

Lees de rubriek van Hans Ree in De Groene Amsterdammer op: https://www.groene.nl/auteur/hans-ree (voor niet-abonnees alleen op vrijdag van verschijning gratis)

Hans Böhm plaatst zijn rubriek voor de Telegraaf op zijn eigen website: https://www.hansbohm.com/2013/?cat=13

Uiteraard hebben ze ook een grote troef in handen met Sindarov. Die gaat binnenkort in Genève voor de wereldtitel. Overigens lijkt het er op dat wereldkampioen Gukesh zich wat heeft hersteld. Hij behaalde met 8½ uit 11 een prima score. Dus wie weet wat die match ons nog gaat brengen.

Voor ons was er helaas geen goed nieuws. Beide teams gingen onderuit. De stand aan de top:

China won bij de dames gevolgd door Kazachstan en India.

Heren: Nederland – Duitsland  1½ – 2½

Het was deze week de tweede confrontatie met onze Oosterburen. Bij de voetbalinterland kwamen we er met een gelijkspel vanaf. Maar op de 64 velden ging het mis. Dat moet vooral zuur zijn voor Jorden. Want hij was aan een heel goed toernooi bezig en had uitzicht op een zeer hoge score. Ondanks zijn verlies in de laatste ronde behaalde hij een TPR van 2798 en won hij de zilveren medaille voor bord 2. Kortom: een uitstekende prestatie. In zijn partij tegen Bluebaum ging het tot de 26e zet gelijk op. Maar in de volgende stelling tastte Jorden mis.

Na deze zet kwam Jorden er niet meer aan te pas en verloor uiteindelijk na lang tegenspartelen.

Ook bij Giri ging het niet helemaal naar wens. Aanvankelijk was er evenwicht. Zwart staat wel beter, maar heel veel is er nog niet aan de hand. Maar het lijkt me wel makkelijker spelen voor zwart. De computer kan dan wel oordelen dat zwart een tikkeltje beter staat, maar die zegt er nooit bij: wit moet wel telkens de beste zet doen. Op dat punt ging het in onderstaande stelling een beetje mis.

Met zijn laatste zet is duidelijk dat zwart aanstuurt op 27… Pc7. Maar ook daarna is er nog niet zo heel veel aan de hand. Wit moet dan genoegen nemen met een iets lastigere stelling na 27. Tea1. De pion op a6 is weliswaar zwak, maar ook de zwarte pion op b5 hangt een beetje. Ik kan goed begrijpen dat wit hier niet passief wil blijven. Anish speelde hier 27. f4?! Daarna komt hij in de problemen. Het was een tijdje billen knijpen voor onze landgenoot, maar gelukkig overzag Keymer een tactische wending en daarmee kwam een remise weer binnen bereik.

Tussen Van Wely en Frederik Svane ging het min of meer gelijk op. Blijft over de partij tussen die andere Svane en Casper Schoppen. Ook daar gebeurden geen spectaculaire dingen. Daarmee viel het doek voor een hoge klassering van onze landgenoten.

De partijen

Individuele score heren

• Jorden van Foreest 8 uit 1o dit is een TPR van 2798 en een zilveren medaille op bord 2.
• Anish Giri  7,5 uit 11
• Loek van Wely  5 uit 10
• Casper Schoppen 3,5 uit 7
• Erwin l’Ami met 2 uit 6

Dames: Nederland – Tsjechië  1½ – 2½

Helaas ging het bij onze dames ook niet helemaal zoals we hadden gehoopt. Eline Roebers kwam tot winst tegen Joanna Worek. Maar dat ging niet van een leien dakje. Zie de volgende stelling. Eline speelde hier een op het eerste gezicht logische zet. Maar daarmee verliest ze niet alleen haar voordeel, maar komt zwart volgens het elektronische monster juist beter te staan. Waarmee komt de computer?

Om een lang verhaal kort te maken: Eline herpakte zich en versloeg haar tegenstander mede doordat die niet profiteerde van de – hoe zeg je dat? – enigszins dubieuze zet. Bij Peng ging het mis rond de 14e zet. Ze kreeg daarna nog wel even een kans om te redden wat er te redden viel, maar toen ze die niet pakte was het snel gebeurd. Bij Machteld ging het min of meer gelijk op en dan is remise een logische uitkomst.

En dan Robin Duson. Tot de 55e zet was er weinig aan de hand. Daarna volgden enkele wederzijdse fouten en uiteindelijk ging Robin ten onder.

Individuele score dames

• Eline Roebers 7 uit 10
• Machteld van Foreest 6 uit 10
• Anna-Maja Kazarian 4,5 uit 8
• Zhaoqin Peng  4,5 uit 9
• Robin Duson  4 uit 7

Mijn excuses dat er in eerdere versies fouten zaten met betrekking tot standen en scores. Het probleem was dat de FIDE haar eigen site nog niet had bijgewerkt.

Links naar alle rondes staan op Olympiade Samarkand 2026 – Schaaksite

Met de verkiezing blijft de Russische invloed op de FIDE intact. Turov werd in 1987 geboren in Moskou maar verhuisde in 2011 naar Kazachstan. Sinds 2022 heeft hij ook een paspoort van dat land. Daarmee gaf hij overigens twee nationaliteiten op: niet alleen van Rusland, maar ook (een gekochte) van Saint Kitts and Nevis, een eilandje dat overigens maar een kilometer of tien van Nederland ligt. Zie voor meer biografische informatie het officiële persbericht en Wikipedia.

Officieel persbericht: https://www.fide.com/timur-turlov-elected-president-of-fide/

Uitgebreid bericht op chess.com: https://www.chess.com/news/view/turlov-elected-new-fide-president-beats-rosenstein-in-2nd-round

Wikipedia: https://en.wikipedia.org/wiki/Timur_Turlov

Foto gemaakt door SpyroeBM