Gisteren werd al afgetrapt met een simultaan, waarin zoals door “Zeeuw van Gisteren” René Tiggelman reeds gememoreerd onder meer ondergetekende hardhandig van het bord werd geveegd door een overtuigende Erwin l’Ami.  

Bij de opening werden mooie woorden gesproken door onder meer Hans Groffen en KNSB-voorzitter Dirk Hoogland. Ook aan het woord kwam Eric Koopmans, de manager bedrijfsvoering van het Scheldemond College.   

Na het afscheid van de Hogeschool Zeeland was hij meteen al enthousiast over het bieden van een locatie aan ons toernooi, en omdat het Scheldemond topsport hoog in het vaandel heeft, werd dit in de organisatie ook breed gedragen. Dat belooft dus wat moois voor de toekomst.  

De eerste zet werd uitgevoerd aan het bord van Raunak Sadhwani (foto: Tina Rouwendal)

Daarna begon het echte werk.  

Of nou ja, voor sommige deelnemers zal het èchte echte werk misschien nog wel een paar ronden op zich laten wachten. Want door het format van 1 groep zijn de rating verschillen in de eerste ronden nogal groot.  

De nummer 1 geplaatste Raunak Sadhwani beklaagde zich er wel over dat hij door de nieuwe FIDE ‘anti-farming’ regels bij een groot ratingverschil mogelijk niets zou krijgen bij een overwinning, maar wel rating zou verliezen bij een nederlaag. Maar dat valt misschien toch mee: dit geldt bij een rating van > 2650, en zijn FIDE rating is 2640. 

Hoe dan ook, toen zijn tegenstander zich hier 16..b4 liet onglippen ging hij na 17.Pb5 als een mes door de boter.  

Sadhwani-Albrecht na 17.Pb5! 

En hij was aan de topborden niet de enige, wat mooie plaatjes opleverde, onder meer aan de borden van Erwin l’Ami en Chandipan Sanda: 

Jonkers-L’Ami na 29..Pf2# 

Erwin l’Ami begon goed (foto: Tina Rouwendal)

Chanda-Frei na 22.Pf7# 

Ook een stikmatje voor Chanda Sandipan (foto: Tina Rouwendal)

Heel vaak zal het in een toernooi niet gebeuren dat er stikmat wordt gegeven op bijna hetzelfde moment met maar twee borden ertussen, maar in de eerste ronde van het Scheldemond-toernooi kon het allemaal.  

Het kan natuurlijk niet altijd makkelijk gaan: sommige van de favorieten moesten er echt voor werken, onder meer Max Warmerdam tegen Paul van Rooijen. Laatstgenoemde werd in 1994 door organisator Hans Groffen gepolst, toen hij net tot internationaal arbiter benoemd was, om te helpen bij het organiseren van een groot open internationaal toernooi in Zeeland. De rest is geschiedenis, met Paul als hoofdarbiter tot 2007. De toernooiformule, uitgewerkt op autoritten tussen Zeeland en Gent, staat nog steeds. Maar pas dit jaar deed hij voor het eerst zelf mee.

Een mooi affiche voor de Zeeuwen, en Paul weerde zich goed en kon zelfs enige tijd bogen op een klein plusje.  

In onderstaande stelling moest er teruggeslagen worden op d6: 

Warmerdam-Van Rooijen na 26.Pxd6 

Paul koos voor terugslaan met de dame.Hoe staat het echter na 26..Txd6?. Op het eerst gezicht lijkt dit niet te kunnen wegens 27.Dxb7. Hierop heeft zwart echter het verrassende 27..Ph3!+, en na 28.Pxh3 Dh4+ en het verplichte 29.Ke2 ( 29.Kg2 Dxe1) slaat de volgende bom in de witte stelling met 29..Txe3+!. 

Warmerdam-Van Rooijen analyse na 29..Txe3+! 

Zwart heeft nu minimaal eeuwig schaak. Gelukkig voor wit is 27.Dxb7 niet verplicht, maar na elke andere redelijk zet speelt zwart De7 met een plusje en moet wit nog maar zien hoe hij erdoor komt.  Even later kreeg zwart nog een kans:

Warmerdam-Van Rooijen na 31.b5 

Na 31..Txf4! 32.exf4 Txe1 33.Kxe1 Pxf3+  34.Kf2 Pxd4 moet wit onderstaande stelling ook nog maar zien te winnen.

Warmerdam-Van Rooijen analyse na 34..Pxd4 

Zoals het ging echter wist Warmerdam het punt toch over de streep te trekken.

Ook Vyacheslav Ikonnikov moest er relatief hard voor werken. Gelukkig voor hem koos zijn tegenstander in een ingewikkelde stelling voor net de verkeerde zetvolgorde: 

Regeling-Ikonnikov na 27..Lxb1 

Hier speelde wit 28.Tf1, waarna zwart na 28..Txe5 29.Pf6+ Kg7 zich na 30.Txb1 schadeloos kon stellen met 30..Kxf6. 

Draait wit echter de zetvolgorde om en begint hij met 28.Pf6+! dan kan 28..Kg7 niet wegens 29.Pxe8+. Na 28..Kh8 29.Txb1 Txe3 30.Lb2 echter blijft het paard op f6 op het bord en blijft er sprake van een spannend ongeveer gelijk eindspel.  

Regeling-Ikonnikov analyse na 30.Lb2

Morgen zullen ronde twee en drie worden gespeeld.

Vandaag dag drie van het ONJK waar in diverse leeftijdsgroepen gespeeld wordt om de titel Open Nederlands Jeugdkampioen. Al jaren in Dieren als laatste van de drie grote toernooien. Een compliment voor de organisatie is dan ook op zijn plaats. Sommige vrijwilligers zijn van 11 juli t/m 5 augustus in touw en daarbij komt dan het voorbereiding en het nawerk.

Genoeg over de organisatie, we gaan het weer hebben over de spelers.

ABC

ronde 4

In deze groep hadden de favorieten het vanochtend zwaar. De topfavoriet op papier Freek Thijssen kwam niet verder dan remise tegen Jay-Giani Sapulette. Na 18 niet spannende zetten werd tot remise besloten. De nummer twee op de plaatsingslijst Emilien Hallibert verloor van Sal Pranav Tejas Lalkota. De laatste offerde de kwaliteit op f3. Dat was niet goed maar Emilien raakte daardoor blijkbaar van slag, want die speelde een zwakke zet waardoor de zwarte dame beslissend de witte koning kon aanvallen. Sven Winter en Jesse Frederiks wonnen wel. De laatste twee staan nu samen met Sai Pranav Tejas Lalkota op 100% (4 uit 4).

lees verder op website ONJK

In tegenstelling tot veel andere toernooien speelt in het HZ-toernooi in Vlissingen iedereen in dezelfde groep. Dat houdt in dat in de eerste ronden de niveauverschillen groot zijn en over het algemeen de partijen gewoon door de sterkere schaker gewonnen wordt. Maar goed, met zoveel borden zijn er altijd wel wat verrassingen. Een sterke speler kan een offday hebben, of gewoon een moment van onoplettendheid, maar soms, heel soms, stijgt de underdog boven zichzelf uit en speelt hij (of zij) de partij van zijn leven. Dat gebeurde in de tweede ronde in de partij Rosmuller-Henrichs.

Thomas Henrichs is een Duitse IM met een rating van 2475. Anton Rosmüller is dichter, zanger, schrijver, principieel steuntrekker en populair binnen het Utrechtse. Hij is ook een fanatiek schaker en had ooit zelfs de ambititie om prof te worden, maar dat zat er net niet in, en hoewel hij enige successen heeft gekend is zijn rating inmiddels gezakt tot 2091. Gisteren speelde hij echter een partij waarop elke profschaker jaloers kan zijn.

1. d4 Pf6 2. c4 g6 3. Pc3 d5 4. cxd5 Pxd5 5. Db3 Topspelers spelen deze zet pas na het inlassen van 5.Pf3 Lg7, vermoedelijk omdat na 5.Db3 Pb6 6.Pf3 zwart de optie 6…Le6 heeft. Zoals de partij gaat maakt de zetvolgorde niet uit. 5… Pxc3 6. bxc3 Lg7 7. Pf3 O-O

8. La3 b6 9. e3

In het Grunfeld-Indisch is (nadat wit e4 en zwart c5 heeft gespeeld) d4 vaak een zwak punt, dat zwart met Pc6 en Lg4 kan aanvallen. In de opstelling die Anton kiest is daar geen sprake van. De loper op a3 probeert c5 te ontmoedigen. 9… c5 Tevergeefs, want 10.dxc5 bxc5 11.Lxc5 Dc7 is gunstig voor zwart. Gewoon verder ontwikkelen dan maar. 10. Td1 Dc7 11. Le2 Pc6 12. d5 Hier wordt de zwarte fianchettoloper blij van, maar als wit zijn centrum zou laten waar het is zou er een zwart paard naar c4 gaan lonken. 12… Pa5 13. Dc2 e6 14. c4 Na 14.d6 zou de vrijpion eerder zwak dan sterk zijn. 14… Te8 15. Lb2 De loper op a3 deed niets meer. 15… Lxb2 16. Dxb2 Lb7?! De zwartspeler dacht even niet aan de lessen van Nimzowitsch. Vrijpionnen horen achter slot en grendel, de beste blokkeur is een paard, dus het paard omspelen naar d6 via b7 was hier verstandig geweest.

17. d6 Dd8 De zwarte koning staat wat eenzaam op g8. Nu wil het feit dat wit nog niet gerokeerd heeft, dus waarom niet… 18. h4! Charge! 18… f6 19. h5 e5? Zwart onderschat de witte aanval. Hij had moeten proberen met 19…g5 de lijnen gesloten te houden, waarna wit slechts iets beter staat. 20. hxg6 hxg6

21. Ph4! Stukken erbij! Opeens is goede raad duur. 21… Kg7 Na 21… g5 kan wit op diverse manieren winnen, bijvoorbeeld met deze damewinst: 22. d7 Te6 23. Pg6 Kg7 24. Th8! 22. Pxg6! Een echt offer is het niet, want wit wint direct materiaal terug. Belangrijk is dat de zwarte koning kwetsbaar wordt. 22… Kxg6 23. Lh5+ Kg7 24. Lxe8 Dxe8 25. d7! Deze vrijpion speelt ook een belangrijke rol: het bindt de zwarte dame aan de onderste rij. 25… Dg8

26. Dc2! Alweer de sterkste zet. Na 26. De2 kan zwart de strijd nog een tijd rekken met 26… Le4 27. Dg4+ Lg6 28. f4 Dxc4 29. d8D Txd8 30. Txd8 Dc1+ 31. Td1 Dxe3+ hoewel het wel zou moeten winnen voor wit. 26… Td8 Na 26…e4 komt wel 27.De2. 27. Df5 Deze zet is nodig om te voorkomen dat de zwarte koning naar e6 kan vluchten. Nu hoeft wit alleen nog maar een schaakje met zijn koningstoren te geven om een dame te winnen. 27… Lxg2 28. Th4 Misschien de enige smet op de partij: 28.Td6 is mat in vijf. Maar goed, met de tekstzet is de partij ook in een paar zetten afgelopen. 28… Kf7 29. Th7+ Dxh7 30. Dxh7+ Ke6

Als zwart een paar zetten de tijd krijgt zou hij nog kunnen vechten (een kwakbol op Utrechtschaak schreef zelfs op dit moment “Ik denk dat Anton het nog weg gaat geven.”) maar die krijgt hij niet: 31. f3 De zwarte loper is ingesloten en gaat verloren na 31…Lxf3 32.Dh3+. Zwart gaf het daarom op. Bijzonder sterk gespeeld door wit! 1-0

De foto is gemaakt door Frans Peeters. Meer foto’s staan op http://www.flickr.com/photos/depion/

Vandaag 18:30 uur is het zover: de eerste ronde van het Scheldemond Schaaktoernooi in Vlissingen. En ja, voor wie het nu nóg niet wist, dat is inderdaad de nieuwe naam van het HZ Toernooi. Het Atrium van de Hogeschool Zeeland, 27 jaar lang onze speelzaal, was niet langer beschikbaar en dus moesten we verhuizen.

De nieuwe toernooinaam was voor Omroep Zeeland genoeg aanleiding om mij vrijdag tot “Zeeuw van de Dag” te benoemen. Dat leek mij altijd een eretitel waar je als een in een gruwelijk ver verleden in Rotterdam geboren jongetje slechts van kon dromen, maar de werkelijkheid bleek een stuk schraler. De radiopresentator van het ochtendprogramma belt je op een onchristelijk tijdstip uit bed om te vragen naar je plannen voor de dag. En daarna word je weer aan je lot overgelaten…

lees verder op de toernooisite…

Vandaag beginnen we met het toernooi FGH want daar hebben we kampioenen. Het gaat om het ONJK kampioenschap Rapid. Het toernooi werd gewonnen door Edgar Nastoll uit België met 7,5 uit 9. Hij stond na gisteren alleen bovenaan met 4 uit 4. Vandaag ging het wat moeizamer. In ronde 6 speelde hij remise en in ronde 7 verloor hij van Victoria De Labaca. Daardoor werd hij gepasseerd door Hein van den Boezem. Die verloor vervolgens in ronde 8 waardoor Edgar weer aan kop kwam. In de laatste ronde won Edgar en was daardoor niet meer in te halen, Tweedes werd de Duitser Boris Maltsev-Bekker met 7 punten.

Lees meer op de site van onjk

Wekelijks publiceren we de schaakrubrieken van Dimitri Reinderman voor HDC Media, Henk Prins voor het Reformatorisch Dagblad, Nick Maatman voor Dagblad van het Noorden / Leeuwarder Courant en Hans Ree in de Groene Amsterdammer.

Dimitri Reinderman | Henk Prins | Nick Maatman | Hans Ree & Hans Böhm

Dimitri Reinderman

4 juli: Geen weer om te schaken

Als het buiten regent, maken schakers onder elkaar wel eens het grapje “Het is goed schaakweer!” Als je binnen schaakt. deert het niet als er buiten druppels vallen. Toch is het niet zo dat schaakwedstrijden helemaal geen last van de weersomstandigheden hebben, want de reis naar de speelzaal kan lastig zijn. Zo had een een deelneemster aan het NK schaken voor vrouwen een probleem toen op een speeldag er een heftige storm was. Ze verbleef thuis, maar die dag reden de treinen niet en waren ook veel wegen onbegaanbaar. Het leidde tot een reglementaire nul. Ook de knsb-competitie heeft soms last van het weer. Begin dit jaar werd nog een ronde naar maart verplaatst vanwege heftige sneeuwval.

Hoe zit het met de zomer? Tot nu toe kwamen hitteproblemen weinig voor, maar schaakorganisaties zullen daar steeds meer rekening mee moeten houden. Bijvoorbeeld met de code rood vorige week vrijdag. Die dag waren ook de eerste twee rondes van het HWP weekendtoernooi gepland. Een dilemma voor de organisatie: aflasten of niet? De beslissing werd door een externe partij genomen. Het toernooi werd namelijk in de Hogeschool Inholland gehouden en zij besloten die dag dicht te gaan, waardoor er niet geschaakt kon worden. De organisatie moest snel schakelen. Door een sneller speeltempo pasten er drie rondes op zaterdag. Met nog twee rondes op zondag kon er toch een volwaardig toernooi gehouden worden. De beslissing leidde tot enkele afmeldingen, maar met circa tweehonderd deelnemers was het toernooi toch een succes.

Even tussendoor: hitte buiten kan binnen tot een minder fijn speelklimaat leiden, zelfs – of juist – als er airco aanwezig is. Zo speelde ik in India eens een toernooi waar ik op een gegeven moment maar een jas meenam naar de speelzaal. Buiten was het een graad of 35, maar binnen was de airco zo overijverig dat ik zonder jas steeds zat te bibberen. Gelukkig was het in Haarlem naar verluidt aangenaam koel. Winnaar werd de Belg Thibaut Vandenbussche. Op een lager bord werd de volgende 19-eeuws aandoende partij gespeeld. Bepaald niet foutloos, maar met een leuke koningsjacht op het einde.

Christopher  Brookes – Cato de Zoeten

1.e4 c5 2.Pf3 d6 3.Pc3 Pf6 4.d4 cxd4 5.Pxd4 a6 6.Lg5 Pbd7 7.f4 Dc7 8.Df3 b5 9.0–0–0 Lb7 10.Ld3 Db6

De scherpe Najdorf is tot hier theorie. Wit gaat nu creatief doen.

11.Pf5 g6 12.Pe3 Lg7 13.Ped5 Da5 14.a3 Tc8 15.e5 Pxd5 16.Pxd5 dxe5? 17.Lxe7 Pb6 18.Pf6+?

18.Lb4 Lxd5 19.Df2 Da4 20.Dxb6 wint.

18…Kxe7?

18…Lxf6 19.Dxb7 Lxe7 wint.

19.Dxb7+ Kxf6 20.fxe5+ Ke6

Nu volgt de koningsjacht.

21.Lf5+! gxf5 22.Td6+ Kxe5 23.De7+ Kf4 24.Dh4+ Ke3 25.Td3+ Ke2 26.Dh5+ Kf2 27.Df3 mat

Partij in viewer:

11 juli: NK is een strijd van veteranen

In Reinderman Aan Zet, mijn rubriek tijdens Tata Steel Chess, heb ik verschillende keren opgemerkt dat de hoofdgroep van het toernooi steeds jonger wordt. Er is tijd geweest dat de organisatie nog met enige schroom een speler van begin twintig uitnodigde, bang dat zo’n jonge speler te vroeg voor de leeuwen geworpen zou worden. Maar tegenwoordig? Dit jaar won bijvoorbeeld Nodirbek Abdusattorov de hoofdgroep nadat hij in eerdere edities al verschillende malen net naast de hoofdprijs had gegrepen. Een gearriveerde speler dus. Toch is hij nog maar 21 jaar! Deze trend van steeds jongere deelnemersvelden zie je over de hele wereld. De hele wereld? Nee, een dorp in Nederland weet zich ertegen te verzetten: Aalsmeer. Concreet gaat het over het NK dat daar sinds afgelopen zaterdag wordt gehouden. De gemiddelde leeftijd van de acht kwartfinalisten: 43 jaar! Daarbij haalden de spelers met de laagste twee ratings, Liam Vrolijk en Max Warmerdam, het gemiddelde nog behoorlijk naar beneden met hun leeftijden van 24 en 26 jaar.

Een goed stel veteranen dus. Een ervan is de 47-jarige Leidse grootmeester Erik van den Doel. Het is inmiddels zijn 19^e deelname met als beste resultaat een gedeeld eerste plaats op het NK van 2001, al verloor hij toen de play-off van Loek van Wely. Kampioen worden is dus nog niet gelukt, maar hij is elk jaar wel een kanshebber, zo ook dit jaar.. Los van het eindresultaat is zijn deelname dit jaar sowieso een succes dankzij de schoonheidsprijswaardige partij die hij in de match tegen Robin Swinkels speelde. Daarin offerde de Leidenaar een dame voor een pion om vervolgens met een stille zet een winnende aanval te krijgen. Fraai!

Erik van den Doel – Robin Swinkels

1.e4 c5 2.Pf3 d6 3.d4 cxd4 4.Pxd4 Pf6 5.Pc3 Pc6 6.Lg5 e6 7.Dd3 Le7 8.0–0–0 0–0 9.h4 Ld7 10.Kb1 Tc8 11.Le2 Pxd4 12.Dxd4 Da5 13.Dd2 Kh8 14.f3 a6 15.g4

Een typisch Siciliaanse stelling waarbij de witte aanval gevaarlijker zal worden dan die van zwart.

15…Tfd8 16.Le3 b5 17.Ld3 Lc6 18.g5 Ph5

Zwart had hier 18…b4 19.gxf6 bxc3 20.fxg7+ Kg8 moeten proberen met een moeilijke maar misschien nog houdbare stelling.

19.Df2! Tb8 20.f4 d5 21.exd5 La8 22.Df3! b4?

Verliest geforceerd.

23.Dxh5 g6 24.Ld4+ Kg8

Als wit hier zijn dame terugtrekt, verliest hij al zijn voordeel. Gelukkig kan ze ook naar voren.

25.Dxh7+! Kxh7 26.h5!

De zwarte koning zit nu in een matnet, bijvoorbeeld na 26…Kg8 27.hxg6 fxg6 28.Lxg6. Het is sportief dat zwart zijn tegenstander de matzet laat uitvoeren.

26…f5 27.gxf6 Kg8 28.hxg6 Lc5 29.f7+ Kf8 30.Lf6 bxc3 31.Th8 mat

Partij in viewer:

18 juli: Tiviakov Nederlands kampioen

Zoals u vorige week kon lezen, deden er veel oudere spelers mee aan het NK. Het was dus niet gek dat de finale een generatiestrijd werd. De 24-jarige Liam Vrolijk nam het op tegen de 53-jarige Sergei Tiviakov. Vrolijk leek me de favoriet, vooral nadat de klassieke partijen remise waren geworden en de match met snelschaken beslist zou worden, een discipline die de speler van Kennemer Combinatie goed ligt. Verder bleken in andere tiebreaks oudere spelers zoals Loek van Wely (ook 53) traag. Maar tot mijn verrassing werd Vrolijk weggespeeld! Tiviakov won beide partijen en werd zo Nederlands kampioen. En dat terwijl de Groninger maar 14^e op de Nederlandse ranglijst staat. Een stunt dus? Dat valt wel mee, want hij won het kampioenschap al drie keer eerder.

Het NK werd in een hotel in Aalsmeer gehouden en dat was alweer de zesde locatie sinds 2021, maar er komt misschien wat stabiliteit. Het hotel wil namelijk volgend jaar weer medesponsor te zijn. Dit ongetwijfeld tot genoegen van Tiviakov, die vertelde dat hij nooit eerder in zo’n goed hotel had gezeten tijdens het NK. Ook andere spelers waren lovend. Een klein kritiekpunt: toen ik kwam kijken was er weinig te beleven voor toeschouwers.  Misschien had ik een verkeerde dag gekozen, want er waren gedurende de week wel diverse extra evenementen georganiseerd.

In de kwartfinale verloor Tiviakov de eerste partij tegen L’Ami, maar door onderstaande partij en daarna de tiebreak te winnen won hij toch de match.

Sergei Tiviakov – Erwin L’Ami

1.e4 e5 2.Pf3 Pc6 3.Lb5 a6 4.La4 Pf6 5.d3 b5 6.Lb3 Lc5 7.c3 d6 8.Lg5 h6 9.Lh4 La7 10.a4 g5 11.Lg3 b4 12.Pbd2 0–0 13.0–0 Tb8 14.a5 Le6 15.Lc4 Lxc4 16.Pxc4 Tb5 17.h4 Ph7 18.hxg5 hxg5 19.Pe3 Lxe3 20.fxe3 bxc3 21.bxc3 Txa5 22.Txa5 Pxa5 23.Da4 Pb7 24.d4 exd4 25.exd4 De8 26.Dc4 Dd7 27.Dxa6 Pd8 28.e5 d5

Wit staat hier iets beter omdat de zwarte koningsvleugel verzwakt is. Dat zal zwart later opbreken.

29.Ph2 De6 30.Da5 Dd7 31.Da6 De6 32.Dd3 Dg6 33.De2 Pe6 34.Pg4 Tb8?! 35.Pe3 De4 36.Df2 Tf8 37.Pf5 Kh8 38.Pe7 c5?

In lichte tijdnood van wit probeert L’Ami de boel te compliceren, maar dat pakt niet goed uit.

39.dxc5 Dc4 40.Td1 Pxc5

Wit gaat zijn stukken activeren.

41.e6! Dxc3

Ook 41…Pxe6 42.Le5+ f6 43.Pg6+ verliest.

42.Pxd5 Db3 43.Dd4+ f6 44.e7 Te8 45.Kh2!

De e-pion gaat wit een kwaliteit opleveren en daarmee de partij.

45…Pe6 46.Dg4 Pg7 47.Pc7! f5 48.Dd4 Kg8 49.Pxe8 Pxe8 50.Dd5+ Dxd5 51.Txd5 Kf7 52.Txf5+ Kxe7 53.Le5 Ke6 54.g4 Ke7 55.Kg3 Ke6 56.Kf3 Ke7 57.Lc3 Ke6 58.Te5+ Kf7 59.Ld2

Zwart verliest de g-pion en gaf daarom op.

Partij in viewer:

Henk Prins

3 juli:

Thema’s in het schaakspel spelen een rol om het spel beter te leren begrijpen. Het geeft ook diepgang. Onder de loep nemen we het thema van de minorpromotie in het schaakprobleem.

Dat dezelfde schaakthema’s in diverse genres van het schaakspel voorkomen is niet nieuw. Afgelopen weken hebben we het thema van de minorpromotie getoond in de schaakpartij en de eindspelstudie. Er is nog niets getoond van deze thematiek in de schaakproblematiek. In de wereld van het schaakprobleem spelen de schaakthema’s een zeer belangrijke rol, meer nog dan in partijen en eindspelstudies.  Ook in schaakproblemen komt de minorpromotie nog al eens voor. Wie kent niet de mini-miniatuur-driezet van Mackenzie uit 1891, zie diagram 1. Dit is een simpel schaakprobleem, oplossing is 1.La7! Kxa7, gevolgd door de minorpromotie 2.c8T Ka6.3.Ta8 mat. Uiteraard promoveren tot dame is pat. Hebt u wel eens afgevraagd wat de laatste zet zal moeten zijn, om tot diagram 1 te komen? Dit moet zijn geweest Ka7-a8, maar hoe kan die loper op b8 dan schaak gegeven hebben? Alleen omdat wit b7-b8L schaak speelde. Dat betekent dus dat dit schaakprobleem nog een verborgen minorpromotie heeft.

In diagram 2, ook een driezet, zien we een pion die tot de vier mogelijk vervangstukken promoveert.

Dit thema heet een AUW, wat betekent een “All Umwandlung”. Dit thema hebben we wel eens eerder laten zien in deze rubriek. Dit is een voorbeeld die 121 jaar geleden werd gecomponeerd, en toen ook al een thema was.

De oplossing is 1.f7! Op 1. … exd4 komt 2.f8L Kxf6 3.Ta6 mat. Op 1. … e4 of 1. … Kd6 komt 2.f8D waarna 3. De7 mat is. Op de zwarte zet 1. … exf4 komt 2.f8T Kd6 3.Tf6 mat. Tenslotte komt er na 1. … Kf6 2.f8P exd4 3.Tf7 mat.

Tweezet miniatuur  1067 kan opgelost worden. U begrijpt dat in dit probleem een minorpromotie zit. Over enkele weken volgt de bespreking.

10 juli:

Een schrift met 40 schaakproblemen van probleemcomponist Jan van Woerden wordt omgevormd naar een jubileumboek ter gelegenheid van 100 jarige Edese Schaakvereniging.

Ter gelegenheid van het 100 jarig bestaan van de Edese Schaak Vereniging werd een boekje uitgegeven van de probleemcomponist Jan van Woerden (1939-2012). De componist had bij leven ter gelegenheid van de veertigste verjaardag van bestuurslid Martin Roseboom een schrift met veertig, met de hand gemaakte, schaakproblemen aangeboden. Van Woerden gaf het schrift de titel: “De 40 problemen”. Die veertig problemen bevatten niet alleen werkstukken van Van Woerden zelf, maar ook veel van andere componisten. Van Woerden maakte een indeling van vier afdelingen met ieder tien composities. Eerst komt er een hoofdstuk over miniaturen, “Seven men” genoemd. Het bijzondere aan deze tien miniaturen is dat alle verschillende stukken één keer op het bord staan, uiteraard met uitzondering van de koning.

Hoofdstuk 2 gaat over de vier hoeken van het schaakbord, het derde hoofdstuk handelt over het Zagurujko thema, een lievelingsthema van de componist en het laatste hoofdstuk gaat over problemen van eigen makelij, waarbij echter medeauteurs een belangrijke inbreng hadden. De uitgave van het boek heeft Martin Roseboom verzorgd, daarbij is gebruik gemaakt van de tekst, inclusief commentaar, die Jan van Woerden per schrift had aangeleverd.

Uit het hoofdstuk Zagurujko plaats ik diagram 1, een coproductie van Van Woerden met mij uit 1986. Het is een tweezet. Er zijn vijf verleidingen. Probeert wit 1. Pc6? dan dreigt er 2. De5 mat. Op 1. … Pxc6 komt 2. Lc8 mat en op 1. … Lb2 2. Pxe7 mat. Zwart weerlegt met 1. … Ld6! Ook mis loopt 1. Pxd5?, dreigt 2. Df4 mat. Op 1. … Df2 komt dan 2. Lxd3 mat en na 1. … Pxd5 komt 2. Lc8 mat. Zwart weerlegt nu met 1. … Df3! De derde verleiding is 1. Pg8? met dreiging 2. Ph6 mat. Op 1. … Dh2 is 2. Lxd3 mat en na 1. … Pxg8 is 2. Lc8 mat. Weerlegging nu is 1. … Th5! Probeert wit vervolgens 1. Pxd3? dan dreigt er 2. Df4 en De5 mat. Zwart weerlegt dan met 1. … Ld6! Ook 1. Pe8? lukt niet, er dreigt 2. Pg7 mat. Zwart heeft dan 1. … Th5! als weerlegging. De sleutelzet is 1.  Pc4! Er dreigt dan 2. De5 mat. Op 1. … Pc6 komt 2. Lc8 mat, op 1. … dxc4 is 2. De4 mat, op 1. … Ld6 of Lb2 is 2. P(x)d6 mat en op 1. … Db2 zet wit mat met 2. Pxe3. De matzetten Lc8 en Lxd3 komen na verschillende zwarte parades een aantal keren voor.

Diagram 1068 is een tweezet uit het hoofdstuk “Seven men”. Deze kan worden opgelost.

17 juli:

Meestal voor de zomervakantie vindt ergens in Nederland het nationaal kampioenschap schaken plaats. Dit jaar vond dit kampioenschap plaats in Aalsmeer.

De schakers kwamen vorige week bij elkaar. Evenals in 2025 werd gekozen voor de knock-out formule. Er waren twee groepen, de groep Algemeen en de groep Dames. In de groep Algemeen speelden uitsluitend 16  heren. Jammer dat in dit toernooi de kampioen van vorig jaar, Jorden van Foreest zijn titel niet verdedigde, wegens het deelnemen aan een ander (internationaal) toernooi. Ook de beste Nederlandse speler Anish Giri speelde niet mee. In de Damesgroep speelden 12 spelers mee.

Zowel de Nederlandse kampioen, Sergey Tiviakov, als de Nederlandse dameskampioen, Machteld van Foreest, komen uit Groningen. De 53-jarige Tiviakov won al drie keer eerder het Nederlands kampioenschap, namelijk in 2006, 2008 en 2018. De jeugdige (18 jaar) Van Foreest was eerder kampioene van Nederland in 2022 en 2025.

Een mooie partij van Sergey Tiviakov wil ik laten zien uit de halve finale tegen Erik van den Doel.

Tiviakov – Van den Doel

1.e4 e5 2. Pf3 Pc6 3. Lb5 a6 4. La4 Pf6 5.d3 b5 6. Lb3 Lc5

De Spaanse verdediging.

 7. Lg5 h6 8. Lh4 Le7 9. Pbd2 d6 10. c3 Pa5 11. Lc2 c5 12. d4 exd4 13. cxd4 O-O 14. O-O Lg4  15. dxc5 dxc5 16. De1 Ph5?!  

Lijkt te riskant. Veiliger is 16. … Pd7 17. Lxe7 Dxe7 18. e5 Dh5 19. g4 b4 20. De3 Tfe8 21. Tfe1 c4 22. Lf5.

 17. Lxe7 Dxe7 18. e5 Tad8 19. b3 f5 20. h3 Lxf3 21. Pxf3 Pc6 22. Td1 Pb4?

Hier had Van den Doel moeten kiezen voor 22. … Txd1 23. Lxd1 g5 24. De3 Pf4 25. g3 Pe6 26. Le2 Kg7 27. Te1 Pb4 28. Td1 en zwart hoeft dit niet te verliezen.

23. Txd8 Dxd8 24. Db1 Pf4 25. Lxf5 Pe2+?!

Weer een wat mindere zet van Van den Doel, mijn computer geeft als beter aan: 25. … Pbd3 26. Le4 c4 27. bxc4 bxc4 28. Dc2 Dc8 29. Td1 Td8 30. Pe1 Pxe5 31. Lf5.

 26. Kh2 Pc3??

Van den Doel is niet bij de les. Met 26. … Pd4 27. Pxd4 Dxd4 28. f4 Pd5 29. Le6 schaak Kh8 30. Lxd5 Dxd5 31.  Tf3 c4 32. De1 had hij nog wat, maar waarschijnlijk onvoldoende voor een remise.

27. Le6+ Kh8 28. Dg6 Dd3

29. Ph4 ! Dxf1??

Het nemen van de toren is taboe. Een verdediging was nog 29. … De2 30. Lf5 Txf5 31. Dxf5 Kg8 32. e6 Pbd5 33. Pg6 Pf6 34. Tc1 b4 35. Dxc5 en de beste papieren heeft uiteraard Tiviakov. Nu is het echter geforceerd mat binnen enkele zetten.

 30. Pf5 1-0

Partij in viewer:

Nick Maatman
   

Zomerstop

Hans Ree & Hans Böhm

Lees de rubriek van Hans Ree in De Groene Amsterdammer op: https://www.groene.nl/auteur/hans-ree (voor niet-abonnees alleen op vrijdag van verschijning gratis)

Hans Böhm plaatst zijn rubriek voor de Telegraaf op zijn eigen website: https://www.hansbohm.com/2013/?cat=13

Waar ik vorige keer een boek besprak dat schaaktechnisch nog nét binnen mijn eigen capaciteiten past, “Oom Jan leert zijn neefje schaken”, waag ik me dit keer aan een boek dat daar vér buiten gaat. Ik heb de bespreking overgenomen van een andere recensent (met het kwadraat van mijn elo) en kreeg daar al snel spijt van. Op hard werken had ik niet echt gerekend.

Dit is geen makkelijk boek. Je bladert het niet even snel door op zoek naar hapklare brokken begrijpbare strategie en mooie combinaties. Het gaat over hoe een materieel nadeel, één pion, af te wegen valt tegen positionele voordelen. Cheparinov gaat daar niet alleen in schaakzetten maar vooral ook in tekstuele uitleg op is. De verhelderende tekst neemt vaak meer plaats in dan de variantenbomen. Dit is vooral voor ons niet-computers erg leerzaam. Je moet ook leren evalueren. Het is niet alleen rekenen. In dat evalueren krijgt u in dit 200 pagina’s tellende boek 100 opgaven.

Meestal begint een boek met voorbeelden, wat uitleg en daarna met een aantal opgaven, waarmee u het geleerde kunt testen. Cheparinov doet het andersom: hij begint per hoofdstuk met een serie opgaven over het thema van het hoofdstuk en verwacht van u dat u een gedegen analyse levert van de posities, welke zetten te verwachten zijn en wat uw afweging is van wie er beter staat. De eerste opgaven bevatten een concrete vraag: wat bent u van plan tegen c5-c4 ven zwart? , later worden de opgaven algemener. Hij spreekt u streng toe: vooraf even bij het partijverloop kijken is valsspelen en levert u minder rendement op van dit boek. Even snel een oordeel en dan doorbladeren naar de oplossing is er niet bij. U kunt daarna uw uitgeschreven analyse vergelijken met de partij en het commentaar.

Dat uitschrijven van analyses is trouwens buitengewoon educatief. Ik doe dat regelmatig bij mijn partijen en laat pas als ik denk hé-le-maal klaar te zijn, vriendje Stokvis er naar kijken, die dan niet alleen mijn zetten maar ook mijn analyses kan afkraken. Daar hoop ik dan veel van te leren.
Zo werkt dit boek dus ook: eerst zelf denken, dan komt pas de leraar kijken. (en helpt je)
Ook een sterk punt van dit boek is dat iedere partijbespreking eindigt met de opsomming van de voornaamste kenmerken van de partij, in het kader van “wat hebben we geleerd van deze partij”.
Het is een zeer goed cursusboek. Wat is het probleem? Hoe los je het zelf op? De meester laat het zelf zien, en “Wat heb je nu geleerd”.

Cheparinov is geen kleine jongen. Secondant van Topalov en zelf ook een topgrootmeester met een peak rating van 2718 en een twintigjarige periode tussen 2650 en 2700. Hij is betrokken bij “Killer chess” van Jacob Aagaard en dit boek is gebaseerd op een van de cursussen die hij daar gaf. Je herkent het cursus-aspect in het boek. Eerst zelf er uit proberen te komen, dan uitleg van de meester met controle van je huiswerk en daarna de nazit met opsomming waar het om ging en wat we hebben geleerd.

Het boek begint met hoe je een stelling evalueert, waarin een pion is geofferd. Hij maakt daarbij onderscheid tussen dynamiek en lange-termijn factoren. Allebei een hoofdstuk met illustratieve partijen. Bij de dynamiek begint hij -heeft u de opgaven al geanalyseerd en uitgeschreven?- de uitleg met een vraag: begint u de partij als witspeler liever mét of zónder de pion op h2? En is uw antwoord anders als het gaat om de pion op a2? Hoe bepaal je of de verkregen ruimte of het aantal extra zetmogelijkheden opwegen tegen de verloren pion? Uit dit hoofdstuk, dat grotendeels in de sample staat als u het boek bij de diverse sites opzoekt, een spectaculair voorbeeld:

Wit heeft twee drie pionnen geofferd voor meer activiteit en staat nu voor een belangrijke beslissing. Hoe denkt u erover? Motiveer uw antwoord en geef enkele varianten. Maakt u zich er niet af met “Dat ziet er wel goed uit” want zwart heeft ook behoorlijke tegenkansen. Als u die niet beoordeeld heeft moet u nog maar eens opnieuw beginnen met analyseren.

Bij de lange-termijn factoren in hoofdstuk 2 gaat het niet om aanvalskansen, maar om in hoeverre u in staat bent de tegenstander eronder te houden. “Van die rottige pionnenstructuur komt hij voorlopig niet af” of “hij is mooi tijd kwijt geraakt om die pion van mij op te halen en staat nu structureel wat slechter”. Hoe quantificeer je dat in ‘s-hemelsnaam? Ikzelf vond dit het lastigste hoofdstuk.

Daarna volgen hoofdstukken 3-6 over specifieke kenmerken van het pionoffer in de volgende openingen: Weense variant (1. d4 d5 2. c4 e6 3. Pf/c3 Pf6 4. Pc/f3 dxc4) met het pionoffer 5. e4 Lb4 6. e4, het Catalaans waarbij wit na 1. d4 Pf6 2. c4 e6 3. Pf3 d5 4. g3 dxc4 geen moeite doet de pion op c4 snel terug te krijgen, het pionoffer in de doorschuifvariant van het Frans 1. e4 e6 2. d4 d5 3. e5 c5 4. c3 Pc6 5. Pf3 Db6 6. Ld3 cxd4 7. 0-0 waar hij de voors en tegens van dxc3, Ph6 en Pge7 bespreekt. Als laatste het Dame-Indisch met een evaluatie van het pionoffer na 1. d4 Pf6 2. c4 e6 3. Pf3 b6 4. g3 La6 5. Dc2 Lb7 6. Lg2 c5 7. d5. Deze vier varianten worden besproken aan de hand van partijen van Cheparinov zelf, naast enkele van Kramnik, Moisenko, Postny, Giri en Carlsen, allen uit het 2650+ segment.

Vervolgens gaan we in hoofdstuk 7 , “How did the greats do it”, over naar vijf hoog-kwalitatieve partijen van Kasparov, Topalov en Caruana, met behalve benoeming van het thema ook weer de nazit met “waar ging het om” en “wat hebben we geleerd”.
Wat als indruk bij me overblijft is een klassiek leerboek, zeer educatief opgesteld door een strenge en goede leraar, een boek dat diep gaat, veel tijd vergt, voornamelijk eigen analyse van de opgaven en proberen te duiden wat de meester net gezegd heeft. Je moet er eigenlijk een ordner bij kopen voor je aantekeningen en eigen -gecorrigeerde- analyses. Zeer educatief en waard om zorgvuldig en niet te snel te bestuderen.

Minpuntje:

Ieder hoofdstuk in het boek wordt “opgesierd” met een AI-afbeelding, met het bekende resultaat: geen enkel correct afgebeeld schaakbord. (Dit begint een obsessie voor me te worden.) Het is wat mij betreft het enige manco aan dit boek. Maar: ik heb ervan genoten. Haast u naar de boekhandel!

Powerhouse pawn sacrifices, auteur Ivan Cheparinov, uitgegeven door Quality Chess, ISBN 978-1-78483-220-9.

sample van enkele bladzijden van het boek.

Nadat de oudjes zijn geweest bij het NK-senioren en NK Veteranen mocht iedereen meedoen aan het Open Nederlands Kampioenschap. En nu mag de jeugd onderling spelen. De organisatie mag wat mij betreft wel een compliment hebben, want die moesten in één avond de sporthal opnieuw inrichten. En ik weet dat sjouwen met tafels en stoelen erg vermoeiend is.

Vanmorgen stond alles netjes klaar en kon men beginnen. 156 kinderen doen er mee in de diverse groepen ABC, DE en FGH. Voor FGH zijn er zelfs drie toernooien. Een driedaags toernooi, een tweedaags toernooi en een ééndagstoernooi. Dit heeft er mee te maken dat voor de jongsten zes dagen schaken soms te veel is. Ik ga dat verder niet uitleggen, zie daarvoor de website van het toernooi.

U kunt de prestaties van de jeugd volgen op lichess.org, chess.com, Cloudlink en u kunt kijken naar live beelden van het toernooi.

Lees verder op website onjk

Het gaat over denksport en dit beweren mensen in de Volkskrant van vandaag.

Het zou zelfs nieuw Nederlands beleid zijn. Al herinner ik me ook bijv. Bianca Mühren en andere meisjes die bij NK jeugd algemeen meededen. En met succes!

Enfin, leest u dit Volkskrant-stuk.

En leest u eventueel ook mijn stuk van twee jaar terug, ook ik heb het beweerd, met mitsen en maren en een andere invalshoek, en ook ik was niet nieuw in mijn ideeën.