Olympiade ronde 3: soms zit het mee, soms zit het tegen (update)

Heren: Nederland – Australië

Nadat in ronde 1 een paar favorieten niet wisten te winnen van veel lager gerate tegenstanders (Erigaisi 2759 – Laohawirapap 2363 0-1!) is ratinginflatie ineens weer een hot item bij schakende cijfernerds. Uiteraard vooral bij die nerds die naar hun mening te vaak aan de verkeerde kant van de uitslag zitten. Ik heb geen idee hoe groot het “probleem” is, maar ik moest vandaag wel aan ratinginflatie denken toen ik de opening in de partij Temur Kuybokarov – Jorden van Foreest zag.

Stel, je kan met een tijdmachine teruggaan naar 1980 en deze stelling voorleggen aan een grootmeester uit die tijd. “Dit is een stelling na 12 zetten uit 2026. Wit heeft al Pb1-c3-b1-d2 gespeeld en heeft een rating van 2534. Zwart heeft 2706” Hoofdschuddend over zoveel ratinginflatie zou hij ongetwijfeld vragen of de wereldkampioen in 2026 dan misschien een rating van 4100 heeft.

Soms lijkt het schaken van nu een ander spel te zijn dan het spel dat ik vroeger leerde. Maar ja, hetzelfde geldt natuurlijk voor de computers en de schaaksoftware. Waar vroeger programmeurs via software het schaken probeerden uit te leggen aan de computer, hebben we tegenwoordig computers die zichzelf leren schaken en vervolgens aan de mens uitleggen hoe het spel gespeeld moet worden.

Natuurlijk zijn Kuybokarov  en Van Foreest geen knoeiers die maar wat aan rommelen. Zeker Jorden staat bekend om zijn originele, actieve ideeën in de opening. Zijn eerste 14 zetten speelde hij bijna à tempo en op zet 20 stond hij al gewonnen. Blijkbaar was het aangenaam toeven in de speelzaal, want de Australiër speelde nog heel lang door.

Helaas werd Jordens vlotte overwinning tenietgedaan door Loek van Wely (wit) die door Rishi Sardana keihard van het bord werd gemept.

Het is duidelijk dat er al een en ander niet helemaal naar wens is gegaan bij wit. Sardana zag zijn kans schoon en sloeg toe met 24 … Lxf3 25. Te1 e4 26. Kh1 e3. Loek spartelde nog even tegen, maar veel zin had het niet.

Loek van Wely (Vlissingen 2023 – foto Tina Rouwendal)

In de partij James Morris – Erwin L’Ami waren  na 5 zetten de dames al van het bord verdwenen. Toch werd het een scherp tactisch gevecht waarin Erwin lange tijd zijn best moest doen om zijn stelling bij elkaar te houden. Dat lukte, waarna de partij remise werd.

Tussenstand 1,5 – 1,5. Anish Giri zou dus zijn witpartij tegen Bobby Cheng moeten winnen om Nederland aan 2 matchpunten te helpen. Zijn partij was min of meer een kopie van zijn partij in de vorige ronde. Lange tijd gebeurde er helemaal niets en pas toen beide heren vrijwel door hun bedenktijd heen waren werd het spannend.

Anish’ eerste kans kwam in deze stelling.

50. La6 zou hier erg sterk zijn geweest. De loper gaat naar b5 en zwart raakt min of meer in zetdwang, bijv. 50. … Tc5 51. Lb5+ Ke7. Er lijkt weinig aan de hand, maar de zwarte koning moet de loper blijven dekken, de loper mag niet weg wegens Th8 en intussen dreigt wit ook nog eens g4, g5 en na … fxg5 f6+!. Giri miste hier en later in de partij nog een paar keer dit idee.

Gelukkig was het ook voor zwart verre van eenvoudig om deze stelling onder grote tijdsdruk foutloos te spelen en pakte Nederland uiteindelijk toch de matchwinst.

74. Lf7+ Kd6 75. Txe5 Kxe5 76. Lg8 1-0

Dames: Nederland – Oostenrijk

De Oostenrijkse IM Olga Badelka gooide dromend van een aanval die er nooit kwam tegen Eline Roebers (zwart) vrolijk haar pionnen op de koningsvleugel naar voren. Het resultaat van haar hallelujahspel was helaas voor haar dat juist de witte koning erg op de tocht kwam te staan. De slotstelling vertelt het hele verhaal.

Machteld van Foreest had met zwart tegen Chiara Polterauer te optimistisch materiaal geofferd, kwam slecht te staan, maar kreeg onverwacht toch nog een mooie kans.

Wit heeft net 36. Le5? gespeeld. Geen beste zet, want met 36. … hxg3+ 37. Lxg3 Tf7 zou wit minstens een kwaliteit verliezen. Machteld miste deze kans en miste even later ook nog de weg naar remise: 36. … Txg5 37. Txf3 Txf3 38. Lf4 Th5?? 38. … Tg7 was nodig 39. g4 Th7 40. Kg2 Txf4 41. exf4. Na 38. … Tg7 had wit ook de kwaliteit terug moeten geven, maar op g3 een belangrijk pionnetje mee kunnen pakken. De Oostenrijkse speelde het toreneindspel nu zonder haperen naar winst.
(zie correctie onderaan artikel)

Anna-Maja Kazarian kwam met wit niet voorbij Emilia Deak-Sala. Dus ook hier een 1,5 – 1,5 tussenstand met nog 1 partij bezig. Die partij was Zhaoqin Peng – Jasmine-Denise Schloffer. Net als in de partij van Giri ging het de hele tijd gelijk op en stond ze dus voor de moeilijke taak om tijdens de uitvluggerfase een gelijke stelling alsnog te winnen. Anish kreeg een paar kansjes, Zhaoqin volgens de computer slechts 1.

63. Ke3 schijnt te winnen. Wie vanavond niets te doen heeft, kan lekker puzzelen waarom dat zo is. Peng speelde 63. Kg3 en de partij eindigde in remise. Eindstand dus 2-2

Zhaoqin Peng (NK 2026 – foto Frans Peeters

correctie!!

Bij de partij van Machteld schreef ik: “De Oostenrijkse speelde het toreneindspel nu zonder haperen naar winst.” Maar in de reacties merkt Joop Gijsbers zeer terecht op dat dat helemaal niet waar is. Het gaat om de stelling na 66. g7??

Onze landgenote liet met 66. … Te1+?? het buitenkansje onbenut. Ze had echter nog remise kunnen maken met 66. … Tg5+! 67. Kf6 Tg6+!!. Als wit de toren slaat is het pat, als de koning op de f-lijn blijft dan blijft de toren op de g-lijn en als de koning naar de damevleugel gaat dan geeft zwart schaak van opzij.
Kan de witte koning dan niet naar b8 lopen? Ja, maar ook dan kan zwart het met nauwkeurig spel remise houden. Bijvoorbeeld:

1. … Tg5!! De enige zet die remise maakt. 2. a6, Tg6!! 3. Ta8 Kh7!! Op de site van ChessBase staat een leerzaam artikel over dit type eindspel.

Even terug naar de partij: “Zonder haperen” zou het zijn geweest als wit 66. Kf6 in plaats van 66. g7 had gespeeld. De koning moet uiteindelijk naar de damevleugel, maar de g-pion heeft nog héél even dekking nodig. Bijvoorbeeld: 66. Kf6 Tf1+ 67. Ke6 Tg1 68. Tc7! Txg6+ 69. Kd7 Ta6 70. Tc5 en wit wint simpel door met de koning naar b7 te lopen.