Recensie: Isolani – beyond the cliches, Semko Semkov

“He who fears an isolated Queen’s Pawn should give up chess” – Siegbert Tarrasch

Als iemand met een (soms onredelijke) angst voor geïsoleerde d-pionnen, maar (voorlopig) geen ambities om te stoppen met schaken, leek het me een goed idee om me toch eens te verdiepen in dit type stellingen. Ik moet namelijk wel erkennen dat isolanistructuren positioneel erg interessant zijn. En, als trouwe Panov-speler, kan ik ze ook haast niet te ontwijken.

Natuurlijk had ik de clichés al wel eerder gehoord: ruil niet te veel stukken, val aan en, als je tegen de isolani speelt, probeer hem te blokkeren. Maar mijn kennis kwam helaas niet veel verder. Ik was dus ook erg enthousiast toen ik het boek Isolani – beyond the cliches van de Bulgaarse Internationaal Meester Semko Semkov zag langskomen.

Semkovs schaakboekenoeuvre bestaat (vooralsnog) vooral uit openingsboeken. Zo schreef hij eerder boeken als Fighting the Nimzo, Squeezing the QGD en Building a Reti repertoire. Met Isolani – beyond the cliches neemt hij een iets andere afslag. De opening komt zeker aan bod: isolani worden immers vaak in deze fase van de partij gecreëerd; maar de nadruk ligt op het midden- en eindspel.

In een korte introductie beschrijft Semkov het doel van zijn boek:

“Het doel van dit boek is niet om uw eerdere kennis te verwerpen of oude bewezen strategieën te weerleggen. Ik probeer ze te verrijken door hun beperkingen te tonen en nieuwe benaderingen toe te voegen. Daarnaast heb ik geprobeerd te vertrouwen op moderne voorbeelden, aangezien de kennis en de veerkracht van de spelers van vandaag niet te vergelijken zijn met die van de oude meesters.”

En in zijn doel slaagt hij, al zeg ik het zelf, zeker. Aan de hand van modelpartijen analyseert Semkov de beste manier om met verschillende isolanistellingen om te gaan. Hierin wordt de basiskennis die de lezer al heeft uitgebreid, en wordt er tegelijkertijd kritisch gekeken naar de clichés die we vaak horen. Immers, elke stelling is anders en heeft haar eigen unieke eigenschappen. En het is goed om ons af te vragen wanneer we de ‘vuistregels’ over isolanistructuren moeten volgen en wanneer de stelling een andere benadering vergt.

Verder geeft het boek ons een combinatie van oude en modernere partijen, met de nadruk op de modernere. En het verschil waarin spelers vroeger en nu met isolanistellingen omgaan wordt geanalyseerd. Semkov stelt:

“Het schaakspel was eenvoudiger in de 20e eeuw! Het was vaak mogelijk een partij te winnen door één strategische factor te benutten. De computers leerden ons een veel complexere manier om posities te beoordelen. Het werd duidelijk dat veel dogma’s niet houdbaar waren onder de blik van de computers.”

Opvallend was dat veel van deze moderne partijen in een sneller tijdsformat zijn gespeeld. In hoofdstuk 8 werd ik zelfs verrast door de bespreking van een online bulletpartij. Het snellere tijdsformat van deze partijen heeft als gevolg dat de meesters die ze spelen vaak niet voor de sterkste zetten kiezen. Maar dat maakt de analyse zelf natuurlijk niet minder interessant. Sterker nog, het openstaan van blitzpartijen geeft de auteur een grote hoeveelheid stellingen om te analyseren en Semkov weet dan ook steeds maar weer een interessante voorbeeldpartij uit te kiezen.

Isolani – Beyond the cliches heeft een sterke opbouw:

Hoofdstukken:

1. The isolani endgame
2. Blockading the islolani
3. Playing against an isolani
4. Pushing the isolani forward
5. Attacking with an isolani
6. Positional pressure on the queenside
7. Haning pawns
8. Maintaining the balance
9. To create or not to create an isolani

Na een korte introductie begint Semkov in hoofdstuk 1 met The isolani endgame. Een hoofdstuk dat nodig is om de rest van het boek te begrijpen. Immers, hoe kunnen we wijs worden uit een middenspel als we niet weten wanneer we moeten afwikkelen naar een eindspel? Het volgende voorbeeld wordt gegeven:

In hoofdstuk 2 en 3 bespreekt Semkov ideeën voor het spelen tegen een isolani. Zie het volgende voorbeeld over het blokkeren van de d4-pion:

Hoofdstuk 4, 5 en 6 focussen op het spelen met de isolani. Hieronder een voorbeeldstelling uit hoofdstuk 4 – misschien wel een van mijn favoriete stellingen uit het boek.

In hoofdstuk 7 bespreekt Semkov de structuren met pionnen op c3/c4 en d4 en c6/c5 en d5, die vaak op het bord komen vanuit een islolanistelling. Zoals bijvoorbeeld gebeurd in de volgende partij:

En voor de liefhebbers, nog een mooie (niet-gespeelde) variant op zet 26, die laat zien hoe de speler met de c- en d-pion (of de isolani) soms ineens een tactisch einde kan maken aan de partij, zodra de stukken op de juiste manier geplaatst zijn. Het boek mag dan wel gefocust zijn op positionele ideeën, maar ook de nodige spectaculaire tactiek ontbreekt zeker niet!

In hoofdstuk 8 wordt er ingegaan op de plannen als de isolanipartij het initiatief verliest of de geplande aanval niet slaagt. Hoe kan de speler met de isolani in dat geval de stelling nog in balans houden?

En tot slot, in het laatste hoofdstuk, hoofdstuk 9, wordt de kennis uit de rest van het boek als het ware gebundeld, om in verschillende voorbeeldstellingen een antwoord te vinden op de vraag: is het slim om een isolani te creëren?

Conclusie

Isolani – beyond the cliches beschrijft in detail hoe we om moeten gaan met verschillende isloanistellingen, aan de hand van een uitgebreide verzameling van zowel oude als modernere modelpartijen. Semkov legt erg duidelijk uit en weet goed te beschrijven hoe we de cliché ideeën over isolanistellingen op een goede manier kunnen gebruiken; maar ook wanneer we kritisch moeten zijn op de ‘vuistregels’ die we hebben aangeleerd. Verder wordt er concrete informatie gegeven over de mogelijke plaatsing van stukken en verschillende manoeuvres. De besproken modelpartijen zijn erg interessant en als aanvulling worden er suggesties gegeven van partijen die de lezer zelf nog kan analyseren.

Als lezer had ik het leuk gevonden als er een aantal opgaven in het boek hadden gezeten, waar ik de beschreven strategieën zou kunnen proberen toe te passen. Maar ik kan me ook voorstellen dat dit lastig is voor een boek als dit. Immers, hoe een speler een isolanistelling besluit te spelen is in veel gevallen ook een kwestie van stijl.

Al met al zou ik Isolani-beyond the cliches zeker aanraden! Vooral aan spelers die isolanistellingen vaak tegenkomen in hun openingsrepertoire. Ik kan in ieder geval zeggen dat mijn angst voor het spelen van stellingen met een geïsoleerde d-pion na het lezen van dit boek gedeeltelijk is afgenomen. “Giving up chess” zal dus, gelukkig, voorlopig nog geen noodzaak zijn.

Isolani – beyond the cliches

• Auteur: Semko Semkov
• Publicatiedatum: 11 mei 2026
• Aantal pagina’s: 200
• Uitgever: Chess Stars Itd.
• ISBN: 9786197188448
• Paperback: €21,95
• Sample: Sample