Vijf vicepresidenten van de FIDE (1)

Vijf vicepresidenten van de FIDE (1)

De beslissing van het Hof van Arbitrage voor Sport

Op 3 juli jongstleden heeft het Hof van Arbitrage voor Sport beslist in een zaak die de Engelse Schaakbond en de Georgische Schaakbond hebben aangespannen tegen de FIDE. De inzet van het geschil is de benoeming op de Algemene Vergadering van de FIDE in oktober 2010 van vijf vicepresidenten. Nu staat in de Statuten van de FIDE dat er slechts twee vicepresidenten kunnen worden benoemd. Het gevolg is een duizelingwekkend, juridisch steekspel, waarbij zoveel mogelijk stofwolken worden opgegooid. De eisers menen namelijk dat drie vicepresidenten ten onrechte zijn benoemd.

De kosten van de eisers bedragen alleen al $ 1 miljoen, en die voor de FIDE bijna een half miljoen. Geld voor advocaten, maar niet voor schaaktoernooien. Wat is dit voor een gekkigheid?

In een volgend artikel geef ik een reactie.

Overzicht van aantekeningen

(indien u op de aantekening klikt, springt die automatisch naar die tekst)

  1. Hof van Arbitrage voor Sport
  2. De procespartijen
  3. De feiten
  4. Een overzicht van de procedure voor het Hof van Arbitrage voor Sport
  5. De constitutie van het Panel en de hoorzitting
  6. De bevoegdheid van het Hof van Arbitrage voor Sport
  7. Het toepasselijke recht
  8. Het constitutionele kader van de FIDE
  9. De stellingen van partijen
  10. De prealabele vraag: de aard van de benoeming van een vicepresident
  11. CAS 2011/A/2360
  12. CAS 2011/A/2392
  13. Overige eisen
  14. De kosten
  15. De beslissing

I. De procespartijen” name=”tekst2″>I. De procespartijen

1. De twee eisers zijn de nationale schaakbonden van Engeland en Georgië. Zij zijn bondsleden van verweerder.

2. De verweerder is de Fédération Internationale des Echecs, (‘FIDE’), de internationale organisatie van de schaaksport.

‘Ons volgende agendapunt is de benoeming op voordracht van de President. Kirsan is nu even niet aanwezig, weet u. In ieder geval voert hij nu een gesprek met Karpov die hij heeft aangeboden de plaats in te nemen van een van de vicepresidenten. Hij weigert, hij geeft er op dit moment de voorkeur niet te worden benoemd. Vandaar dat we verder gaan met de verkiezingen van de vicepresidenten.’

8. Op diezelfde dag begonnen de verkiezingen voor de drie vicepresidenten die de Algemene Vergadering op individuele wijze behandelde. Op 2 oktober werden deze voltooid.

9. Op 2 oktober 2010 kondigde de President zijn benoemingen aan voor de functies van vicepresident aan, waartegen de heer Zurab Azmaiparashvili, de vertegenwoordiger van de Georgische Schaakbond ( de ‘Georgische vertegenwoordiger’) bezwaar maakte. Het transcript van het FIDE Congres luidt onder meer als volgt:

De President van de FIDE, Kirsan Ilyumzhinov

Geachte afgevaardigden,

Nu wil ik beginnen met mijn benoemingen. U begrijpt dat ik al mijn tijd wil besteden voor activiteiten voor de FIDE en het verbreiden van het schaken in alle landen. U weet nu dat mijn hoofdprogramma is ‘Schaken op scholen’. Vandaar dat ik bijstand nodig heb, mensen die me helpen omdat ik ook maar alleen ben…

Ik vraag uw goedkeuring. (korte pauze) Benoemingen voor vicepresidenten: – de heer Chu Bo, China (applaus). U kent hem. Ilya Levitov, u kent hem (applaus). U moet hem allemaal kennen, omdat Ilya heel veel heeft gedaan voor de voorbereiding en organisatie van deze Olympiade in Khanty-Mansiysk. Dank u. Ali Yazici, Turkije (applaus). Israel Gelfer (applaus). … Dank u. Boris Kutin (applaus). U kent hem.

De heer Azmaiparashvili

Geachte meneer de President, geachte afgevaardigden. Het is vreemd wat de President hier doet, want hij schendt onze Statuten. Hij kan geen voordracht doen, weet u, vijf vicepresidenten, we hebben slechts twee functies daarvoor. Zelfs de plaatsvervangend President probeerde mijn naam op de lijst te zetten, zonder dat hij mij daarvoor raadpleegde. Ik wees dat af, omdat wij de Statuten moeten navolgen. Ik maak bezwaar tegen het voorstel van meneer de President. Dit moet worden opgenomen in de notulen. Ik zal gebruik maken van al mijn rechten als meneer de President zijn beslissing niet herziet. Dank u.

De President van de FIDE, Kirsan Ilyumzhinov

Dank u, Zurab, voor uw bijdrage. Ja, ik begrijp het. We hebben er over gesproken, weet u, dat na onze verkiezingen, omdat het team van Anatoly Karpov. Vandaar dat ik heb besloten aan de orde te stellen hoe we kunnen verder gaan voor de komende vier jaren…

De heer Azmaiparashvili

Neem me niet kwalijk, ik heb bezwaar.

De heer Makropoulos

Alsjeblieft.

De President van de FIDE, Kirsan Ilyumzhinov

Georgios, alsjeblieft.

De heer Makropoulos

Daar is een procedure voor.

De heer Azmaiparashvili

Ik ben een afgevaardigde en ik hou niet op. Ik ben niet de heer Kasparov. De President liegt hier. Wat ik wil zeggen is, wijs elke functie af, wat ze je ook aanbieden. Ik weiger elke functie in de FIDE.

De heer Makropoulos

Zurab, kunnen we ons houden aan de procedure.

De heer Azmaiparashvili

Ik ga gerechtelijke stappen ondernemen.

De heer Makropoulos

Zijn er nog meer bezwaren? Is er nog iemand die bezwaren heeft? Zurab alsjeblieft. Is er nog iemand die bezwaren heeft. Dank u zeer. Er is een bezwaar van Azmaiparashvili.’

10. De notulen van het FIDE Congres komen in grote lijnen overeen met het transcript van de opnames, en luiden als volgt:

‘De President kondigt zijn benoemingen aan en legt deze voor aan de Algemene Vergadering hun goedkeuring te verlenen. Hij zet uiteen dat hij al zijn tijd wil besteden aan de FIDE. Hij heeft extra bijstand nodig voor het uitvoeren van zijn programma, in het bijzonder voor Schaken op scholen. Hij wil als zijn krachten, relaties en al zijn geld besteden aan activiteiten voor de FIDE.

De vicepresidenten: de heer Chu Bo (China), de heer Ilya Levitov (Rusland), de heer Ali Nihat Yazici (Turkije), de heer Israel Gelfer (Israel) en de heer Boris Kutin (Slovakije).

Ere vicepresidenten: prof. Kurt Jungwirth (Oostenrijk), prof. Vanik Zakarian (Armenië), de heer Dabiani Buthali (Botswana), de heer Khalifa Al-Hitmi (Qatar). Ambassadeur voor de FIDE voor het leven, grootmeester A. Karpov (Rusland).

De heer Azmaiparashvili stelt dat de President handelt in strijd met de Statuten. Hij is niet bevoegd vijf vicepresidenten voor te dragen, hij kan dat slechts doen voor twee functies. Hij heeft daartegen bezwaar. We moeten handelen in overeenstemming met de statuten.

De heer Ilyumzhinov dankt de heer Azmaiparashvili en zet uiteen dat dat de reden is waarom hij dit onderwerp wil bediscussiëren met iedereen hoe we verder kunnen gaan de volgende vier jaren. Hij had de heer Karpov aangeboden vicepresident te worden en had zijn mening gevraagd wie hij wil voordragen in het team. De heer Karpov stelde de heer Kurchenkov voor, het hoofd van het team van Karpov een functie te bekleden in de FIDE.

Met leden van zijn oude team en met veel afgevaardigden heeft hij het werk dat moet worden gedaan in de toekomst besproken. Hij wilde iedereen erbij betrekken en hij wilde hun actieve bijstand, omdat hij voor de FIDE 24 uur per dag wil werken. Hij wilde schaken op scholen in 170 bondslanden. Hij had aangekondigd dat hij uit zijn eigen middelen 1 miljoen Amerikaanse dollars wil steken in de voorbereiding van trainers en arbiters. Veel mensen bij de FIDE en vele andere commissies willen hieraan meedoen.

De heer Azmaiparashvili geeft aan dat hij alle functies afwijst en gerechtelijke stappen zal ondernemen. Dit is een officieel bezwaar van Georgië.

De plaatsvervangend President, de heer Makropoulos, vraagt de vergadering of er bezwaren zijn tegen de goedkeuring van de benoemingen. Hij zet uiteen dat er een bezwaar is van de heer Azmaiparashvili uit Georgië. Hij vraagt of er nog meer bezwaren zijn, maar er worden geen bezwaren geuit.’

11. Op 8 oktober 2010 bracht de FIDE een verklaring uit getiteld ‘Verkiezingen en Benoemingen uit Khanty-Mansiysk’, die de vijf vicepresidenten vermeldt als ‘Benoemde vicepresidenten’.

12. Op 25 oktober 2010 zond Silvio Danailov, President van de Europese Schaakunie, namens veertien bondsleden van de FIDE inclusief eisers, een brief aan de FIDE waarin wordt geprotesteerd tegen de benoemingen van de vicepresidenten omdat deze benoemingen in strijd zijn met artikel 9.6 van de Statuten van de FIDE en met artikel 2 van het FIDE Kiesreglement. In de brief wordt gevraagd aan de FIDE om (i) onmiddellijk de vijf vicepresidenten te verwijderen, en ervoor te zorgen dat een goede procedure wordt gevolgd bij de benoeming en bevestiging van vicepresidenten; of (ii) als alternatief, dat ten minste drie van de vicepresidentiële benoemingen worden ingetrokken.

13. Op 10 november 2010 antwoordde de heer Makropoulos, plaatsvervangend President van de FIDE, op de brief van de bonden en schreef dat de beslissing was genomen door een overweldigende meerderheid van de Algemene Vergadering die zelfs meer bedraagt dan de 2/3 meerderheid die nodig is om de statuten te wijzigen. Hij merkte op dat slechts een persoon bezwaar had gemaakt tegen de beslissing. Bij eerdere gelegenheden is het vaker voorgekomen dat de Algemene Vergaderingen is afgeweken van de FIDE statuten. In de brief worden daarvan een aantal voorbeelden gegeven.

14. Op 7 januari 2011 zond de President van de Europese Schaakunie namens eisers en zestien andere schaakbonden een brief waarin staat aangegeven dat zij beroep wensen aan te tekenen tegen de benoeming van de vijf vicepresidenten. Zij verzoeken bijzonderheden over de termijn en over de procedure voor een beroep bij de Presidentiële raad van de FIDE. De brief vermeldt dat de Presidentiële raad van de FIDE het geëigende orgaan is voor het behandelen van een beroepschrift, en wel om de volgende redenen:

Op grond van artikel 9.4 van de Statuten van de FIDE ‘kan elke belanghebbende tegen de beslissingen van de President beroep aantekenen bij de Algemene Vergadering’. De eerstvolgende Algemene Vergadering vindt plaats in 2012. We kunnen niet twee jaar wachten, omdat pas als de vicepresidenten de helft van hun termijn erop hebben zitten, wordt geoordeeld over de geldigheid van de benoemingen. Artikel 4.1 van de Statuten van de FIDE bepaalt onder meer dat de bevoegdheden van de Algemene Vergadering worden overgedragen aan de Raad van Bestuur wanneer de Algemene Vergadering niet bijeen is. Echter, de Raad van Bestuur komt normaal gesproken voor bijna een jaar niet meer bijeen. Ook dit is een te lange periode om te wachten op een beslissing over de onjuiste benoeming van de vijf

vicepresidenten door de President. De Presidentiële raad is belast met het ‘dagelijkse bestuur van de FIDE … en oefent de bevoegdheden uit van de Algemene Vergadering en de Raad van Bestuur tussen resp. de bijeenkomsten van de Algemene Vergadering en de Raad van Bestuur. Een recente uitspraak van het Hof van Arbitrage heeft de bevoegdheid van de Presidentiële raad van de FIDE in de tussenliggende periode bevestigd, zie CAS 2010/0/2166 (zie Ilyumzhinov – Karpov (2), https://schaaksite.nl/ilyumzhinov-karpov-2, pdg).

15. Op 21 januari heeft de heer Jarrett, algemeen directeur van de FIDE, de brief van de bonden beantwoord met de mededeling dat de brief van 7 januari 2011 niet was ondertekend. De brief vervolgt dat ‘de beslissing van de Algemene Vergadering definitief is en in werking is getreden. Niemand heeft bezwaar aangetekend wat niet vreemd is, omdat alle leden van de FIDE (met uitzondering van één lid) het eens was met de bevestiging van de benoemingen.’

16. Op diezelfde dag zonden de eisers een beroepschrift dat een aantal feiten en juridische uiteenzettingen bevatte naar de Presidentiële raad gericht aan het Bureau van de FIDE. Gevraagd werd het beroepschrift te behandelen tijdens de vergadering van de Presidentiële raad in Antalya, Turkije, van 3 tot 6 februari 2011. Het beroepschrift zette uiteen dat de benoeming van de vicepresidenten een beslissing was van de President en niet van de Algemene Vergadering. Subsidiair, indien de benoeming een beslissing was van de Algemene Vergadering, is zo’n beslissing null and void (nietig, pdg) op grond van het Zwitserse recht. De brief verzocht de Presidentiële raad: (a) vast te stellen dat de benoemingen van de vicepresidenten ongeldig zijn ; (b) onmiddellijk alle vijf vicepresidenten uit hun functie te ontheffen; en (c) ervoor te zorgen dat dat FIDE toezicht houdt op de juiste gang van zaken bij benoemingen.

17. Op 8 februari 2011 verzocht de Georgische afgevaardigde de FIDE schriftelijk om informatie over het aanhangige beroepschrift. Diezelfde dag antwoordde de heer Jarrett en gaf aan dat de notulen van de vergadering van de Presidentiële raad het volgende zou bevatten ‘de Presidentiële raad heeft kennis genomen van Bijlage 34. Zonder discussie merkt hij op dat het onderwerp is beslist op de laatste Algemene Vergadering.’ Dit werd bevestigd in een uittreksel van de notulen van de Presidentiële raad.

IV. De constitutie van het Panel en de hoorzitting” name=”tekst5″>IV. De constitutie van het Panel en de hoorzitting

36. Op 27 april 2011 informeerde de griffie van het Hof van Arbitrage voor Sport de partijen dat het Panel van arbitrage in de arbitragezaak als volgt is samengesteld: prof. Jan Paulsson, President van het Panel, prof. Ulrich Haas, co-arbiter aangewezen door de eisers, en dr. Quentin Byrne-Sutton, co-arbiter aangewezen door de verweerder (het ‘Panel’).

37. Het Panel hield een hoorzitting op woensdag 11 en donderdag 12 januari 2012 in Hotel De La Paix, Lausanne, Zwitserland.

Lausanne, Hotel de la Paix

38. De volgende getuigen werden door het Panel gehoord:

De getuigen van de zijde van eisers:

de heer Zurab Azmaiparashvili

de heer Morten Sands

De getuigen van de zijde van verweerder:

de heer Nigel Freeman

de heer Boris Kutin

de heer Israel Gelfer

de heer Geoffrey Borg

de heer Willi Iclicki

de heer Ignatius Leong

39. Bovendien hield het Panel een gezamenlijke bijeenkomst met de deskundigen van de partijen over Zwitsers recht, te weten prof. Lukas Handschin (voor de eisers) en drs. Urs Scherrer (voor de verweerder) op 12 januari 2012.

‘Een beroep tegen een beslissing van een bond, of een aan een sport-gerelateerd lichaam kan worden voorgelegd aan het Hof van Arbitrage voor Sport indien de statuten of reglementen van het genoemde lichaam hierin voorzien of als de partijen dit in een speciale arbitrage- overeenkomst zijn overeengekomen. En indien de eiser voorafgaande aan zijn beroep gebruik heeft gemaakt van de juridische mogelijkheden, zoals die staan genoemd in de statuten of de reglementen van het genoemde sport-gerelateerde lichaam.’

41. Op grond van dit artikel, overweegt het Panel dat het bevoegd is het beroepschrift te behandelen in het licht van de brede opdracht tot arbitrage zoals bepaald in hoofdstuk 14.1 van de Statuten van de FIDE, dat luidt als volgt:

‘De FIDE onderschrijft hierbij de definitieve regeling van elk geschil dat direct of indirect te maken heeft met schaken in zijn geheel of slechts voor een deel in de praktijk voorkomt, zakelijk of dat betrekking heeft op de praktijk en de ontwikkeling van het schaken of een geschil naar aanleiding van een besluit van de FIDE, te sturen naar het Hof van Arbitrage voor Sport in Lausanne zonder tussenkomst van elk ander gerecht of tribunaal, zoals de FIDE eerder is overeengekomen op 11 oktober 1995.’

42. Onderwerpen over ontvankelijkheid, zoals de vraag of wel of niet sprake is van een ‘beslissing’, de uitputting van interne voorzieningen en de tijdigheid van indienen van beroep onderzoekt het Panel zoals hierna beschreven.