Petrosian Year by Year Volume 1: 1942-1962
De Engelse uitgeverij Elk and Ruby onderscheidt zich met haar uitgaven met een schaakhistorisch karakter, soms ook over hier minder bekende Sovjet schakers. Het onderwerp van te bespreken boek is beroemd: Tigran Petrosian (1929-1984), wereldkampioen van 1963-1969. Daarnaast won hij vier keer het Sovjet kampioenschap en behaalde in 129 Olympiade partijen 78 winsten, 50 remises en slechts één verlies (tegen Hübner). In 2018 schreef Herman Grooten voor Schaaksite een artikel over hem.
IM Tibor Karolyi is een bekend en productief auteur van onder andere partijverzamelingen van Kasparov, Karpov, Tal, en Spassky. FM Tigran Gyozalyan’s persoonlijke relatie met Petrosian (nadat die hem in 1979 enige lessen had gegeven) en Armeense achtergrond maken hem geschikt als co-auteur van dit boek.
De opzet van het boek is vergelijkbaar met dat van eerdere boeken van Karolyi zoals Boris Spassky’s Best Games I door Tibor Karolyi. Het beschrijft in chronologische volgorde Petrosians leven en schaken van 1942 tot en met 1962, toen zijn winst in het kandidaten tournooi van Curaçao hem uitdager maakte van wereldkampioen Botwinnik.
Elke partij van Petrosian krijgt tenminste een zinnetje toebedeeld, ook zijn relatief vele korte remises. Van elk jaar worden Petrosians drie tot acht beste partijen door Karolyi geanalyseerd en zijn scores opgesomd. Het boek bevat 61 geanalyseerde partijen, 48 fragmenten, alsmede 7 volledige partijen en 17 fragmenten in de analyses van de hoofdpartijen. Zo staan bij partij 22 (Petrosian-Pirtskhalava, kwartfinale Sovjet kampioenschap 1947) nog enkele andere model partijen tegen de Stonewall.
Het boek bevat ook beschrijvingen over en partijen van Petrosians trainers Ebralidze, Lilienthal en Boleslavsky, die wel wat korter hadden gekund.
Het boek eindigt met de hoofdstukken “Petrosian’s Remarkable Exchanges”(12 stellingen) en “It’s your move” (19 stellingen). De auteurs merken op dat Petrosian zeker in het begin van zijn carrière vaak liever met paarden dan lopers speelde. In Petrosian-Klaman, halve finale Sovjet kampioenschap 1949
speelde Petrosian 21. Lxc5!, speelde zijn paard om naar c4 en won fraai.
In Bronstein-Petrosian, kandidatentournooi, Leeuwarden 1961
Bij de beschrijving van de partijen vielen me de vechtlustige openingskeuzes op: Ben-Oni, Koningsindisch, Najdorf, Pirc met zwart (maar tegen de sterken ook Caro-Kann met 4..Pd7). Op de vraag hoe hij bijna altijd van zwakkere spelers won, antwoordde hij iets als: “Ik houd de stelling vast, wacht tot mijn tegenstanders “Chigorins inspiratie” krijgen en vind dan een gat in hun combinatie”. Maar kijk eens naar onderstaande stelling uit Ratner-Petrosian (halve finale Sovjet kampioenschap 1950) waar Petrosian in het Koningindisch een geïsoleerde pion heeft geaccepteerd voor actief spel — hij speelt op winst! Hij heeft net de sluwe zet 28..Te8-f8 gedaan en Ratner trapt erin
Petrosian staat bekend om zijn ragfijn positiespel, maar daarmee alleen word je geen wereldkampioen. In zijn nawoord schrijft Karolyi: “He was probably more a natural tactician than a strategist, but he became an artist at positional play”. Hier volgen twee tactische opgaven uit het hoofdstuk “It’s your move”. De eerste komt uit Petrosian-Benkö, Kandidaten tournooi 1959.
De auteurs hebben overduidelijk serieus werk verricht. Het boek geeft een goed inzicht in de opkomst van Petrosian, zijn speelstijl, en het leven en topschaak in de Sovjet Unie. Door de genereuze omvang van het boek (bijna 500 bladzijden) kunnen ook minder bekende maar interessante partijen worden besproken. De index van thema’s (bijvoorbeeld “Gaining space”) is heel fijn – jammer dat een openingsindex ontbreekt. De historisch interessante foto’s zijn gedeeltelijk afkomstig uit het privé archief van kennissen van Petrosian.
Helaas leidt, in tegenstelling tot in eerdere boeken van Karolyi, de keuze om over iedere partij iets te zeggen soms tot onnodig gebabbel en vreemde uitweidingen. Bijvoorbeeld, bij de match West-Duitsland-Sovjet Unie uit 1960 (13-51 (!); Petrosian scoorde 6,5 uit 7) staat: “In round 6, Petrosian drew quickly against Lothar Schmid. He could have played on. Perhaps his opponent, who was a millionaire, sponsored the event”. Tsja, behalve miljonair (door de uitgave rechten op de Karl May-boeken) was Schmid toen ook echt al grootmeester. Dit is echter slechts een kleine smet op dit fraaie boek.
Bibliografische gegevens
Titel: Petrosian Year by Year – Volume 1 (1942-1962)
Auteur: Tibor Karolyi en Tigran Gyozalyan
Uitgeverij: Elk and Ruby
Pagina’s: 484
Gepubliceerd: 27-04-2020
Prijs: € 39,95 (hardback), € 32,96 (paperback)
ISBN: 978-5-6044692-6-2 (hardback), 978-5-6041770-2-0 (paperback)
Voorbeeld-pagina’s op website uitgever
Die partij tussen Bronstein en Petrosian was in het kandidatentoernooi van 1956 in Amsterdam. Toernooiboek is van Euwe.
Die en de vorige ronde waren in Leeuwarden.
Stockfish 17.1 noemt 17… Lxc3 licht plus voor Wit en 17… b5 licht voordeel voor Zwart. Na 17… b5 18.cxb5 heeft Zwart alternatieven, waarvan dan misschien niet het sterkste maar wel voor mij merkwaardigste 18… a5.
Ik heb even het toernooiboek van Euwe er bij gehaald. Ronde 10 en 11 waren in Leeuwarden, waar het wat ruimer bemeten was dan in het Minerva paviljoen in Amsterdam. Het jaartal is 1956. Euwe geeft aan dat de afruil van zijn zwartveldige loper voor het paard op c3 het wit onmogelijk maakt nog met b2-b4 op de aanval te spelen op de damevleugel.
Dank voor uw reactie heren! Karolyi en Gyozalyan zeggen in hun boek dat het tournooi in Amsterdam en Leeuwarden werd gespeeld, maar niet welke ronde waar werd gespeeld. De ge-downloade pgn.file gaf alleen Amsterdam aan, maar ik vertrouw uw informatie meer.