Wat is eigenlijk een “oeuvreprijs”?
Jorden van Foreest aan het werk tegen de vier talenten (foto Bart Beijer)
Het toernooi in Groningen dat traditiegetrouw rond de feestdagen wordt gespeeld en net voor de jaarwisseling eindigt, kent al jaren de naam “Schaakfestival” en dat het een feest is om hier mee te mogen doen, kan ik – nu ik de laatste jaren heb meegespeeld – alleen maar beamen.
Dat heeft vooral te maken met de vriendelijke en goede organisatie, die er alles aan doet om het de deelnemers naar de zin te maken. Er is voor elk wat wils, veel verschillende toernooien, naast het open toernooi (A- en B-groep) kunnen mensen zich inschrijven in een aparte seniorengroep (waar de laatste jaren GM Paul Motwani aan deelneemt), de compactgroepen, het “wereldkampioenschap onder water schaken”. Dat werd (voor de tweede maal) gewonnen door FM Zyon Kollen (WK onderwaterschaken 2025).
Dit jaar was daar nog de “Ytec” Challenge aan toegevoegd. Daar zou de Groningse topper Jorden van Foreest het in maar liefst vier (!) kloksimultaans met wit en met zwart opnemen tegen vier Noordelijke toppertjes tot en met 12 jaar waaronder het toptalent Bram ten Dam. Jorden liet er geen gras over groeien: hij won – op de remise tegen Noah Sosef na – alle partijen. Die werden overigens allemaal door hem nabesproken met alle spelers. Hopelijk hebben ze hier genoeg van opgestoken. Dit hele gebeuren is onmogelijk zonder de vele assistenten, de wedstrijdleiders die “gewapend” met anti-cheat scanners aan het begin van de ronde flink aan de bak moeten, maar ook de rol van de man die de liveborden onder zijn hoede heeft (Fons van Hamond) mag niet onderschat worden.
Liveborden operator Fons van Hamond (foto Harry Gielen)
Aangezien de A-groep niet geheel uit liveborden bestaat, heeft Fons de taak op zich genomen om de resterende partijen met de hand in te voeren aan de hand van de notatiebiljetten. Het is ook fijn dat bij de wedstrijdleiders de familie André en Angelique Van der Graaf er zijn, want de vrouwelijke deelneemster kunnen dan door een vrouw gescand worden, net zoals op Schiphol. En hoofdarbiter Erwin Denissen trok me een keertje aan mijn mouw toen ik in de kantine probeerde een koffie te scoren. Daar stond zo’n lange rij dat ik daar niet op ging wachten. Maar Erwin zei ook dat deelnemers die daar kwamen ook in de gaten werden gehouden. Volledig terecht want daar zitten mensen met laptops, smartphones, tablets of I-pads en dan weet je nooit of iemand goede bedoelingen heeft. Dus bood hij aan om voor mij een koffie te halen en die kwam hij zelfs brengen aan mijn bord. Ongelooflijk! Toen ik hem na afloop wilde betalen, werd dat ook afgewimpeld, zo’n service heb ik bijna nooit meegemaakt.
Het arbiterskoppel André en Angelique Van der Graaf-Osinga (foto Harry Gielen)
De hoofdgroep was behoorlijk bezet met diverse grootmeesters en internationale meesters. Een mooie gelegenheid voor de aanstormende jeugd om zich verder te bekwamen en eventueel met titelnormen naar huis te gaan. Zoals in dit toernooi het Belgische supertalent Elias Ruhzansky niet alleen een ronde voor tijd een GM-norm te pakken had, maar ook nog het toernooi ongedeeld op zijn naam schreef. Ik ben er bijna trots op dat ik in 2023 nog van hem wist te winnen, maar toen was hij ook pas 12…
Elias Rhuzansky (foto Bart Beijer)
In de aanloop naar dit toernooi had ik wat e-mailcontact met toernooidirecteur Govert Pellikaan. Dat had vooral te maken met het regelen van de verslaggeving, zoals we met Schaaksite vorig jaar ook al hadden gedaan. Toen was het Govert nog gelukt om twee lokale helden (Simon Elgersma en Peter Hulshof) te strikken, maar dit jaar zat dat er helaas niet in. Ik liet weten dat het regelen van de coördinatie voor dit toernooi op Schaaksite mijn laatste “kunstje” ging worden. Daarop kreeg ik een “geschrokken” reactie van Govert in no time in mijn mailbox dat hij dit erg betreurde. Hij verontschuldigde zich er meteen bij dat hij het wel begreep dat ik op pensioengerechtigde leeftijd plus met gezondheidstoestand er per 1-1 van dit jaar dit werk zou overdragen aan opvolger Wijnand Engelkes. De redenen van dit afscheid valt te lezen in dit artikel.
Het schaken zelf ging mij – zoals de laatste paar jaar – niet al te goed af. Maar het plezier om samen met zoon Tommy zulke toernooien te kunnen spelen is heel wat waard. Onder één voorbehoud: dat je NIET tegen elkaar hoeft te spelen. En toen wij beide in ronde 5 onze scores naar 3 uit 5 hadden getild, bleek de paring toch een onvermijdelijke confrontatie te zullen opleveren. Ik vroeg na afloop aan de wedstrijdleiding of er één simpele programmaregel in het indelingssysteem SwissMaster kan worden toegevoegd, zoals bijvoorbeeld: “If player A is family of player B” then “don’t pair”. Het antwoord wist ik al: die regel ging er niet komen, ook omdat de Fide niet wil dat er gemarchandeerd wordt met de paringen. De uitslag van deze partij kunt u opzoeken bij de uitslagen (☹), maar u begrijpt dat Tommy mij inmiddels aan alle kanten voorbij gestreefd is. Zijn virtuele Fide-rating komt na dit toernooi boven 2300.
Tommy Grooten (foto Bart Beijer)
Terug naar manus-van-alles, Govert Pellikaan. Als ik aan iemand vroeg vóór de partij waar ik hem kon vinden in de hal, moesten de meeste mensen het antwoord schuldig blijven. ‘Grote kans dat hij mensen aan het ophalen is om hier op tijd te zijn’, was een van de antwoorden. Maar als je dan het lokaal waar GM Sipke Ernst bezig was met de explicatie van de partijen in de livestream kon je Govert ook soms in beeld zien. Het is teveel om op te noemen wat Pellikaan allemaal doet om dit toernooi in goede banen te leiden. Misschien dat er iemand in Nederland kan opstaan om ook een prijs voor toernooidirecteuren in te stellen? Na afloop vertrouwde hij mij toe dat hij na het toernooi ook ‘helemaal op’ was en ik kan me dat goed voorstellen. Kwam misschien ook door waar hij achter de schermen mee bezig was. Zo had verslaggever René Tiggelman (uit Vlissingen!) die op afstand weer een prachtig verslag in elkaar had gesleuteld waarbij hij terloops een opmerking maakte, waar de organisatie meteen mee aan de slag ging!
Op de toernooisite verscheen ineens het volgende bericht:
Ronde 6 – Knol’s Koek voor Schaaksite
Wij volgen Schaaksite op de voet en we kunnen René Tiggelman en collega’s niet al te lang zonder Knol’s Koek laten zitten. Daarom vertrekt Herman Grooten na het toernooi met een lading verse koeken naar het zuiden. De verdere distributie laten we aan hem.
Dat was voor Pellikaan de aanleiding om als de bliksem naar Knol’s Koek te rijden, daar behoorlijk wat van die stevige ontbijtkoeken in te slaan en met die tas naar de toernooizaal te komen. In zijn gebruikelijke praatje aan het begin van de ronde werd ik tot mijn verbazing naar voren geroepen om de hele handel aan ontbijtkoeken in ontvangst te nemen voor al die geweldige vrijwilligers op Schaaksite die ons bij de grote toernooien ’s avonds na een ronde voorzien van prachtig proza. Hoe die koeken dan bij de betreffende mensen terecht moeten komen, liet hij graag aan mij over!
Govert Pellikaan (rechts) overhandigt één van de vele “Knol’s koeken” (foto Bart Beijer). Op de achtergrond rechts hoofdarbiter Erwin Denissen
De tweede verrassing kwam bij de laatste ronde, toen ik voor de tweede maal naar voren werd geroepen voor wat hij noemde ‘mijn verdiensten in de schaaksport’. Daar had hij een prachtige prijs voor bedacht, getiteld de ‘oeuvre prijs’. Daarvoor had hij een kunstenaar (ook met als voornaam Herman) Muller een schaakbord van massief hout laten maken. Het is inderdaad vakwerk geworden: aan twee kanten een schaakbord, het hout is op een fantastische wijze in elkaar gezet.
Govert Pellikaan met de microfoon in handen laat het prachtige schaakbord van massief hout overhandigen door de man achter de bar (foto Bart Beijer)
Ik ben niet vaak verlegen, maar dit keer kon ik niet anders. Daarom heb ik besloten om de definitie van “oeuvre” een klein beetje uit te breiden. Het mag wat mij betreft ook een schaaktechnische component krijgen. Kwam ook omdat zoonlief niet precies de betekenis van het woord “oeuvre” kende en daarom breid ik het begrip nu uit :). Veel oud-pupillen die ik onder mijn hoede had, kennen mijn voorkeur voor strategische opgaven waarin de oplossing bijvoorbeeld 1.Ph1!! of 1…Pa8!! is. Collega Dimitri Reinderman stuurt mij met grote regelmaat voorbeelden op als er weer zo’n prachtige paardzet de partij wint. In dit artikel wil ik u graag meenemen naar een ander thema, namelijk een middenspel waarin één speler erin is geslaagd om twee pionnen naast elkaar op de zesde (dan wel gespiegeld op de derde) rij te krijgen. Daarbij heb ik me zoveel mogelijk beperkt tot twee pionnen in het centrum omdat ik het afgelopen toernooi één partij (in de vierde ronde) speelde waar ik tevreden over kon zijn. Dat had voornamelijk te maken vanwege het mooie pionnenduo in het centrum waarmee ik de partij wist te winnen. Wat vind u van het volgende diagram?
Grooten, Herman – Maris, Ivo
De associatie die ik tijdens de partij meteen had (en ook meteen warme herinneringen) zijn te zien in deze stelling:
Grooten, Herman – Tisdall, Jonathan, 1983
De Amerikaanse grootmeester, wonend in Noorwegen, gaf in deze stelling op. Hij was zo sportief om de partij na afloop met mij te analyseren en we hadden meteen ook heel amusant gesprek over het schaken in het algemeen en het geven van schaaktraining. Tisdall heeft een bijzonder leuk boek geschreven dat ik ook al jaren in mijn kast heb staan en gebruikt heb om training mee te geven: Improve Your Chess Now. Een absolute aanrader als u meer wilt weten hoe het middenspel behandelt moet worden.
Nou we toch bezig zijn, ben ik in mijn eigen materiaal op zoek gegaan naar nog meer mooie pionnenduo’s die ik ooit op het bord heb gekregen.
Grooten, Herman – Colijn, Stefan, 2005 (simultaan)
Grooten, Herman – Tolk, Pieter, 1994
Grooten, Herman – Doncevic, Dario, 1985
En vooruit, de volgende twee voldoen niet exact aan het criterium (een middenspel met twee pionnen op de zesde rij) maar zijn toch aardig:
Mengarini, Ariel – Grooten, Herman 1981
Davies, Nigel – Grooten, Herman
Van al deze diagrammen kunt u de desbetreffende fragmenten/partijen in de viewer naspelen, ook soms met wat er aan voorafgegaan is. Overigens kreeg ik in één van de diagrammen hierboven een gevoelige nederlaag te slikken. De tegenstander had een fantastische weerlegging in petto. Kunt u ontdekken waar ik de koning moest omleggen?
ANALYSE
Dan nu (eindelijk) de analyse van het belangrijkste fragment van mijn partij tegen Ivo Maris.
Grooten, Herman – Maris, Ivo
Dat ik iets bijzonders had gepresteerd, werd meteen duidelijk toen ik na de partij meteen meegetroond werd naar het lokaal waar Sipke Ernst om deze partij te bespreken in de livestream voor wat publiek explicatie gaf op de partijen. Dat werd een amusante analyse waarbij de ene mooie variant na de andere op het bord kwam. Mocht het u interesseren, kunt u die zien in deze video (flink doorscrollen tot aan 2:41 uur).
De twee eerste partijen met aantekeningen:
In de viewer nog wat korte analyses van bovenstaande diagrammen:
Thuis gekomen, oudjaar gevierd en lang uitgeslapen van alle vermoeienissen, zet ik de computer weer eens aan, waarbij de browser standaard op Schaaksite staat ingesteld. En wat zie ik: de oprichter van Schaaksite, Kees Schrijvers, richt zich in een dankwoord aan mij. Voorlopig heb ik na dit eerbetoon meer dan voldoende reden om naast mijn schoenen te gaan lopen en verlegen te blijven waar verder vooral bescheidenheid en nederigheid past. Ik heb al die jaren met ontzettend veel plezier voor Schaaksite gewerkt en hoop dat de site nog in lengte van dagen blijft bestaan.
En uiteraard gaat u af en toe van mij artikelen te zien krijgen! Bij deze wil ik ook graag mijn collega’s bij Schaaksite GM Dimitri Reinderman en webmaster Lennart Ootes bedanken voor de ontzettend prettige samenwerking in al die jaren. Tevens wens ik mijn opvolger Wijnand Engelkes veel succes en plezier toe bij de coördinatie van de verslaggeving en de boekenrubriek. Daarbij wens ik ook alle medewerkers met wie ik in de loop van de jaren een leuke band (via e-mail en WhatsApp) heb opgebouwd veel plezier toe bij hun werk voor Schaaksite!
Dank allemaal, het was een mooie tijd van een prachtige én actuele site! En natuurlijk de beste wensen voor 2026!
In de slotronde van het Groninger Schaakfestival worden altijd oliebollen aangeboden. De fotograaf is redelijk laat, ze zijn al bijna op… (foto Bart Beijer)
